فرهنگ مصادیق:فحاشی و اهانت به دیگران چه حکمی دارد؟
پرسش
زن و شوهری دچار مشاجره و درگیری میشوند. والدین خانم پس از شنیدن کلیات ماجرا از زبان دخترشان بدون هیچگونه توضیح دیگری اقدام به ناسزاگویی و فحاشی و اهانت به داماد خود مینمایند و به او نسبتهایی نظیر فاقد شرف و غیرت و دیوانه و ... میدهند. آیا ادای این الفاظ و کلمات حتی در صورت مقصر بودن داماد از طرف والدین دختر شرعا صحیح است؟
پاسخ اجمالی
اسلام شخصیت و آبروی افراد بویژه آبروی مسلمان و مؤمن را بسیار با ارزش میداند. از امام کاظم (ع) نقل شده است که روزی آن حضرت در مقابل کعبه ایستاد و خطاب به کعبه فرمود : "ای کعبه چقدر حق تو والاست اما قسم به خدا حق مؤمن از حق تو بالاتر است.[۱]
از طرف دیگر اسلام فحاشی و ناسزاگویی را یکی از صفات زشت و ناپسند میداند. پیامبر اکرم (ص) فرمود: "خداوند بهشت را بر افراد فحاش و بد زبان و کم حیایی که نسبت به حرف زدن خود بی مبالات هستند حرام کرده است ...."[۲]
خصوصا این که بسیاری از نسبتهایی که در کلمات فحش بر زبان افراد جاری میشود نسبت دروغ و تهمت است .
قرآن در تقبیح بد زبانی میفرماید: "خداوند دوست ندارد کسی با سخنان خود، بدیهای (دیگران) را اظهار کند مگر آن کس که مورد ستم واقع شده باشد. " [۳]
زیرا همانگونه که خداوند" ستار العیوب" است دوست ندارد که افراد بشر پرده دری کنند و عیوب مردم را فاش سازند و آبروی آنها را ببرند- بعلاوه میدانیم هر انسانی معمولا نقاط ضعف پنهانی دارد که اگر بنا شود این عیوب اظهار گردد یک روح بدبینی عجیب بر سراسر جامعه سایه میافکند، و همکاری آنها را با یکدیگر مشکل میسازد، بنا بر این بخاطر استحکام پیوندهای اجتماعی و هم بخاطر رعایت جهات انسانی، لازم است بدون در نظر گرفتن یک هدف صحیح پرده دری نشود.[۴] بنا بر این آیه تنها در یک مورد اجازه داده شده که بدیهای دیگران در جامعه بیان شود و آن درمورد افرادی است که مورد ظلم واقع شدهاند چنین افرادی میتوانند بدیها و عیوب فرد ظالم را بیان کنند و دیگران را از آن آگاه نمایند.
بنا بر این هیچ کس نباید به محض کوچکترین و کمترین اختلاف و ناراحتی با فرد یا افرادی، به آنان توهین کند و یا عیبهای آنان را برملا نماید بلکه باید سعی کند بدیها و عیبهای آنها را با مهربانی و دلسوزی برطرف سازد و آنان را هدایت کند. مخصوصاً در باره اقوام و نزدیکانی که قصد داریم سالها با آنان زندگی کنیم. همیشه باید توجه داشته باشیم زخم زبان بسیار دردناک است و اثر طولانی مدت در روحیه انسان باقی میگذارد. بر این اساس اگر چنین عملی از انسان سر بزند باید در اولین فرصت از او عذر خواهی کند و این توهین را جبران نماید.
از طرف دیگر کسی که مورد ظلم و بدگویی دیگران واقع میشود باید با بزرگواری و سعه صدر این توهین آنان را فراموش کند و از هر گونه کینه توزی و مقابله به مثل خودداری کند، بویژه اگر از طرف افراد نزدیک به خود مثل پدر و مادر و مادر همسر و ... که مسلماً حق زیادی بر گردن انسان دارند مورد توهین واقع شود. پس باید به طور کلی فراموش کند و بداند که خداوند این گذشت هارا بدون پاداش نمیگذارد.
برای آگاهی بیشتر به سؤال ۵۳۰۹ (سایت: ۵۵۹۷) ، نمایه: مبارزه با اهانت به آبروی افراد مراجعه فرمائید.
پانویس
- ↑ مستدرک الوسائل ج : 9 ص : 344، حدیث 11039- 9- فِقْهُ الرِّضَا، ع أَرْوِی عَنِ الْعَالِمِ ع أَنَّهُ وَقَفَ حِیَالَ الْکَعْبَهِ ثُمَّ قَالَ مَا أَعْظَمَ حَقَّکِ یَا کَعْبَهُ وَ اللَّهِ إِنَّ حَقَّ الْمُؤْمِنِ لَأَعْظَمُ مِنْ حَقِّکِ
- ↑ بحارالأنوار ج : 60 ص : 207،- حدیث39، الْکَافِی، بِإِسْنَادِهِ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الْجَنَّهَ عَلَی کُلِّ فَحَّاشٍ بَذِیٍّ قَلِیلِ الْحَیَاءِ لَا یُبَالِی مَا قَالَ وَ لَا مَا قِیلَ لَهُ فَإِنَّکَ إِنْ فَتَّشْتَهُ لَمْ تَجِدْهُ إِلَّا لِغَیَّهٍ أَوْ شِرْکِ شَیْطَانٍ قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ فِی النَّاسِ شِرْکُ شَیْطَانٍ فَقَالَ ص أَ مَا تَقْرَأُ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ شارِکْهُمْ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ الْخَبَرَ
- ↑ نساء،148 :"لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ"
- ↑ تفسیر نمونه، ج 4، ص: 184
