ضرورت تشکیلات برای دو فریضه امر به معروف و نهی از منکر
|
خطا در ایجاد بندانگشتی: نمیتوان تصویر بندانگشتی را در مقصد ذخیره کرد | |
| نویسنده | پورمولا، سیدمحمدهاشم |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| استاد راهنما | آیه الله باقری کنی |
| استاد مشاور | برجی |
| تاریخ دفاع / انتشار | 1391/1/23 |
| رشته | الهیات، معارف اسلامی وارشاد |
| محل دفاع | دانشگاه امام صادق (ع) |
چکیده:
امر به معروف و نهی از منکر که از فروع دین مبین اسلام محسوب می گردند، تاکنون از زوایای مختلفی مورد بحث واقع شده اند. سوالاتی که در این زمینه مطرح می شوند، عبارتند از: - آیا شارع به طور مستقیم به ایجاد تشکیلات برای این دو فریضه امر کرده است؟ - در صورت وجود امر بلاواسطه شارع، این تشکیلات را چه کسی باید ایجاد نماید؟ مهمترین دلیلی که از آن می توان امر بلاواسطه شارع را برای این منظور استفاده کرد آیه 104 سوره مبارکه آل عمران «ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اولئک هم المفلحون» میباشد. کنکاش دقیق در این آیه میتواند به سوالات مزبور پاسخ دهد. در فقه شیعه این آیه مورد تمسک فقها در مورد پذیرش وجوب عینی یا کفایی این دو فریضه بوده است. بررسی آرای آنان در این مورد، خود می تواند نیز مقدمهای برای وارد شدن به اصل مبحث باشد. به منظور بررسی حکم فقهی ایجاد تشکیلات امر به معروف و نهی از منکر، اثبات سه مقدمه ذیل ضروری به نظر می رسد:
الف_ لام در عبارت (ولتکن), لام امر است.
ب_ (من) در عبارت (منکم), تبعیضیه میباشد.
ج_ یکی از معانی (امه) , «جماعه یجمعهم امر واحد» است که در زمان ما از آن معنای تشکیلات را میتوان استفاده کرد.
این سه مقدمه، با توجه به مباحث فقهی، اصولی، تفسیری و لغوی برداشت میشود و بر اساس آن، وجوب شرعی شارع را برای ایجاد تشکیلات استفاده میکنیم؛ ولی آنچه که ما را از این گونه نتیجهگیری باز میدارد، بررسی برخی از روایاتی است که در توضیح آیه مذکور آمده است. این روایات ما را فقط در اصل وجوب این دو فریضه از آیه مورد نظر رهنمون می سازد. از این رو ایجاد تشکیلات را با استفاده از مباحث مقدمه واجب از باب مقدمه عقلی و مقدمه وجودیه درباره بعضی از مصادیق این دو فریضه می توان برداشت کرد. بر این اساس، حاکم اسلامی به منظور انجام بعضی از مصادیق این دو فریضه، هر کجا که لازم بداند، تشکیلات را از همان باب مقدمه وجودیه باید ایجاد کند. از طرف دیگر، کار گروهی و تشکیلاتی برای انجام بعضی از مصادیق این دو فریضه نیز از جانب افراد جامعه واجب عقلی میباشد، در نتیجه، در زمان ما، ایجاد احزاب و جمعیتها به منظور نظارت بر دولت، به قصد و نیت امر به معروف و نهی از منکر، از جانب مکلفین واجد شرایط، وجوب عقلی پیدا میکند.
واژگان کلیدی: امر به معروف، نهی از منکر، حسبه، احتساب، «منکم امه».
