شرط چهارم، عدم مفسده-بررسی مفاسد مفروض در نهی از منکر
مساله ی ششم
امر به معروف و نهی از منکر امن المفسد یا امن من الضرر است مسائلی مترتب براین شرط بین شد.
اگر معروف و منکر از اموری باشد که شارح به او اهتمام دارد و راضی به ترکش نیست مثل حفظ و حراست از نفس مسلمانان یا حفظ از هتک نوامیس آنان او محو آثار الاسلام، یا دشمن قصد دارد آثار اسلام را ازبین ببرد، ومحو حجته، یا کلاموجب ازبین رفتن حجت اسلام که اعم از امام معصوم و مطلق حجت دین است شود، بما یوجب ضلاله المسلمین، محو حجج الهی در صورتی که موجب گمراهی مسلمانان شود یا معروف و منکر این است که محو کردن بعضی از شعائر اسلام است مثل بیت الله که محل بیت ازبین برود.
پس اگر معروف ومنکر از امور یهتم به الاقدس باشد باتوجه به اینکه شرط امر و نهی امن از ضرر است لابد من ملاحظه الاهمیه، در حقیقت ما درچنین موردی دوتا واجب متوجه است:.1 دفاع ازنوامیس مسلمین وجلوگیری از محوآثار اسلام و حفظ بیضه ی اسلام .2 حفظ نفس یا عرض یا مال آمرو ناهی، در تضاهم حکمین فوق باید اهم را مقدم بداریم آن وقت باید دنبال این باشیم که اهم چیست؟
ضابطه ی شناخت اهم از مهم
در ضابطه ی شناخت اهم از مهم در اصول مواردی آمده:
اگریک واجب موسع باشد و دیگری مضیق، واجب مضیق مقدم است.
اگر یک واجب مشروط باشد و دیگری مطلق باشد، واجب مطلق مقدم است.
اگریک واجب تعیینی است و دیگری تخییری است، واجب تعیینی مقدم است. اگرهیچ یک از این ظوابط نبود باید به ملاک رجوع کرد، ماهو الاهم عند الشارع ملاک.
مصلحت هر کدام نزد شارع مصلحت ملزمه بودو دیگری به آن حد از الزام نرسید بود باید اقوی ملاک را مقدم بداریم.
اگر فتنه ای حادث شده که موجب محوآثار اسلام یا هتک نوامیس اسلام است درکنارش ممکن است ضرر مالی یا عرضی یا نفسی متوجه آمر و ناهی شود، آیا حفظ دین واجب است یا حفظ شخص؟
اینجا باید به ادله مراجعه کرد، ادله را که بررسی می کنیم پی میبریم به اهمیت ملاک عندالله، وقتی بررسی می کنیم ادله را که می فرماید «وقاتلوهم حتی لا تکون فتنه ویکون الدین کله الله«، می فرماید دین خدا باید حاکم باشد وموانع باید ازبین بروند پی میبریم حفظ دین اهم است عند الشارع.
ولا یکون مطلق الضرر، صرف ضرر ولو ضرر نفسی باشد یا حرج موجب رفع تکلیف نمی شود پس اگر اقامه حجت اسلام بما یرفع به الضلاله متوقف باشد علی بذل النفس او النفوس فالظاهر وجوبه تا چه برسد فی وقوع ضرر او حرج غیر معتنا به.
