شرط دوم - لزوم امر به معروف حتی در صورت تأثیر ناقص

شرط دوم-لزوم امر به معروف حتی در صورت تاثیر ناقص

مسئله 15

لواحتمل ان انکاره موثرفی ترک المخالفه القطعیه لاطراف العلم للموافقه القطعیه وجب» می فرماید: به اینکه اگر احتمال بدهد که انکار ناهی از منکر در ترک مخالفت قطعیه اثر گذار است اما در موافقت قطعیه تاثیرگذار نیست، می فرماید: اینجا نهی از منکر لازم است.

احتمال تاثیر در حد ترک مخالفت قطعیه

توضیح مطلب: در اطراف علم اجمالی وقتی که ماعلم اجمالی داریم به حرمت احد شیئین، میدانیم یکی از این دوظرف شراب است اما کدام یک شراب استت نمی دانیم، مرحوم شهید صدر (ره) برای توضیح شک بدوی و علم اجمالی و علم تفصیلی می فرمایدبه اینکهمثلاًگاه: ی انسان از همان ابتدا نمی داند برادرش به مکه رفته است یا نرفته است، از اصل قضیه نمی داند این می شود شک بدوی، گاهی میداند برادر بزرگترش به مکه رفته است می شود علم تفصیلی گاهی میداند برادرش به مکه رفته است نمی داند برادر بزگتر به مکه رفته یا دومی، می شود علم اجمالی چون اصل اینکه برادری از برادرها به حج رفته مسلم است اما کدام یک بوده است مردد است حال علم اجمالی این شکل سوم قضیه است، من میدانم که احدالانائین خمر است پس بنابراین علم دارم به حرمت احد هما، شرب احد هما حرام است یناًقی چون خمر است چون این خمرحرام مردد است بین الانائین لذا دراینجا اجتناب لازم است، این علم اجمالی منجز تکلیف است یعنی مثل علم تفصیلی اگر یقین میداشتیم هذا المایع خمرچطور باید اجتناب میکردیم، در صورتی که میدانم احدالمایعینخمرٌ بازهم یجب الاجتناب این حکم علم اجمالی است که گفته اند علم اجمالی منجز تکلیف است کالعلم تفصیلی.

حالات مختلف در علم اجمالی

حال درعلم اجمالی ما سه حالت داریم:

موافقت قطعیه از هر دو ظرفی که علم دارم احد هما خمر است اجتنباب می کند، یقین دارد از خمر اجتناب کرده است.

مخالفت قطعیه هر دو را مرتکب می شود، یقین دارد که بر خلاف لاتشرب الخمر عمل کرده است.

موافقت و مخالفت احتمالیه مثل اینکه احد هما را بنوشد و دیگری را ترک بکند اینجا چنانحکه احتمال میدهد بر خلاف حرمت قدم برداشته و حرام را مرتکب شده است احتمال میدهد که آن مایع خمر نبوده است و شرب خمری صورت نگرفته است پس موافقت احتمالیه ومخالفت احتمالیه است.

در اینکه در مورد علم اجمالی که منجز تکلیف است یقینا نسبت به حرمت مخالفت قطعیه منجز استقطعاً یعنی مخالفت قطعیه یناًقی حرام است اما آیا نسبت به موافقت قطعیه منجز تکلیف است علم اجمالی یا نه؟

بعضی از علما فرموده اند: موافقت قطعیه علم اجمالی واجب نیست هر چند مخالفت قطعیه حرام است.

مساله ی پانزدهم

اگر احتمال تاثیر در نهی از منکر میدهد منتهی نسبت به مخالفت قطعیه، یعنی اگر نهی از منکر کرد مخالفت قطعیه تحقق پیدا نمی ‌کند یعنی شخصی که میخواهد مرتکب شود هردو را مرتکب نمی شود، یک ترس و وحشتی در او ایجاد می شود اما نسبت به موافقت قطعیه که حتما از هردو اجتناب کند نهی از منکر او اینقدر تاثیر ندارد، تاثیرش در حدی است که مخالفت قطعیه نکند، اما در حدی که موافقت قطعیه راانجام بدهد اینقدر نهی از منکرش موثر نیست اینجا نهی از منکر واجب است یا واجب نیست؟

از آن جهت که مخالفت قطعیه با علم اجمالی بالاجماع حرام است و نهی او در رابطه با ترک این حرام قطعی موثراست لذا واجب است، احتمال تاثیر هست، شرط نهی از منکر محقق است بنابراین اگر شرط محقق بود نهی از منکر واجب است، واجب واجب مشروط است شرطش موجود است باید نهی از منکر و امر به معروف راانجام دهد اگر اینگونه باشد که نسبت به مخالفت قطعیه ترس دارد و مخالفت قطعیه نمی ‌کند اما موافقت قطعیه هم نمی ‌کند

یعنی آنقدر انگیزه ندارد و ارادتش به خدا آنقدر نیست که جاییکه رضایت مولی نیست قدم نگذارد همین مقدار تاثیر نهی از منکر سبب وجوب است، «لواحتمل ان انکاره موثرفی ترک المخالفه قطعیه لاطراف العلم للموافقه القطعیه وجب«

پانویس

بازگشت به دروس خارج