شرط اول - امر و نهی کردن بیجا و بی مورد

شرط اول-امر و نهی کردن بیجا و بی مورد

مساله ی نهم: نهی از امر به معروف بی مورد

«لوامر بالمعروف اونهی عن المنکر فی مورد لایجوزله یجب علی غیره نهیه عنهما «مساله ی دهم: شرط اول امر به معروف ونهی از منکر این بود که آمر وناهی علم داشته باشد به معروف وعلم داشته باشد به منکر می فرماید اگر امر یا نهی در موردی بنسبت به بعضی افراد یا نسبت به بعضی از کارها موجب وهن شریعت بشود و لو عند غیره، ولو اینکه این وهن شریعت نباشد نزد آن کسی که امر شده به او یا نهی شده بلکه نزد شخص ثالثی امرو نهی موجب وهن شریعت بشود در این فرض لاجوزخصوصاًی مع صرف احتمال التاثیر بخصوص اگر فقط احتمال تاثیر بدهد.

«الاان یکون المورد من المهمات والموارد مختلفه«مگر آن موردی که قصد امرو نهی از آن داریم از مهمات شریعت باشد ولو موجب وهن شریعت بشود باید امر به معروف ونهی از منکر صورت بگیرد.

فروعات مساله ی فوق

وهن شریعت یعنی چه؟

مصادیق وهن شریعت کدامند؟

تشخیص مصادیق وهن شریعت چگونه است؟

وهن شریعت

وهن شریعت یعنی آنچه موجب شود مردم بی اعتنا بشوند به دین و دین را امر باطل و غیر عقلائی بدانند. گاهی بعضی از امور ناچیزاند یعنی وهن بزرگی ندارند آیا در این امور هم باید امر به معروف ونهی از منکر را ترک کنیم؟ تشخیص وهن بودن بحسب مفاسد ومصالح و مصادیق و شرایط و افراد است.

اگر گفتیم تشخیص موضوع بامکلف است دررابطه بیان مصادیق وهن بحثی نیست چون وظیفه ی مجتهد بیان حکم است، تشخیص موضوع بامکلف است. اگرموجب وهن شد نباید انجام گیرد امر و نهی.

تشخیص موضوعات احکام

سوال: آیا مطلقا تشخیص موضوع با مکلف است یا موضوعات فرق میکند؟

یک نظریه این است در موضوعات شرعیه موضوعات باهم یکسان نیست بعضی از موضوعات موضوعات اختراعی شرعی است مانند اینکه فرموده اند الغناء محرم در این فرض که یک موضوع اختراعی شرعی است گفته شده باید حدود موضوع بیان شود مثلا مجتهد بگوید غناء مطرب حرام است و مطرب ماهو...پس فرموده اند موضوعات متفاوت است ودر موضوعات اختراعیه شرعیه بایدموضوع را تبیین کند برای مکلف تا مکلف بتواند حکم شرعی را اطاعت بکندو امتثال حکم خدا بکند بعضی موضوعات خارجیه اند مثل اینکه هذا الشیء خمر او لیس بخمر این موضوع، موضوع واقعیه ی خارجیه است، شریعت در مفهوم ندارد درچنین مواردی تشخیص موضوع باعرف است.

شرائط در وهن شریعت متفاوت است زیرا ممکن است در یک فضا شروع به مسائل دینی وهن باشد، باید شرایط را آماده کرد و سپس نهی از منکر کرد.

حدیثی نقل شده: شخصی خدمت رسول الله (ص) رسیدو مسلمان شد حضرت فرمودند: به پدر و مادرت احترام کن، احترام خاصی، پدرمادرش گفتند قبلا که به دین مابودی مارا مورد احترام قرارنمیدادی حال چه شده است تورا؟ جوان گفت: این توصیه ی پیامبر است و آنگاه پدر و مادر شخص نیز مسلمان شدند در حالی که اگر ابتدا موعظه میشدند مستقیم والدین او هرگز مسامان نمیشند.

شک در وهن بودن امر و نهی

درجایی که شخص مشکوک بود که آیا این امر و نهیش وهن شریعت است یا نه؟ اطلاقات امر به معروف ونهی از منکر واجب است چون وهن شریعت حداکثر استثناء بوده است و حال نمیدانیم مستثناء محقق شده تا امرو نهیی مقید بشود و ساقط بشود یا محقق نشده. لذادراینجا اطلاقات امر به معروف ونهی از منکر محکم است باید علم داشته باشیم به وهن بودن.

علت سقط امرو نهی در فرض وهن بودن آن است که حفظ اصل شریعت از حفظ فروع شریعت اهم است، اینجا تزاحم دو واجب است یکی امر به معروف ونهی از منکر دوم حفظ شریعت و اهم باید مقدم بشود که حفظ شریعت باشد. امام میفرمایند: مگردرموردی که ان مورد امر به معروف ونهی از منکر جزء مهمات شریعت باشد یعنی جزء اموری باشد که اگر اورا برداری شریعتی نیست مثل شرک به خدا در اینجا سقوط نهی و امر موجب سقوط شریعت است.

گاهی علم واقعی به تاثیر وجود داردیا اطمینان (علم عقلائی) در اینجا صرف وهن شریعت عامل سقوط وجوب امر به معروف ونهی از منکر نمی شود.

گاهی احتمال به تاثیر میرود در وهن شریعت عامل سقوط وجوب امرونهی است.

پانویس

بازگشت به دروس خارج