سیره اخلاقی شهدا / امر به معروف و نهی از منکر

سیره اخلاقی شهدا - امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده: رضا آبیار

مقدمه

یکی از هم رزمان شهید علی ماهانی دربارهٔ روش این بزرگوار در تذکر دادن به اطرافیان برای اجرای احکام الهی می‌گوید: «فضای منطقه طوری بود که بعضی افراد کمتر به نماز جماعت صبح و جلسات قرائت قرآن اهمیت می‌دادند و به صورت منظم و دایمی و باانگیزه در این گونه مراسم‌ها شرکت نمی‌کردند. این شهید بزرگوار هیچ وقت به کسی مستقیم نگفت: بیایید نماز جماعت یا کلاس قرآن. ایشان وقت نماز که می‌شد، خودش وضو می‌گرفت و به طرف مسجد می‌رفت و بعد از نماز هم شروع به قرائت قرآن می‌کرد. به گونه‌ای شده بود که بچه‌ها به محض اینکه می‌دیدند علی آقا وضو می‌گیرد، می‌فهمیدند وقت نماز است و آنها نیز بدون تذکردادن وضو می‌گرفتند و به طرف مسجد می‌رفتند. این حرکت شهید به اندازه‌ای در نیروها تأثیر کرده بود که همه قبل از اذان در مسجد می‌نشستند». پیام متن:
امام صادق علیه السلام فرمود: «کونُوا دُعاه النّاسِ بِغَیرِ اَلْسِنَتِکم؛ مردم را به غیر زبانتان و با عمل، دعوت کنید».
۲. عمل کردن به معروف و دوری کردن از منکر، یکی از شیوه‌های مؤثر در یادآوری نیک و بد به دیگران است.
یکی از خویشاوندان سردار رشید اسلام، شهید عباس بابایی در نقل خاطره‌ای آورده است: «یک شب عباس منزل ما بود. یکی از معلمان دوره دبیرستانش از طریق یکی از اقوام به خانه ما آمد تا عباس دربارهٔ پسر او که سرباز بود، توصیه و سفارش کند. شهید بابایی که بوی پارتی بازی را احساس کرده بود و با اینکه روحیه اش به این جور کارها نمی‌خورد، خیلی مؤدبانه و در کمال آرامش و با زبانی نرم به معلمش گفت: شما طبق وظیفه‌ای که داشتی، به من و بقیه شاگردان درس دادی. بنابراین، نباید به خاطر این کار انتظار داشته باشی من برای شما پارتی بازی کنم. آن شب، این گونه ملایم و لطیف امر به معروف کردن او، برایم خاطره‌ای فراموش نشدنی شد». پیام متن:

شیوه برخورد شهید عباس بابایی

شهید عباس بابایی و ادب و آرامش او در گفتار و رفتار هنگام تذکر دادن مسائل اخلاقی به افراد.
یکی از همراهان شهید حاج محمد گرامی دربارهٔ شیوه برخورد این بزرگوار با مفاسد اجتماعی می‌گوید: «حاجی برای کم کردن بدحجابی و مبارزه با تهاجم فرهنگی، کانون تبلیغ و نشر حجاب راه اندازی کرده بود. افراد کانون از قشر خاصی نبودند، [بلکه] هر کس دل سوز و مخلص انقلاب بود، می‌توانست عضو کانون شود.
در جلسه کانون، شهید گرامی گفت: نباید بگذاریم ارزش‌ها را مسخره کنند و با قاطعیت باید برخورد کنیم. اکثر افرادی که در جلسه بودند، نظرشان روی برخورد فیزیکی بود، ولی حاجی می‌گفت: باید با برنامه‌های معنوی و فرهنگی و برخورد مناسب، حجاب را جا بیندازیم. همین کار را هم کردند. کسانی که شرایط این کار را داشتند، به صورت گروهی می‌رفتند و افراد را ارشاد می‌کردند. عده‌ای هم پلاکاردهایی در زمینه حجاب در سطح شهر نصب می‌کردند.
شهید به همه افراد گفته بود با وضو این کارها را انجام دهند. بعد از مدتی، دادستان نیز اعلام رضایت کرده بود». پیام متن:
۱- مبنا قرار دادن فطرت پاک انسانی در برخورد با افراد.
۲- استفاده از ابزار فرهنگی مناسب برای جذب و تشویق مردم به رعایت مسائل دینی.

شیوه برخورد شهید سپهبد علی صیاد شیرازی

سرهنگ حسن کلانتری، رئیس دفتر شهید سرافراز علی صیاد شیرازی می‌گوید: «یکی از ویژگی‌های این شهید، حساسیت او به امور بیت المال بود. نه تنها خود ایشان رعایت می‌کرد، بلکه دیگران را از استفاده شخصی از بیت المال نهی می‌کرد. البته آنچه باعث شده بود اطرافیان شهید و همکاران او نیز این مسئله را جدی بگیرند، توجه و ظرافت او در عمل کردن به موضوع بیت المال و امر به معروف و نهی از منکر عملی ایشان در این باره بود.
او از منطقه با بنده که در دفتر بودم، تماس می‌گرفت و می‌گفت: مثلاً ۳ دقیقه با مشهد با پدرم تلفنی صحبت کردم، ما موظف بودیم همه را یادداشت کنیم و سر ماه از محل حقوق ایشان کسر کنیم و به حساب بیت المال بریزیم. همان طوری که خودش، هم با عمل و هم با سفارش، مقید بود، دیگران را نیز از استفاده شخصی از بیت المال نهی می‌کرد». پیام متن:
شهید صیاد شیرازی با دقت مراقب امور بیت المال بود و دیگران را نیز در عمل، به این کار توصیه می‌کرد.
یکی از هم رزمان شهید دلاور عباس بابایی نقل می‌کند: «هیچ گاه کسی به این زیبایی مرا امربه معروف نکرده بود و اگر کسی به غیر از این روش به من گفته بود، اثری روی من نداشت. آن موقع، شهید بابایی، فرمانده پایگاه هوایی اصفهان بود. در دوران حکومت شاه، یک روز بعد از ظهر درحالی که مست و لایعقل به طرف خانه می‌رفتم، ناگهان بابایی و محافظش را مقابل خودم دیدم. پیش خودم گفتم کارم تمام است. وقتی به من رسید، نگاه مهربانانه و معناداری به من کرد، ولی حرفی نزد. فردای آن روز رفتم پیش او تا عذرخواهی کنم، اما شهید کلام مرا قطع کرد و گفت: برادر عزیز، چیزی نگو! راجع به کاری که کرده‌ای، حرفی نزن... اگر حقیقتا از کرده خود پشیمان هستی، با خداوند عهد کن عملت را اصلاح کنی. خدا می‌داند از پیش او که آمدم، احساس می‌کردم از نو متولد شدم». پیام متن:
۱. برخورد حکیمانه و امر به معروف شایسته شهید بابایی با کسی که بر اثر نوشیدن شراب، مست شده بود و نیز شرمندگی و تأثیرپذیری این شخص از رفتار درست شهید بابایی.
۲. اگر شیوه امر به معروف و نهی از منکر درست صورت پذیرد، معمولاً شرمندگی شخص خطاکار را در پیش خواهد داشت.

منبع

مجلات > اخلاق و تربیت > طوبی > دی ۱۳۸۵، شماره ۱۳، صفحهٔ ۹۵

پانویس

بازگشت به مقالات