رهنمودها در اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر
رهنمودها در اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر
نویسنده : زرهانی،سید أحمد
چکیده :
کلمات کلیدی :
رهنمودها در اجـرای فریضهء امر به معروف و نهی از منکر
یا بنی اقم الصلوة و امر بالمعروف و انه عـن المـنکر و اصـبر علی ما اصابک ان ذکل من عزم الامور
قرآن کریم
رواج سنت امر به معروف و نهی از منکر یکی از راههای اصـلاح مناسبات اخلاقی و اجتماعی است و ترویج آن ضامن سلامت فکری و اعتقادی اجتماع و زمینهساز اجرای سـایر احکام اسلامی در بین مـردم اسـت،امر به معروف و نهی از منکر دو آفریده از آفریدگان خدای بزرگند هرکس آن دو را یاری کند خدا به او عزت میبخشد و هرکس آنها را خوار شمارد خداوند او را دچار خواری و خذلال میکند.کسی که امر به معروف و نهی از منکر مـیکند همانا جانشین خدا و جانشین رسول خدا بر روی زمین است و غایت دین امر به معروف و نهی از منکر و اقامه حدود خداست و در حقیقت قوام شریعت محمدی(ص) منوط به امر به معروف و نهی از منکر و اقـامه حـدود الهی است. امر به معروف برترین اعمال مردم و همسو با مصلحت آنان است و از پایههای دین محسوب میشود.خداوند مومن ضعیف و بیدین را دوست ندارد و چنین فردی آن کسی است که نهی از منکر نـمیکند. امـر به معروف و نهی از منکر راه پیامبران و روش نیکوکاران است. تا زمانی که مردم امر به معروف و نهی از منکر میکنند و در راه نیکی و درستی همکاری مینمایند،در خیر و خوشی به سر میبرند،اما آنگاه کـه از ایـن راه روی برمیگردانند برکات الهی از آنان سلب میشود و برخی از آنان بر برخی دیگر تسلط مییابند و برروی زمین یارویاوری برای آنان پیدا نخواهد شد.با عنایت به اهمیت فریضه امر به معروف و نـهی از مـنکر در اسـلام لازم است دستاندرکاران تعلیم و تربیت و مـدیران و مـعلمان و مـربیان امور تربیتی در راه ترویج این سنت الهی در مدارس و محافل تربیتی و آموزشی برنامهریزی کنند و زمینه اجرای آنرا در چارچوب موازین شرعی فراهم فرمایند.اکنون کـه خـداوند بـزرگ توفیق داده است تا مدارس کشور شاهد اقـامه نـماز باشند،شایسته است فریضه امر به معروف و نهی از منکر در بین نوجوانان و جوانان بالاخص دانشآموزان مکلّف رواج یابد و به کمک آن بـا بـزهکاریها و رفـتارهای نامشروعی که ممکن است از محیط اجتماعی وارد مدارس شود به صـورت منطقی مبارزه شود. بدون تردید دانشآموزان از همالان و همسالان خود حرف شنوی و الگوپذیری بیشتری دارند و چنانچه روشن و اصول کـار امـر بـه معروف و نهی از منکر به دانشآموزان متدین آموخته شود و آنان با آمـادگی کـافی اقدام به امر به معروف و نهی از منکر کنند بطور طبیعی دانشآموزانی که در معرض ارتکاب رفتارهای نـاشایست قـرار دارنـد و یا به برخی از واجبات الهی عمل نمیکنند در مسیر هدایت الهی قرار خـواهند گـرفت و بـه جمع صالحان و نیکوکاران خواهند پیوست. دانشآموزان باید بدانند اگر در محیط مدرسه به معروفی عـمل نـمیشود و یـا منکری رواج دارد بر همه آنان واجب است تا طبق مفاد رساله عملیه اقدام به امـر بـه معروف و نهی از منکر کنند و اگر تعدادی از آنان به این کار مبادرت کردند تـکلیف از بـقیه سـاقط خواهد شد در غیر این صورت امر به معروف و نهی از منکر مثل اقامه نماز بر آنـان واجـب است و ترک آن معصیت دارد.
برای اینکه فریضه با عظمت امر به معروف و نهی از مـنکر کـه قـوام سایر احکام الهی به آن بستگی دارد در اماکن تربیتی و آموزشی جایگاه با رفعت خود را پیدا کند و مـشکلات اخـلاقی و اجتماعی متداول به کمک آن کاهش یابد اجرای موارد ذیل را متذکر میگردد:
1-امـور تـربیتی مـناطق با استعداد از روحانیت محترم جلساتی برای آشنایی بیشتر مربیان و مدیران و معلمان با موازین امر بـه مـعروف و نـهی از منکر و فلسفه و ضرورت این فریضه بزرگ تشکیل دهند و در این زمینه با اسـتفاده از مـتون معتبر جزوات آموزشی مناسبی تدوین و منتشر سازند.
2-برای دانشآموزان متدین و وابسته به خانوادههای مذهبی من جمله دانـشآموزان عـضو انجمنهای اسلامی و بسیج دانشآموزی کلاسهای«آشنایی با امر به معروف و نهی از منکر» گـذاشته شـود و زیر نظر روحانیون آگاه به موازین تـعلیم و تـربیت اسـلامی و منطبق با رساله عملیه(رساله حضرت امام خـمینی سـلام الله علیه از مسئله 2786 تا مسئله شماره 2825)راه و رسم امر به معروف و نهی از منکر به آنـان آمـوخته شود و از آنان خواسته شود تـا در مـحیط مدارس عـملا مـبادرت بـه امر به معروف و نهی از منکر کـنند. ایـن دانشآموزان خود باید عامل به معروف باشند و از نظر درسی و فعالیتهای فرهنگی و هـنری و ورزشـی در ردیف دانشآموزان سرآمد بشمار روند و در جـمع دانشآموزان دیگر از محبوبیت و پذیـرش بـرخوردار باشند تا بتوانند دیگران را تـحت تـأثیر قرار دهند و به راه راست فراخوانند.اهمیت کار دانشآموزان امر به معروف و نهی از منکر بـاید بـرای خودشان محرز باشد و اولیای امـور مـدرسه شـخصیت آنان را مورد تـکریم و عـملشان را مورد تمجید قرار دهـند و جـایگاه آنان را بصورت متعادل و مناسب در ذهن و چشم سایر دانشآموزان اعتلا بخشند.
3-کتابهای ساده و مناسبی که در زمـینه امـر به معروف و نهی از منکر منتشر شـده اسـت در دسترس دانـشآموزان قـرار گـیرد و آیات و احادیث و روایات مـربوط به امر به معروف و نهی از منکر با خط خوش و اعمال ذوق هنری نوشته شود و در معرض دیـد دانـشآموزان در کلاسهای درس و سالنهای اجتماعات نصب گردد و بـرخی از مـسائل مـهم رسـاله عـلمیه حضرت امام(ره)پیرامون ایـن فـریضه بزرگ الهی در روزنامه دیواری مدارس درج گردد و برای فراگیری آنها بین دانشآموزان داوطلب مسابقه گذاشته شود.انتشارات تـربیت اقـدام بـه انتشار کتاب«چهل گوهر درخشان»خواهد کرد این کـتاب شـامل چـهل حـدیث پیـرامون امـر به معروف و نهی از منکر با ترجمه فارسی میباشد.
4-کارشناسی فرهنگی و هنری و کانون شاعران و نویسندگان امور تربیتی باید با استفاده از سوژههای مرتبط با امر به معروف و نهی از منکر مـبادرت به خلق آثار هنری کنند و دانشآموزان با استعداد و هنرمند را نیز به این راه بکشانند به طوری که نوجوانان و جوانان با شیوههای غیر مستقیم به اهمیت و نقش سازنده امر به معروف و نـهی از مـنکر پی ببرند و اجرای آنرا در زندگی فردی و اجتماعی خویش ضروری شمارند.
قابل ذکر است که این نوع آثار حتی المقدور از تکنیک هنری و جاذبهء خوبی باید برخوردار باشد و از ارائه کارهای سست و کم محتوی خـودداری گردد.
5-چـون مقصود از امر به معروف و نهی از منکر اقامه واجب و جلوگیری از حرام است دانشآموزان مکلف باید معروف و منکر را بشناسند و با شرایط کار آشنا باشند و مـراتب آنـرا تشخیص دهند و فلسفه این فـریضه الهـی را فراگیرند.برای آنکه شناخت دانشآموزان در این امور ارتقأ یابد لازم است ترتیبی اتخاذ شود تا دبیران بینش دینی آگاهیهای لازم را در دسترس دانشآموزان قرار دهند،مربیان امور تربیتی در مـراسم صـبحگاه مدارس و دبیران ادبیات فـارسی در کـلاس انشأ موضوع حیاتی امر به معروف و نهی از منکر را مطرح کنند و ذهن دانشآموزان را به آن معطوف دارند.در جلسات انجمن اولیا و مربیان و ستاد تربیتی مدارس آثار سازنده و تربیتی امر به معروف و نـهی از مـنکر و راههای ترویج آن مورد مطالعه قرار گیرد و تسهیلات لازم برای پیمودن این سبیل پیامبران الهی فراهم گردد.
6-معاونین پرورشی و مسئولین امور تربیتی مسئول حسن اجرای این بخشنامه میباشند و باید با هدایت و حمایت مـدیر کـل و روسای مـحترم آموزش و پرورش استان راه را برای تحقق این مهم هموار سازند و در اولین اجلاس معاونت پرورشی و مسئولین امور تربیتی استان راهـهای رواج امر به معروف و نهی از منکر در مدارس را مطالعه کنند و تصمیمات لازم برای اجـرای مـوارد سـابق الذکر را اتخاذ کنند و از فعالیتهایی که در این خصوص صورت خواهد گرفت ارزیابی به عمل آورند و روند کار را بـهبود بخشند.
از خـداوند بزرگ برای مقام معظم رهبری حضرت آیة الله خامنهای که به تأسی از امام راحـل(ره)با آهـنگ الهـی امر به معروف و نهی از منکر به دلها بصیرت و به وجدانها بیداری میبخشند عزت،و سلامت روزافـزون مسئلت دارد.
سید احمد زرهانی
معاون پرورشی
20/7/70
