جامعه منتظر، و بیماریِ خطرناک «بی تفاوتی»!

جامعه منتظر، و بیماریِ خطرناک «بی تفاوتی»!

نویسنده:زهره رجب زاده

مقاله

یکی از وظایف مهم مردم در عصر غیبت کبری، داشتن روحیه اصلاح گری در سطح جامعه است. هر فردی باید در برابر آحاد مردم (جامعه اسلامی) احساس مسئولیت کرده و در راه اصلاح و ساختن افراد تلاش نماید. تا جامعه و افراد آن آماده پذیرش حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه شوند. خداوند در قرآن می‌فرماید: :” وَ لَوْ لَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْأَرْض” ؛ اگر خداوند برخی از مردم را به وسیله برخی دیگر دفع نمی‌کرد، قطعا زمین تباه می‌گردید. بنابراین در صورتی که منتظران به دنبال اصلاح جامعه نباشند، فساد فراگیر شده و آمادگی جامعه برای ظهور به تاخیر می‌افتد.
اصلاح جامعه از راه امر به معروف و نهی از منکر تحقق می‌یابد. و قانون امر به معروف و نهی از منکر در متون اسلامی بسیار مورد تاکید قرار گرفته است. امام سجاد علیه السّلام در روایتی یکی از ویژگی‌های مهم منتظران را امر به معروف و نهی از منکر می‌داند: «غیبت به وسیله دوازدهمی از جانشینان رسول خدا و امامان بعد از او ممتد می‌شود... مردم زمان او که معتقد به امامت وی می‌باشند و منتظر ظهور او هستند، از مردم تمام زمانها بهترند، زیرا خداوند عقل و فهمی به آنها داده که غیبت در نزد آنها حکم مشاهده را دارد! خداوند آنها را در آن زمان مثل کسانی می‌داند که با شمشیر در پیش روی پیغمبر صلی الله علیه و آله (علیه دشمنان دین) پیکار کرده‌اند، آنها مخلصان حقیقی و شیعیان راستگوی ما هستند که مردم را بطور آشکار و نهان به دین خدا می‌خوانند. » در روایتی از پیامبر صلی الله علیه و آله در باب امر به معروف و نهی از منکر این مضمون آمده است که وقتی گروهی سوار کَشتی شوند، اگر یکی از مسافران شروع به سوراخ کردن کف کشتی کند و بقیه بی‌تفاوت باشند، در این صورت آب دریا وقتی بیاید داخل کشتی، فقط آن یک نفر را غرق نمی‌کند، بلکه همه اهل کشتی را درخود می‌کِشد. همچنین حضرت رسول صلی الله علیه و آله می‌فرمایند:
«ان اللَّه عزوجل لا یعذب العامه بعمل الخاصه حتی یروا المنکر بین ظهرانیهم و هم قادرون علی ان ینکروه فاذا فعلوا ذلک عذب اللَّه الخاصه و العامه؛ خداوند عزّ و جلّ هرگز عموم را به خاطر عمل گروهی خاص مجازات نمی‌کند مگر آن زمان که منکرات در میان آن‌ها آشکار گردد و توانایی بر انکار آن داشته باشند در عین حال سکوت کنند در این هنگام خداوند آن گروه خاص و همه توده اجتماع را مجازات خواهد کرد.» در متون اسلامی بارها عواقب بی تفاوتی به امور جامعه و دستورات الهی گوشزد شده است. حضرت علی علیه السلام می‌فرماید:
اگر شما به واسطه تلخی حق از آن روی نتابید و خود را خوار نکنید و در نکوهش باطل سستی نشان ندهید، آن‌ها که در شجاعت به پایه شما نمی‌رسند، بر شما دلیر نمی‌شوند و اقویا بر شما مسلط نمی‌گردند و پیروی حق را ترک نمی‌کنند و اهل طاعت را از میان نخواهند برد. ولی افسوس که [دوباره] مانند بنی‌اسرائیل عهد موسی علیه‌السّلام در کار خود حیران و سرگردان می‌شوید! سوگند یاد می‌کنم که تحیر شما بعد از من به مراتب بیش از حیرت و سرگردانی بنی‌اسرائیل خواهد بود. بنابراین یکی از ثمرات شوم ترک امر به معروف و نهی از منکر آن است که اشرار بر مومنان مسلط می‌شوند و در صدد نابودی ایشان بر می‌آیند. همچنین در این زمینه امام رضا علیه السلام می‌فرماید:
ناگزیر هستید امر به معروف و نهی از منکر کنید و الا بَدان بر شما مسلط می‌شوند. پس خوبانتان می‌خوانند و اجابت نمی‌شوند.

چرا بی تفاوتیم

با توجه به تاکید اسلام به امر به معروف و نهی از منکر، سکوت و بی تفاوتی در این زمینه نکوهش شده است. امام باقر علیه السلام می‌فرماید:
اجتماعی که اصرار بر رعایت ارزش‌ها و هنجار‌های دینی و جلوگیری از نابهنجاری‌ها (امر به معروف و نهی از منکر) را عیب و نقص بدانند، اجتماع بدی است. (بد جامعه‌ای است) وقتی گروهی سوار کَشتی شوند، اگر یکی از مسافران شروع به سوراخ کردن کف کشتی کند و بقیه بی‌تفاوت باشند، در این صورت آب دریا وقتی بیاید داخل کشتی، فقط آن یک نفر را غرق نمی‌کند، بلکه همه اهل کشتی را درخود می‌کِشد پس چگونه ممکن است که چنین اجتماعی در جهت کسب آمادگی برای پذیرش مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه قدم بردارد؟!
در ذیل برخی انگیزه‌هایی را که در روایات برای ترک امر به معروف و نهی از منکر برشمرده‌اند می‌آوریم :
در قیامت خداوند از شخصی که در دنیا امر به معروف و نهی از منکر نمی‌کرد، درباره‌اش سۆال می‌کند و او جواب می‌دهد خدایا ! ترسیدم و خداوند جواب می‌دهد: من سزاوارتر بودم که بترسی.
در وسائل الشیعه آمده است: خداوند، سکوت در برابر بدی‌ها را بر دانشمندان و مروجان دینی یهود و نصاری عیب و ننگ شمرد. زیرا آنان با این که بدی‌ها و فساد را از ظالمان می‌دیدند، نسبت به آن بی تفاوت بودند. و این به خاطر میل و رغبت مربیان دینی به هدایایی بود که از ستمگران به آن‌ها می‌رسید. بنابراین انگیزه دیگر می‌تواند طمع و دنیاپرستی باشد همچنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرماید: خوشا به حال کسی که زمان حضرت مهدی - علیه السلام- را درک کند، در حالی که از اقتدا کنندگان به آن حضرت باشد قبل از قیام.بنابراین منتظران واقعی در جهت اقتدا به مولا و صاحب زمانشان امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند و نسبت به گسترش دین الهی در همه جوانب و زمینه‌هایش کوتاهی نمی‌کنند، حتی اگر در حد نصیحت برادر دینی خود باشد. تا جامعه انسانی برای پذیرش آن رهبر آسمانی آمادگی پیدا کند.

پانویس

منبع: تبیان - تاریخ برداشت: 1395/3/17

بازگشت به مقالات