بررسی فقهی امر به معروف و نهی از منکر در فضای مجازی
نویسنده(گان):
علی اکبر ایزدی فرد*، سیدمجتبی حسین نژاد،
پست الکترونیک: ali85akbar (a) yahoo.com
چکیده
با توجه به حجم وسیعی از منکرات در فضای مجازی که دایره شمولیت آن به مراتب بیشتر از نوع سنتی آن است، لازم است به فریضه امر به معروف در آن اهمیت زیادی داده شود. در این تحقیق، پس از روشن شدن ضرورت امر به معروف و نهی از منکر در فضای اینترنتی و سایبری، این سوالات مورد مداقه قرار گرفتهاند که آیا مقتضای امر به معروف میتواند قطع اینترنت را به دنبال داشته باشد؟ آیا احتمال شرطیت تاثیر که در بسیاری از مواقع مفقود است، میتواند موجب سقوط وجوب امر به معروف و نهی منکر در فضای مجازی شود؟ آیا مراتب سه گانه امر به معروف و نهی از منکر در فضای مجازی، همچون نوع سنتی از آن واجب است؟ بر فرض وجوب امر به معروف در فضای مجازی، آیا ظرف تحقق امر به معروف و نهی از منکر اختصاص به فضای سنتی و واقعی دارند یا اینکه علاوه بر آن، امکان اجرای مراتب آن در فضای سایبری و اینترنتی نیز میباشد؟ اولاً: قطع اینترنت از باب امر به معروف، برخلاف اطلاق آیات و روایات، بنای عقلاء و ترغیب به علم و دانش است. ثانیاً: گرچه امر به معروف، مشروط به احتمال تاثیر میباشد، ولی دفعی بودن احتمال تاثیر، شرط نیست. ثالثاً: به حکم عقل، امر به معروف نیز در فضای مجازی واجب است و بر فرض اینکه وجوب امر به معروف، تنها مستند به ادله نقلیه باشد، با توجه به اطلاق ادله و تنقیح مناط، واجب است. رابعاً: امکان اجرای مراتب سه گانه امر به معروف؛ همچون فیلترینگ که از جمله مصادیق مرتبه سوم از امر به معروف است، در فضای اینترنتی وجود دارد.
کلیدواژگان:
امر به معروف، نهی از منکر، اینترنت، بنای عقلاء، اطلاق ادله، تنقیح مناط، عقل
