بررسی تطبیقی امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین

مشخصات پایان‌نامه

نویسنده	حمید دیناروندی
زبان	فارسی
استاد راهنما	دکتر سید یوسف محفوظی
استاد مشاور	دکتر علی مطوری
تاریخ دفاع	۱۳۹۲
رشته	علوم قرآن و حدیث
محل دفاع	دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید چمران اهواز

چکیده

ما مسلمانان معتقدیم که خداوند عزوجل مخلوقات را بیافرید و بشر این موجود خاکی را به عنوان جزئی از این خلقت جامه ی اشرف مخلوقات بر تن پوشانید و برای هدایت او پیامبران را مبعوث نمود و برای سعادت و خوشبختی اش قوانینی تحت عنوان کتابهای آسمانی در اختیار پیامبران قرار داد. قوانین کتاب‌های آسمانی شامل اعتقادات، اخلاقیات، و عبادات است که امر به معروف و نهی از منکر دو فریضه از فرایض الهی است که سعادت انسانها در بر پاداشتن آن دو است. ما ایمان داریم که تورات و انجیل از طرف خداوند عزوجل بر حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع) نازل شده‌اند، ولی متأسفانه پس از رحلت و عروج این دو نبی بزرگوار این کتابها دستخوش تحریف شده‌اند و تنها قرآن مجید است که ازاین مصیبت اسف بار مبری و منزه مانده است. زیرا که خداوند می فرماید إِنا نحنَ نزﱠلْنَاْ الذکرَ و إنا له لحافِظُونَ(۱)(این ماییم که ذکر (قرآن) را نازل کردهایم و ما آن را بطور قطع حفظ خواهیم کرد.

درسه کتاب آسمانی قرآن، تورات وانجیل دربعداعتقادی، قرآن خداوند راازتمام صفات سلبی منزه داشته درحالیکه در تورات برای خداوند جسمانیت درنظرگرفته است والعیاذباالله خداپشیمان می‌شود وصفات سلبی برای ذات اقدس ربوبی درنظرگرفته است۲ انجیل با اعتقاد به تثلیث برای خداوند شریک قائل شده است۳.

دربعد اخلاقی تورات وانجیل پیامبران را به بسیاری از رذائل اخلاقی متهم ساخته‌اند. درحالیکه قرآن پیامبران را معصوم ومنزه از هرگونه خطا واشتباه می‌دانند.

-۱ سوره حجر آیه ۹–۲ تورات، پیدایش، ۲۵: ۳۲–۳ همان، ۶: ۶

و ما بر این اعتقادیم که همه تورات و انجیل تحریف شده نیست زیرا بعضی از گفته‌های تورات و انجیل با قرآن مطابقت دارد و در این دو کتاب آسمانی اوامر و نواهی برای پیروان خود در بر داشته‌اند؛ و با توجه به اینکه حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع) از پیامبران اولواالعزم می‌باشند و هدف از پیامبری آنان هدایت جامعه به سوی االله است؛ لذا برای رسیدن به اهداف الهی خود نواهی و اوامری نظیر خداپرستی، احترام به پدر و مادر، نهی از زنا، قتل، دزدی، بت‌پرستی و ... لازم است. قرآن کریم وجود این دو فریضه را در ادیان پیشین با اشاره‌های زیر مورد تأکید قرار داده است:

فَلَوْ لا کانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِکُمْ أُولُوا بَقِیَّةٍ یَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسادِ فِی الْأَرْضِ إِلاَّ قَلیلاً مِمَّنْ أَنْجَیْنا مِنْهُمْ وَ اتَّبَعَ الَّذینَ ظَلَمُوا ما أُتْرِفُوا فیهِ وَ کانُوا مُجْرِمینَ (۱)

چرا از نسلهای پیش از شما جز کمی از آنها که نجاتشان داده بودیم، صاحبان خرد نبودند که از تباهکاری در این سرزمین جلوگیری کنند و کسانی که ستم کردند مطیع لذتهای خویش شدند و بزهکار بودند.

کانُوا لا یَتَناهَوْنَ عَنْ مُنکَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما کانُوا یَفْعَلُونَ(۲) مردمی بودند که از منکراتی که می‌کردند دست برنمیداشتند. راستی بد اعمالی انجام می‌دادند.

پس با توجه به اینکه امر به معروف و نهی از منکر از فطریات می‌باشد همه انسانها را شامل می گردد و طبق میل فطری، خودش دوست دارد که کار نیک‌انجام دهد و دیگران را به نیکی سفارش کند و از بدیها دور سازد هم چنان‌که دوست دارد دیگران را از ارتکاب به گناه و فحشا باز دارد. حال با بررسی تطبیقی بین تورات و انجیل و قرآن امر به معروف و نهی از منکر را بررسی خواهیم کرد.

-۱ سوره هود آیه ۱۱۶–۲ سوره مائده آیه ۷۹

کلمات کلیدی: امر به معروف و نهی از منکر، قرآن، تورات، انجیل، کتاب آسمانی

تقدیر و تشکر

» من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق « در ابتدا خداوند عزوجل را حمد و ثنا می‌گویم که به انسان قدرت تفکر و سخن گفتن عطا فرمود تا بتواند در کتابهای آسمانیش خصوصاً قرآن کریم معجزه خالده پیامبر بزرگوار اسلام (ص) نظری داشته و درباره دو رکن اساسی» امر به معروف و نهی از منکر «تحقیقی داشته باشم.

سپاس و درود به ساحت کلیه معلمان، دبیران و اساتیدی که در دوران تحصیلات ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و دانشگاهی زمینه رشد و شکوفایی اینجانب را فراهم نمودند.

و سپاس بیکران ازاستاد، محترم راهنما جناب دکتر سید یوسف محفوظی و استادمحترم مشاور جناب دکتر علی مطوری که افتخار دانشجویی در محضر آنها را داشته‌ام.

در پایان از محضر اساتیدمحترم گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات ومعارف اسلامی دانشگاه شهید چمران اهواز خصوصاً جناب آقای دکتربستانی که زمینه رشد اخلاقی و علمی اینجانب را فراهم نمودند تقدیر و تشکر می نمایم.

مقدمه

الحمد الله رب العالمین و الصلاه و السلام علی محمد و آله الطیبین الطاهرین.

سپاس خداوندی را که برای هدایت و رستگاری بشر، انبیای کرام و ائمه ی اطهار علیهم السلام را به عنوان طلیعه داران هدایت برگزید و انسان را به کرامت عقل مفتخر کرد و در جهت رسیدن به سعادت

دنیوی و فلاح اخروی کتابهای آسمانی را فرستاد تا انسان از این طریق به قرب و جوار حق نائل گردد؛ و

درود بیکران بر ساحت مقدس پیامبر بزرگوار اسلام محمد مصطفی (ص) که به عنوان چشمه ی جوشان معرفت الهی، تشنگان رسیدن به حقایق ناب محمدی (ص) را سیراب نمود و تاج و کرامت إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ (۱) و اینکه تو ملکات اخلاقی بس بزرگی داری که بر آن مسلطی را از رب الارباب بعنوان هدیه دریافت نمود و آیات قرآن را به عنوان هدایتگر انسان از ظلمات به سوی

نور بر انسان‌ها برخواند؛ و سلام و بر حریم پاک و امانت گرانبهای پیامبر اسلام (ص) ائمه اطهار علیهم السلام که شجره ی طیبه اسلام را با خون سرخشان آبیاری و محافظت نموده و پرچم اسلام عزیز را به برکت تلاشها ومجاهدتهای این انوار الهی در قلل مرتفع جهان به اهتزاز در آوردند و تا با ظهور منجی عالم بشریت حضرت مهدی (عج) دو رکن اساسی امر به معروف و نهی از منکر را درجوامع بشری به منصه ظهور در آورد.

این پایان‌نامه تحت عنوان» بررسی تطبیقی امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) «تقدیم می‌گردد. با توجه به حساسیت زمان و تهاجم همه‌جانبه ی دشمنان اسلام، برای نفوذ و ضربه زدن به آن، به ویژه از راه تهاجم فرهنگی و با توجه به ضرورت آشنایی با احکام سعادت بخش اسلام و عمل به آنها در جهت دفاع از اسلام و مسلمین، ضرورت تحقیق را از این دو فریضه عظیم اسلامی الزام آور کرده است و علل انتخاب این موضوع:

اولاً:

علاقه ی و افری است که به این موضوع داشتم و با توجه به اینکه این دو فریضه الهی» امر به معروف و نهی از منکر «به لحاظ سیاسی، حب ریاست، طمع و غیره به آنها عمل نمی‌گردد.

-۱ سوره قلم آیه ۴

ثانیاً:

جهت آگاهی از اینکه تورات و انجیل دو کتاب آسمانی درباره این دو فریضه الهی چه نظراتی ایراد نموده‌اند و اگر در آنها امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد و با توجه به اینکه اکثریت ساکنین جهان مسیحی و اقلیت یهودی هستند آیا به این دو فریضه عمل می‌کنند یا خیر؟ در صورت عمل کردن به

دستورات کتابهای آسمانی تورات و انجیل، این همه جنایات و ظلم و ستم و تجاوز و انسان کشی از کجا نشأت می‌گیرد؟

ثالثاً:

در صورتیکه تورات و انجیل از طرف خداوند عزوجل بر حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع) نازل شده‌اند آیا نواهی و اوامری که در آنها وجود دارد با نواهی و اوامری که در قرآن است اختلافی وجود دارد یا همگی امر واحدی را دنبال می‌کنند؟ و در صورت وجود اختلاف، کاملترین آنها کدام است؟ آیا اختلاف میان اوامر و نواهی در زمان حیات پیامبران بوده است؟ یا بعد از رحلت و عروج آنها؟ امر به معروف و نهی از منکر چه جایگاهی در ادیان دارد؟ امر به معروف و نهی از منکر در اصلاح اجتماع چه نقشی دارد؟ در صورت عدم اجرای این واجب الهی چه آثار شومی گر یبان گیر بشری خواهد شد؟ آیا امر به معروف و نهی از منکر به قشر و افراد خاصی تعلق دارد؟

به نظر می‌رسد ضرر وزیان مادی به انسانها در عدم اجرای فریضه امربه معروف ونهی از منکر مؤثر است به نظر میرسدکه حاکمیت سیاسی دولت‌ها در موفقیت وعدم موفقیت آمیز بودن امر به معروف ونهی از منکر بسیار مؤثر می‌باشد.

به نظر می‌رسد باتوجه به تحریف در تورات وانجیل ومصون ماندن قرآن از تحریف فریضه امربه معروف و نهی از منکر در قرآن به نحو شایسته‌ای مورد توجه قرار گرفته است.

این دلایل موجب گردید که این حقیر چنین موضوعی را پیشنهاد نمایم و تحقیق در جهت پاسخگویی به پرسشهای مطرح شده می‌باشد. این تحقیق ماه‌ها طول کشید با توجه به وسعت مطالب انجیل و تورات و قرآن و گستردگی حیطه فعالیت این تحقیق در رابطه با امر به معروف و نهی از منکر در بعد عقاید، اخلاق و احکام در سه کتاب آسمانی است کار را بسیار مشکل کرده است و لی با استعانت از خداوند عزوجل و استفاده از کتابخانه‌های دانشکده الهیات ومعارف اسلامی دانشگاه شهید چمران – کتابخانه کلیمیان تهران – کتابخانه شهید چمران سوسنگرد، کتابخانه یاد بود دکتر شهید چمران – کتابخانه شهید علم الهدی سوسنگرد و کتابخانه شخصی و مصاحبه حضوری با دو مسئول کلیمیان تهران خانم دکتر جاذب و دکتر حمامی و خرید کتاب به مبلغ ۵میلیون ریال از نمایشگاه بین‌المللی کتاب در تهران، کتابفروشی تبلیغات اسلامی اهواز و کتابفروشی رشد اهواز. انجام این مهم میسرگردید.

این تحقیق شامل پنج فصل ویازده بخش می‌باشد.

فصل اول: امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین (تورات، انجیل)

امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) که شامل دو بخش می‌باشد.

بخش اول: مدخل

-۱ امر به معروف و نهی از منکر در همه ادیان به آن امر شده است.

-۲ هر یک از سه دین توحیدی اسلام – مسیحیت – یهودیت دارای کتاب مقدس مختص به خود است.

-۳ تحریف کتابهای الهی به جز قرآن بعد از رحلت و عروج پیامبران آن‌ها بوجود آمده است.

با در نظر گرفتن اینکه موضوع پایان‌نامه بررسی تطبیقی امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین در (تورات و انجیل) است. لازم است نخست کلمه ی عهدین بررسی شود که عهدین چیست؟ و شامل چه کتابهایی است؟ زیرا بدون آگاهی و شناخت آنها، سخن گفتن از بررسی تطبیقی امر به معروف و نهی ازمنکر در قرآن و عهدین غیرممکن خواهد بود

عهدین چیست

عهدین، شامل تورات و انجیل است تورات را عهد قدیم و انجیل را عهد جدید گویند. علت نامگذاری تورات به عهد قدیم و انجیل به عهد جدید این است که» مسیحیان معتقدند خدا با انسان دو پیمان بسته است: یکی پیمان کهن، باپیامبران پیش از عیسی مسیح (ع)، در این پیمان مرتبه‌ای از نجات از طریق وعده ووعید قانون و شریعت به دست می‌آید و دیگری پیمان نو، توسط خدای متجلی یعنی عیسی مسیح، در پیمان نو نجات از طریق محبت حاصل می‌شود (۱)

-۱ توفیقی، حسین، آشنایی با ادیان بزرگ ص ۱۲۷

کتابهای عهد عتیق (تورات)

پس از آشنایی با مفهوم کلمه ی عهدین به بررسی کتابهای موجود در عهد عتیق (تورات) می‌پردازیم.

کتابهای عهد عتیق مورد قبول و پذیرش یهودیان و نصارا است. حال به تبین نکاتی درباره ی کتابهای موجود در عهد عتیق خواهیم پرداخت.

تورات

تورات واژ ه‌ای عبری به معنی تعلیم و تربیت و هدایت و ارشاد آمده است، اما تعبیربه قانون از آن، بیشتر متداول است. کتاب مقدس یهود را» عهد «می‌نامند. علت این نام گذاری این است که بنابر تورات، خدا با قوم بنی اسرائیل پیمان بست که ایشان در قبال رعایت احکام شریعت (تورات) قوم محبوب و برگزیده ی خدا شوند. شرط تحقق این عهد آن است که یهودیان به همه ی احکام تورات گردن نهند. تنها راه نجات یهودیان این است که احکام تورات، که بر طبق یک سـنت باستانی ۶۱۳ حکم اصلی است، بر پادارند. بر اساس تعالیم یهودی پیام تورات برای همه آدمیان است نه فقط قوم اسرائیل به گفته ی تلمود :» هر مشرکی که تورات را بیاموزد مانند کاهن اعظم است (۱). « در واقع تلمود که این قدر در بین پیروان یهود شأن و منزلت دارد عبارت است از: » تلمود واژه‌ای آرامی و مشتق از عبری است. این واژه مرکب از دو کلمه» تل «به معنی تعلیم و آموزش و» مود «به معنی دیانت است که معنای آموزش و تعلیم دیانت از آن مستفاد می‌شود. تلمود مجموعه‌ای از قوانین، احکام و توصیه‌های سیاسی، حقوقی، مدنی و دینی یهودیان به همراه شرح و تفسیر آنهاست که به صورت شفاهی و سینه به سینه بین رهبران دینی و پیروان آن‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است۲ التلمود: من اهم کتب الدیانه الیهودیه آلتی دونت بعد الکتاب المقدس وهو قسمان ((المیشنا)) ای مجموعه التقالید (الشریعه الشفهیه) و((غماره)) وتفسیر المیشنا (۳) تلمود: از مهمترین کتابهای دیانت یهودی است که بعد ازکتاب مقدس تدوین گردید وبردونوع است ((میشنا)) یا مجموعه تقالید (شریعت شفاهی) و((گمارا)) که تفسیر میشنا است تورات، کتاب مکتوب در مقابل تلمود (کتاب شفاهی یهودیان)، به پنج کتاب اول عهد قدیم، معروف به اسفار خمسه یا شریعت مدون حضرت موسی (ع) گفته می‌شود این کتاب شامل پنج بخش می باشد که عبارتند از: » - ۱ سفر بر شیث یا سفر پیدایش: از داستان آدم و حوا آغاز می‌شود و با بیان سرگذشت حضرت نوح (ع)، ابراهیم، اسماعیل، اسحاق، لوط، یعقوب و فرزندان موسی (ع) ادامه می یابد و با مرگ حضرت یوسف (ع) به پایان می‌رسد.

-۲ سفر خروج :به ماجرای بردگی بنی اسرائیل در مصر، سرگردانی آنها در بیابان و اعطای ده فرمان به حضرت موسی (ع) می‌پردازد.

-۱ سلیمانی، حسین، عدالت کیفری در آیین یهود ص ۳۲ –

۲ دوست محمدی، دکتر احمد، بازشناسی صهیونیسم ص ۵۳

-۳معلوف، لوئیس، المنجد فی اللغه والاعلام، بیروت ناشر دار المشرق، ۱۹۰۸ م

-۳ سفر و یقرا به معنای» و او خوانده شد «تحت عنوان» سفر لاویان «احکام شرعی و آداب و شعائر را در بردارد و به منزله ی راهنمای کاهنان بنی اسرائیل به حساب می‌آید.

-۴ سفر اعداد به معنای» بیابان «به حوادث مربوط به آوارگی یهودیان بین راه مصر و سرزمین موعود می‌پردازد.

-۵ سفر تثنیه: قوانین و فرامین انصار قبلی را از زبان موسی (ع) خطاب به بنی اسرائیل بیان می کند «یهودیان معتقدند که یهوه» خداوند «تورات را به حضرت موسی (ع) در پنج کتاب سِ (فر) جهت هدایت و ارشاد ابلاغ کرده است. بر این اساس اعتقاد به آسمانی بودن تورات از ضروریات دین یهودبه شمار می‌رود یهودیان معتقداند که تورات به دو صورت کتبی و شفاهی در طول چهل سال اقامت بنی اسرائیل در بیابان بر موسی (ع) نازل شد و او آن را به قوم خود آموخت بخش کتبی، اسفار خمسه است و بخش شفاهی، شامل تعالیمی است که از حضرت موسی به یوشع، سپس به پیروان قوم منتقل شده است. ۱) «

انجیل

تاریخ بنی اسرائیل از زمان حضرت یوشع به بعد در دوازده کتاب بعدی ادامه می‌یابد.

این بخش مشتمل بر ۱۲ کتاب است:

-۶ صحیفه یوشع (تاریخ و سیره یوشع بن نون جانشین حضرت موسی (ع)) –

۷ سفر داوران (تاریخ قاضیان بنی اسرائیل، قبل از نصب پادشاهان) –

۸ کتاب روت (شرح حال زنی به نام روت، از جده‌های حضرت داود)

-۹ کتاب اول سموئیل (تاریخ سموئیل نبی و تعیین شائول – یعنی طالوت – به سلطنت) –

۱۰ کتاب دوم سموئیل (پادشاهی حضرت داود) –

۱۱ کتاب اول پادشاهان (ادامه پادشاهی داود و پادشاهی حضرت سلیمان و جانشینان او)

-۱۲ کتاب دوم پادشاهان (ادامه تاریخ پادشاهان بنی اسرائیل تا حمله بخت النصر و جلای بابل) –

۱۳ کتاب اول تواریخ ایام (نسب نامه بنی اسرائیل و تکرار ایشان تا وفات داود)

-۱ دوست محمدی، دکتر احمد، بازشناسی صهیونیسم ص ۳۵ – ۳۶

-۱۴ کتاب دوم تواریخ (پادشاهی حضرت سلیمان و ملوک بعدی تا جلای بابل) –

۱۵ کتاب عزراً (نوسازی اور شلیم یعنی بیت المقدس و آزادی یهودیان همراه عزیر)

-۱۶ کتاب یخیما (نوسازی اورشلیم و بازگشت یهودیان از زبان یخیمای ساقی اردشیر اول پادشاه هخامنشی)

فصل دوم: اهمیت امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین (تورات، انجیل)

در رابطه با اهمیت امر به معروف و نهی از منکر در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) که شامل دو بخش می‌باشد.

مقدمه

فصل سوم: بررسی تطبیقی اوامر و نواهی اعتقادی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل)

بررسی تطبیقی اوامر و نواهی اعتقادی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) که شامل سه بخش می‌باشد.

مقدمه

= فصل چهارم: بررسی تطبیقی اوامر و نواهی اخلاقی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل)

بررسی تطبیقی اوامر و نواهی اخلاقی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) که شامل دو بخش می‌باشد.

مقدمه

فصل پنجم: بررسی تطبیقی اوامر و نواهی عبادی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل)

بررسی تطبیقی اوامر و نواهی عبادی در قرآن و عهدین (تورات، انجیل) که شامل دو بخش می‌باشد.

مقدمه

فهرست منابع و مأخذ

بازگشت به پایان‌نامه‌های قرآنی