بایسته ها و راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب
نویسنده: سید حسین اسحاقی
محتویات
آموزش حجاب در مدارس
مدارس، مراکز تعلیم و تربیت و تزکیهاند. آموزش عملی احکام دینی، بخشی از وظایف معلم و دانش آموز را تشکیل میدهد.
توصیه، بدون تعلیم و تربیت، پوشش دینی را به دستوری خشک و تحمیلی مبدل میسازد، ولی توصیهٔ همراه با معرفت،پذیرش آن را آسان میکند. معرفت به حجاب، ضامن اجرا و دوام آن است. آن گاه که پوشش دینی در محیطهای اجتماعی و پس از پایان تحصیلات، به شکل فرهنگ پذیرفته شده درآید، رسمیت علمی پیدا میکند.
تشویق
این اصل در تربیت آدمی، کاربرد فراوان دارد. ماهیت تشویقها متفاوت است و میتواند بار عاطفی، مالی، تشریفاتی، شغلی، سیاسی، عملی و امثال آن داشته باشد که در ترویج فرهنگ حجاب مورد استفاده قرار خواهد گرفت. اگر فردی نیازمند نوعی تشویق نباشد، باید از نوع دیگر بهره بگیریم. احترام لازم و محسوس مردم به بانوان با حیا و با حجاب جامعه سبب ترویج فرهنگ حجاب خواهد شد. همان طور که برخورد منفی با زنان بیحجاب نیز میتواند عاملی بازدارنده به حساب آید؛ با این شرط که حد و اندازه آن را باید رعایت کرد تا به لجاجت نیانجامد.
فعالیتهای علمی، فرهنگی و هنری
انتشار نشریه و کتاب، تشکیل میزگردهای ادبی، فراخوانی مقاله، تعیین موضوع حجاب برای انشا و پرسش مهر، به کارگیری هنرهای تصویری، مسابقات فرهنگی و ... آثار مثبتی دارند.
تولید برنامه هاوفیلمهای مفید و آموزشی نیز در رادیو و تلویزیون اثری فراگیردارد. رعایت کامل پوشش دینی بانوانی که در فیلمهای سینمایی و تلویزیونی بازی می کنندیا عکسی که با پوشش اسلامی در صفحات مطبوعات به چاپ میرسد، آثار مثبتی دارد، چنان که پوششهای غیر شرعی نیز آثار زیان بار و گستردهای بر فرهنگ جامعه میگذارد. اساساً حضور زنان پوشیده در صحنههای مختلف جامعه، آثار مثبت و چشم گیری در همگانی کردن فرهنگ حجاب اسلامی در جامعه دارد. پخش آیات، روایات و کلمات حکمت آمیز و تصاویر الهام بخش دربارهٔ حجاب در محیطهای عمومی، تابلوهای شهری و محیطهای مناسب دیگر نیز به تقویت این فرهنگ خواهد انجامید.
تقویت فرهنگ غیرت
بی تردید، زنان با هر تفکر و عقیدهای، به نظر و سلیقهٔ همسران خود در انتخابهای خویش از جمله لباس و وضع ظاهری توجه میکنند. از این رو، غیرت مندی مردان در نوع پوشش آنها نقش به سزایی دارد. با توجه به این واقعیت، ترویج فرهنگ غیرت در میان مردان به ترویج و تحقق پوشش دینی در جامعه کمک میکند. خداوند در قرآن کریم می-فرماید: «یا ایها الذین آمنوا قوا انفسکم و اهلیکم ناراً وقودها الناس و الحجاره؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید، خود و خانوادهٔ خویش را از آتش دوزخی که هیزمش از مردم و سنگ خاراست، حفظ کنید.»[۱]
پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «خداوند بینی هر یک از مؤمنانی را که غیرت نمیورزند، به خاک میمالد.»[۲] ایشان در سخنی دیگر، غیرت را از ایمان میداند[۳].
نظارت بر رسانههای جمعی
رسانه ¬ها به ویژه صدا و سیما در ساختار فرهنگ اجتماعی مردم نقش مهمی دارند و میتوانند با نوع برنامههای خود، آنان را به فساد یا صلاح بکشانند. کمترین تسامح در اعطای امتیاز کار فرهنگی جهت راه اندازی مؤسسههای هنری، نمایش تئاتر و فیلم و انتشار روزنامه، مجله و کتاب، به نفوذ فرهنگ بیگانه و ابتذال اخلاقی میانجامد. شرط پوشش دینی در تهیه و خرید فیلمها و برنامههای تلویزیونی، ضرورتی انکارناپذیر است.
حتی نمایش دختر بچهها با وضع نامناسب از سیمای جمهوری اسلامی، بدآموزی فرهنگی دارد.
برخی والدین فکر میکنند دیدن صحنههای مستهجن در فرزندان شان تأثیری ندارد یا چون آن را درک نمیکنند، مسئله را جدی نمیگیرند. این توهمی بیش نیست. بچهها این مسئله را خوب درک میکنند و از آن تأثیر میپذیرند. این صحنهها بر روح شان تأثیر منفی میگذارد و در بزرگ سالی ظهور مییابد.
فعالیت قوای سه گانه
تصویب قوانین جامع و دقیق در این زمینه در مجلس شورای اسلامی و عمل کردن بدون تساهل و تسامح قوهٔ قضائیه به قوانین یاد شده، سبب میشود فرهنگ حجاب ترویج یابد. قوهٔ قضائیه سهمی مهم در حفظ سلامت جامعه دارد و اوضاع اخلاقی جامعه، کارنامهٔ گویای این دستگاه است. نظارت جدی و دل سوزانهٔ مسئولان دولتی بر محیطهای تحت نظارت آنها نیز از جمله عوامل ترویج حجاب و پیش گیری از بدحجابی در ادارات دولتی است.
احیای امر به معروف و نهی از منکر
پس از تقویت ریشههای حجاب، شناخت معروف و اجرای امر به معروف و نهی از منکر تأثیر به سزایی در کنترل اجتماعی دارد. امر و نهی دینی، تکلیف عمومی است. زن، ناموس جامعه اسلامی است و همه باید در حفظ این گوهر الهی بکوشند.
جامعهٔ دینی، هیچ گونه تساهل و تسامحی را در این راستا برنمی تابد. بی اعتنایی در این راه پسندیده نیست ولی وسواس و بدگمانی هم کارساز نخواهد بود. مبنای طهارت و تقوا، تربیت و ایمان است. اگر فقط ترس پشتوانهٔ پرهیز باشد، در جایی که چنین ترسی نیست، شخص از ارتکاب محرّمات پروا نخواهد داشت. پی آمد چنین فضایی، ایجاد نفاق و دورنگی و دوگانگی در معاشرت و پوشش و رفتار خواهد بود.
معرفی الگوهای تازه در پوشش
یکی دیگر از عوامل فهم، تعریف درست از پوشش متناسب با سن و شرایط کاری بانوان است. الگویی که با رعایت معیارهای شرعی، آزادی عمل بیش تری را برای زنان مسلمان فراهم آورد.
افزون بر این، با معرفی الگوی پوشش و تنوع دادن در آن، میتوان تا حدود زیادی به نیازهای بانوان پاسخ داد.
فرجام سخن
از آنچه گذشت در مییابیم که طهارت و پاک دامنی، اصلی محوری در بینش اسلامی است. اسلام برای طهارت روحی و عفت عمومی، ارزش زیادی قائل است. تشریع برخی احکام مانند حجاب برای پیش گیری از تحریک جنسی است که با بهرهگیری از پوشش مناسب بدن و خودداری از رفتارهای تحریک آمیز در مقابل نامحرم، محقق میشود. در حقیقت، عفاف، امری درونی است. اگر عفاف بر روح کسی حاکم باشد، در رفتار و گفتار و نوع پوشش او تأثیر میگذارد و از میزان تحریکش خواهد کاست. چون سود و زیان عفاف متوجه کل جامعه است، تمام بهای آن را نباید زنان بپردازند بلکه مردان نیز باید از هر نوع رفتاری که به نوعی موجب تحریک جنسی است، خودداری کنند. هم-چنین اگر برخی افراد، حجاب و پوشش اسلامی را رعایت کنند و شماری دیگر بدان بی اعتنا باشند، بر روحیهٔ مردم اثر منفی میگذارد. کسانی که مسلمانی آنها مبتنی بر ایمان و منطق قوی نیست، به تدریج، قیود شرعی را یکی پس از دیگری کنار مینهند و هویت و شخصیت شان را از دست میدهند. چون شخصیت جدید نیز با ساختار وجودی آن هابیگانه است. دچار بی هویتی میشوند.[۴]
از این رو، تجاهر به فسق و تظاهر به گناه، گناه مضاعفی است. گناه آشکار از حالت فردی و حوزهٔ خصوصی بیرون میآید و جنبهٔ اجتماعی پیدا میکند و آثار منفی آن دامن گیر دیگران نیز میشود زیرا چنین شخصی با کارش، دیگران را به گناه، دعوت و تشویق میکند.
در این میان، حکومت اسلامی، در راستای عمل به وظیفهٔ خود در ایجاد محیط سالم برای رشد مادی و معنوی جامعه، باید از گناه آشکار جلوگیری کند.
اگر روح توحید و خداباوری بر آدمی حاکم شود، با حفظ ارزش هاواصالتها،فردوجامعه اصلاح خواهندشد و مردم، خدارا حاضر و ناظر بررفتارهای خود خواهند دید.
- در نوشتاری جداگانه نقش غیرت در سلامت فرد و اجتماع به وسیلهٔ نگارنده، مورد بررسی قرار گرفته است و به صورت جداگانه منتشر خواهد شد.
منبع
پیام زن - شماره ۲۲۱
