امر به معروف و نهی از منکر فلسفه حماسه خونین کربلا
چکیده
در فرهنگ عاشورا،حاکمیت ظلم یزیدی بزرگترین منکر اجتماعی است و مبارزه برای حاکم ساختن حق و قطع سلطه ستم، معروفی عظیم است.امر به معروف و نهی از منکر،از مهمترین فلسفههای حماسه خونین کربلا است.حضرت امام حسین(ع) در وصیت خود میفرمایند:"انی ما خرجت اشرا و لا بطرا و لا مفسدا و لا ظالما،انما خرجت لطلب الاصلاح فی امه جدی، اریدان آمر بالمعروف و انهی عن المنکر و اسیر بسیره جدی و ابی علی بن ابی طالب."این جملات به وضوح نقش امر به معروف و نهی از منکر را در حرکت عاشورایی به عنوان یک هدف و انگیزه نشان میدهد.
در زیارتنامه آن حضرت هم این موضوع مطرح است:"اشهد انک قد اقمت الصلاه و آتیت الزکاه و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر و جاهدت فی سبیل ا...حتی اتاک الیقین."
این تعبیرات،نشاندهنده عمق این فریضه دینی است که در متن جهاد خونین هم جلوهگر میشود و دامنه امر به معروف و نهی از منکر،از واجبات و محرمات جزئی و فرعی و فردی،حتی به قیام برای اقامه قسط و سرنگونی حکومت باطل و تغییر نظام فاسد اجتماعی هم گسترش مییابد.سید الشهدا(ع)پس از امتناع از بیعت با یزید و برخوردهایی که با ولید و مروان داشتند،کنار مزار شریف پیامبر(ص)آمدند و شب را آنجا به مناجات گذراندند.ایشان در ضمن مناجاتشان با خدا،عشق خود را به معروف بیان نمودند و خواستار آنچه"خیر"و"رضا"ی الهی است در این مسیر شدند:"اللهم انی احب المعروف و انکر المنکر و انا اسالک یا ذالجلال و الاکرام بحق القبر و من فیه الا اخترت لی ما هو لک رضی و لرسولک رضی."(خدایا من معروف را دوست میدارم و منکر را زشت میشمارم.ای خدای بزرگوار و صاحب کرم!به حق این قبر و مدفون در آن از تو میخواهم راهی و سرنوشتی برایم برگزینی که رضای تو و پیامبرت در آن باشد).
عزاداری در روایات
پیرامون برپایی مراسم عزاداری برای اهل بیت(ع)روایات فراوانی وجود دارد که به سه روایت در این خصوص اشاره خواهیم کرد.
۱-امام صادق(ع)فرمودهاند:"خداوند شیعیان ما را مشمول رحمت خویش سازد.به خدا قسم،شیعیان ما همان مومنیناند،آنان به خدا قسم!با حزن و حسرت طو لانی خویش(در عزای ما)شریک و همدرد مصیبتهای خاندان ما هستند."
۲-امام رضا(ع)میفرمایند:"کسی که متذکر مصایب ما شود و به جهت ستمهایی که بر ما وارد شده گریه کند،در روز قیامت با ما خواهد بود و مقام و درجه ما را خواهد داشت و کسی که مصیبتهای ما را بیان کند وخود بگرید و دیگران را بگریاند؛در روزی که همه چشمها گریان است،چشم او نگرید و هرکسی در مجلسی بنشیند که در آن مجلس،امر ما را زنده میکنند؛روزی که قلبها میمیرند،قلب او نخواهد مرد."
۳-همچنین امام صادق(ع)به فضیل فرمودهاند:"آیا مجالس عزا بر پا میکنید و از اهل بیت و آنچه بر آنان گذشتهاست،صحبت میکنید؟فضیل گفت:آری قربانت گردم؛امام فرمود:اینگونه مجالس را دوست دارم پس امر ما را زنده گردانید که هرکس امر ما را زنده کند مورد لطف و مرحمت خدا قرار میگیرد.ای فضیل هرکس از ما یاد کند،یا نزد او از ما یاد کنند و به اندازه بال مگسی اشک بریزد،خدا گناهانش را میآمرزد،اگرچه بیش از کف دریا باشد."
ستارگان هیچ آسمانی مانند ستارگان آسمان کربلا؛این همه شکوه،عظمت و فضیلت را به تماشا ننشستهاند.آفتاب در هیچ روزی مانند روز عاشورا با تردید و دل لرزان و رنگپریده رخ ننموده است!
هیچ نقطهای بر روی زمین به اندازه نینوا؛اوج زشتی و زیبایی را در کنار یکدیگر به تماشا نگذاشته است.در طول تاریخ هیچ حادثهای مانند نهضت حسینی این همه پیام برای انسان و انسانیت نداشته است. در سرزمین طف،"توحید"دوباره زاده شد؛"عشق"تفسیر و معنا شد؛"قرآن"جانی تازه یافته پرده از راز"سجده فرشتگان"بر آدم (ع)به کنار رفت و در یک کلام خداوند با همه جلال و جمالش تجلی نمود.
از نهر علقمه و در کنار لبهای خشکیده عباس(ع)آب معرفت، غیرت،آزادگی و از خودگذشتگی تا ابد بر زمین تشنه دلهای حقیقت جو جاری گشت.آری؛کربلا مکتب تمام عیار معرفت و انسانسازی است.هیچ دانشگاهی همانند دانشگاه کربلا،چنین فارغ التحصیلانی موفق و پیروز نداشته است.گوناگونی دانشپژوهان در هیچ مرکز آموزشی،همانند کربلا نیست.
در کلاس معرفت،عشق،عظمت،استقامت در راه هدف،صبر،شجاعت و بندگی خالصانه؛پیرمرد کهنسال و طفل شیرخوار و جوان نورس و زن شیردل عفیف و غلام سیاه جانباز همه در کنار هم نشسته و از آموزگار بزرگ شهادت نکتهها آموختند.
آن شاگردان لایق چنان از آن آموزشهای سخت و امتحانات سنگین سربلند بیرون آمدند که نامشان در کنار نام پاک امامشان بر جریده عالم جاودانه گشت و به سلام و درود ویژه امام عصر(عج ا...)در زیارت معروف"ناحیه مقدسه"مفتخر گشتند.
هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق ثبت است بر جریده عالم دوام ما
لحظه لحظه حادثه عاشورا از عطر معرفت،فضیلت و اخلاق آکنده است و جایجای سرزمین کربلا،نشان از بزرگی روح بندگی و تسلیم در برابر حق دارد.
برگ برگ دفتر جاوید کربلا،با خطوط عظمت،عبودیت،عزت و افتخار نوشته شده و چون بررسی همهجانبه این دفتر و مطالعه همه سطرهای زرین آن،در حوصله این نوشتار نیست؛تنها نگاهی به برخی برگهای درخشان آن میاندازیم:
پرتویی از عظمت،معرفت و اخلاق امام حسین ع
دعوت به توحید با گفتار و در عمل،بدون شک محور همه معارف آسمانی و اساس دعوت تمام پیامبران الهی است.همه مراحل قیام پر شکوه امام حسین(ع)،از آغاز تا پایان در توحید موج میزند.آن حضرت از اولین قدم تا آخرین نفس،لحظهای از یاد حق و حمد و ثنا و شکر غافل نبودند.سخن نخست ایشان در هنگام حرکت از مکه به سوی عراق"الحمد للّه و ما شاء اللّه و لا حل و لا قوه الا باللّه"بود.در واپسین زمین افتاده بودند و نگاه مبارکشان به سوی آسمان بود،چنین فرمودند:"پروردگارا،از تو صبر بر قضا و حکمت را خواستارم،معبودی جز تو نیست،ای پناه پناه آورندگان."
