امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه مذاهب اسلامی
|
خطا در ایجاد بندانگشتی: نمیتوان تصویر بندانگشتی را در مقصد ذخیره کرد | |
| نویسنده | شهریار شیرین پور |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| استاد راهنما | دکتر جواد سرخوش |
| استاد مشاور | دکتر علی مهدیزاده |
| تاریخ دفاع | ۱۳۸۰–۸۱ |
چکیده
فریضه امر به معروف و نهی از منکمر علاوه بر قران کریم و. سنت متواتر، اجماع فقها نیز بر وجوب ان دلالت می نماید لذا در اصل وجوب ان اختلافی بین فقهای مذاهب اسلامی وجود ندارد، لیکن از آنجا که امر به معروف و نهی از منکر دارای اقسام و شرایط و مراتب و آثاری می باشد لذا تفاوت های در این زمینه بین فقهای اسلامی بروز کرده است که سزاوار بررسی می باشد تا در پرتو ان به سوالات ذیل پاسخ گفته شود:
ایا امر به معروف و نهی از منکر واجب عینی است یا کفائی و ایا واجب شرعی است یا عقلی؟
شرایط فریضه امر به معروف و نهی از منکر قابل تقسیم به واجب، مستحب، مکروه و حرام می باشد؟
ایا امر به معروف و نهی از منکر دارای مراتب می باشد؟
آثار امر به مروف و نهی از مکر چیست؟
در پایاننامه حاضر سعی شده است تا به موراد فوق پاسخ گفته شود از این رو در مباحث و بخش های رساله حاضر ابتدا ماهیت امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه قران، سنت و لغت مورد بررسی قرار گرفته و سپس درباره مسائل یاد شده از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت تحقیق شده است و این نتیجه حاصل شد که در پاره ای از مسائل مثل شرایط و اقسام امر به معروف و نهی از منکر میان فقهای اسلامی اختلاف نظر وجود دارد که در حد امکان به بررسی ان پرداخته ایم.
مقدمه
الف: اهمیت موضوع مورد بحث
اطاعت و. فرمانبری خداوند متعال و نزدیکی به او، و نیز سرپیچی از دستورات خدا و دوری از او همیشه در طول تاریخ در زندگی انسان به چشم می خورد، وردر جامعه های انسان در دوره اهی گوناگون زندگی بشر پیوسته مشاهده می گردد و چون سعادت و سلامت اجتماعی بستگی به سعادت و سلامت افراد ان دارد، خداوند متعال عمل کردن به دو فریضه و بکار بستن ان دو را تضمین کننده سعادت و موجب رسیدن به کمال معرفی می کند. چنانکه امام صادق (ع) می فرماید:
«ان الامر بهالمعروف و النهی عن المنکر سبیل الانبایء و منهاج الصلحاء فریضه عظیمه بها تقام الفرائش و تامن المذاهب و تحل المکاسب و ترد المظالم م تعمر الارض و ینتصف من الاعداء و یستقیم الامر».
امر به معرو فو نهی از منکر روش پیامبران و شیوه صالحان و فریضه بزرگ الهی است که سایر فرائض به وسیله ان به پا داشته می شود و در پرتو ان راه ها ام ن، کسب ها حلال، حقوق افراد تأمین، و زمین ها آباد می گردد و از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها در مسیر صحیح قرار می گیرند.
هدف از آفرینش این است که انسان در سایه عبادت و بندگی و به وسیله معرفت و شناخت در راستای قرب الهی به کمال برسد اما با پیمودن این رها خالی از موانع و خطرها نیست و خداوند متعال رسیدن به کمال را همراه با رنجها و زحمتها و مبارزه با موانع قرار داده، و راه بندپان را معین و مشخص کرده او راه حق و باطل را با امر و نهی بیان فرموده است.
با عمل به این دو فریضه انسان ره به سوی بهشت برین می برد و زمین برای بندگان خدا به جایگاهی امن مبدل می گردد.
در نگاهی اندیشمندانه به سابقه این دو فریضه بزرگ می بینیم که عمر این دو فریضه از زمان پیدای تا کنون می پیوندد که در دوران عمر هر قوم و قبیله ای مشاهده می شود. . ادیان مختلف در جهان نیز خواه ناخواه به گفتگوی از ان پرداخته اند چنانکه در تورات آمده است: «فرائض و احکامی را که من بشما تعلیم می دهم تا آنها را بجا آورید، بشنوید تا زنده بمانید ... بر کلامی که من به شما امر می فرمایم چیزی نیفزایید و چیزی از ان کم ننمائید ... مبادا فاسد شوید و برای خو صورت تراشیده یا تمثال هر شکلی از شبیه ذکور یا اناث بسازید.»
اما اهمیتی که در مکتب اسلام برای فریضه امر به معروف و نهی از منکر داده شده است و انسان ها را مسئول یکدیگر و نیز مسئول دین خویش دانسته است در دیگر ادیان و مکاتب چنین اهمیتی قائل نشده اند. امر به معروف و نهی از منکر در اسلام از جایگاهی رفیع و مرتبه ای بلند برخوردار بوده و مورد توجه و عنایت ویژه حق تعالی و پیشوایان دین می باشد.
در صدر اسلام پایامبر اکرم و پیشوایان معصوم و یاران و اصحاب گرامی ایشان از امر به معروف و نهی از منکر جهت پاسداری از اصول مکتب بهره گرفته اند، و مسلمانان پرداختن به ان دو را وظیفه الهی خود دانسته و به اجرای این دو فریضه بزرگ پایبند بوده و اهمیت خاصی برای ان دو قائل بوده اند.
