ادله اثباتی ولایت فقیه-بررسی کلام مرحوم آیت االله خوئی در کتاب مصباح الفقاهة

بررسی کلام مرحوم آیت االله خوئی در کتاب مصباح الفقاهة

بررسی کلام مرحوم آیت الله خوئی

بحث در ولایت فقیه بود نظرات فقها را بیان می کردیم.

فعلا سخن یکی از متاخرین (مرحوم آیت الله خوئی ره) را نقل می کنیم.

سخن آیت الله خوئی در کتاب مصباح الفقاهه.

ایشان همان راهی را رفته اند که شیخ اعظم (ره) رفته است، منتها در بحث تصرف در اموال نفوس نظرشان متفاوت است. مرحوم شیخ فرمودند: گاهی تصرف استقلالی فقیه است و گاهی تصرف اذنی و غیر استقلالی است؛ و در تصرف استقلالی فرمودند ادله ولایت کفایت نمی کند، اما در باب ولایت غیر مستقل روایات و ادله را کافی دانستن و فرمودند فقیه جاگزین امام است. شیخ ره با یک مقدمه وارد شدن در باب تصرف در اموال و نفوس، مقدمه (خداوند تعالی، پیغمبر و امامان معصوم حق تصرف در اموال و نفوس مردم دارند شکی در ان نیست، اجماع، ادله قرانی، روایات متعدد).

مرحوم آیت الله خوئی (ره) هم از این باب وارد شده منتها شیخ انصاری در اینجا دو تا مطلب بیان فرموده اند، مطلب اولشان استدلال به اجماع، روایات و آیات قرآن و یک دلیل دیگری هم اورده بودند (دلیل عقلی)، البته ان دلیل از شیخ اعظم نبود ایشان فقط نقل کرده بود و تایید کرده بودند.

آن دلیل عقلی این بود که شکر منعم بحکم من العقل واجب است. وچون پیغمبر و امام منعم هستند شکر انها واجب است.

مرحوم آیت الله خوئی متعرض این دلیل شده اند و این دلیل عقلی را رد کرده اند لذا ایشان در باب ولایت پیغمبر و ائمه به همان آیات و روایات اکتفا کرده اند.

ایشان می فرماید: کلام در قسمت اول یعنی ولایت ائمه در تصرف اموال و نفوس در چهار جهت باید بحث کرد:

1 ولایت تکوینی دارند، قدرت تصرف در عالم هستی دارند به اذن من الله

2 ولایت تشریعیه، یعنی حق قانون گذاری دارند و آنچه از آنها صادر شد حکم خدای تعالی است

3 بحث فتاء، وقتی مثلا دارند تبلیغ می کنند واجب است اطاعت از آنها

4 اوامر شخصیه ای که فرمان دادن، اطاعتش لازم است.

مرحوم آیت الله خوئی بعد اینکه فهرست را بیان کردند، می فرمایند:

و اما الجهت اولی (ولایت تکوینی): شکی نیست که امامان (ع) ولایت تکوینی دارند بر تمام مخلوقات، روایات این را می گوید، چون واسطه در ایجادند، از ادعیه استفاده می شود، لولاک لما خلقت الافلاک و این ولایت گرچه از ولایت خداوند ضعیف تر است ولی در طول اوست و فی حد النفسه ضعف ندارد.

(مرحوم آیت الله خوئی می فرماید این مطلب ربطی به ولایت ما ندارد و باید در جای خودش بحث شود). بنابر این، این ولایت تکوینی است و جهت اولی بود.

وصلی الله علی محمد و اله الطاهرین.

پانویس

بازگشت به دروس خارج