ادله اثباتی ولایت فقیه-بررسی کلام شیخ انصاری - مناصب فقیه
بررسی کلام شیخ انصاری - مناصب فقیه
دیروز سخن شیخ اعظم انصاری (ره) را بیان کردیم که برای فقیه سه منصب وجود دارد. در مورد ولایت اموال نفوس گفتند دو مورد است:
1 استقلالی .2 ولایت تبعی
شیخ ره می فرماید ما قسم اول را بررسی می کنیم.
در این رابطه اولا در یک جمله شیخ تاسیس اصل کرده است (تاسیس اصل یعنی قاعده کلی که مرجع انسان باشد هنگام فقدان دلیل قاطع)، می فرماید: فمقتضی الاصل عدم ثبوت ولایت، اصل و قاعده اینست که هیچ کس بر دیگری ولایت ندارد و دلیل بر این اصل ایات و روایات است.
اولا تاسیس اصل کردند و بعد فرمودند این اصل بر پیغمبر و ائمه جاری نمی شود، چون دلیل قطعی داریم و دلیل قطعی ما ادله اربعه است.
ایات و روایات در جلسه گذشته بیان شد و اما الاجماع: اینجا معلوم و مسلم است و یک نفر هم مخالف ندارد.
امالعقل القطعی، دلیل قطعی وجوب شکر منعم است، خدایی که منعم بر ما است شکرش واجب است و به ما فرموده اطاعت کنیم از پیغمبر.
بعد می فرماید چرا ما این روایات را نقل کردیم؟ چون این توهم را رفع کنیم که، کسی فک نکند وظیفه پیغمبر فقط بیان احکام است، بلکه علاوه بر انها مدیریت جامعه کار پیغمبر و امام است.
بالجمله: انچه استفاده می شود از ادله اربعه بعد از تتبع، اینست که امام یک سلطنت مطلقه دارد در تمام شئونات و تصرف اینها امضا شده است.
اینها مربوط به ولایت بمعنی اول (استقلالی) بود، اما ولایت بمعنی دوم (تبعی)، گر چه مخالف با اصل است ولی روایات خاصه وجود دارد.
یکفی فی ذلک ... در این باب ادله کفایت می کند.
کذا ما دل، روایاتی که فرموده و اما حوادث واقعه فرجعوا الی رواه حدیثنا ...
این روایت دلالت می کند امام مرجع اصلی است و فقیه مرجع نیابتی است.
در روایت دیگر از امام رضا ع فرمودند که سوال شده چرا مردم محتاج به امام هستند؟ می فرمایند ما هیچ گروهی ندیدیم که بمانند و زندگی کنند، مگر اینکه قیم و رییس و امامی دارند بخاطر اینکه بر آورده بکند ضروریات دین و دنیا مردم را و در حکمت حکیم عقلا ممکن نیست که خلق را رها کند نسبت به چیزی که نیاز دارند و تعیین تکلیف نکنند.
هذا، این مطلب بطور کلی روایات عام. مضافا ما ورد ... در روایات خاص.
غیر ذلک از روایاتی که اطلاع پیدا می کند بر انها متتبع.
کیف کان فلا اشکال، علی کل حال اشکالی نیست در اینکه تصرف در زیادی از امور عامه بدون اذن انها جایز نیست.
البته دلیلی که در تمام افعال اذن امام شرط است نداریم.
مرجع در موارد شک که اذن امام شرط است یا نیست باید به اطلاقات مراجعه کنیم و اگر اطلاقات نبود به اصول عملیه رجوع می کنیم. (اصول عملیه جاریه نمی شود اگر حجت بود، الاصل دلیل حیث لا دلیل).
خلاصه اینکه امام ولایت دارد و در چه مواردی باید اجازه بگیریم و اینها، مسلم و قطعی است نیاز به تحقیق ندارد و برای ما مهم نیست.
این کلام شیخ اعظم انصاری (ره) در رابطه با ولایت ائمه، بعد می فرماید آنچکه مهم است ببینیم در این امور فقیه ولایت دارد یا نه؟ ما تا الان ولایت ائمه را گفتیم و گفتیم به ادله اربعه ثابت است، اما ولایت فقیه ثابت است یا نه، باید بررسی شود.
فنقول: مرحوم شیخ انصاری نظر می دهد. وصلی الله علی محمد و اله الطاهرین.
