فرهنگ مصادیق:ابزارهای جاسوسی و راهکارهای مقابله با آن
محتویات
- ۱ اجرای کُند رایانه
- ۲ چگونه یک کامپیوتر به ابزار جاسوسی آلوده میشود؟
- ۳ نصب نرم افزار
- ۴ دانلود از وب
- ۵ افزونههای مرورگر
- ۶ جاسوسی در قالب «ضد ابزار جاسوسی»
- ۷ یک ابزار جاسوسی چه کاری میتواند انجام دهد؟
- ۸ آیا ابزارهای جاسوسی قانونی هستند؟
- ۹ در مقابل ابزارهای جاسوسی چه کنیم؟
- ۱۰ استفاده از ابزارهای ضد جاسوسی
- ۱۱ مسدود کردن pop-upها
- ۱۲ غیر فعال کردن ActiveX
- ۱۳ در مورد نصب نرم افزارهای جدید محتاط باشید
- ۱۴ با استفاده از علامت X پنجرههای pop-up را ببندید
- ۱۵ چگونه یک ابزار جاسوسی را کشف و حذف کنیم؟
اجرای کُند رایانه
آیا کامپیوتر شما خیلی کند شده و اجرای برنامههای معمولی روی آن زیاد طول میکشد؟
اگر اینطور است ممکن است قربانی یک «ابزار جاسوسی» شده باشید. ابزارهای جاسوسی یک دسته از برنامههای کامپیوتری هستند که خود را به سیستم عامل شما ضمیمه میکنند. این برنامهها میتوانند توان پردازشی سیستم شما را از بین ببرند. این برنامهها با این هدف طراحی شدهاند که عادات اینترنتی شما را ردگیری نمایند، با پیشنهادهای خرید نامطلوب شما را آزار دهند، و یا برای وب سایت میزبان خود ترافیک تولید کنند. بر اساس برخی تخمینها، بیش از ۸۰ درصد از تمامی کامپیوترهای شخصی توسط نوعی از ابزارهای جاسوسی آلوده هستند. در این مقاله به این موضوع که چگونه یک ابزار جاسوسی روی سیستم شما نصب میشود، چه کاری انجام میدهد و چگونه شما میتوانید از شر آن خلاص شوید خواهیم پرداخت. برخی افراد ابزار جاسوسی را با ویروس کامپیوتری اشتباه میگیرند. یک ویروس کامپیوتری یک قطعه کد است که طوری طراحی شده که خودش را به دفعات تکثیر نماید و از کامپیوتری به کامپیوتر دیگری که به روشی به سیستم اول متصل است انتشار پیدا کند. این قطعه کد معمولا قادر است فایلهای شما را خراب کرده یا حتی سیستم عامل شما را از کار بیندازد. اما ابزارهای جاسوسی بطور عادی برای این طراحی نشدهاند که کامپیوتر شما را خراب کنند یا از کار بیندازند. ابزار جاسوسی یک برنامه کامپیوتری است که بدون مجوز شما وارد سیستم شده، در پس زمینه پنهان میشود و تغییرات نامطلوبی را روی سیستم شما ایجاد میکند. عمده کار این نوع برنامهها این است که تبلیغات خاصی را برای شما نمایش دهند و یا در نتایج جستجوی شما، سایتها و لینکهای مورد نظر خود را نشان دهند. در حال حاضر اغلب ابزارهای جاسوسی فقط سیستم عامل ویندوز را هدف میگیرند. برخی از ابزارهای جاسوسی بدنام عبارتند از Trymedia، Nuvens، Estalive، Hotbar، و New.Net.Domain.Plugin.
چگونه یک کامپیوتر به ابزار جاسوسی آلوده میشود؟
ابزارهای جاسوسی در اثر کاری که خود شما انجام دادهاید روی سیستم شما جا خوش میکنند. این کار میتواند کلیک کردن روی یک دکمه در یک پنجره pop-up، نصب یک بسته نرم افزاری یا اضافه کردن قابلیتی به مرورگر وب شما باشد. در ادامه راههای معمول برای ورود یک ابزار جاسوسی به سیستم را مطالعه میکنید:
نصب نرم افزار
برخی برنامهها و بطور خاص برنامههایی که برای ارتباطات P2P مورد استفاده قرار میگیرند، ابزار جاسوسی را نیز به عنوان بخشی از روال استاندارد نصب خود روی سیستم شما نصب میکنند. اگر شما در هنگام نصب یک برنامه فهرست اجزای آن را به دقت مطالعه نکنید، ممکن است متوجه نشوید که چیزی بیش از یک برنامه به اشتراک گذاری فایلها نصب کردهاید. این موضوع به خصوص در مورد برنامههای رایگان بیشتر صدق میکند.
دانلود از وب
این مساله زمانی رخ میدهد که یک وب سایت یا یک پنجره pop-up سعی میکند به طور خودکار یک ابزار جاسوسی را روی سیستم شما دانلود و نصب نماید. تنها هشداری که ممکن است شما در این مورد دریافت کنید، پیغام استاندارد مرورگر شماست که نام نرم افزار را به شما میگوید و در مورد نصب آن از شما اجازه میگیرد. اما اگر امنیت سیستم شما پایین باشد، حتی این هشدار را نیز دریافت نخواهید کرد.
افزونههای مرورگر
بخشهایی از نرم افزار وجود دارند که افزونههایی ( add-on ) مانند نوار ابزار یا جعبه جستجو را به مرورگر وب شما اضافه میکنند. برخی اوقات این افزونهها واقعا همان کاری را که ادعا میکنند انجام میدهند، ولی عناصر جاسوسی را نیز به همراه خود دارند. برخی اوقات نیز اساسا و صرفا یک ابزار جاسوسی هستند.
جاسوسی در قالب «ضد ابزار جاسوسی»
این نوع نرم افزارها در حقیقت ابزار جاسوسی هستند، اما سعی میکنند شما را قانع کنند که نرم افزاری ضد ابزار جاسوسی هستند و قصد دارند ابزارهای جاسوسی نصب شده روی سیستم شما را حذف نمایند. اگر شما فریب خورده و به چنین نرم افزاری مجوز اجرا دهید، با دست خود سیستم را آلوده کردهاید.
یک ابزار جاسوسی چه کاری میتواند انجام دهد؟
زمانی که یک ابزار جاسوسی روی سیستم شما نصب میشود هرکاری ممکن است انجام دهد. در بهترین حالت، تمامی ابزارهای جاسوسی بعد از نصب روی سیستم شما، به محض راه اندازی سیستم در پس زمینه آن قرار میگیرند و بخش زیادی از RAM و توان CPU را مصرف میکنند. این ابزار ممکن است آنقدر pop-up تولید کند که مرورگر شما را عملا از کار بیندازد. همچنین میتواند صفحه خانگی مرورگر شما را طوری تنظیم کند که هربار که آن را باز میکنید، تبلیغی را برای شما نمایش دهد. برخی ابزارهای جاسوسی، نتایج جستجوی شما را به سمتی که خود میخواهند کشانده، نتایجی را که مشاهده میکنید کنترل کرده و موتور جستجوی شما را عملا بی فایده میسازند. همچنین این ابزارها میتوانند DLLهای کامپیوتر شما را که برای اتصال به اینترنت مورد استفاده قرار میگیرند تغییر دهند و باعث ایجاد مشکلاتی در اتصال به اینترنت گردند که کشف آنها بسیار دشوار است. در بدترین حالت یک ابزار جاسوسی میتواند کلمات تایپ شده، تاریخچه مرورگر، کلمات عبور و سایر اطلاعات محرمانه شما را ضبط نماید. برخی انواع خاص ابزارهای جاسوسی میتوانند تنظیمات اینترنت شما را طوری تغییر دهند که زمانیکه از طریق سرویس dial-up به اینترنت متصل میشوید، مودم شما با شماره تلفنهایی تماس برقرار کند که هزینه بسیار زیادی را به شما تحمیل نماید. برخی ابزارهای جاسوسی تنظیمات فایروال شما را تغییر میدهند و باعث میشوند نرم افزارهای نامطلوب دیگری وارد سیستم شما گردند. حتی برخی از انواع ابزارهای جاسوسی آنقدر باهوش هستند که تشخیص میدهند شما چه زمانی قصد پاک کردن آنها را از رجیستری ویندوز دارید و جلوی کار شما را میگیرند.
آیا ابزارهای جاسوسی قانونی هستند؟
آیا نصب نرم افزاری که به سختی قابل حذف است و بدون مجوز کاربر به فعالیت میپردازد، قانونی است؟ قطعا نه! در حال حاضر قوانین زیادی در کشورهای مختلف وجود دارند که استفاده از ابزارهای جاسوسی را صراحتا ممنوع میکنند. البته اعمال این قوانین کار بسیار مشکلی است و مجرمان نیز از این موضوع به خوبی آگاهند. اثبات وجود ارتباط بین شرکتها و محصولات آنها که دارای ابزار جاسوسی هستند کار آسانی نیست.
در مقابل ابزارهای جاسوسی چه کنیم؟
برای جلوگیری از آلودگی به ابزارهای جاسوسی باید ضمن استفاده از ابزار لازم، عادات اینترنتی خود را نیز تغییر دهید:
استفاده از ابزارهای ضد جاسوسی
برنامههای مختلفی وجود دارند که شما میتوانید برای کشف و حذف ابزارهای جاسوسی از آنها استفاده نمایید. از میان این نرم افزارها میتوان به Ad-aware، Spybot و Microsoft AntiSpyware اشاره کرد. تمامی این نرم افزارها برای استفاده شخصی رایگان هستند. این نرم افزارها شبیه آنتی ویروس کار میکنند و میتوانند عملیات محافظت و پیشگیری از آلودگی را بعلاوه تشخیص ابزارهای جاسوسی انجام دهند. این نرم افزارها همچنین کوکیهای اینترنتی را تشخیص داده و به شما اطلاع میدهند که این کوکیها به کدام سایتها تعلق دارند.
مسدود کردن pop-upها
بسیاری از مرورگرهای معمول از جمله IE و Firefox این قابلیت را دارا هستند که pop-upهای تولید شده توسط تمامی وب سایتها را مسدود نمایند.. این کار میتواند طوری انجام شود که تمامی pop-upها مسدود شوند و یا به ازای هر pop-up از کاربر اجازه گرفته شود.
غیر فعال کردن ActiveX
اغلب مرورگرها تنظیمات امنیتی خاصی دارند که بر اساس آنها شما میتوانید مشخص کنید که وب سایتها اجازه انجام چه کارهایی را روی سیستم شما دارند. از آنجاییکه بسیاری از برنامههای جاسوسی از مزایای ActiveX در ویندوز بهره میبرند، غیرفعال کردن ActiveX در مرورگر ایده خوبی برای مقابله با این برنامه هاست. توجه داشته باشید که اگر این کار را انجام دهید، برای هیچ کاری نمیتوانید از ActiveX استفاده نمایید و این موضوع ممکن است با عملکرد معمولی برخی وب سایتها تداخل ایجاد کند.
در مورد نصب نرم افزارهای جدید محتاط باشید
بطور معمول اگر سایتی از شما در مورد نصب چیز جدیدی روی سیستم شما اجازه بپرسد باید احتیاط کنید. اگر چیزی که یک وب سایت قصد نصب آن را دارد، از plug-inهای معروف و شناخته شده مانند Flash، QuickTime یا جدیدترین موتور Java نباشد، بهترین و مطمئنترین کار این است که درخواست نصب را رد نمایید. مگر اینکه دلیل موجهی برای اعتماد کردن داشته باشید. امروزه وب سایتها آنقدر پیچیده هستند که با استفاده از چند plug-in استاندارد و ساده کارهای زیاد و مختلفی در درون مرورگر شما اتفاق میفتد. بهتر است اولین بار درخواست نصب یک جزء نرم افزاری جدید را رد کنید و در صورتی که کار شما بدون آن جزء نرم افزاری به انجام میرسد، بدون آن ادامه دهید. یک سایت قابل اعتماد همیشه این فرصت را به شما خواهد داد که هر زمان که نیاز دارید، جزء نرم افزاری مورد نظر خود را دریافت و نصب نمایید.
با استفاده از علامت X پنجرههای pop-up را ببندید
زمانی که یک پنجره pop-up باز میشود و شما قصد بستن و رد کردن آن را دارید، در صورتیکه دکمهای مانند "No thanks" دارد از فشار دادن آن خودداری کنید. بلکه به جای این کار، علامت ضربدر گوشه پنجره را برای بستن آن فشار دهید. حتی راه مطمئن تر این است که با استفاده از صفحه کلید و کلیدهای ترکیبی ( Alt + F4 ) این پنجرهها را ببندید.
چگونه یک ابزار جاسوسی را کشف و حذف کنیم؟
فرض کنیم که شما متوجه اتفاق عجیبی در مرورگر خود شدهاید. برای مثال در هنگام جستجو که میخواهید وارد گوگل شوید، بطور ناخواسته وارد موتور جستجوی ناشناختهای میشوید. یا اینکه هر سایتی را که مشاهده میکنید در مجموعهای از پنجرههای pop-up غرق میشوید. اولین گام دانلود و نصب یک نرم افزار ضد جاسوسی است. نرم افزارهای زیادی برای این کار وجود دارند که بسیاری از آنها نیز رایگان هستند. برای مثال به فهرست زیر مراجعه کنید:
Ad-Aware (http://www.lavasoft.com).
Microsoft Windows Defender (http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/defender/default.mspx).
PC Tools Spyware Doctor (http://www.pctools.com/spyware-doctor/).
Spy Sweeper (http://www.webroot.com/En_US/consumer-products-spysweeper.html).
از نصب بیش از یک نرم افزار ضد جاسوسی خودداری کنید، چراکه به شدت توان پردازشی سیستم شما را کم کرده و سیستم شما را کند میکند. علاوه بر این ممکن است نرم افزارهای مختلف ضد جاسوسی با هم تداخل ایجاد نمایند و کار نکنند. اگر آنتی ویروس شما قابلیت ضد جاسوسی نیز دارد، همان آنتی ویروس کافی است و نیازی به نصب نرم افزار ضد جاسوسی ندارید. نرم افزار ضد جاسوسی سیستم شما را اسکن کرده و به دنبال رد پایی از ابزارهای جاسوسی میگردد. اغلب نرم افزارهای ضد جاسوسی هرچیزی را که بعنوان ابزار جاسوسی شناسایی میکنند، بطور خودکار قرنطینه مینمایند. سپس فهرست ابزارهای پیدا شده بر روی سیستم را به شما نمایش میدهند تا خود شما درباره حذف کردن یا نگه داشتن آنها تصمیم بگیرید. معمولا باید اغلب این ابزارهای جاسوسی را حذف کرد. نکته دیگری که باید به خاطر داشته باشید این است که باید نرم افزار شما همیشه به روز باشد. اگر نرم افزار شما قابلیت به روز رسانی خودکار دارد، این قابلیت باید حتما فعال باشد. در غیر اینصورت مرتبا و بطور مداوم سایت نرم افزار خود را در مورد ارائه نسخه جدید چک کنید. زمانیکه کامپیوتر خود را از وجود ابزارهای جاسوسی پاک کردید، باید با رعایت عادات صحیح در مرور وب، از آلودگی مجدد جلوگیری نمایید.
