آسیبشناسی شیوههای اجرای امر به معروف و نهی از منکر
|
خطا در ایجاد بندانگشتی: نمیتوان تصویر بندانگشتی را در مقصد ذخیره کرد | |
| نویسنده | محمدعلی هرمزیزاده |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| ناشر | ونوس |
| محل انتشارات | تهران |
| تاریخ نشر | 1386 |
| قطع | رقعی |
| شابک | 9789645803191 |
| دانلود | [ PDF] |
مقدمه
امر به معروف و نهی از منکر یکی از بزرگترین فرائض اسلامی هستند واسلام همه مسلمانان را به اجرای آنان فرمنا داده است. حضرت علی(ع) همه عبادت ها را از جمله جهاد فی سبیل الله را همچو قطره ای در برابر دریا دانسته است. که این امر اهمیت بی نظیر این دو فریضه الهی را نشان می دهد. همچنین حضرت امام حسین(ع) در آغاز قیام تاریخی وجاودانه خود، در نامه ای که برادرش محمد بن حنفیه نوشت، دلیل قیام خود را چنین توصیف کرد:
«ارید ان امربالمعروف وانهی عن المنکر و اسیر بسیره جدی»
«می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به روش جدم و پدرم رفتار کنم».
بنابراین اهمیت امر به معروف و نهی از منکر به حدی است که حضرت امام حسین(ع) جان خود و فرزندان و یارانش را به خاطر اجرای آنها فدا کرده است.
اگر با استفاده از مفاهیم و تئوریهای جامعه شناسی و روان شناسی اجتماعی به این دو فریضه الهی نگاهی بی افکنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که تاکید اسلام بر اجرای این دو فریضه برای آن است که احکام اسلام را در جوامع مسلمان، علاوه بر اعتقادات قلبی و ارزش های فردی و درونی، به هنجارهایی اجتماعی تبدیل کند که وجدان جمعی (social consciousncss) و مسئوليت متقابل اجتماعي ضامن اجراي أنهاست. شارع مقدس با تشريع اين دو فريضه اجتماعي قصد آن دارد که جامعه ای بسازد که در آن فسق و گناه علنی تحمل نمی شود و به این وسیله، جامعه را از لوث گناه علنی پاک و منزه سازد و زمینه را برای رشد معنوی انسان های طالب هدایت هرچه بیشتر مهیا نماید.
در جوامع سنتی که هنجارهای اجتماعی بسیار قوی و استوار و نظارت اجتماعی بر رفتار فرد بسیار قاطع و فردگرایی بسیار ضعیف و وجدان جمعی بسیار نیرومند است، امکان تخطی و تخلف فرد از هنجارهای اجتماعی بسیار ضعیف است. در چنین جامعه ای اگر اعتقادات و احکام اسلامی مورد قبول و پذیرش اکثریت مردم باشد، افرادی که قلوب آنها طالب گناه و معصیت است، به سادگی امکان تظاهر به فسق و گناه نخواهند یافت. زیرا این ار، زندگی اجتماعی آنها را به مخاطره می افکند. اما در جوامع جدید که وجدان جمعی و هنجارهای اجتماعی تضعیف شده و فرد گرایی (Individualism) و گمنامی (Anonymity)، نظارت اجتماعی بر رفتار افراد را به حداقل کاهش داده است، افراد طالب گناه و معصیت، به راحتی می توانند صحنه جامعه را به آلودگی هایی درونی خود آلوده کنند و کاربرای کسانی که می خواهند به وظیفه امر به معروف و نهی از منکر عمل نمایند، بسیار دشوار می شود،، زیرا نه تنها افراد هنجار شکن، بلکه سایر افراد نیز کار آنها را دخالت بیجا در زندگی دیگران تلقی می کنند.
در چنین شرایطی، شیوه های امر به معروف و نهی از منکر از نهایت اهمیت برخوردار است. زیرا اگر این کار با شیوه های صحیح و مناسب انجام نشود، نتیجه عکس خواهد داد و باث واکنش منفی جامعه و جری تر شدن افراد گناهکار خواهد شد. بنابراین متولیان امر به معروف و نهی از منکر باید نهایت دقت را در مطالعه و بررسی و آسیب شناسی شیوه های رایج امر به معروف و نهی از منکر و کشف نقاط ضعف و قوت آنها و اصلاح شیوه های موجود داشته باشند که این کتاب چنین هدفی را دنبال می کند.
در اینجا به چند نکته دیگر مه ضرورت پرداختن به این موضوع را بیشتر آشکار می سازد، اشاره می کنیم:
1. تهاجم فرهنگی غرب به ج.امع اسلامی باعث گسترش بی سابقه برخی از مفاسد آشکار و علنی در جامعه ایران شده است که روز به روز در حال گسترش و آلوده سازی خانواده ها به ویژه نسل های جوان و نوجوان است و سکوت در برابر آن جایز نیست.
2. قرآن کریم در آیات 163 تا 166 سوره اعراف از یک قریه یهودی نزدیک دریا سخن می گوید که مفسران از آن نتیجه گرفته اند که افرادی که خود مرتکب گناه نمی شوند، اما در برابر گناه دیگران سکوت می کنند، به سرنوشت گناهکاران مبتلا می شوند و همانند آنان به عذاب الهی دچار می گردند.
3. مشاهدات و تحقیقات قبلی این امر را محرز ساخته است که در حال حاضر، برخی از افراد تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر برخوردهای ناشایسته و ناپخته ای با افراد متخلف و حتی افراد عادی می کنند که می تواند تاثیرات سوئی بر جامعه به جای بگذارد.
