فرهنگ مصادیق:کفاره روزه – سایت انهار
مسأله ۱۶۶۰- کسی که کفّاره روزه رمضان بر او واجب است ، باید (یک بنده آزاد کند یا۱) به دستوری که در مسأله بعد گفته میشود دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مد- که تقریباً ده سیر است- طعام یعنی گندم یا جو و مانند اینها بدهد۲ و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد ۳ هر چند مد که میتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار کند، اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید: «استغفرالله» .و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است که هر وقت بتواند، کفّاره را بدهد4.
۱- [قسمت داخل پرانتز در رساله آیت الله نوری نیست]
۲- بهجت: و دادن پول کافی نیست ولی اگر فقیر را در خرید و قبول آن وکیل کند و فقیر نیز انجام دهد کافی است.
۳- اراکی: مخیر است که هیجده روز روزه بگیرد یا هر چند مد که میتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند هیجده روز روزه بگیرد یا چند مد طعام بدهد، هر مقدار از این دو را که میتواند عمل کند و اگر آن را هم نتواند انجام دهد باید استغفار کند، اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید «استغفرالله» و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
گلپایگانی: هر مقدار میتواند صدقه به فقرا بدهد و اگر از دادن صدقه هم عاجز است هیجده روزپی در پی روزه بگیرد و اگر روزه هم نتوانست بگیرد استغفار کند و هر قدر بتواند روزه بگیرد و اگر اصلاً نمیتواند روزه بگیرد اکتفا به استغفار نماید اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید «استغفرالله» و احتیاط واجب آن است که هروقت بتواند کفّاره را بدهد.
صافی: هر مقدار میتواند صدقه به فقرا بدهد و استغفار کند و اگر از دادن صدقه هم عاجز باشد اکتفا به استغفار نماید اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید «استغفرا لله» و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
فاضل: مخیر است بین این که هیجده روز روزه بگیرد و یا این که هر چند مد که میتواند به فقرا اطعام بدهد و اگر نتواند بدهد، باید استغفار کند اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید: استغفرالله و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
۴- نوری: احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
خوئی، تبریزی: مسأله- در کفّاره افطار روزه ماه رمضان باید یک بنده آزاد کند یا به دستوری که در مسأله بعد گفته میشود دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مد- که تقریباً ده سیر است-. طعام یعنی گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد بنابراحتیاط واجب باید به قدر امکان تصدق و استغفار نماید* و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
. سیستانی: یک مد- که تقریبا ۷۵۰ گرم است-...
- سیستانی: چنانچه اینها برایش ممکن نباشد باید به قدر امکان تصدق دهد و اگر ممکن نیست استغفار نماید...
وحید: مسأله- کفّاره افطار روزه ماه رمضان این است که یک بنده آزاد کند یا به دستوری که در مسأله بعد میآید دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مد -که تقریبا ده سیر است- طعام یعنی گندم یا آرد یا نان یا خرما و مانند اینها بدهد و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد بنابراحتیاط واجب بین تصّدق به هر اندازه که میتواند و استغفار جمع نماید و اگر امکان تصدق نبود استغفار نماید اگرچه یک مرتبه بگوید «استغفرالله» و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
زنجانی: مسأله- کسی که کفّاره روزه ماه رمضان بر او واجب است باید یک بنده آزاد کند یا به دستوری که در مسائل بعد گفته میشود دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را اطعام کند یا به هر کدام یک مد طعام بدهد و اگر مقدار شصت مد برایش ممکن نباشد هر چند مد که میتواند به فقرا طعام بدهد و اگر یک مد هم نتواند طعام دهد استغفار میکند و احتیاط مستحب آن است که هر مقدار که میتواند به فقیر طعام دهد و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند کفّاره بدهد و اگر مقداری داده آن را تکمیل کند . مد بنابرمشهور کمی بیش از نه سیر و نیم است ولی ظاهرا بیش از این مقدار است و بنابرنظر برخی از محققّان تقریبا ۹۰۰ گرم است و احتیاط واجب در رعایت این قول است. توضیح بیشتر دربارهٔ مد (که معادل صاع است ) در مسأله [۱۸۶۴] و [۱۹۹۱] خواهد آمد و در طعام نیز احتیاط مستحب آن است که تنها گندم یا آرد گندم یا نان گندم داده شود هر چند ظاهرا هر طعامی که بدهد کافی است.
مکارم: مسأله- کفّاره روزه یکی از سه چیز است: آزاد کردن یک بنده، یا دو ماه روزه گرفتن، یا شصت فقیر را سیر کردن (و اگر به هر کدام یک «مُد» -که تقریباً ۷۵۰ گرم است- گندم یا جو یا مانند آنها بدهد کافی است). و در زمان ما که بنده آزاد کردن موضوع ندارد در میان دو چیز دیگر مخیّر است و به جای گندم میتواند مقدار نانی بدهد که گندم آن به اندازه یک «مُد» است.هرگاه هیچ یک از این سه کار ممکن نشود هر چند «مُد» که میتواند به فقرا اطعام کند و اگر نتواند باید ۱۸ روز روزه بگیرد و اگر نتواند هر چند روز که میتواند به جا آورد و اگر نتواند استغفار کند و همین اندازه که در قلب بگوید: «استغفراللّه» کافی است و واجب نیست بعداً که قدرت پیدا کرد کفّاره رابدهد.
سبحانی: مسأله- کسی که کفّاره روزه رمضان بر او واجب است باید یک بنده آزاد کند یا به نحوی که در مسأله بعد گفته شد دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مد که تقریبا ۷۵۰ گرم است طعام یا آرد گندم بدهد یا مقدار نانی که آرد آن به اندازه ۷۵۰ گرم باشد بدهد و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد هر چند مد که میتواند به فقرا بدهد و اگر نتواند طعام بدهد ۱۸ روز روزه بگیرد و اگر نتواند هر چند روز که میتواند بگیرد و اگر نتواند باید استغفار کند اگر چه مثلا یک مرتبه بگوید «استغفرالله» و احتیاط مستحب آن است که هر وقت بتواند کفّاره را بدهد.
مظاهری: مسأله- کسی که کفّاره روزه رمضان بر او واجب است باید دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر نماید یا به هر کدام هفتصد و پنجاه گرم طعام یعنی گندم یا جو و مانند اینها یا قیمت آنها را بدهد و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد هر چند مد که میتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار کند و چنانچه دادن کفّاره برای او ممکن شود واجب نیست کفّاره بدهد.
مسأله ۱۶۶۱- کسی که میخواهد دو ماه کفّاره روزه رمضان۱ را بگیرد، باید سی و یک روز آن را۲ پی در پی بگیرد۳ و اگربقیه آن پی در پی نباشد اشکال ندارد.
۱- خوئی، سیستانی: کفّاره ماه رمضان...
تبریزی: کفّاره افطار روزه ماه رمضان...
۲- خوئی، سیستانی، زنجانی، وحید: باید یک ماه تمام و یک روز آن را از ماه دیگر...
۳- زنجانی: و نباید موقعی شروع کند که در بین یک ماه و یک روز، روزی مانند عید قربان باشد که روزه آن حرام است یا روزی باشد که روزه آن به جهت دیگری واجب است و با روزه کفّاره قابل تداخل نیست؛ ...
مکارم: احتیاط واجب آن است که ۳۱ روز آن پی در پی بجا آورد، ولی در ۱۸ روز - که در بالا گفته شد- پی در پی بجا آوردن لازم نیست.
بهجت: رجوع کنید به ذیل مسأله 1662.
مسأله ۱۶۶۲- کسی که میخواهد دو ماه کفّاره روزه رمضان را بگیرد، نباید موقعی شروع که در بین سی و یک روز۱ روزی باشد که مانند عیدقربان، روزه آن حرام است2.
این مسأله در رساله آیت الله مکارم نیست
۱- خوئی، وحید: در بین یک ماه و یک روز...
۲- تبریزی: روزه آن صحیح نیست.
سیستانی: نباید موقعی شروع کند که میداند در بین یک ماه و یک روز، روزی باشد که مانند عید قربان، روزه آن حرام است یا روزه آن واجب است.
زنجانی: رجوع کنید به ذیل مسأله 1661.
بهجت: مسأله- کسی که میخواهد دو ماه روزه کفّاره رمضان را بگیرد باید سی و یک روز آن را پی در پی بگیرد و اگر بقیه آن پی در پی نباشد اشکال ندارد، بنابراین کسی که میخواهد سی و یک روز پی در پی روزه بگیرد باید زمانی را انتخاب کند که در بین این سی و یک روز، روزی که روزه داشتن در آن حرام است ، مثل عید قربان، وجود نداشته باشد و همچنین روزی نباشد که روزه آن بر او واجب باشد، مثل اینکه نذر کرده باشد یا ماه مبارک رمضان پیش آید.
مسأله ۱۶۶۳- کسی که باید پی در پی روزه بگیرد، اگر بین آن بدون عذر یک روز روزه نگیرد۱ یا وقتی شروع کند که در بین آن به روزی برسد ۲که روزه آن واجب است. مثلاً به روزی برسد که نذر کرده آن روز را روزه بگیرد باید روزهها را از سر بگیرد.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
۱- خوئی، سیستانی، زنجانی، نوری: باید روزهها را از سر بگیرد (نوری: و همچنین اگر وقتی شروع کند که در بین آن به روزی برسد که روزه آن واجب است، مثلاً به روزی برسد که نذر کرده آن روز را روزه بگیرد باید روزهها را از سر بگیرد، در صورتی که از اول متوجّه این موضوع بوده و یا شک داشته باشد).
۲- وحید: وقتی شروع کند که بداند در بین آن به روزی میرسد ...
بهجت: رجوع کنید به ذیل مسأله 1662.
مکارم: مسأله- در جایی که باید پی در پی روزه بگیرد اگر در وسط، یک روز را عمداً روزه نگیرد باید همه را از نو بجا آورد.
مسأله ۱۶۶۴- اگر در بین روزهایی که باید پی در پی روزه بگیرد عذری مثل حیض یا نفاس، یا سفری که در رفتن آن مجبور است۱، برای او پیش آید، بعد از برطرف شدن عذر واجب نیست روزهها را از سر بگیرد بلکه بقیه را بعد از برطرف شدن عذر بجا میآورد.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱- مکارم: میتواند بعد از رفع مانع ادامه دهد و لازم نیست از سر بگیرد.
مسأله ۱۶۶۵- اگر به چیز حرامی روزه خود را باطل کند[۱]، چه آن چیز اصلاً حرام باشد مثل شراب و زنا، یا به جهتی حرام شده باشد، مثل[۲] نزدیکی کردن با عیال خود در حال حیض[۳]، بنابر احتیاط[۴] کفّاره جمع بر او واجب میشود یعنی باید یک بنده آزاد کند[۵] و دو ماه روزه بگیرد و شصت فقیر را سیر کند[۶]یا به هر کدام یک مد که تقریباً ده سیر است گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد[۷]. و چنانچه هر سه برایش ممکن نباشد، هر کدام آنها که ممکن است باید انجام دهد[8].
۱- زنجانی: چنانچه آن مفطر، جماع حرام یا خوردن و آشامیدن حرام باشد....
۲- گلپایگانی، تبریزی، صافی: مثل خوردن غذای حلالی که برای انسان ضرر دارد (صافی: ضرر معتنابهی دارد) و...
خوئی، سیستانی: مثل خوردن غذای حلالی که برای انسان ضررکلی دارد و ...
زنجانی:مثل خوردن غذای حلالی که برای انسان ضرری داردکه موجب فساد بدن میشود و ...
۳- سبحانی: بنابراحتیاط باید کفّاره جمع بدهد یعنی یک بنده آزاد کند ، شصت روز روزه بگیرد و به شصت فقیر هر یک ۷۵۰ گرم آرد گندم بدهد.
۴- فاضل، مکارم: بنابراحتیاط واجب...
[عبارت «بنابراحتیاط» در رساله آیات عظام: اراکی، گلپایگانی، صافی، و زنجانی نیست]
۵- سیستانی: یک کفّاره کافی است ولی احتیاط مستحب آن است که کفّاره جمع بدهد یعنی یک بنده آزاد کند...
۶- وحید: یا به هر کدام آنها یک مد طعام بدهد و چنانچه هر سه برایش ممکن نباشد هر کدام آنها که ممکن باشد واجب است انجام دهد و بنابراحتیاط واجب استغفار هم بنماید.
۷- سیستانی، بهجت: یک مد گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد...
زنجانی، فاضل: یک مد طعام بدهد...
۸- زنجانی: و اگر آن چیز حرام غیر از جماع و خوردن و آشامیدن باشد کفّاره تخییری، به تفصیلی که در مسأله [۱۶۶۰] گذشت بر او واجب میشود و احتیاط مستحب آن است که کفّاره جمع بدهد.
مظاهری: مسأله- اگر به چیز حرامی روزه خود را باطل کند اگر آن چیز ذاتا حرام باشد مثل شراب و زنا، کفّاره جمع (گرفتن دو ماه روزه که سی و یک روز آن پی در پی باشد و اطعام شصت فقیر) بر او واجب میشود و چنانچه کفّاره جمع برایش ممکن نباشد هر کدام را که ممکن است باید انجام دهد و اگر ذاتا حرام نباشد بلکه به جهتی حرام شده باشد مثل نزدیکی کردن با عیال خود در حال حیض ، کفّاره جمع ندارد.
مسأله ۱۶۶۶- اگر روزه دار دروغی را به خدا و پیغمبر نسبت دهد[۱]، کفّاره جمع که تفصیل آن در مسأله پیش گفته شد بنابراحتیاط بر او واجب میشود[2].
این مسأله دررساله آیت الله بهجت نیست
۱- خوئی، تبریزی: عمداً نسبت دهد...
وحید:به خدا وپیغمبر صلی الله وعلیه وآله و ائمّه معصومین علیم السلام عمدا نسبت دهد...
۲- اراکی: کفّاره جمع- که تفصیل آن در مسأله پیش گفته شد- بر او واجب میشود.
گلپایگانی: اگر چه روزه خود را به چیز حرامی باطل کرده، ولی کفّاره جمع -که تفصیل آن در مسأله پیش گفته شد -بر او واجب نمیشود.
فاضل: بنابراحتیاط واجب یک کفّاره بر او لازم است نه کفّاره جمع.
مکارم: یک کفّاره کافی است و کفّاره جمع لازم نیست.
سبحانی: یک کفّاره بر او واجب است.
صافی: بنابراحتیاط کفّاره جمع -که تفصیل آن در مسأله پیش گفته شد- بر او لازم میشود.
مظاهری:رجوع کنید به ذیل مساله 1665.
سیستانی: مسأله- اگر روزه دار، دروغی را به خدا و پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم عمداً نسبت دهد، کفّاره ندارد ولی احتیاط مستحب آن است که کفّاره بدهد.
زنجانی: مسأله- اگر روزه دار عمداً دروغی را به خدا یا پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم یا امام علیهم السلام نسبت دهد بنابراحتیاط ، کفّاره تخییری بر او واجب میشود.
مسأله ۱۶۶۷- اگر روزه دار در یک روز ماه رمضان چند مرتبه جماع کند، یک کفّاره بر او واجب است[۱]، ولی اگر جماع او حرام باشد یک کفّاره جمع واجب میشود[2].
این مسأله در رساله آیات عظام: فاضل و بهجت نیست
۱- اراکی: برای هر کدام یک کفّاره بر او واجب است و اگر جماع او حرام باشد برای هر مرتبه یک کفّاره جمع واجب میشود.
گلپایگانی، صافی: بنابراحتیاط برای هر دفعه یک کفّاره بر او واجب است، ولی اگر جماع او حرام باشد برای هر دفعه یک کفّاره جمع واجب میشود.
خوئی،: برای هر دفعه یک کفّاره بر او واجب است و ظاهر این است که استمناء نیز حکم جماع را دارد.
زنجانی: برای هر دفعه یک کفّاره بر او واجب است و اگر جماع او حرام باشد برای هر دفعه یک کفّاره جمع واجب میشود و ظاهر این است که استمناء نیز در تکرر کفّاره حکم جماع را دارد.
نوری: بنابراحتیاط واجب برای هر دفعه یک کفّاره بر او واجب است و اگر جماع حرام باشد مثل نزدیکی با زن خود در حال حیض یا زنا و تعدد پیدا کند برای هر دفعه یک کفّاره جمع واجب میشود.
تبریزی: بنابراظهر یک کفّاره بر او واجب است و استمناء نیز حکم جماع را دارد.
۲- مکارم: و همچنین اگر در یک روز چند مرتبه کارهای دیگری که روزه را باطل میکند ، انجام دهد.
مظاهری :رجوع کنید به ذیل مساله 1668.
سیستانی: مسأله- اگر در یک روز ماه رمضان، چند مرتبه بخورد یا بیاشامد یا جماع یا استمناء کند، برای همه آنها یک کفّاره کافی است.
وحید: مسأله- اگر روزه دار در یک روز ماه رمضان چند مرتبه جماع یا استمناء کند بنابراحتیاط برای هر دفعه یک کفّاره بر او واجب است و اگر جماع یا استمناء او حرام باشد بنابراحتیاط برای هر دفعه یک کفّاره جمع بر او واجب میشود.
مسأله ۱۶۶۸- اگر روزه دار دریک ماه رمضان چند مرتبه غیر جماع[۱] کار دیگری که روزه را باطل میکند انجام دهد، برای همه آنها یک کفّاره کافی است[2].
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱- خوئی، تبریزی، زنجانی، وحید: و استمناء...
۲- فاضل: بنابراحتیاط مستحب باید به همان اندازه که افطار کرده کفّاره بدهد هر چند یک کفّاره کافی است.
سیستانی، مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1667.
مظاهری: مسأله- اگر روزه دار در یک روزه ماه رمضان چند مرتبه کاری که روزه را باطل میکند انجام دهد گرچه آن کار جماع باشد برای همه آنها یک کفّاره کافی است.
مسأله ۱۶۶۹- اگر روزه دار جماع حرام کند[۱] و بعد با حلال خود جماع نماید یک کفّاره جمع کافی است[2].
این مسأله در رساله آیات عظام: مکارم و بهجت نیست
۱- مظاهری: اگر روزه دار زنا کند...
۲- اراکی: هم کفّاره جمع واجب میشود و هم باید یک بنده آزاد کند و یا دو ماه روزه بگیرد و یا شصت فقیر را سیر کند.
نوری: یک کفّاره جمع و یک کفّاره غیر جمع - که یکی از سه چیز است - را باید بجا بیاورد.
سبحانی: یک کفّاره جمع بر او واجب است.
فاضل: بنابراحتیاط واجب برای هر کدام کفّاره مستقل واجب است.
گلپایگانی، صافی: مسأله- اگر روزه دار غیر از جماع. کار دیگری که روزه را باطل میکند انجام دهد* و بعد با حلال خود جماع نماید.بنابراحتیاط واجب برای هر کدام یک کفّاره واجب میشود.
. خوئی، تبریزی، زنجانی، سیستانی، وحید: و استمناء...
- زنجانی: و بعد جماع یا استمناء نماید برای هر کدام کفّاره واجب میشود.
- وحید: و بعد با حلال خود جماع یا استمناء نماید، برای آن کار یک کفاره ، و برای جماع یا استمناء بنابراحتیاط کفاره دیگری واجب میشود.
. خوئی: برای هر کدام یک کفّاره واجب میشود.
. سیستانی: برای هر دو یک کفّاره کافی است.
. تبریزی: برای هر دو یک کفّاره واجب میشود.
مسأله ۱۶۷۰- اگر روزه دار کاری که حلال است و روزه را باطل میکند انجام دهد مثلاً آب بیاشامد و بعد کار دیگری که حرام است و روزه را باطل میکند [۱] انجام دهد[۲] مثلاً غذای حرامی بخورد، یک کفّاره کافی است[۳]
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱ - فاضل: به جز جماع که حکم آن گذشت...
۲- مکارم: احتیاط واجب آن است برای هر کدام یک کفّاره بدهد.
۳- نوری: دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند کافی است.
گلپایگانی، صافی: مسأله- اگر روزه دار غیر از جماع. کار دیگری که حلال است و روزه را باطل میکند * انجام دهد مثلاً آب بیاشامد، و بعد کار دیگری که حرام است و روزه را باطل میکند غیر از جماع * انجام دهد، مثلاً غذای حرامی بخورد یک کفّاره کافی است..
. خوئی، زنجانی، تبریزی، وحید: و استمناء....
- تبریزی: کار دیگری که روزه را باطل میکند...
- خوئی، زنجانی، وحید: و استمناء...
- [عبارت «غیر از جماع» در رساله آیت الله تبریزی نیست]
.زنجانی: کفّاره افطار به حلال کافی است.
مسأله ۱۶۷۱- اگر روزه دار آروغ بزند و چیزی در دهانش بیاید[۱]، چنانچه عمداً آن را فرو ببرد[۲]، روزه اش باطل است. و باید قضای آن را بگیرد و کفّاره هم بر او واجب میشود[۳] و اگر خوردن آن چیز حرام باشد، مثلاً موقع آروغ زدن، خون یا غذایی که از صورت غذا بودن خارج شده، به دهان او بیاید[۴] و عمداً آن را فرو برد[۵]، باید قضای آن روزه را بگیرد و بنابراحتیاط، کفّاره جمع هم بر او واجب میشود[6].
این مسأله در رساله آیات عظام: بهجت و مظاهری نیست
۱- مکارم: نباید آن را فرو ببرد، و الا روزه او باطل میشود و قضا و کفّاره دارد؛ ولی کفّاره جمع لازم نیست.
۲- گلپایگانی، صافی: چنانچه آن را فرو ببرد...
۳- سبحانی: [پایان مسأله]
سیستانی: بنابراحتیاط واجب، روزه اش باطل است و باید قضای آن را بگیرد و کفّاره هم بدهد...
۴- تبریزی، زنجانی: موقع آروغ زدن، خون به دهان او بیاید...
۵- سیستانی: بهتر است کفّاره جمع بدهد.
فاضل: روزه او باطل میشود و بنابراحتیاط، کفّاره جمع هم بر او واجب میشود.
۶- اراکی، گلپایگانی، زنجانی، صافی: باید قضای آن روزه را بگیرد و کفّاره جمع هم بر او واجب میشود.
وحید: مسأله- اگر روزه دار آروغ بزند و چیزی از غذا در دهانش بیاید چنانچه عمدا آن را فرو ببرد روزه اش باطل و بنابراحتیاط واجب کفّاره هم بدهد و همچنین است اگر آنچه در دهانش بیاید از صورت غذا بودن خارج شود اگر چه در این صورت احتیاط مستحب این است که کفّاره جمع بدهد و اگر به آروغ زدن چیزی که خوردنش حرام است مثل خون به دهان او بیاید و عمدا فرو ببرد روزه اش باطل و باید قضای آن روز را بگیرد و بنابراحتیاط واجب کفّاره جمع بدهد.
مسأله ۱۶۷۲- اگر نذر کند که روز معیّنی را روزه بگیرد، چنانچه در آن روز عمداً روزه خود را باطل کند[۱]، باید یک بنده آزاد نماید یا دو ماه پی در پی روزه بگیرد یا به شصت فقیر طعام دهد[2].
۱- سبحانی: کفّاره آن مانند کفّاره ماه رمضان است یعنی...
۲- فاضل: یعنی کفّاره نذر را بدهد و قضای آن را هم بگیرد.
بهجت: ولی اگر نذر او مطلق باشد و روزی را برای آن روزه بگیرد مانند روزه مستحبّی میتواند در آن روز چه پیش از ظهر و چه بعد از ظهر افطار کند و در روز دیگری برای ادای نذرش روزه بگیرد.
خوئی: باید کفّاره بدهد و کفّاره آن به نحوی است که در کفّاره حنث نذر بیاید.
وحید: باید کفّاره بدهد و کفّاره مخالفت نذر کفّاره مخالفت قسم است که در مسأله [۲۶۷۰] خواهد آمد.
تبریزی: باید کفّاره بدهد و کفّاره آن به نحوی است که در مسأله [۱۶۶۰] ذکر شد.
سیستانی: باید کفّاره بدهد و کفّاره آن در احکام نذر خواهد آمد.
صافی: در کفّاره آن دو قول است، یکی این است که یک بنده آزاد نماید و یا دو ماه پی در پی روزه بگیرد یا به شصت فقیر طعام دهد و این قول در صورت اختیار آزاد کردن بنده یا اطعام شصت فقیر مطابق با احتیاط است و قول دیگر تخییر بین آزاد کردن یک بنده و طعام دادن به ده فقیر یا پوشاندن آنها و اگر هیچیک را نتواند، سه روز پی در پی روزه بگیرد.
زنجانی: کفّارهای مانند کفّاره افطار روزه ماه رمضان، بر وی لازم میگردد، یعنی باید یک بنده آزاد نماید یا دو ماه پی در پی روزه بگیرد، یا به شصت فقیر به اندازه یک مد طعام دهد یا آنها را سیر کند.
مظاهری: باید کفّاره نذر بدهد و کفّاره آن این است که ده فقیر را سیر نماید یا سه روز روزه بگیرد.
مکارم: مسأله- اگر نذر کند روز معینی را برای خدا روزه بگیرد چنانچه عمدا روزه نگیرد یا روزه خود را باطل کند باید کفاره بدهد (و کفاره ان مانند کفاره ماه رمضان است)
مسأله ۱۶۷۳- اگر به گفته کسی که میگوید مغرب شده افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است، قضا و کفّاره بر او واجب میشود، ولی اگر خبر دهنده عادل بوده فقط قضای آن روز واجب است.
خوئی، تبریزی، مکارم: مسأله- اگر روزه دار به گفته کسی که میگویند مغرب شده و اعتماد به گفته او نیست افطار کند. و بعد بفهمد مغرب نبوده است (خوئی، تبریزی: یا شک کند که مغرب بوده است یا نه) قضا و کفّاره بر او واجب میشود.
وحید: اگر روزه دار به گفته کسی که میگوید مغرب شده و قول او شرعا معتبر نیست افطار کند...
گلپایگانی، بهجت، صافی، نوری: مسأله- کسی که میتواند وقت را تشخیص دهد، اگر به گفته کسی که میگوید مغرب شده افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است قضا و کفّاره بر او واجب میشود.
سیستانی: مسأله- اگر روزه را به گفته کسی که میگوید مغرب شده ولی اطمینان برای او حاصل نشده است افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است یا شک کند که مغرب بوده است یا نه، قضا و کفّاره بر او واجب میشود و اگر معتقد بوده که قول او حجت است فقط قضا لازم است.
فاضل: مسأله- اگر انسان صرفاً به گفته کسی که میگوید مغرب شده افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است قضا و کفّاره بر او واجب است.
زنجانی: مسأله- کسی که میتواند وقت را تشخیص دهد اگر به گفته کسی که میگوید مغرب شده و او گفته او را مورد اعتماد نمیداند، افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است یا شک کند که مغرب بوده است یا نه، قضا و کفّاره بر او واجب میشود.
سبحانی: مسأله- کسی که میتواند وقت را تشخیص دهد اگر به گفته کسی که گفتارش قابل اعتماد و اطمنان نباشد و میگوید مغرب شده افطار کند و بعد بفهمد مغرب نبوده است قضا و کفّاره بر او واجب میشود.
مظاهری: مسأله- کسی که میتواند وقت را تشخیص دهد اگر به گفته کسی که میگوید مغرب شده افطار کند و بعد بفهمد که مغرب نبوده است اگر گفته او حجت بوده است نظیر ثقه و اذان وقت شناس ، قضا و کفّاره ندارد و اگر حجت نبوده باید قضای آن را بگیرد.ولی کفّاره ندارد.
مسأله ۱۶۷۴- کسی که عمداً روزه خود را باطل کرده[۱] اگر بعد از ظهر مسافرت کند، یاپیش از ظهر برای فرار از کفّاره سفر نماید[۲]، کفّاره از او ساقط نمیشود[۳] بلکه اگر قبل از ظهر مسافرتی برای او پیش آمد کند[۴]، بنابراحتیاط کفاره بر او واجب است.
۱- بهجت: اگر برای فرار از کفّاره به سفربرود اگر چه پیش از ظهر باشد کفّاره از او ساقط نمیشود.
مکارم: بعد به مسافرت برود، کفّاره از او ساقط نمیشود.
سبحانی: اگر بعد از ظهر یا پیش از ظهر برای فرار از کفّاره سفر نماید کفّاره او ساقط نمیشود.
۲- اراکی: بلکه اگر قبل از ظهر مسافرتی برای او پیش آمد کند، کفّاره از او ساقط نمیشود.
۳- وحید: وهمچنین است -بنابراقوی- اگر مسافرت برای او قبل از ظهر پیشامد کند.
۴- خوئی، سیستانی، تبریزی، مظاهری: نیز کفّاره بر او واجب است.
زنجانی: مسأله- کسی که عمداً و بدون عذر روزه خود را باطل کرده، اگر بعد ازظهر مسافرت کند کفّاره از او ساقط نمیشود و همچنین است اگر پیش از ظهر مسافرت کند و از شب در فکر سفر - حتی به نحو تردید- نباشد، ولی اگر از شب در فکر سفر باشد و پیش از ظهر مسافرت کند، کفّاره بر او واجب نیست، هر چند به جهت فرار از کفّاره سفر نماید و احتیاط مستحب این است که در مسافرت پیش از ظهر هم کفّاره بدهد.
مسأله ۱۶۷۵- اگر عمداً روزه خود را باطل کند و بعد عذری مانند حیض یا نفاس یا مرض برای او پیدا شود، کفّاره بر او واجب نیست[1].
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱- خوئی: احتیاط واجب این است که کفّاره را بدهد.
اراکی، صافی، وحید: بنابراحتیاط کفّاره بر او واجب میشود.
سبحانی، مظاهری: کفّاره بر او واجب است.
تبریزی: احتیاط این است که کفّاره را بدهد، و بعید نیست که در این صورت کفّاره واجب نباشد.
سیستانی: احتیاط مستحب این است که کفّاره را بدهد مخصوصاً اگر به وسیلهای مانند دارو، حیض یا مرضی را بوجود بیاورد.
مسأله ۱۶۷۶- اگر یقین کند[۱] که روز اول ماه رمضان است و عمداً روزه خود را باطل کند و بعد معلوم شود که آخر شعبان بوده، کفّاره بر او واجب نیست[2].
۱- وحید: اگر یقین یا اطمینان کند و یا بینه قائم شود...
۲- صافی: بنابراحتیاط...
مسأله ۱۶۷۷- اگر انسان شک کند که آخر رمضان است یا اول شوال[۱] و عمداً روزه خود را باطل کند بعد معلوم شود اول شوال بوده کفّاره بر او واجب نیست.
۱- زنجانی: یا یقین کند که آخر ماه رمضان است....
مسأله ۱۶۷۸- اگر روزه دار در ماه رمضان با زن خود که روزه دار است جماع کند، چنانچه زن را مجبور کرده باشد[۱]، کفّاره روزه خودش و روزه زن را باید بدهد[۲] و اگر زن به جماع راضی بوده، بر هر کدام یک کفّاره واجب میشود[3].
۱- تبریزی، وحید: چنانچه زن را بر جماع اکراه کرده باشد...
۲- بهجت: ولی اگر در اثناء، زن راضی شود، بنابراحتیاط واجب مرد دو کفّاره بدهد و زن یک کفّاره...
سیستانی، وحید: کفّاره روزه خودش و بنابراحتیاط، کفّاره روزه زن را باید بدهد...
زنجانی: باید علاوه بر کفّاره روزه خودش، کفّاره روزه زن را نیز بدهد.
سبحانی: اگر زن بر عمل راضی باشد هر کدام باید کفّاره بدهند و اگر مجبور کرده باشد کفّاره روزه خودش و روزه زن را باید بدهد.
۳- فاضل: و هر یک باید کفّاره خودش را بدهد.
مکارم: ولی اگر اکراه به مفطرات دیگر کند گناه کرده، اما کفّاره بر هیچ کدام واجب نیست اما آن کسی که روزه اش را خورده باید قضا کند.
مظاهری: مسأله- اگر روزه دار در ماه رمضان زن خود را مجبور به جماع کند مرد باید دو کفّاره بدهد و بر زن کفّاره واجب نیست حتی اگر زن در بین جماع راضی شود ولی روزه او باطل میشود مگر اینکه به طوری مجبور شده باشد که از خود اختیاری نداشته باشد .
مسأله ۱۶۷۹- اگر زنی شوهر روزه دار خود را مجبور کند[۱] که جماع نماید[۲]، یا کار دیگری که روزه را باطل میکند انجام دهد[۳]، واجب نیست کفّاره روزه شوهر را بدهد.
این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست
۱- تبریزی: اکراه کند...
۲- خوئی، تبریزی، سیستانی: واجب نیست کفّاره روز شوهر را بدهد.
مکارم: فقط یک کفّاره بر او واجب است و لازم نیست کفّاره شوهر را بدهد.
زنجانی: واجب نیست به خاطر باطل کردن روزه شوهر کفّاره بدهد و بر شوهر او نیز کفّاره، واجب نیست.
۳- وحید: اگر زنی شوهر روزه دار خود را بر جماع اکراه نماید ...
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1682.
مسأله ۱۶۸۰- اگر روزه دار در ماه رمضان، با زن خود که روزه دار است جماع کند[۱]، چنانچه به طوری زن را مجبور کرده باشد که از خود اختیاری نداشته باشد و در بین جماع ، زن راضی شود، باید مرد دو کفّاره و زن یک کفّاره بدهد[۲] و اگر با اراده و اختیار عمل را انجام دهد اگر چه مجبورش کرده باشد مرد باید کفّاره خودش و زن را بدهد.
۱- سبحانی: و در بین جماع زن راضی شود باید مرد دو کفّاره و زن یک کفّاره بدهد[پایان مسأله]
۲- اراکی: احتیاط واجب است که مرد دو کفّاره و زن یک کفّاره بدهد. [پایان مسأله]
فاضل: چنانچه در ابتدا زن را مجبور کرده باشد ولی در بین جماع زن راضی شود بنابراحتیاط واجب باید مرد دو کفّاره و زن یک کفّاره بدهد.
بهجت، مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1678.
خوئی، گلپایگانی، صافی، وحید: مسأله- اگر روزه دار در ماه رمضان زن خود را مجبور به جماع کند. و در بین جماع ، زن راضی شود، بنابراحتیاط واجب باید* مرد دو کفّاره و زن یک کفّاره بدهد..
تبریزی: اکراه به جماع کند...
زنجانی: بنابراحتیاط...
سیستانی: بر هر کدام یک کفّاره واجب میشود، و احتیاط مستحب آن است که مرد دو کفّاره بدهد.
مکارم: مسأله- هرگاه زن در آغاز، مجبور بوده و در اثناء راضی شده احتیاط واجب آن است که مرد دو کفّاره بدهد و بر زن چیزی جز قضا لازم نیست.
مسأله ۱۶۸۱- اگر روزه دار در ماه رمضان با زن روزه دار خود که خواب است جماع نماید، یک کفّاره بر او واجب میشود و روزه زن صحیح است و کفّاره هم بر او واجب نیست.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
مسأله ۱۶۸۲- اگر مرد زن خود را مجبور کند که غیر جماع کار دیگری که روزه را باطل میکند بجا آورد[۱]، کفّاره زن را نباید بدهد و بر خود زن هم کفّاره واجب نیست.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
۱- سبحانی: مثلا آب یا غذا بخورد کفّاره بر هیچکدام واجب نیست.
مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1678.
خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید، زنجانی: مسأله- اگر مرد زن خود را یا زن، شوهر خود را مجبور کند .که غیر از جماع کار دیگری که روزه را باطل میکند بجا آورد، بر هیچ کدام از آنها کفّاره واجب نیست*.
. تبریزی: اکراه کند...
- زنجانی: بر هیچ یک از آنها واجب نیست کفّاره دیگری را بپردازد.
مظاهری: مسأله- هر کسی که دیگری را مجبور کند به انجام دادن کاری که روزه را بطل میکند باید کفّاره او را بدهد .
مسأله ۱۶۸۳- کسی که بواسطه مسافرت یا مرض روزه نمیگیرد، نمیتواند زن روزه دار خود را مجبور به جماع کند[۱]، ولی اگر او را مجبور نماید بنابراحتیاط باید کفّاره اش را بدهد[2].
۱- بهجت: [پایان مسأله]
تبریزی: اکراه به جماع کند...
۲- اراکی، گلپایگانی، فاضل، زنجانی، سیستانی، صافی، نوری: اگر او را مجبور نماید کفّاره بر مرد نیز واجب نیست.
تبریزی،وحید: اگر او را اکراه نماید کفّاره بر مرد نیز واجب نیست.
زنجانی: اگر او را مجبور نماید بر مرد هیچ گونه کفّارهای -نه برای خود نه از جانب زن- واجب نیست.
مکارم: گناه کرده، ولی لازم نیست کفّاره او را هم بدهد.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1682.
مسأله ۱۶۸۴- انسان نباید[۱] در بجا آوردن کفّاره کوتاهی کند، ولی لازم نیست فوراً آن را انجام دهد.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
۱- بهجت: اگر کفّاره واجب شود نباید...
زنجانی: مسأله- انسان لازم نیست کفّاره را فورا ادا کند، ولی نباید آن را به قدری تأخیر بیندازد که بگویند در انجام دستور الهی ، کوتاهی و مسامحه کرده است.
مکارم: مسأله- بجا آوردن کفّاره واجب فوری نیست ولی نباید طوری باشد که بگویند کوتاهی میکند.
مسأله ۱۶۸۵- اگر کفّاره برانسان واجب شود و چند سال آن را بجا نیاورد، چیزی بر آن اضافه نمیشود.
مسأله ۱۶۸۶- کسی که باید برای کفّاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد اگر به شصت فقیر دسترسی ندارد نباید[۱] به هر کدام از آنها بیشتر از یک مد که تقریباً ده سیر است طعام بدهد[۲]، یا یک فقیر را بیشتر از یک مرتبه سیر نماید[۳]، ولی (چنانچه انسان اطمینان داشته باشد که فقیر طعام را به عیالات خود میدهد یا به آنها میخوراند[۴]) میتواند برای هر یک از عیالات فقیر اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهد.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱- خوئی، تبریزی: نمیتواند...
۲- سبحانی: یک مد که تقریبا ۷۵۰ گرم است طعام بدهد...
۳- خوئی، تبریزی: و زیادی را از کفّاره حساب نماید...
مکارم: کسی که برای کفّاره روزه ، اطعام شصت فقیر را انتخاب کرده باید به هر کدام، یک مد طعام (تقریباً ۷۵۰ گرم) بدهد و نمیتواند چند مد را به یک نفر بدهد، مگر این که دسترسی به شصت فقیر پیدا نکند...
فاضل: ولی چنانچه فقیر دارای عائله باشد انسان میتواند برای هر یک از عیالات فقیر او اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهد، بلی اگر فرزندان او صغیر باشند سهم او و بچهها را یک جا تحویل دهد.
۴- [قسمت داخل پرانتز دررساله آیات عظام: گلپایگانی، خوئی، تبریزی وصافی نیست]
زنجانی: مسأله- کسی که برای کفّاره یک روز، شصت فقیر را طعام میدهد نمیتواند همان مقدار را بین کمتر از شصت نفر تقسیم کند، ولی میتواند برای هر یک از عیالات فقیر، اگر چه صغیر باشند، یک مد دیگر به آن فقیر بدهد.
سیستانی: مسأله- کسی که باید برای کفّاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد، اگر به تمام شصت نفر دسترسی دارد نمیتواند عدد را کم کند ولی همان مقدار کفّاره بدهد مثلاً به سی نفر هر کدام دو مد طعام بدهد و به آن اکتفا کند، ولی میتواند برای هر فرد از عیال فقیر اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهد و به فقیر به وکالت از عائله یا ولایت بر آنها اگر صغیر باشند قبول نماید و اگر نتواند شصت نفر فقیر را پیدا کند و مثلاً سی نفر را پیدا کند میتواند به هر کدام دو مد طعام بدهد ولی بنابراحتیاط واجب هرگاه تمکن پیدا کرد به سی نفر فقیر دیگر نیز یک مد بدهد.
وحید: مسأله- کسی که باید برای کفّاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد نمیتواند یک نفر از آنها را دو مرتبه یا بیشتر سیر کند یا به هر کدام از آنها بیشتر از یک مد طعام بدهد و زیادی را از کفّاره حساب کند ولی میتواند فقیر را با عیا ل او -اگر چه صغیر باشند و در صورتی که از جهت سن به حدی باشند که در مورد آنها اطعام عرفا صدق کند- سیر نماید یا به ولی فقیر برای آن فقیر یک مد بدهد.
مظاهری: مسأله- کسی که میخواهد برای کفّاره یک روز شصت فقیر را سیر نماید نمیتواند یک فقیر را بیشتر از یک مرتبه سیر نماید ولی میتواند هر یک از عیالات فقیر را اگر چه صغیر باشند سیر نماید.
مسأله ۱۶۸۷- کسی که قضای روزه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً کاری که روزه را باطل میکند انجام دهد، باید به ده فقیر هر کدام یک مد که تقریباً ده سیر است طعام بدهد[۱] و اگر نمیتواند بنابراحتیاط واجب باید سه روز پی در پی روزه بگیرد[2].
۱- سیستانی، وحید: باید به ده فقیر هر کدام یک مد طعام بدهد...
مظاهری: باید به ده فقیر هر کدام ۷۵۰ گرم طعام بدهد و اگر نمیتواند باید سه روز روزه بگیرد و پی در پی بودن لازم نیست و اگر نمیتواند باید استغفار کند.
۲- خوئی، گلپایگانی، تبریزی، سیستانی، صافی، فاضل: اگر نمیتواند سه روز روزه بگیرد . (فاضل: و بنابراحتیاط، مستحب شصت فقیر را طعام بدهد)
وحید: اگر نمیتواند باید سه روز روزه بگیرد و احوط آن است که پی در پی باشد.
اراکی، مکارم: اگر نمیتواند باید سه روز (مکارم: پی در پی ) روزه بگیرد.
سبحانی: باید به ده فقیر هر کدام یک مد طعام دهد و اگر نمیتواند باید سه روز پی در پی روزه بگیرد.
زنجانی: مسأله- کسی که قضای روزه ماه رمضان را گرفته، اگر از شب نیّت روزه کرده و پیش از ظهر عمداً کاری که روزه را باطل میکند انجام دهد، و یا این کار را بعد از ظهر انجام دهد - چه از شب نیّت روزه کرده باشد یا نه - باید به ده فقیر هر کدام یک مد طعام بدهد یا آنها را سیر کند، و اگر نمیتواند سه روز روزه بگیرد.
بهجت: مسأله- کسی که قضای روزه ماه رمضان گرفته است، در صورت وسعت وقت پیش از ظهر میتواند افطار کند و آن قضا را در وقت دیگری انجام دهد ولی افطار بعد از ظهر حرام است، و اگر بعد از ظهر افطار کند باید کفّاره بدهد و کفّاره او اطعام ده فقیر و در صورت عدم توانایی سه روزروزه گرفتن است.
