شرط سوم، اصرار بر معصیت-وجوب فوری توبه

شرط سوم، اصرار بر معصیت-وجوب توبه-لزوم امر به توبه

وجوب فوری توبه

«من الواجبات التوبه من الذنب فلوارتکبحراماً اوترک واجب التوبفوراً ومع عدم ظهورها منه وجب امره بها و کذالو شک فی توبه وهذا غیر الامرو النهی بنسبه الی سایرالمعاصی فلو شک فی کونهمصراً اوعلم بعدمه لایجب الانکار بنسبه الی تلک المعصیه لکن یجب بالنسبه الی ترک التوبه^[۱]»

یکی از واجبات توبه از گناه است می فرمایند توبه از واجبات فوریه است در رابطه باوجوب توبه قد دل علی وجوبها ادله الاریعه بل هو ضرورت الدین، در فقه و اصول فرموده اند واجب گاهی موسع است گاهی مضیق، واجب مضیق واجبی است که مقدار زمان تعیین شده برای انجام اوبه همان مقداری است که خود آن فعل به آن زمان نیاز دارد مثل روزه ماه رمضان در مقابل واجب موسع است زمانی که تعیین شده برای انجام بیش از زمانی است که واجب به ان نیاز دارد مثل صلاه یومیه البته واجباتی نیز هستند که مقید به زمان نیستندبه اصطلاح غیر موقت اند برخلاف واجب موسع ومضیق که واجب موقت است، درست است هر فعلی نیاز به زمان دارد اما گاهی زمان در انجام فعل خصوصیتی و دخالت دارد که به او میگویند واجب موقت، مثل اینکه ناز ظهر باید از زوال شمس تا غروب خوانده شود این زمان در اصل مصلحت فعل دخالت دارد بهش میگویند واجب موقت، اماگاهر زمان دخالتی ندارد در مصلحت فعل، زمان جزء واجب وشرط واجب نیست گرچه از آن جهت که انسان مادی است و فعلش مانند خودش باید در زمان و مکان باشد ولی وقت در مصلحت فعل دخالتی ندارد این واجب غیر موقت است و علی قسمین: گاهی فوری است و گاهی غیرفوری است گاهی می شود ان را تاخیر انداخت و لازم نیست در اول وقت صورت گیرد مانند قضاء صلاه فوت شده تاخیر صلاه لایعد عاصاًی اما بعضی اوقات واجب غیر موقت فوری است مانند توبه کهاجماعاً وجوبش فوری است یعنی به مجرد اینکه انسان مر تکب خلاف شرع شد لازمه ی ایمان به خدا آن است که اظهار ندانت و توبه کند بنابراین توبه وجوب فوری دارد، معنای واجب فوری این است که در اولین زمان ممکن صورت گیرد.

اگر کسی منکری را مرتکب شد و میدانیم مصر به استمرار نیست پس نسبت به آن منکر نهی از منکر لازم نیست ولی یکی از واجبات توبه است وفاعل ترک توبه کرده حال آیا برمالازم است امر به معروف و نهی از منکر کنیم یاواجب نیست نسبت به این ترک توبه؟

امام (ره) امر به توبه واجب است چون توبه دراینکه معروف است شکی نیست و اگر معروف بودنش مسلم است ادله ای که میگوید امر به معروف واجب است من الآبات و الاخبار و غیر ذلک در اینجا هم مطرح میشوند پس ادله ی امر به معروف را شامل است.

نکته: اگر اطمینان و یا احتمال به توبه بدهیم وجوب ساقط است

انواع توبه به حسب نوع گناه

توبه انواع متفاوتی دارد یک وقت است توبه از گناه پنهانی است میتوان گفت ان شالله توبه کرده اما یک وقت است توبه از گناه آشکار است مثلاً اشاعه منکر کرده است باید توبه کندعلناً چون ممنکن است باشاعه ی او حیثیت مومنی را زیر سوال برده است.

فلو ارتکب حراماً او ترک واجباً و مع عدم ظهورها منه اگر آشکار نشده باشد توبه ازاو یا شک کنیم در ظهور توبه اش واجب است امر به توبه.

و هذا میفرمیاید امر به توبه غیر امر و نهی است در سایر معاصی زیرا در سایر معاصی اگر شک کنیم اصرار دارد یا نه یا یقین داریم یه عدم اصرار نهی واجب نیست اما درمورد توبه همین که توبه نمی ‌کند اصرار است پس نهی واجب است وهذا غیرالامر والنهی بنسبه الی سایر المعاصی مراد از ترک توبه عدم اظهار بر ندامت است.