فرهنگ مصادیق:احکام نماز قضا
س ۱_ کسی که نماز واجب خود را در وقت آن نخوانده چه تکلیفی دارد؟
ج_ باید قضای آن را بجا آورد اگر چه در تمام وقت نماز خواب مانده یا به جهت مستی و یا بیهوشی نماز نخوانده باشد.
س ۲_ آیا نمازهای یومیه زنانی که در حال حیض یا نفاس نخواندهاند قضا دارد؟
ج_ نمازهای یومیه که زن در حال حیض یا نفاس نخواندهاند قضا ندارد.
س ۳_ اگر بعد از وقت نماز بفهمد نمازی که خوانده باطل بوده، آیا باید قضای آن را بجا آورد؟
ج_ باید قضای آن را بجا آورد.
س ۴_ کسی که نماز قضا دارد چه تکلیفی بر عهده او میباشد؟
ج_ باید در خواندن آن کوتاهی نکند.
س ۵_ آیا واجب است فوراً نماز قضا را بجا آورد؟
ج_ واجب نیست فوراً بجا آورد.
س ۶_ کسی که نماز قضا دارد، آیا میتواند نماز مستحب بخواند؟
ج_ میتواند نماز مستحب بخواند.
س ۷_ اگر انسان احتمال دهد که نماز قضایی داشته باشد یا نمازهایی را که خوانده صحیح نبوده چه تکلیفی دارد؟
ج_ مستحب است احتیاطاً قضای آن را بجا آورد.
س ۸_ قضای نمازهای یومیه را چگونه باید بجا آورد؟
ج_ قضای نمازهای یومیه که در ادای آنها ترتیب شرط است مانند ظهر و عصر از یک روز و مغرب و عشاء از یک شب باید به ترتیب خوانده شود و در غیر آن بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید.
س ۹_ اگر ترتیب نمازهایی را که خوانده فراموش کند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب طوری آن را بخواند که یقین کند به ترتیب قضا شده بجا آورده است. مثلاً اگر قضای یک نماز ظهر و یک نماز مغرب بر او واجب است و نمیداند کدام اول قضا شده، بنا بر احتیاط مستحب اول یک نماز مغرب و بعد از آن یک نماز ظهر و دوباره یک نماز مغرب بخواند یا اول یک نماز ظهر و بعد از آن یک نماز مغرب و دوباره نماز ظهر بخواند تا یقین کند، هر کدام که اول قضا شده اول خوانده است.
س ۱۰_ اگر نماز ظهر یک روز و نماز عصر روز دیگر، یا دو نماز ظهر و یا دو نماز عصر قضا شده باشد و نداند کدام اول قضا شده است، چگونه باید قضای آنها را بجا آورد؟
ج_ چنانچه دو نماز چهار رکعتی بخواند به نیت اینکه اولی، قضای نماز روز اول و دومی قضای روز دوم باشد کافی است.
س ۱۱_ اگر یک نماز ظهر و یک نماز عشاء یا یک نماز عصر و یک نماز عصر و یک نماز عشاء قضا شود و نداند کدام اول قضا شده، چگونه قضای این نمازها را باید بجا آورد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب طوری آنها را بخواند که یقین کند به ترتیب بجا آورده است. مثلاً اگر یک نماز ظهر و یک نماز عشاء از او قضا شده و اول را نمیداند، اول یک نماز ظهر، بعد یک نماز عشاء دوباره یک نماز ظهر بخواند یا اول یک نماز عشاء و بعد یک نماز ظهر و دوباره یک نماز عشاء بخواند.
س ۱۲_ کسی که میداند یک نماز چهار رکعتی نخوانده ولی نمیداند نماز ظهر است یا عصر، چگونه آن را قضا نماید؟
ج_ اگر نماز چهار رکعتی به نیت قضای نمازی که نخوانده، بجا آورد کافی است.
س ۱۳_ کسی که پنج نماز پشت سر هم از او قضا شده و نمیداند اول آن کدام است چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید. یعنی نه نماز را به ترتیب بخواند. مثلاً از نماز صبح شروع کند و بعد از آن که ظهر، عصر، مغرب و عشا را خواند، دو مرتبه نماز صبح، ظهر، عصر و مغرب را بخواند.
س ۱۴_ اگر شش نماز پشت سر هم از او قضا شده و اولی آنها را نمیداند، چگونه باید به تکلیف خود عمل کند؟
ج_ ده نماز به ترتیب قضا کند همین طور برای هر یک نماز که به نمازهای قضای او، اضافه میشود، در صورتی که پشت سر هم قضا شده باشد، یک نماز به تعدادی که گفته شد، اضافه نماید. مثلاً اگر هفت نماز او قضا شده و اولی آنها را نمیداند، یازده نماز، به ترتیب بجا آورد.
س ۱۵_ کسی که میداند نمازهای پنجگانه او ، هر کدام از یک روز قضا شده و ترتیب آنها را نمیداند، چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید. یعنی پنج شبانه روز نماز بخواند.
س ۱۶_ اگر شش نماز از شش روز از او قضا شده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ شش شبانه روز نماز بخواند.
س ۱۷_ اگر به نمازهای قضای او اضافه شود، چه تکلیفی دارد؟
ج_ برای هر نماز که به نمازهای قضای او اضافه میشود، یک شبانه روز بخواند تا یقین کند، ترتیبی که قضا شده بجا آورده است.
س ۱۸_ اگر هفت نماز از هفت روز را نخوانده باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ هفت شبانه روز قضا نماید.
س ۱۹_ اگر از شخصی چند نماز صبح یا چند نماز ظهر، قضا شود و شماره آنها را نداند، مثلاً نمیداند که سه یا چهار و یا پنج نماز بوده، چگونه باید آنها را قضا نماید؟
ج_ چنانچه مقدار کمتر را بخواند، کافی است.
س ۲۰_ اگر شماره آنها را میدانسته و فراموش کرده، چگونه باید قضای آنها را بجا آورد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب به قدری نماز بخواند تا یقین کند، تمام آنها را خوانده است.
س ۲۱_ اگر فراموش کرده چند نماز صبح از او قضا شده و یقین دارد بیشتر از ده تا نبوده چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط ده نماز صبح بخواند.
س ۲۲_ اگر کسی یک نماز یا بیشتر از روزهای قبل دارد، آیا لازم است اول آن را بخواند؟
ج_ لازم نیست اول آن را بخواند و بعد مشغول نماز آن روز شود.
س ۲۳_ اگر یک نماز یا بیشتر از همان روز از او قضا شده باشد، چه وظیفهای در قبال قضای آنها دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب، نماز قضای آن روز را پیش از نماز ادا بخواند.
س ۲۴_ اگر در حین نماز، یادش بیاید یک نماز یا بیشتر، از همان روز از او قضا شده، چنانچه وقت وسعت دارد و ممکن است نیت را به نماز قضا برگرداند، آیا میتواند این کار را انجام دهد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب، نیت نماز قضا کند. مثلاً اگر در نماز ظهر پیش از تمام شدن رکعت دوم یادش بیاید نماز صبح آن روز قضا شده، در صورتی که وقت نماز ظهر تنگ نباشد، میتواند نیت را به صبح برگرداند و آن را دو رکعتی تمام کند. سپس نماز ظهر را بخواند.
س ۲۵_ اگر وقت تنگ است یا نمیتواند نیت را به نماز قضا برگرداند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر وقت تنگ است یا نمیتواند نیت را به نماز قضا برگرداند، مثلاً در رکوع رکعت سوم نماز ظهر یادش بیاید، نماز صبح را نخوانده، که اگر بخواهد نیت نماز صبح کند، یک رکوع که رکن است، زیاد میشود، نباید نیت را به قضای صبح برگرداند.
س ۲۶_ اگر از روزهای گذشته، نماز قضا دارد و یک نماز یا بیشتر نیز از همان روز قضا شده، چگونه باید نسبت به بجا آوردن قضای آنها اقدام کند؟
ج_ چنانچه برای قضای تمام آنها وقت ندارد و یا نمیخواهد همه را در آن روز بخواند، بنا بر احتیاط مستحب نماز قضای آن روز را پیش از نماز ادا بخواند. ولی اگر میخواهد ترتیب مستحب را مراعات نماید بعد از خواندن قضای نمازهای سابق، بار دیگر نمازهایی را که در آن روز پیش ازادا خوانده، بجا آورد.
س ۲۷_ در صورت زنده بودن انسان، آیا دیگری میتواند نمازهای قضای او را بخواند؟
ج_ تا وقتی انسان زنده است، اگر چه از خواندن نمازهای خود عاجز باشد، دیگری نمیتواند نمازهای او را قضا نماید.
س ۲۸_ آیا نمازهای قضا را میتوان با جماعت خواند؟
ج_ نماز قضا را میتوان با جماعت خواند، چه نماز امام جماعت ادا باشد یا قضا و لازم نیست هر دو یک نماز را بخوانند. مثلاً اگر نماز قضای صبح را با نماز ظهر یا عصر امام بخواند، اشکال ندارد.
س ۲۹_ در قبال بچههای ممیز چه تکلیفی داریم؟
ج_ مستحب است بچه ممیز را یعنی بچهای که خوب و بد را میفهمد، به نماز خواندن و عبادتهای دیگر عادت دهند بلکه مستحب است او را به قضای نمازها نیز تمرین دهند و جایز است کودکان نماز جماعت بر پا کنند و کودکی پیش نماز آنها شود.
نماز قضای پدر و مادر
س ۳۰_ اگر پدر نماز و روزه خود را بجا نیاورده باشد، فرزندان او چه وظیفهای دارند؟
ج_ چنانچه از روی نافرمانی ترک نکرده و میتوانسته قضا کند به پسر بزرگ واجب است آن را بعد از مرگش بجا آورد یا برای آن اجیر بگیرد.
س ۳۱_ اگر بدون عذر ترک کرده باشد، فرزندان چه وظیفهای دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب بر پسر بزرگتر است آن را قضا کند.
س ۳۲_ اگر روزه قضا داشته باشد، فرزند بزرگ چه تکلیفی دارد؟
ج_ روزه ای که در سفر نگرفته است، اگر چه نمیتوانسته قضا کند، بنا بر احتیاط واجب پسر بزرگتر قضا نماید یا برای آن اجیر بگیرد.
س ۳۳_ نسبت به نمازها و روزههای قضای مادر، فرزندان چه تکلیفی دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب نماز و روزههای مادر نیز این حکم را دارد.
س ۳۴_ اگر پسر بزرگ شک دارد پدر و مادرش، نماز و روزه قضا داشتهاند یا نه، چه تکلیفی دارد؟
ج_ چیزی بر او واجب نیست.
س ۳۵_ اگر پسر بزرگتر بداند پدر و مادرش، نماز قضا داشتهاند و شک کند بجا آوردهاند یا نه چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب قضا نماید.
س ۳۶_ اگر معلوم نباشد پسر بزرگتر کدام است فرزندان چه تکلیفی دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط نماز و روزه پدر و مادر را بین خودشان قسمت کنند یا برای انجام آن قرعه بزنند.
س ۳۷_ اگر میت وصیت کرده باشد برای نماز و روزه او اجیر بگیرند، بعد از آن که اجیر، نماز و روزه او را به طور صحیح بجا آورد، آیا چیزی بر پسر بزرگتر واجب است؟
ج_ بر پسر بزرگتر چیزی واجب نیست.
س ۳۸_ اگر پسر بزرگتر، بخواهد نماز پدر و مادر را بخواند، چه وظیفهای در قبال آن نمازها دارد؟
ج_ باید به تکلیف خود عمل کند. مثلاً قضای نماز صبح، مغرب و عشای مادر را بلند بخواند.
س ۳۹_ کسی که خودش نماز و روزه قضا دارد، اگر نماز و روزه پدر و مادر نیز بر او واجب شود، چه تکلیفی دارد؟
ج_ هر کدام را اول بجا آورد صحیح است.
س ۴۰_ اگر پسر بزرگتر هنگام مرگ پدر یا مادر، نابالغ و یا دیوانه باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ وقتی بالغ شد یا عاقل گردید باید نماز و روزه، پدر و مادر را قضا نماید.
س ۴۱_ چنانچه قبل از بالغ شدن بمیرد، آیا به پسر دوم چیزی واجب است؟
ج_ بر پسر دوم چیزی واجب نیست.
س ۴۲_ اگر پسر بزرگتر بالغ یا عاقل باشد، لکن پیش از آنکه نماز و روزه پدر یا مادر را قضا کند بمیرد، آیا بر پسر دوم چیزی واجب است؟
ج_ بر پسر دوم چیزی واجب نیست.
اجیر گرفتن برای نماز
س ۴۳_ برای انجام چه اموری میتوان اجیر گرفت؟
ج_ بعد از مرگ انسان میشود برای نماز و عبادتهای دیگر او که در زندگی بجا نیاورده، شخصی را اجیر کرد یعنی به او مزد دهند تا آنها را بجا آورد.
س ۴۴_ اگر کسی بدون مزد، عبادتهای کسی را انجام دهد، آیا صحیح است؟
ج_ اگر کسی بدون مزد آنها را انجام دهد، صحیح است.
س ۴۵_ برای انجام چه کارهایی میتوان از طرف زندهها اجیر گرفت؟
ج_ انسان میتواند برای بعضی از کارهای مستحب، مانند زیارت حرم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امام علیه السلام از طرف زندهها اجیر شود نیز میتواند کار مستحب را انجام دهد و ثواب آن را برای مردگان یا زندهها هدیه نماید.
س ۴۶_ کسی که برای قضای میت اجیر شده، چه اوصافی باید داشته باشد؟
ج_ باید یا مجتهد باشد یا مسائل نماز را از روی تقلید صحیح بداند.
س ۴۷_ اجیر چگونه باید نیت کند؟
ج_ اجیر باید هنگام نیت، میت را معین نماید.
س ۴۸_ آیا لازم است اسم او را هم بداند؟
ج_ خیر لازم نیست اسم او را بداند. پس اگر نیت کند: از طرف کسی نماز میخوانم که برای او اجیر شدهام کافی است.
س ۴۹_ اجیر عبادتهای میت را چگونه باید انجام دهد؟
ج_ اجیر باید عبادتهای میت را به قصد آنچه تکلیف او بوده بجا آورد.
س ۵۰_ چه کسی را باید اجیر نمود؟
ج_ باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند، عمل را صحیح انجام میدهد.
س ۵۱_ کسی که دیگری را برای نمازهای میت اجیر کرده، اگر بفهمد عمل را بجا نیاورده یا باطل انجام داده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ باید دوباره اجیر بگیرد.
س ۵۲_ هر گاه شک کند اجیر، عمل را انجام داده یا نه، چه تکلیفی دارد؟
ج_ اگر بگوید: انجام دادهام و مورد اطمینان باشد، کافی است.
س ۵۳_ اگر شک کند که عمل صحیح بوده یا نه، آیا گرفتن اجیر دیگری لازم است؟
ج_ گرفتن اجیر دیگری لازم نیست.
س ۵۴_ آیا کسی را که عذر دارد مثلاً با تیمم یا نشسته نماز میخواند، میتوان اجیر کرد؟
ج_ نمیشود برای نمازهای میت اجیر کرد. اگر چه بنا بر احتیاط نماز میت نیز همان گونه قضا شده باشد.
س ۵۵_ آیا مرد برای زن، یا زن برای مرد اجیر میشود؟
ج_ مرد برای زن و زن برای مرد، میتواند اجیر شود.
س ۵۶_ اجیر در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز چگونه باید عمل کند؟
ج_ در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز، اجیر باید به تکلیف خود عمل نماید.
س۵۷_ اجیر، نمازهای میت را چگونه باید بجا آورد؟
ج_ در قضای نمازهای میت اگر در ادای آنها ترتیب معتبر بوده، مانند نماز ظهر و عصر یک روز باید به ترتیب خوانده شود.
س۵۸_ اگر اجیر، ترتیب نمازها را نمیداند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر ترتیب آنها را نمیداند، لازم نیست ترتیب رعایت شود.
س۵۹_ آیا لازم است با اجیر شرط کنند به قدری نماز بخواند که ترتیب حاصل شود؟
ج_ خیر، واجب نیست با اجیر شرط کنند به قدری نماز بخواند که ترتیب حاصل شود.
س۶۰_ اگر با اجیر شرط کنند، عمل را به طور مخصوص انجام دهد، آیا لازم است اجیر آن را انجام دهد؟
ج_ چنانچه در نظر او باطل نباشد، باید همان طور بجا آورد.
س۶۱_ اگر با اجیر شرط نکنند، او چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید در آن عمل به تکلیف خود رفتار نماید و بنا بر احتیاط مستحب از وظیفه خودش و میت هر کدام به احتیاط نزدیکتر است به آن عمل کند. مثلاً اگر وظیفه میت، گفتن سه مرتبه تسبیحات اربعه بوده و تکلیف او یک مرتبه است، سه مرتبه تسبیحات بگوید.
س۶۲_ اگر با اجیر شرط نشود که نماز را با چه مقدار از مستحبات آن بخواند، چه وظیفهای بر عهده اجیر است؟
ج_ احتیاط واجب آن است که مقداری از مستحبات نماز را که معمول است، بجا آورد.
س۶۳_ اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت اجیر کند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب باید برای هر کدام آنها وقتی معین نماید. مثلا اگر با یکی از آنها قرار گذاشت که از صبح تا ظهر نماز قضا بخواند، با دیگری قرار بگذارد که از ظهر تا شب بخواند و نیز نمازی را که در هر دفعه شروع میکند معین نماید. مثلا قرار بگذارد اول نمازی را که میخواند صبح باشد یا ظهر یا عصر و همچنین با آنها قرار بگذارد که در هر دفعه نماز یک شبانه روز را تمام بخواند و اگر ناقص بگذارد، آن را حساب نکنند و در دفعه بعد نماز یک شبانه روز را از سر شروع کنند.
س ۶۴_ اگر کسی اجیر شود به مدت یک سال، نمازهای میت را بخواند و پیش از تمام شدن سال بمیرد، نسبت نمازهای باقیمانده چه تکلیفی بر اجیر کننده است؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب باید برای نمازهایی که میدانند یا احتمال میدهند به جا نیاورده، دیگری را اجیر نمایند.
س۶۵_ نسبت به کسی که اجیر شده نمازهای میت را بخواند و قبل از تمام شدن نمازها بمیرد، چه وظیفهای داریم؟
ج_ کسی را که برای نمازهای میت اجیر کردهاند، اگر پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد چنانچه شرط کرده باشد تمام نمازها را خودش بخواند، باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او به ولی میت بدهند. مثلا اگر نصف آنها را نخوانده باید نصف پولی که گرفته از مال او به ولی میت بدهند.
س۶۶_ اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهای میت، بمیرد و خود نیز نماز قضا داشته باشد، چه وظیفهای داریم؟
ج_ باید از مال او برای نمازهایی که اجیر بوده، دیگری را اجیر نمایند و اگر چیزی زیاد آمد، در صورتی که وصیت کرده باشد و ورثه اجازه بدهند، برای تمام نمازهای او اجیر بگیرند و اگر اجازه ندهند ثلث مال را برای نماز خودش مصرف نمایند
