پیامدهای فرهنگی ـ اجتماعی پدیده‌ی بدحجابی

عنوان: پیامدهای فرهنگی ـ اجتماعی پديده‌ی بدحجابي مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۳۹۰ نویسنده: سيد محمدابراهيم حسنى شابک: - تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: محمد خلیلی ایمیل اپراتور: ۲farizeh@gmail.com زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود پیامدهای فرهنگی ـ اجتماعی پديده‌ی بدحجابي توضیحات: پیامدهای فرهنگی ـ اجتماعی پديده‌ی بدحجابي حسنى سيد محمدابراهيم مقدمه (ضرورت بحث): بی­تردید مدگرایی و پدیده­ی «بدحجابی» از معضلات و ناهنجاری­های فرهنگی کشور در دوران حاضر است که باید بررسی و مطالعه­ی آن را در ردیف معضلات دیگری چون تورم، بی­کاری، اعتیاد و... قرار داد و برای حل آن چاره­اندیشی نمود. وضعیت نابه­هنجار برخی از زنان و دختران امروز، به­گونه­ای­ست که فاصله­ی کمی با بی­حجابی دارد و حتی می­توان آن را نوعی «کشف حجاب نوین» نامید که در روایت مربوط به علائم آخر الزمان از آن به «کاسیات عاریات يا كاشفات عاريات» تعبير شده است. امروزه بر هیچ خردمندی پوشیده نیست که جبهه­ی کفر و استکبار در نظر دارد بار دیگر از تجربه­ی تاریخی وتلخ اندلس بر ممالک اسلامی، به­خصوص جمهوری اسلامی ایران استفاده کند آن هم با بهره­گیری از فن­آوری­ها، تکنیک­های نو و دستگاه­های پیش­رفته و پیچیده­ی تبلیغاتی. بی­گمان برنامه­های آنان، از بین بردن حجاب اسلامی و جای­گزین ساختن مدها و الگوهای غربیست. یکی از نظریه­پردازان غربی به صراحت می­گوید: «برای به شکست کشاندن انقلاب و حکومت اسلامی در ایران، باید از کوتاه کردن مانتوها شروع کنیم.» مع الاسف در سال­های اخیر، به جای آن که به موازات رشد و گسترش این پدیده، برنامه­ریزی­ها و اقدامات علمی و هماهنگ متولیان و دستگاه­های فرهنگی صورت بگیرد، سکوت، بی­برنامگی و انفعال بسیاری را از آنان شاهد بوده­ایم. ممکن است برخی برای فرار از مسئولیت و توجیه بی­برنامگی خود، پوشش را امری درونی بدانندکه نمی­توان به اجبار، کسی را باحجاب کرد، چنان که ممکن است برخی نیز پرهیز از هرگونه اقدام تنبیهی و تعزیری را توصیه کنند و بگویند باید در مبارزه با این ناهنجاری، تنها به کار فرهنگی پرداخت. به هر حال، رشد و گسترش پدیده­ی بدحجابی از یک سو و بی­برنامگی متولیان فرهنگی از سوی دیگر موجب شده تا دشمنان اسلام و مخالفان نظام اسلامي روزبه­روز، از اين خلاء، بهره­برداري لازم را درجبهه­گيري­هاي ضدفرهنگي و ضدديني خودكرده، با تبليغات منفي و گسترش محصولات تخريبي خود به شيوع هر چه بيشتر اين معضل در جامعه بپردازند. اسلام با دستورات و احكام سازنده­ی خود تدبيرات لازم را در اين زمينه به­خوبي انديشيده و زن را در سايه­ی حجاب و ساير فضائلش به صحنه آورده تا معلم عاطفه­ها باشد و فريب خواسته­هاي نفساني و وساوس شيطاني و تبليغات غرب را نخورد. متاسفانه در جامعه­ی جهاني امروز خلاف جهت آن حركت و فعاليت و تبليغ مي­شود. فرهنگ ابتذالي غرب و اروپا، امروزه رو به گسترش قرار گرفته و به دنبال آن است كه با برداشتن حجاب، از زن كالائي بسازد تا او را در منظر هوس­پرستان قرار دهد. بدين منظور درصدد آنست كه زن را از جايگاه حقيقي خويش در جامعه يعني جايگاه مادري و تربيت فرزند و نيز از محور احساس و محبت و عواطف انسان­ها بودن بياندازد و در واقع آن هنر و فضيلت و جمال خدادادي و ريحانيت را از كفش بربايد. اگر این را بپذیریم که مسئله­ی حجاب اسلامي در زمان حاضر، علاوه بر جايگاه ديني تعريف شده و موقعيت سياسي - كه ذكركرديم - عصاره­ی انقلاب اسلامیست، پس نبايد شك كرد كه حجاب در يك تعبير كلي، به­طور قاطع شيرازه­ی اسلامیت، ایرانیت و انقلابیت ما است اگر اذعان كنيم كه امروزه بيش از هر زمان و هر امر ذي­بالي بايد مسئولان و متولیان فرهنگی و سیاسی و اجرائي و قضائي دركنار همكاري خود مردم به اين امر مهم بپردازند، سخن به گزاف نگفتيم. طبیعی­ست که بشر همان طوری که برای سلامتي جسم خود اهمیت قائل است و همواره سعي مي­كندكه برای حفظ و تأمین سلامت خود از راه­كارهاي پيش­گيرانه از جمله­ زدن واکسن زدن و ... بهره ببرد، لاجرم بايد براي سلامت روح خود و جامعه که در اصل شاكله­ی زندگی انسان است نيز چنين احساس و نقش پيش­گيرانه­اي داشته باشد. بدين منظور بايد براي ناهنجاري­ها و معضلاتي كه چون ويروس بيماري­زا به جان مردم جامعه مي­افتد، هم به­عنوان يكي از اعضای جامعه بپرهیزد و هم مردم را از ابتلا به آن بپرهيزاند. بدحجابی درست از جمله­ی همان مسائلي است که سلامت فرد و جامعه را تهدید می­کند و پیآمدها و آثار جبران­ناپذیری در فرهنگ، اخلاق، اعتقاد، اقتصاد و امنیت جامعه دارد و حتی گاه مسیر انحرافی و بازگشت­ناپذیری را براي همه­ی افراد جامعه به بار مي­آورد. فرهنگ هر جامعه به­عنوان هسته­ی اصلی حیات اجتماعی، نوعاً ريشه در دین و آیین و يا آداب و رسوم آن جامعه داشته و از جنبه­های گوناگون و ارزش­ها و قواعد خاصي برخوردار است و در شکل­گیری الگو­های رفتاری و هنجارسازي­ها در دل اجتماع، نقش اساسي دارد. اكنون ديگر زمان آن رسيده كه شهادت­طلبان ديروز در عرصه­هاي جهاد و شهادت با عزمي جزم درصدد امر به معروف و نهي از منكر، طبق اصول لازم آن، وارد ميدان شوند. عالمان دين و اساتيد و پژوهش­گران و نويسندگان حوزه­هاي مختلف ديني، اجتماعي، سياسي، روان­شناسي تربيتي و ... نیز به کار تاليف آموزش همگاني و تخصصي وعظ و موعظه و كار فرهنگي گسترده بپردازند. بدحجابي علاوه بر آثار ضدديني و فردي، پيآمدهاي اجتماعي فراواني را به دنبال دارد كه ما در اين مقوله به دنبال بررسي آنيم. ۱. تضعیف معتقدات دینی در جامعه قال الصادق(ع): «وَ اَمّا اللِّباسُ یَحْمِلُکَ عَلَی الْعُجْبِ وَ الرِّیاء وَ التَّزْییِنِ وَ التَّفاخُرِ وَ الْخُیَلاءِ فَاِنَّها مِن آفاتِ الدِّینِ وَ مُورِثُهُ الْقَسْوَةُ فِی الْقَلْبِ؛ ۱ امام صادق(ع) می­فرماید: لباست، لباسی نباشد که تو را به گناه خودپسندی، ریا، مباهات به دیگران، فخرفروشی و تکبر آلوده کند که تمام این­ها از آفات دین و موجب سختی دل است.» تظاهر به بدحجابی نشانه­ی پای­بند نبودن و بی­مبالاتی فرد به احکام و اعتقادات اسلامیست. زنان با بدحجابی، چشم­های هوس­آلود را متوجه خود می­سازند و پایه­های ایمانی مردم را سست می­کنند و جامعه را به فساد می­کشانند. هیچ راهی برای دشمنان اسلام بهتر از آن نیست که بدون جنگ وکشتار و تحمل هزينه­هاي گزاف آن، ایمان را از دل­های مردم بزدایند. می­دانیم که باورها و ایمان­های راسخ، نقش بسزایی در بالندگی جامعه ایفا می­کند و زمانی که ایمان به سستی گراید، نفوذ دشمن در به­انحراف­کشیدن همين جامعه­ی بالنده بيشتر و آسان­تر خواهد شد. بدحجابی علاوه بر این که خود یک ناهنجاري اجتماعی به شمار می­آید و جامعه را به بی­بندوباری می­کشد، زمینه­ساز بسیاری از زشتی­های اخلاقی نيز هست. وقتی به پوشش و متانت بی­اعتنایی می­شود، مسائل اخلاقی دیگر هم از جامعه رخت برمی­بندد. بدلباسی، بداخلاقی به دنبال دارد، چنان که مدپرستی، هواپرستی می­آورد. جامعه­ای که هر روز مد جدیدی را به شکل­های گوناگون بپذیرد، دچار بسیاری از بیماری­های اخلاقی چون غرور، تکبر، عصیان، قساوت قلب و فخرفروشی خواهد شد. هرگاه جامعه­ای به انجام دادن گناه جسارت پیدا کرد و مفاسد و معاصی رواج پیدا کرد، زشتی گناه از بین می­رود و این خود گناه بزرگ­تریست. یعنی جامعه­ای که گناه را گناه نداند، به سبب رواج زیاد و همگانی شدن آن، سقوط خواهدکرد. بنابراین، بدحجابی، قبح و زشتی گناه را از بین می­برد و باعث رواج گناهان دیگر می­شود. زن بدحجاب، خود را به احکام الهی پای­بند نمی­سازد و به­راحتی احکام الهی را زیر پا می­گذارند و بی­مبالاتی خود را به موازین اسلامی اعلام می­دارد. چنین زنی در معرض گناه است و زمینه­ی این گناه و بي­ديني را در جامعه فراهم مي­سازد. ۲. سلب امنيت و حرمت زنان خداوند در قرآن می­فرماید: «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ ِلأَزْواجِکَ وَبَناتِکَ وَنِساءِ الْمُوءْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنی أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُوءْذَیْنَ وَ کانَ اللّهُ غَفُورًا رَحیمًا؛۲ خداوند در قرآن می­فرماید: ای پیامبر، به همسران و دخترانت و نيز زنان مؤمنان بگو پوشش­های خود را برخود فروتر گیرند تا شناخته نشوند و مورد آزار قرار نگیرند كه اين، به احتیاط و عقل و دين نزدیک­تر است و خدا آمرزنده­ی مهربان است.» در شأن نزول این آیه آمده، هنگامی که شب­ها زنان برای نماز به مسجد می­رفتند، بعضی از جوانان هرزه بر سر راه آن­ها می­نشستند و آنان را با مزاح و سخنان ناروا آزار می­دادند و مزاحم آن­ها می­شدند. این آیه به زنان دستور داد حجاب خود را به ­طور کامل رعایت کنند تا از کنیزان، آلودگان و یهودیان شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند. پس جامعه­ای که بخواهد ثبات امنیتی بیشتری داشته، از ناهنجاری­ها به دور باشد، باید خود را از عواملی که باعث ناهنجاری و بزه می­شود، دور نگاه دارد و حجاب و عفاف را سرمشق خويش قرار دهد و از آن محافظت نمايد. آرامش و امنیت، والاترین نعمتی است که خداوند به جامعه عنایت می­فرماید و می­توان گفت كه اگر جامعه­ای فاقد آن باشد به یک معنا، فاقد همه چيز است؛ چه آن كه سلامت جسمی و روحی - روانی جامعه، در سایه­ی همين امنیت فراهم مي­آيد. لذا زنان بدحجاب نمی­دانند که چه ضربه­های جبران­ناپذیر و خانمان­براندازی را بر زندگي خود و پیکره­ی جامعه وارد می­سازند و با پوشش نامناسب خود، همزمان با حضور در اجتماع، در واقع به افراد بزه­کار اجازه­ی حريم­شكني مي­دهند كه اين خود سرآغاز بسیاری از ناهنجاری­ها، مزاحمت­ها و آسيب­ها مي­شود. ۳. جلوگيري از حضور مثبت زنان در جامعه طبق قوانين اسلامي و اجتماعي و حقوق طبيعي زنان، آن­ها حق دارند كه در بسیاری از جوامع در فعالیت­های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و... شرکت کنند و سهم بسزایی در این زمینه­ها ايفا نمايند و مثل مردان در جامعه حق زندگي و امنيت و آرامش دارند. يكي از تكاليف و ضروريات زنان براي حضور قوي و سالم در اجتماع كه زمينه­ساز همين امنيت و آرامش و آزادي واقعي زنان در گستره­ی فعاليت­هاي اجتماعي نيز هست، رعايت مسئله­ی حجاب و عفاف و پوشش كامل اسلاميست. اگر خداي ناكرده با خودآرایی و خودنمایی وارد محيط كار و جامعه شوند بايد خود قبل از ديگران عوارض آن – مانند آسيب­ها، بيم­ها، خطرها و در نهايت محدوديت­ها و ممنوعيت­هاي اجتماعي - را پذيرا گردند. ۴. تزلزل در نهاد خانواده و هرج و مرج در روابط جنسي پوشش و حجاب باعث سلامت اخلاقی جامعه و پای­بندی به هنجارهای دینی و محو­كردن زمینه­هاي بروز و شکل­گیری بزه در جامعه نیز موجب محفوظ ماندن فاصله­های اجتماعی و حريم افراد می­شود. چنان که امیر مؤمنان(ع) در نهج البلاغه به فرزندش امام حسن(ع) می­فرماید: «وَ اکْفُفْ عَلَیْهِنَّ مِنْ اَبْصارِهِنَّ بِحِجابِکَ اِیّاهُنَّ فَاِنَّ شِدَّةَ الْحِجابِ اَبْقی عَلَیْهِنَّ؛ ۳ از راه حجاب و پوشش، بانوان را بپوشان؛ زیرا رعایت حجاب به­طور جدی و محکم، زنان را به­طور سالم­تر و پاک­تر حفظ خواهد کرد.» وقتی اختلافات زن و شوهر در محکمه­های قضایی را ریشه­یابی می­کنیم، پی می­بریم که بسیاری از ناسازگاری­ها به دلیل رعایت نکردن حجاب است. بنابراین، برای حفظ نظام خانواده و به­وجودآوردن محیطی سالم و فرزندانی پاک، رعایت حجاب ضروریست. ۵ . اختلالات روحی و روانی و افت تحصيلي و تربيتي افراد جامعه اختلالات روحی و روانی از آثار ناگوار بدحجابی در جامعه است. خودآرایی و جلوه­گری و ارائه­ی پوشش غیرمتعارف، افکار و حواس افرد را به خود مشغول و فشارهای فراوانی را بر روح و روان افراد وارد می­سازد، در نتيجه افراد جامعه ثبات روحی و روانی خود را از دست می­دهند. زني كه حجب و عفت را رعایت نکند هم خود را در معرض تشتت­هاي فكري و روحي قرار مي­دهد و هم باعث ايجاد اختلالات و پراكندگي در افكار ديگران شده، در نتيجه نیروی کارآمد و چرخه­ی فعالیت کاری و آرامش ذهني و گرايش­هاي عاطفي افراد نسبت به جامعه را دچار سستی و رکود می­سازد. در مقابل زمينه­ی عدم حضور دختران و زنان خانواده­های با غیرت و متدین در جامعه و نیز اضطراب و نگراني خانواده­ها را فراهم مي­سازد. شهید مطهری در اين­ باره مي­گويد: «روح بشر فوق العاده تحریک­پذیر است. اشتباه است که گمان می­کنیم تحریک­پذیری روح بشر، محدود به حد خاصیست و از آن پس آرام می­گیرد. همان طورکه بشر در ناحیه­ی ثروت و مقام، از تصاحب ثروت و از تملک جاه و مقام سیر نمی­شود و اشباع نمی­گردد، در امور جنسی نیز چنین است. هیچ دلی از هوس سیر نمی­شود. از طرفی تقاضای نامحدود خواه ناخواه انجام ناشدنیست و همیشه مقرون است با نوعی احساس محرومیت و دست نیافتن به آرزوها که به نوبه­ی خود منجر به اختلالات روحی و بیماري­های روانی می­گردد. چرا در دنیای غرب این­ همه بیماری­های روانی زیاد شده است؟ علتش آزادی اخلاقی جنسی و تحریکات فراوان سکسیست که به وسیله­ی جراید و مجلات و سینما­ها و تئاترها و محافل و مجالس رسمی و غیررسمی انجام می­شود.»۴ ازطرفي هم بايد با كمال تأسف به وضع نابه­هنجار بدحجابي در برخي از دانشگاه­ها و مراكز آموزشي و مدارس اشاره نمود. با توجه به این كه فرهنگ هر جامعه­ای، به آموزش­های آن بستگی دارد و هر قدر آموزش­ها از غنای بیشتری برخوردار باشد فرهنگ آن جامعه بالاتر خواهد بود. نخبگان و فرهیختگان، در پرتو تحصیلات شناخته می­شوند. جامعه­ای که دانشمندان آن بیشتر باشد، معمولاً از تمدن بالاتری برخوردار است و پویایی در تمامی زمینه­های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی کاملاً مشاهده می­شود. خلاصه، پیش­رفت هر جامعه­ای درگرو آموزش آن است. بنابراين براي تحقق يك چنين آثار پرباري وجود برخي مسائل از جمله آرامش و تمركز افكار محصلين ضروري و لازم به نظرمی­رسد. دختران و پسران اگر در کنار تحصیل، دل­مشغولی­های دیگری داشته باشند، از تحصیل بازمی­مانند و وقت زیادی از فرصت­های مطالعاتی و تحصیلی آنان به هدر می­رود. بسیاری از مشاوران از صحبت­های دختران و پسران جوان درباره­ی مدهای روز و آرایش­های جدید گله­مند هستند. به گفته­ی مربیان تربیتی، در مدارسی که دختر و پسر با هم درس می­خوانند کم­کاری، عقب­افتادگی و بی­مسئولیتی به­خوبی مشاهده شده است.

۶. رواج مدگرائي و تجمل­پرستي و هوس­راني در سطح جامعه 

در جامعه­ای که بدحجابی و زینت­آرایی رواج پیدا مي­کند، بسیاری ازکج­روی­های اجتماعی مانند مدگرایی، مشكلات اجتماعي، تهييج شهواني و ترويج بي­حيایي و بی­هویتی و چشم و هم­چشمي - تا بدان جا که اكثر افراد جامعه را به نحوي آلوده ­سازد - گسترش مي­يابد. در نتیجه، جامعه از رشد و تعالي و فعالیت­های سالم باز می­ماند. زنان بدحجاب که به نمودهای ظاهری و تجمل و تنوع می­پردازند و هر روز به سراغ اسباب آرایش و زیورآلات و کفش و لباس می­روند، سم كم­بود شخصيتي و محروميت از جمال معنوی را به جامعه تزريق مي­كنند. این امر به تدریج ارزش­ها و هنجارهاي اجتماعي را پاي­مال و خدشه­دار و زمينه­ی تباهي جامعه فراهم مي­کند. اما در جامعه­ای که حجاب، متانت، عفت و حیا ارزش تلقی می­شود، زن، با عفت و حجب، پایه­های این ارزش را بر پا مي­سازد و جامعه را به سمت سلامت و ارزش­های واقعی سوق می­دهد.

منابع:

۱- بحار الانوار. ۲- احزاب، آيه­ی ۵۹ . ۳ – نهج البلاغه، نامه­ی ۳۱. ۴- نظام حقوقي زن در اسلام، شهید مطهری

شنبه, ۱۲ شهریور ۱۳۹۰ پیام زن - شماره ۲۳۴