مکتب زیارت
عنوان: مکتب زیارت مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۵۸۳ نویسنده: عباس کوثری شابک: - تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: محمد خلیلی ایمیل اپراتور: ۲farizeh@gmail.com زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود مکتب زیارت توضیحات: مکتب زیارت(۴)
عباس کوثری ویژگی سوم اسوهها: امر به معروف و نهی از منکر قوانین اسلام مبتنی بر حکمت و به کیفیتی نظام یافته است، که خود بتواند نگهبان و حافظ خویش باشد امر به معروف و نهی از منکر یا نظارت عمومی دو قانون نگهبان است که از دیگر قوانین الهی پاسداری مىکند. امام حسین(ع) در خطبه امر به معروف و نهی از منکر بعد از قرائت آیه شریفه: المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة: مردان و زنان مؤمن همه یاور و دوستدار یکدیگرند خلق را به کار نیکو وادار و از کار زشت منع مىکنند. نماز بپا مىدارند و زکات مىدهند اینگونه مىفرمایند فبدا الله بالامر بالمعروف و النهی عن المنکر فريضة منه لعلمه بانها اذا ادیت و اقیمت استقامت الفرائض کلها هیتها و صعبها: خداوند قبل از واجبات دیگر امر به معروف و نهی از منکر را ذکر مىکند زیرا خداوند مىداند که اگر امر به معروف و نهی از منکر اقامه شود بقیه واجبات چه آسان و چه مشکل آن نیز انجام مىگیرد. در حقیقت جامعه بشری حکم یک کشتی مسافربری را دارد اگر در قسمتی از آن صدمه و شکستگی وارد آید بقیه نیز دچار صدمات جبران ناپذیری خواهد شد و نتیجه آن فقط دامنگیر فردی که موجب شکستگی آن شده است نخواهد شد چنان که در حدیث به هنگام برشمردن عواقب شرک امر به معروف و نهی از منکر میفرماید: فیعمهم بعقابه فیهلک الابرار فی دار الاشرار و الصغار فی دار الکبار: در این صورت عقاب همگانی خواهد شد و نیکان در خانه اشرار و اطفال در خانه بزرگان به هلاکت خواهند رسید و این اصلی از اصول حاکم بر جامعه است که اگر عظمت و ابهت قانون مقدس در ملا عام و در انظار عمومی، در هم شکسته شود و جامعه ناخشنودی خویش را در مقابل آن ابراز نکند به تدریج قانون شکنی فراگیر خواهد شد و به زودی دامن وابستگان و فرزندان معتقدین به آن قانون را فرا خواهد گرفت و در نتیجه جهت گیری غالب جامعه به سمت هتک و نفی و حتی ضد ارزش دانستن آن قانون مقدس پیش خواهد رفت و در آن هنگام داغ لعن و دوری از رحمت الهی بر پیشانی آنها نقش خواهد بست چنان که در قرآن کریم مىخوانیم: لعن الذین کفروا من بنی اسرائیل علی لسان داود و عیسی ابن مریم ذالک بما عصوا و کانوا یعتدون - کانوا لا یتناهون عن منکر فعلوه: کافران بنی اسرائیل به زبان داود و عیسی ابن مریم از آن جهت مورد لعن قرار گرفتند که نافرمانی خدا نمودند و از حکم حق سرکشی کردند آنها هیچگاه از کار زشت خود دست بر نداشتند و بر عکس جامعه «معروف یار» و منکر ستیز جامعه ای بالنده و پیشتاز و برخوردار از نصرت الهی خواهد بود که میوههای شیرین پاکی و صداقت و کرامت را به افراد خویش تقدیم خواهد کرد چنانکه در قرآن آمده است و لینصرون الله من ینصره ان الله لقوی عزیز الذین ان مکناهم فی الارض اقاموا الصلاة و آتوا الزکوة و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر ولله عاقبة الامور: هر که خدا را یاری کند البته خدا او را یاری خواهد کرد که خدا را منتهای اقتدار و توانائیست «آنان که خدا را یاری مىکنند» آنها هستند که اگر در روی زمین به آنان اقتدار و شوکت دهیم نماز بپا مىدارند و زکات مىدهند و امر به معروف و نهی از منکر مىکنند.
اندلس تجربه تلخ ترک امر به معروف و نهی از منکر تاریخ اندلس نمونه روشنی است که مىتواند وضعیت این دو جامعه را ترسیم کند آن هنگام که سپاه اسلام با بینش الهی و با اتکاء به الله پیش مىرفت و به تعبیر امیرمؤمنان(ع) بصیرت و بینش خویش را بر شمشیرهایشان نهاده بود. جامعه ای بود که همچنان عطر توحید و آزادی را به ملتها ارزانی مىداشت. اما پس از مدتی سپاه اسلام دچار توطئهای شد که او را از درون متلاشی ساخت. توطئه از این قرار بود که سردمداران کفر «تهاجم فرهنگی» خویش را به سمت و سوی جوانان آغاز کردند. ابتدا فرهنگ میخواری را در میان جوانان مسلمان ترویج کرده و سپس با ماموریت دادن به عده ای از دختران و زنان هرزه برنامههای ضد اخلاق عمومی و عفت اسلامی را هر چه بیشتر گسترش دادند. آنها که مىبایست سالت خویش را انجام دهند و با سلاح نهی از منکر از سقوط جامعه اسلامی جلوگیری کنند، در انجام وظیفه، کوتاهی نمودند در نتیجه، غیرت دینی در میان جوانان مسلمان به ضعف گرایید و با اولین هجوم مسلحانه دشمن از پای درآمد و تمام افتخارات و عظمت خویش را در اسپانیا از دست داد. و اندلس برای مسلمانان فقط سرزمین خاطرههاست خاطرههایی تلخ که همچنان قلب هر مسلمان غیرتمند را مىفشارد.
معروف گرایی و منکرستیزی در سیره انبیاء معصومین(ع) خود پیشتاز این حرکت بودهاند در حدیث آمده است، «ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر سبیل الانبیاء و منهاج الصلحاء امر به معروف و نهی از منکر راه انبیاء و روش شایستگان است. توحید، اساس کار انبیاء را تشکیل مىدهد و خود اصل و بنیان تمامی نیکیهاست آنها با استقامتی شگفت و شجاعتی چشمگیر علی رغم همه مخاطرات و سختیها بدین امر همت گماشتند در آیاتی از قرآن چنین مىخوانیم: لقد ارسلنا نوحا الی قومه فقال یا قوم اعبدوا الله ما لکم من اله غیره و الی عاد اخاهم هودا قال یا قوم اعبدوا الله ما لکم من اله غیره و الی ثمود اخاهم صالحا قال یا قوم اعبدوا الله ما لکم من اله غیره و الی اخاهم شعیبا قال یا قوم اعبدوا الله ما لکم من اله غیره که در تمامی این آیات اساسیترین و اولیترین هدف آنان را عبودیت و بندگی خدای یگانه ترسیم مىکند و خدا مىداند که به دنبال اعلام توحید بر نوح و هود و شعیب و صالح و دیگر پیامبران چه گذشت و چه مشکلات و سختیهایی روی آور شد. مشکلاتی که کوه را از جای برمیداشت اما این مردان الهی همچنان استوار و ثابت قدم بر دعوت خویش پای فشردند تا نمرودهای خودخواه و فرعونهای لجوج را مهار کنند. و به خود آورند و نور معرفت را فرا راه دیدگان حق جویان قرار دهند. «اذهب الی فرعون انه طغی فقل له هل لک الی ان تزکی و اهدیک الی ربک فتخشی امر به معروف و نهی از منکر در محدوده فروع دین مورد نظر است که موارد ذیل نمونههایی از آن مىباشد.. شعیب پیامبر پس از دعوت مردم به سوی خدا به آنان هشدار مىدهد که از کم فروشی پرهیز کنند و در کیل و وزن کم نگذارند چنانکه در قرآن کریم مىخوانیم: و الی مدین اخاهم شعیبا قال یا قوم اعبدوا الله ما لکم من اله غیره قد جائتکم بينة من ربکم فاوفوا الکیل و المیزان و لا تبخسوا الناس اشیائهم و لا تفسد فی الارض بعد اصلاحها: و به اهل مدین برادر آنها شعیب را فرستادیم و گفت ای قوم، خدای را پرستید که شما را جز او خدایی نیست اکنون که از جانب پروردگار برای شما برهانی روشن آمد در سنجش کیل و وزن با مردم عدل و درستی پیشه کنید و کم فروشی نکنید و در زمین پس از آنکه قوانین آسمانی به نظم و اصلاح آن آمد به فساد برنخیزید. و درباره حضرت لوط مىفرماید: و لوطا اذ قال لقومه اتاتون الفاحشة ما سبقکم بها من احد من العالمین. انکم لتاتون الرجال شهوة من دون النساء بل انتم قوم مسرفون: و لوط را فرستادیم که به قوم خود گفت: آیا عمل زشتی که پیش از شما هیچ کس بدان مبادرت نکرده بجا مىآورید؟ شما زنان را ترک کرده و با مردان شهوت میرانید آری که شما مردمی فاسد و نابکارید.
یکی از صفات قرآنی رسول مکرم اسلام(ص) یکی از صفات رسول خدا(ص) در قرآن کریم «آمر به معروف و ناهی از منکر» است چنان که مىفرماید: الذین یتبعون الرسول النبی الامی الذی یجدونه مکتوبا عندهم فی التورية و الانجیل بامرهم بالمعروف و ینهاهم عن المنکر: آنان که پیروری کنند از رسول و پیامبر امی که در تورات و انجیلی که در دست آنهاست «نام و نشانی و اوصافش را» نوشته مىیابند «که آن رسول» آنها را امر به معروف و نهی از منکر خواهد کرد. در زیارتنامه آن بزرگوار نیز وارد شده است «اشهد انک قد بلغت الرسالة و اقمت الصلاة و آتیت الزکاة و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر: شهادت مىدهم که تو فرمان رسالت خود را از جانب حق به خلق رسانیدی و نماز را به پا داشتی و زکات را به فقیران پرداخت نمودی و امر به معروف و نهی از منکر نمودی.
ائمه و امر به معروف و نهی از منکر صراط مستقیم الهی یکی است و رهروان آن نیز حامل یک پیامند. ائمه معصومین این وارثان انبیاء استمراربخش راهی هستند که آغازگران آن انبیاء الهی در طول تاریخ بودهاند آن بزرگواران در پرتو تاکید بر توحید و اصول معارف اسلامی به تزکیه روح و روان انسانها توجهی تام و تمام داشتهاند که در این زمینه سیره عملی آنها در رابطه با امر به معروف و نهی از منکر اسوه حسنه برای همه دلدادگان به مقام شامخ ولایت مىباشد که به نمونههایی از آن در این فصل مىپردازیم.
الف - دستور العمل علی(ع) به اهل بازار امام باقر(ع) مىفرماید به هنگامی که امیرالمؤمنین(ع) در کوفه حضور داشتند هر روز صبح از مقر خلافت بیرون مىآمدند. از هر یک از بازارها سرکشی مىنمودند در حالی که تازیانه بر دوش داشت. در مقابل بازاریان مىایستاد و آنها را در حالی که سرا پا گوش شده بودند این گونه موعظه مىنمود: یا معشر التجار اتقوا الله... و تزینوا بالحلم و تناهوا عن الیمین و جانبوا الکذب، و تجافوا عن الظلم، و انصفوا المضلومین، و لا تقربوا الربا و اوفوا الکیل و المیزان، و لا تبخسوا الناس اشیاءهم و لا تعثوا فی الارض مفسدن. ای گروه تجار تقوای خدا را پیشه کنید... و خود را به بردباری زینت دهید و از قسم خوردن باز ایستید از دروغ دوری کنید و از ظلم و ستم بپرهیزید در سنجش کیل و وزن با مردم عدل و درستی پیشه کنید و اشیاء و اموال مردم را به کم نگیرید و در زمین فساد نکنید.
ب - دستور به رعایت حریم زن و مرد در روایت دیگری از امام صادق(ع) این چنین آمده است که حضرت امیرالمؤمنین(ع) به اهل عراق فرمود: یا اهل العراق نبئت ان نسائکم یوافین الرجال فی الطریق اما تستحیون: ای اهل عراق به من خبر رسیده که زنهایی از شما مىآیند و مردها در راه با آنها برخورد مىکنند آیا حیا نمیکنید.
ج - نهی از هدر دادن بیت المال خزانه مسلمین و بیت المال در سیره ائمه(ع) جایگاه خاصی دارد و اهتمام فوق العاده بدان داشتهاند از این رو در نهج البلاغه آمده است که امیرمؤمنان(ع) فرمود: اموالی که به ناحق از بیت المال به یغما رفته است، آن را به جایگاه خود باز خواهم گرداند اگر چه در کابین زنان قرار گرفته باشد و یا با آن کنیز خریداری شده باشد. و در یکی از اوامری که در این رابطه به یکی از استانداران خود که به بیت المال دست درازی نموده بود، مىفرمایند: فاتق الله واردد الی هؤلاء القوم اموالهم... از خدا بترس و مالهای این گروه را به آنان باز گردان که اگر این کار را انجام ندهی و خداوند مرا به تو توانا گرداند در باره تو نزد خدا عذر بیاورم و ترا بشمشیرم که فردی را بان نزدهام مگر آنکه در آتش داخل شده به کیفر رسانم و به خدا سوگند اگر حسن و حسین - علیها السلام - انجام داده بودند مانند آنچه تو انجام دادی با ایشان صلح و آشتی نمیکردم و از من بخواهشی نمیرسیدند تا اینکه حق را از آنان بستانم. و در دستور دیگری که به یکی از کارگزارانشان بیان مىدارند این گونه آمده است ادقوا اقلامکم و قاربوا بین سطورکم... و ایاکم و الاکثار فان اموال المسلمین لا تحتمل الاضرار: قلمهایتان را نازک قرار دهید و خطها را نزدیک هم بنویسید و از زیاده نویسی بیش از بیان مقصود بپرهزید که اموال مسلمین متحمل ضرر و زیان نگردد.
د - علی(ع) و نماز در اول وقت زمانی که امام علی(ع) محمد ابن ابی بکر را به حکومت مصر گمارد در ضمن دستور العملهایی که برای او صادر نمود این بود: صل الصلاة لوقتها الموقت لها... و لا تؤخرها عن وقتها لاشتغال و اعلم ان کل شئ من عملک تبع لصلاتک: نماز را در وقتی که برای آن تعیین شده بجا آور و از جهت بیکاری آن را پیش از وقت بجا نیاور و بجهت کار داشتن آن را از وقتش به تاخیز میفکن و بدان هر چیز از عملت پیرو نماز تو است مجله فرهنگ كوثر،مرداد ۱۳۷۶، شماره ۵، ص ۱۲
