اخلاق امر به معروف و نهی از منکر
عنوان: اخلاق امر به معروف و نهی از منکر مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۵۵۷ نویسنده: مرضیه رضائیان شابک: - تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: محمد خلیلی ایمیل اپراتور: ۲farizeh@gmail.com زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود اخلاق امر به معروف و نهی از منکر توضیحات: اخلاق امر به معروف و نهی از منکر
مرضیه رضائیان
مقدمه ارزش و اهمیتی که در مکتب اسلام به امر به معروف و نهی از منکر داده شده، انسانها را مسئول یکدیگر و نیز مسئول دین خویش دانسته است. از این رو، ابتدا می کوشیم به طور خلاصه جایگاه ارزشی آن را بررسی کرده، سپس برای کاربردی کردن این فریضه الهی، به ویژگی های اخلاقی و انسانی آمران به معروف و ناهیان از منکر بپردازیم.
جایگاه ارزشی امر به معروف و نهی از منکر در اسلام ۱. امر به معروف و نهی از منکر از صفات مؤمنان است: «تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ».[۵۲] ۲. در ردیف ایمان به خداوند، نماز، زکات و... قرار دارند: «أَقامُوا الصّلاةَ وَ آتَوُا الزّکاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ».[۵۳] ۳. بهترین فرد و بهترین امت، آنان هستند که امر به معروف و نهی از منکر می کنند: «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ».[۵۴] ۴. رستگاری، نتیجه دعوت به خیر و امر به معروف و نهی از منکر است: «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ».[۵۵]
وظایف و صفات آمران به معروف و ناهیان از منکر (نکته ها) از دیدگاه قرآن کریم دو وظیفه و چند صفت درباره آمران به معروف آمده است: ۱. کسانی در امر به معروف موفق ترند که خودشان صفات برجسته ای داشته باشند و اهل توبه و سجده و رکوع و قیام باشند[۵۶]؛ خلاصه اهل عمل باشند و در شمار مؤمنان واقعی قرار گیرند. ۲. این افراد نباید توقع مادی از مردم داشته باشند.[۵۷] ۳. سخنانشان منطقی باشد.[۵۸] ۴. سخنانشان نرم و ملایم باشد.[۵۹] ۵. سخنانشان هدایت کننده باشد.[۶۰] ۶. جداکننده حق و باطل باشد.[۶۱] ۷. ناامید کننده نباشد.[۶۲] ۸. هشداردهنده و موعظه کننده باشد.[۶۳] ۹. یک سخن باشد.[۶۴] ۱۰. نیک سخن باشد.[۶۵] ۱۱. ادبیات ساده بیان شود.[۶۶] ۱۲. با فرهنگ اسلام منطبق باشد.[۶۷]
برخی صفات آمران و ناهیان[۶۸] ۱. همراهی گفتار و کردار کسانی که در مقام امر به معروف و نهی از منکر قرار می گیرند، باید خیلی از رفتارهای ظاهری و باطنی-شان را کنترل کرده، کردارشان خنثی کننده رفتارشان نباشد تا کلامشان تأثیر لازم را داشته باشد.
۲. نیت پاک و خالص بدون منت گذاشتن بر دیگران بلندنظری و مناعت طبع باید در افراد ناصح وجود داشته باشد. آنها باید توکلشان به خدا باشد تا اجرشان را از پیشگاه ربوبی دریافت کنند؛ همان گونه که قرآن کریم می فرماید: «بر کسانی که احسان می کنی، منت مگذار».[۶۹]
۳. شرح صدر و صبر و حوصله وسعت وجودی و بزرگی و عظمت روح، بهتر فهمیدن و شناختن رسالت، تحمل انسان را افزایش می دهد. اگر شرح صدر و تحمل کافی نباشد، ممکن است شخص ناصح با یک سخن زشت یا برخورد نادرست، از کوره در برود و از خودش واکنش نشان دهد. حضرت موسی(ع) نیز در مقام نصیحت فرعون از خداوند درخواست شرح صدر می کنند.[۷۰]
۴. آشنایی با منکر و معروف تا انسان ناصح به ابعاد گوناگون معروف ها و منکرها آشنایی نداشته باشد، حق ندارد امر به معروف و نهی از منکر کند؛ چرا که در صورت ایجاد سؤال برای طرف مقابل، قادر به پاسخ گویی نبوده، به نوعی زحمت او به هدر می رود.
۵. خوش برخورد و خوش چهره بودن خوش برخورد بودن، در امر به معروف و نهی از منکر لازم است؛ تا انسان ناصح بتواند خطاکاران را جلب و جذب خود کند و سخنش اثرگذار باشد. همچنین ظاهر خندان و پرجاذبه، در همه حالات به دیگران آرامش می¬بخشد و سخنانش به دل دیگران می¬نشیند.
۷. گفتار نرم و ملایم مطمئن باشید اگر انسان از گفتار نیکو و خوش برای القای مقصود خود سود نجوید، شیطان از آب گل آلود ماهی ميگیرد و بین شما و نصیحت شونده، کینه و عداوت برقرار می سازد.
۸. پرهیز از مبهم گویی و پیچیده گویی به یقین طرف صحبت شما باید منظور روشنی از سخنانتان دریابد و متوجه صدق نیت شما بشود. ممکن است عواملی چون ترس، حیای نابجا و روابط عاطفی و خویشاوندی انسان را مجبور کند تا در امر به معروف و نهی از منکر، دوپهلو صحبت کند، اما باید تا آنجا که امکان دارد، از سخنان دوپهلو و پیچیده برای نصیحت طرف مقابل خودداری کرد تا زودتر به نتیجه رسید.
۹. صبر و تحمل در مقابل مشکلات ایجاد شده تمسخر، استهزا، تهمت، بدگویی و...، از جمله مشکلاتی است که انسان ناصح باید در مقابل آن شکیبا باشد و برای رضای خداوند، صبوری به خرج دهد تا نتیجه عملش را ببیند.
آثار امر به معروف و نهی از منکر[۷۱] (نکته ها) - تقویت مصالح همه افراد جامعه - تقویت اهل ایمان - خواری کافران - برپایی واجبات الهی - برقراری روابط اجتماعی و اقتصادی سالم - امنیت راه ها - جلوگیری از فساد و تبعیض - عزت و سربلندی مسلمانان
پینوشت: [۵۲]. آل عمران: ۱۱۰. [۵۳]. حج: ۴۱. [۵۴]. آل عمران: ۱۱۰. [۵۵]. آل عمران: ۱۰۴. [۵۶]. توبه: ۱۱۲. [۵۷]. هود: ۲۹. [۵۸]. احزاب: ۷۰. [۵۹]. طه: ۴۴. [۶۰]. ابراهیم: ۱. [۶۱]. فرقان: ۱. [۶۲]. زمر: ۵۳. [۶۳]. فجر: ۱۴. [۶۴]. نحل: ۱۲۵. [۶۵]. نحل: ۱۲۵. [۶۶]. دخان: ۵۸. [۶۷]. زخرف: ۴۳. [۶۸]. نک: دادسرای انقلاب اسلامی مبارزه با مواد مخدر و منکرات، شیوه¬های صحیح امر به معروف و نهی از منکر، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶، چ۳، صص ۱۴۳ – ۱۷۳. [۶۹]. مدثر: ۶. [۷۰]. طه: ۲۵ ـ ۲۸. [۷۱]. احمد رضوان فر، فرهنگ اخلاقی معصومین «الف»، بخش دوم، قم، مرکز پژوهش¬های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴، چ۱، صص ۴۷ و ۴۸.
