فرهنگ مصادیق:تقویت انصاف در کودکان
آنلاین: تعجب آور نیست که پژوهشگران دریافتهاند کودکانی کمربند ایمنی خودرو را میبندند که والدینشان هم مرتب کمربند ایمنی را میبندند. علاوه بر این پژوهشگران میگویند که اگر ما برای فرزندانمان سرمشق اخلاق باشیم، آنها بهتر آن را یاد میگیرند.
این پنج رفتاری که در زیر شرح داده میشوند، به عقیدۀ پژوهشگران در تقویت انصاف بسیار مؤثر است.
• خود سرمشق قوی خوش انصافی باشید.
کودک شما با مشاهدۀ انتخابها و واکنش هایتان و گوش دادن به حرفهای روزمره تان، معیارهای انصاف را میآموزد. میتوانید به این پرسشها پاسخ دهید.
- چقدر با انصاف با او برخورد میکنید؟
- آیا تبعیض قائل میشوید؟
- ایا قوانینی که میگذارید منصفانه و واقع بینانه هستند؟
- آیا به نیازهای کودکتان توجه میکنید و به نگرانیهای او بدون تعصب گوش میدهید؟
- آیا انعطاف پذیر و آمادۀ سازش هستید؟ یا دربارۀ معیارها جدی و سخت گیر؟
توجه داشته باشید که فرزندتان از شما یاد میگیرد. هر شب از خود بپرسید: اگر فرزندم فقط از کارهای من تقلید کند، خواهد دانست که انصاف چه شکل و صدایی دارد؟
• انتظار انصاف داشته باشید و بر آن اصرار بورزید.
پژوهشها به روشنی نشان دادهاند: کودکانی که با انصاف با دیگران رفتار میکنند پدر و مادری دارند که از آنها چنین توقعی دارند. پس یکی از سادهترین راههای پرورش انصاف این است که در خانۀ تان به آن اهمیت بدهید.
به فرزندتان بیاموزید که بی انصافی و بی رحمی هرگز مجاز نیستند و به محض مشاهده جلوی آن را بگیرید: این انصاف نیست. از تو انتظار دارم با انصاف با دوستانت رفتار کنی یا در این خانه همیشه با انصاف با یکدیگر رفتار میکنیم. با دیگران همان رفتاری را داریم که دوست داریم با ما داشته باشند.
• باورتان را دربارۀ انصاف در میان بگذارید.
مرتب با فرزندتان دربارۀ باورهایتان و علت آنها حرف بزنید. مهم است که او با معیارهای اخلاقی شما آشنا بشود. برنامههای تلویزیونی، فیلمها، روزنامهها و ها پر از مطالبی دربارۀ عدل و انصاف است، پس از آنها استفاده کنید و باورهایتان را با کودکتان در میان بگذارید.
این گفتگوها فرصت خوبی است برای آنکه دیدگاههای اخلاقی او را بشنوید و قدرت استدلال کنونی او را بسنجید. اینها چند نمونه از موارد انصاف است که میتوانید دربارۀ شان با کودکتان گفتگو کنید:
عدم خشونت نسبت به حیوانات، بیزاری، نسل کشی، دفاع از حقوق قربانیان، عدم حمایت از بی رحمی پلیس، با بی خانمانی و گرانی مسکن.
برخی والدین مقالههای روزنامۀ صبح را میبرند تا شب هنگام صرف غذا دربارۀ آن گفتگو کنند. آنها میگویند در نتیجۀ این کار، فرزندانشان خیلی زود دربارۀ موارد واقعی بی انصافی که طی روز دیدهاند، صحبت میکنند.
• با انصاف و بدون تعصب گوش دهید.
یکی از ویژگیهای مشترک افراد با انصاف این است که بدون پیش داوری، خوب به حرفهای همه گوش میدهند. با گوش دادن دقیق نه تنها به فرزندتان نشان میدهید که برای افکار او احترام قائلید، بلکه سرمشق انصاف نیز میشوید.
مهم است که سخن فرزندتان را قطع یا ابراز عقیده نکنید، فقط گوش بدهید؛ با دقت گوش بدهید. در فرصتهایی که به طور طبیع پیش میآیند این را تمرین کنید. برای آنکه علاقۀ تان را به او نشان دهید، میتوانید یکی دو کلمه ضمن حرفهای او بگویید: واقعاً؟ یا عجب، یا چه جالب. با نصیحت، انتقاد یا قضاوت گفتگو را متوقف میکنید.
• انتظارهایتان واقع بینانه و با انصاف باشد.
هر والدی آرزو دارد که فرزندش بهترین باشد. اما توجه داشته باشید خط ظریفی بین تقویت تواناییهای طبیعی فرزندتان و فشار آوردن بر او وجود دارد تا آن کسی بشود که شما میخواهید. ممکن است فرزندتان این فشار را این گونه معنی کند:
تو به اندازۀ کافی خوب نیستی که موجب کاهش عزت نفس او میشود یا بهتر است مانند خواهر / برادرت باشی که ایجاد میکند.
برای اینکه تشخیص دهید انتظاراتتان واقع بینانه و منصفانه است یا نه، به این پرسشها پاسخ دهید:
- آیا کودکم به اندازهای کرده که از او چنین انتظاری داشته باشم یا غیرمنصفانه او را به خارج از محدودۀ توان درونی اش هُل میدهم؟
- آیا انتظار من از کودکم همان است که او هم میخواهد یا این انتظار غیرمنصفانه و فقط برای خودم است؟
- آیا بر طبق علائق و تواناییهای فرزندم از او انتظار دارم یا بی انصافی میکنم و انتظار دارم که او مانند بچۀ دیگری باشد؟
منبع
کلیدهای پرورش هوش اخلاقی در کودکان و نوجوانان
