خلوص در امر به معروف و نهی از منکر
نویسنده:آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی
مقاله
اخلاص و نیّت بی شائبه، روح هر عمل خیر و کار نیک است و هر چه خلوص نیّت بیشتر باشد درجه عمل بلندتر خواهد بود. و چون مقصود از امر به معروف و نهی از منکر اصلاح، هدایت و اجرای حدود و حمایت از حقوق ضعفا و فقرا و تهذیب اخلاق و ترویج ملکات فاضله و پارسایی و پرهیزکاری است، باید کسانی که برای اصلاح و راهنمایی و تکمیل جامعه اقدام مینمایند همواره این جهت را فراموش نکرده برای تحصیل رضای خدا بگویند، و برای خدا بنویسند، و برای خدا دعوت کنند، و از روی کمال محبت و مهربانی و دلسوزی و عشق و علاقه، افرادی را که در اثر طغیان آتش شهوات و یا جهل و نادانی و یا خشم و غضب و جهات دیگر، آلوده به معاصی و خطا میشوند، راهنمایی نمایند.
اگر کسانی که امر به معروف و نهی از منکر میکنند از این کار مقاصد دیگر داشته باشند مثل آن که بخواهند آن را وسیله نیل به مقام و رتبه و جاه و مال دنیا قرار دهند، علاوه بر آنکه غالباً از این مقاصد محروم میشوند، زحمات دیگران را هم بی اثر میسازند. و برعکس اگر نیتها خالص گردید، اقدامات، با برکت و مفید خواهد شد. کسانی که نیتشان خیر و اصلح باشد در انجام وظیفه کوتاهی نکرده با کمال قوّت و قدرت به تکلیف خود رفتار و به وظیفه خود عمل میکنند. چنانچه از حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ روایت شده است که فرمود:
«مَنْ اَحَدَّ سِنانَ الْغَضَبِ للهِ قَوِیَ عَلی قَتْلِ اَشِدّاءِ الْباطِلِ».[۱]
یعنی: «کسی که سنان خشم را برای خدا تیز نمود، قوی میگردد بر کشتن کسانی که شدّت در پیروی از باطل دارند».
دین اسلام در خصوص پاکی نیت و اخلاق در اعمال صالحه و کارهای نیک، سفارش بسیار نموده و مهمترین ملاک خوبی عمل را خلوص نیت شمرده است، چنانچه از پیغمبر اکرم ـ صلّی الله علیه وآله وسلّم ـ نقل شده که فرمود:
«اِنَّمَا الأعْمالُ بِالنّیات».[۲]
در قرآن مجید در آیات بسیار، مردم را دعوت میکند که در قیامها و نهضتها و در اتفاقات و عبادات و در همه اقوال و افعال فقط رضای خدا را بخواهند. در سوره انعام میفرماید:
«قُلْ اِنَّ صَلوتی وَنُسُکی وَمَحْیایَ وَمَماتی للهِ رَبِّ الْعالَمینَ».[۳]
یعنی: «بگو بدرستی که نماز من و قربانی من و زندگی و مرگم برای خدایی است که پروردگار عالمیان است».
و در مقابل، با ریا و ریاکاران و کسانی که اعمال صالحه و دین و ایمان را وسیله رسیدن به مقامات و مناصب دنیوی و مال و جاه قرار میدهند، بشدّت مبارزه کرده است حتّی آن را در حدّ شرک به خدا قرار دادهاند. پس کسی که میخواهد در امر به معروف و نهی از منکر موفق شود باید صدق نیت و اخلاص را عامل مؤثر حصول مقصود بداند و آن را وسیله اعمال غرضها شخصی و خدای نخواسته اهانت به بندگان خدا قرار ندهد و بداند که خداوند از راز دل او هم آگاه است:
«یَعْلَمُ خائِنَهَ الاْعْیُنِ وَما تُخْفِی الصُّدُورُ»[۴]
