فرهنگ مصادیق:حرمت شراب در قرآن - آوینی
پرسش
شراب در قرآن مطلقاً حرام نشده، به فایدههایی از آن نیز تصریح شده است؟ این ادعا را حتی مسلمانان عربزبان نیز مطرح و شایع میکنند، آیا چنین است؟
همانطور که اشاره نمودهاید، این ادعا هم زمان با ایران، در میان سایر مسلمانان در کشورهای عربی و ترکیه نیز شایع شده است و همین امر نشان میدهد که برای تهاجم فرهنگی و اشاعهی فساد و فحشا در میان مسلمانان، اقدامات هدفدار و سازماندهی شدهای صورت میپذیرد.
کسانی که بر این ادعا بوده و یا آن را مطرح و ترویج میکنند، معمولاً از سه گروه خارج نیستند: الف – افراد ناآگاه به اسلام، قرآن و احکلام. ب – افرادی که به جای تلاش برای تطبیق خود با اسلام، سعی مینمایند اسلام و قرآن را با امیال نفسانی خود تطبیق و وفق داده و برای خطاهای خود توجیه قرآنی نیز بیاورند. ج – افرادی که به صورت سازماندهی شده در ایجاد انحراف از اسلام و قرآن در اذهان عمومی تلاش مینمایند. دقت شود که معمولاً هر سه گروه اعتقادات و تقیدات محکمی نداشته و اساساً کاری با اسلام، قرآن و احکام ندارند، اما هر سه گروه [در توجیه اغلب انحرافات] به آیات قرآن کریم استناد میکنند؟
آیهای که مدعیان فوق بدان استناد میکنند، به شرح ذیل است:
«يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا ...» [۱]
ترجمه: در باره شراب و قمار از تو سؤال میکنند، بگو: «در آنها گناه و زیان بزرگی است و منافعی (از نظر مادی) برای مردم در بردارد (ولی) گناه آنها از نفعشان بیشتر است... .
استناد به این آیه برای توجیه مفید قلمداد نمودن شراب، مانند همان قصهی قدیمی است که از کسی پرسیدند: چرا نماز نمیخوانی؟ گفت: به امر قرآن کریم که فرمود: «لا تَقْرَبُوا الصَّلاة – به نماز نزدیک نشوید» و او با بقیهی آیه که میفرماید «وَ أَنْتُمْ سُکاری - در حالی که مست هستید» کاری نداشت! اینها نیز دو کلمهی «مَنافِعُ لِلنَّاسِ» را گرفته و اول و آخر و نیتجهگیری را رها کردهاند.
خداوند متعال در کلام وحی ابتدا به گناه کبیره بودن شرب خمر و قمار تصریح مینماید «فیهِما إِثْمٌ کَبیرٌ»، سپس به برخی منافع شراب اشاره مینماید «وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ» اشاره مینماید [مثل این که میتواند در هضم غذا یا آب کردن چربیها یا زدودن برخی رسوبات از عروق مفید باشد و یا چرخهی اقتصادی کلانی را به حرکت درآورد] و مجدداً تصریح مینماید که گناه [ضرر، زیان و خسران] آن به مراتب بیشتر از منافعش میباشد «إِثْمُهُما أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما». حال چرا باید به رغم دو بار تأکید بر گناه کبیره و مضر بودن شراب، به برخی از فایدههای آن استناد کرده و آن را حلال شمرده و این دروغ را نیز به خدا نسبت دهند؟! سؤالی است که هر عاقل منصفی با حتی با اندک توجهی به ظاهر آیه، به راحتی پاسخ را مییابد. دروغ میگویند، و بدتر از همه آن که دروغشان را به خدا و قرآن نسبت میدهند.
گناه کبیره و بالتبع حرام بودن شراب و قمار، فقط در آیهی فوق بیان نشده است، بلکه در آیهی ذیل به صراحت بیان شده که این اعمال شیطانی است و دستور به اجتناب از آن [خودداری به ارتکاب به آنها] نیز بیان گردیده است. اگر چه حتی اگر به دستور اجتناب نیز تصریح نمیشد، همین که بیان شد از اعمال شیطان است، برای حرام شمردن آن کافی بود:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» [۲]
ترجمه: ای کسانی که ایمان آوردهاید! شراب و قمار و بتها و ازلام [نوعی بختآزمایی]، پلید و از عمل شیطان است، از آنها دوری کنید تا رستگار شوید.
بدیهی است وقتی «فلاح و رستگاری» منوط به اجتناب از شراب، قمار، بتپرستی و ازلام میگردد، ارتکاب به آنها موجب ضلالت و هلاکت میگردد. پس حرام است. لذا دستور به اجتناب میدهد.
در آیهی دیگری به هدف شیطان از ترویج شرابخواری و قمار مبنی بر ایجاد اختلاف و دشمنی بین خودتان از یک سو و دور کردن انسان از یاد خدا و نماز از سوی دیگر تصریح شده است:
«إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ» [۳]
ترجمه: شیطان میخواهد به وسیلهی شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز بازدارد. آیا (با این همه زیان و فساد، و با این نهی اکید) خودداری خواهید کرد؟!
نتیجه: حال آیا میتوان باز مدعی شد که شرابخواری در عین حال که گناه کبیره، مضر، عمل شیطان قلمداد شده، در ردیف قمار و بت پرستی شمرده شده، عامل اختلاف و دشمنی و دوری از یاد خدا و نماز بیان شده و به اجتناب از آن تصریح شده، در اسلام و قرآن کریم «حرام» نگردیده است؟! آیا این ادعا و ترویج و شایع نمودن این دروغ و نسبت دادن آن به خدا و قرآن کریم، خودش مصداق کامل و عینی عمل شیطان در ایجاد اختلاف و دشمنی بین مسلمانان و دور کردن آنها از یاد خدا و نماز نیست؟
