فرهنگ مصادیق:چرا خون نجس و خوردن آن حرام است؟
سوال
چرا خون نجس و خوردن آن حرام است؟
پاسخ
واقعیت آن است که فلسفه برخی از احکام دقیقاً معلوم نیست اگر چه در پیشگاه الهی مصلحت واقعی و حقیقی دارد که ما از آنها خبر نداریم و به همین خاطر باید تعبداً آنها را پذیرفت،[۱] اما در برخی از روایات به علت حکم تصریح شده است(۲)، نجاست و حرمت خون از این امر مستثنا نبوده و نجاست و حرمت مبتنی بر مفاسد و پیامدهای منفی است که در خوردن خون وجود دارد. به نظر میرسد بین نجاست خون و حرمت خوردن آن رابطه وجود دارد، یعنی به دلیل زیانهایی که در خوردن وجود داشته، اسلام نخست به نجاست آن حکم کرده است.
تا از خوردن آن پرهیز شود. یکی از نویسندگان در ذیل و تفسیر آیه ۱۷۳ بقره مینویسد: دومین چیزی که در آیه تحریم شده "خون" است. خونخواری هم زیان جسمی دارد و هم اثر سوء اخلاقی، چرا که خون از یک سو ماده کاملاً آمادهای است برای پرورش انواع میکربها. تمام میکربهایی که وارد بدن انسان میشوند، به خون حمله میکنند. و آن را مرکز فعالیت خویش قرار میدهند، به همین دلیل گلبولهای سفید که پاسداران و سربازان کشور تن انسانند، همواره در منطقه خون پاسداری میکنند تا میکروبها به این سنگر حساس که به تمام مناطق بدن ارتباط نزدیک دارد، راه پیدا نکنند. مخصوصاً هنگامی که خون از جریان میافتد و به اصطلاح میمیرد، گلبولهای سفید از بین میرود، به همین دلیل میکربها که میدان را خالی از حریف میبینند، به سرعت زاد و ولد کرده و گسترش مییابند، بنابر این اگر گفته شود خون به هنگامی که از جریان میافتد، آلودهترین اجزای بدن انسان و حیوان است، گزاف گفته نشده (خونی که در رگها جریان نداشته باشد، خون مرده محسوب میشود و همین طور خونی که از حلق به هنگام خوردن پایین رود، خون مرده است). از سوی دیگر امروزه در علم غذاشناسی ثابت شده که غذاها از طریق تأثیر در غدهها و ایجاد هورمونها در روحیات و اخلاق انسان اثر میگذارند. از قدیم نیز تأثیر خونخواری و قساوت و سنگ دلی به اثبات رسیده است... در حدیثی میخوانیم: "آنها که خون میخورند، آن چنان سنگدل میشوند که حتی ممکن است دست به قتل پدر و مادر و فرزند خود بزنند."[۲]
به خاطر زیانهای اخلاقی، روانی و جسمی خون بوده است که اسلام هم به نجاست آن حکم نموده و هم به تحریم آن: "إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ...[۳] خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما تحریم کرده است".
در اسلام از خوردن خون نهی و به نجاست آن حکم شده است، اما استفادههای معقول مانند تزریق خون برای نجات جان مجروحان و بیماران و مانند آن، اشکال ندارد، حتی دلیلی بر تحریم خرید و فروش خون برای این موارد در دست نیست، چرا که استفادههای عقلایی و مشروع مورد نیاز عمومی است.[۴]و این بدان جهت است که آثار منفی خون در نجاست و حرمت خوردن نقش دارند.
حدیث
رسول اکرم - (صلی الله علیه و آله و سلم ) - در وصیت خود به امیرالمؤ منین علی - (علیهالسلام ) - فرمود:
یا علی ! هر کس بر من، هر روز هر شب صلوات فرستد، شفاعتم بر او واجب میشود؛ اگر چه گناهانش از گناهان بزرگ باشد.
اللهم صل علی محمد وآل محمد و عجل فرجهم
