مناسک حج - محرمات احرام

مناسک حج ـ محرمات احرام

[منبع الکترونیکی] افزودن به کتابخانه شخصی شرح پدیدآور : بعثه مقام معظم رهبری زبان : فارسی نوع منبع : کتاب الکترونیکی موضوعات : محرمات احرام اعمال حج فتوا منابع دیجیتالی : نسخه متنی پدیدآورندگان : بعثه مقام معظم رهبري در حج(نویسنده همکار) وضعیت نشر الکترونیکی : قم : موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان ، 1387

مقدمه

مناسك و احكام حج، در مقايسه با احكام ساير واجبات، ويژگى هايى دارد; از آن جمله، كثرت مسائل و پيدايش مسائل جديد آن است. ويژگى ديگرش آن است كه بر هر انسان مكلّفى، تنها يك مرتبه در طول عمر واجب مى شود و اين خود به حساسيت اين فريضه مى افزايد. و از اين رو است كه معمولاً انگيزه و جوش و خروش زيادى براى فراگيرى آن، در زمان نزديك شدن حج، براى همه محسوس است.

بنابراين، حساس بودن خودِ مناسك حج و شرايط جنبى آن از سويى و اختلاف فتاوى از سوى ديگر و متعدد بودن مراجع تقليد از ديگر سوى، به مشكلات كار مى افزود و بايد اعتراف كرد كه پاسخگويى مسائل به زائران توسط روحانيون محترم، بسيار مشكل بود; زيرا به دست آوردن فتاواى مراجع به جهت اختلاف آراء آنها، كارى دشوار مى نمود، ليكن چاره اى جز اين نبود و بايد آن را تحمّل مى كردند.

اين آرزوى همه عزيزان روحانى بود كه اين اشكالات به گونه اى رفع شود تا بهتر بتوانند پاسخگوى مردم باشند و آنان را، از سردرگمى كه عمدتاً به خاطر نقل اختلاف فتاوى بود، برهانند. گرچه تهيه و تنظيم مناسك محشّاى مراجع بزرگوار تقليد، منتشر شده توسط بعثه مقام معظم رهبرى، گامى بزرگ در جهت آگاهى و آموزش فتاواى مراجع بزرگوار محسوب مى گردد و لازم است در اينجا از همه آن عزيزان تقدير و تشكر نماييم، ليكن با اين همه، خود شاهد هاى فراوان آن هستيد!

به هر حال، حل اين مشكل آرزويى بود كه سالها در ذهن خود مى پروراندم تا اينكه راههاى مختلفى به ذهنم رسيد كه شايد بيشتر يا همه آن راه ها به ذهن همه عزيزان روحانى نيز رسيده باشد ولى پيداست كه بايد چاره اى انديشيده مى شد كه از نظر فتاواى مراجع نيز به مشكل برخورد نكند.

با مطالعه دقيق مناسك حج سرانجام به اين نتيجه رسيديم كه اگر بتوانيم احتياطات را از مناسك جدا كنيم و تنها فتاوى را در اختيار قرار دهيم، كه با اين كار شايد بيش از نيمى از راه را پيموده باشيم. فلذا اين شيوه را با بعضى از بزرگواران آشنا به مسائل و اهل فن، مطرح نموديم كه آنها نيز معتقد بودند از نظر عملى كار مشكلى است و پيگيرى لازم دارد، ولى اگر به نتيجه برسد، بسيارى از مشكلات حل مى شود.

با استعانت از خداوند، چند نفر از فضلا را دعوت به همكارى كرديم، آنها نيز با داشتن مشاغل زياد درسى، بذل محبّت كرده، آماده همكارى شدند كه بدين وسيله با ذكر نام آنها از همه اين عزيزان تقدير و تشكر مى نمايم:

حجج اسلام آقايان مسيح الله آصفى، قدير على شمس، محمد عسكرى و رضا محققيان.

جزوه حاضر كه با تلاش فراوان اين عزيزان به انجام رسيد، داراى ويژگى هاى زير است. اميدوارم مورد توجّه و عنايت شما قرار گيرد:

1 ـ مطابق است با فتاواى نُه نفر از مراجع بزرگوار تقليد كه عبارتند از: مرحوم امام خمينى(قدس سره)، مرحوم حضرت آية الله العظمى خوئى و مرحوم آية الله العظمى گلپايگانى (قدس الله اسرارهم) و حضرات آيات عظام بهجت، تبريزى، سيستانى، فاضل لنكرانى، خامنه اى و مكارم شيرازى (متع الله المسلمين بطول بقائهم الشريف).

2 ـ در اين جزوه احتياط واجب با توجّه به اينكه قابل رجوع به فتواى فالأعلم است، جمع آورى شده و فتواى مشهور بين اين نُه مرجع ذكر شده است; زيرا يا فتوا در مسأله دارند يا احتياطى كه قابل رجوع به فتوى است. بنابراين، مقلدين مراجع فوق مى توانند به متن اين جزوه با ملاحظه پاروقى عمل نمايند يا از جهت اينكه فتواى مرجع تقليد آنان است يا فتوايى كه عمل به آن جايز است.

3 ـ عبارت متن مطابق است با فتواى اكثر مراجع فوق و چنانچه هركدام از اين بزرگواران فتوا به خلاف داشته باشند در آمده است.

4 ـ در مواردى اندك، احتياط در مسأله ذكر شده و اين به خاطر آن است كه فتوا در مسأله نبوده و همه احتياط فرموده اند.

5 ـ اگر در مسأله اى دو فتواى مختلف بوده و بعضى نيز احتياط كرده اند، فتواى اكثر با ارجاع احتياط به آن در متن و تنها فتواى ديگر در آورده شده، جز آنكه اختلاف ميان اقليّت و اكثريت كم باشد، كه در اين صورت فتواى مطابق احتياط در متن آورده شده است.

6 ـ مسائلى كه در بخش مسائل متفرقه و استفتاءات مناسك منتشر شده، از سوى بعثه مقام معظم رهبرى آمده، در اينجا به جاى مناسب خود، در هر قسمتى منتقل شده است.

7 ـ در مواردى كه بعضى از مراجع عظام متعرّض فرعى شده اند و ديگران متعرّض نبوده اند، آن فرع از ديگران نيز استفتا شده و نظر آنان هم منعكس گرديده كه اين خود باعث تكميل جزوه و تقليل بعضى ها شده است.

8 ـ در فهرست و ترتيب محرمات احرام تغييراتى داده شده; مثلاً مسائل صيد كه كمتر مورد ابتلا است، در آخر و مسائل مربوط به روابط زن و مرد، به جهت برخى ملاحظات، در ابتداى محرمات آورده نشده است.

در پايان از سرورانى كه با راهنمايى هاى خود، در هرچه بهتر شدن اين مجموعه ما را يارى مى دهند كمال تشكر و قدردانى را داريم و اميدواريم بخشى از مشكلات، با مراجعه به اين جزوه حل گردد.
و السلام عليكم و رحمة الله وبركاته

سيّد مرتضى موسوى شاهرودى

نگاه كردن در آينه

مسأله 1: نگاه كردن در آينه، به جهت زينت، حرام است و به غير اين جهت اشكال ندارد.و در اين حكم تفاوتى ميان زن و مرد نيست.

مسأله 2: نگاه كردن به آب صاف و اجسام صيقلى كه خاصيت آينه را دارد، اشكال ندارد.

مسأله 3: نگاه به اشيا از پشت شيشه اتاق يا عينك و مانند آن مانعى ندارد و همچنين است نگاه در دوربين، حتى اگر در آن آينه باشد.

مسأله 4: بودن در مكانى كه در آن آينه هست و مى داند كه گاهى سهواً نگاهش به آن مى افتد اشكال ندارد، گرچه احتياط مستحب است كه آن را بردارد يا چيزى رويش بيندازد.

مسأله 5: نگاه كردن در آينه كفاره ندارد ولى مستحب است بعد از نگاه، لبيك بگويد.

پوشيدن لباس دوخته براى مرد

مسأله 1: جايز نيست پوشيدن لباسهاى دوخته; مثل پيراهن و زيرجامه و شبيه به دوخته مانند لباس هاى بافتنى و نمدى.

مسأله 2: استفاده از فتق بند و كمربند و بند ساعت و دمپايى دوخته مانعى ندارد و همينطور است هميانى كه در آن پول مى گذارند.

مسأله 3: اگر به لباس دوخته و مانند آن احتياج پيدا كرد، جايز است بپوشد ولى بايد يك گوسفند كفاره بدهد.

مسأله 4: گره زدن لباس احرام و وصل كردن قسمتى از آن به قسمت ديگر با سوزن و سنجاق و سنگ گذاشتن و نخ بستن مانعى ندارد، مگر آن كه ردا صدق نكند و همچنين نبايد آنچه را لنگ قرار داده به گردن گره بزند

مسأله 5: پوشيدن انواع لباس دوخته براى زنان، مانعى ندارد، جز دستكش كه جايز نيست.

مسأله 6: جايز است محرم هنگام خوابيدن با لحاف و پتو و مانند آن از چيزهاى دوخته تن خود را، جز سر بپوشاند.

مسأله 7: اگر با علم و عمد لباس دوخته و مانند آن بپوشد بايد يك گوسفند كفاره بدهد.

مسأله 8: اگر چند لباس از يك نوع بپوشد، مانند چند پيراهن يا يك لباس را چند بار بپوشد كفاره متعدّد مى گردد.

مسأله 9: اگر از روى اضطرار لباسهاى متعدد بپوشد كفاره ساقط نمى شود.

مسأله 10: اگر محرم چند قسم لباس دوخته بپوشد; مثل پيراهن و كت، بايد براى هر كدام يك كفاره بدهد حتى اگر آنها را داخل در هم كرده باشد و يكدفعه بپوشد.

پوشاندن تمام روى پا براى مردان

مسأله 1: پوشيدن كفش و جوراب و مانند آن، كه تمام روى پا را بپوشاند براى مرد جايز نيست اما پوشيدن دمپايى و مانند آن، كه تمام روى پا را نمى پوشاند اشكال ندارد.

مسأله 2: انداختن حوله احرام يا پتو روى پا; به طورى كه پوشيدن آن به حساب نيايد اشكال ندارد.

مسأله 3: اگر مرد از روى ناچارى چيزى بپوشد كه تمام روى پا را مى پوشاند، مى تواند آن را بپوشد و شكاف دادن آن لازم نيست.

مسأله 4: پوشيدن آنچه روى پا را مى گيرد كفاره ندارد.

پوشانيدن سر براى مرد

مسأله 1: جايز نيست مرد سر خود را با چيزى بپوشاند حتى با مثل حنا و گل و غير اينها ولى پوشانيدن با بعض بدن خود; مثل دست ها، جايز است.

مسأله 2: احتياط واجب آن است كه چيزى بر سر نگذارد كه سر به وسيله آن پوشيده شود; مثل بار براى حمل.

مسأله 3: در حكم سر است بعض سر، پس نبايد بعض سر را نيز بپوشاند. گوشها هم از سر محسوب مى شود اما صورت از سر نيست و پوشاندن آن عيبى ندارد.

مسأله 4: محرم مى تواند براى سردرد، دستمال به سرببندد و كفاره هم ندارد.

مسأله 5: گذاشتن سر روى بالش و مانند آن براى خوابيدن مانعى ندارد. ولى پوشاندن سر موقع خوابيدن جايز نيست و اگر بدون توجه يا از روى فراموشى پوشانيد واجب است آن را فوراً بردارد.

مسأله 6: اگر پارچه اى را روى چيزى بيندازد بنحوى كه بالاى سر باشد و سر را زير آن كند، مانعى ندارد و همينطور رفتن در پشه بند.

مسأله 7: اگر سر را شست نبايد با پارچه و حوله آن را خشك كند و بعض سر در حكم همه آن است.
و اگر وقت نماز تنگ باشد و نتواند سر را براى مسح ولو با دست خشك كند احتياط جمع بين وضو با اين حال و تيمم است.

بعض سر را بلكه جايز نيست زير مايع ديگرى مثل گلاب و سركه و غير آن هم فروببرد و لكن زير دوش رفتن مانعى ندارد.

مسأله 9: اگر عمداً و با علم به مسأله سر را بپوشاند بنحوى از انحا; كفاره آن يك گوسفند است اما پوشاندن بعض سر كفاره ندارد.

مسأله 10: اگر سر را پوشانيد و گوسفند را براى كفاره ذبح كرد و دوباره سر را پوشانيد بايد مجدداً كفاره بدهدولى اگر قبل از كفاره دادن چند بار سر را پوشانيد كفاره متعدد نمى شود.

مسأله 11: اگر محرم سر خود را با چيز دوخته اى كه پوشيدنش موجب كفاره است (مثل كلاه) بپوشاند، بايد دو كفاره بدهد جز در صورت جهل و فراموشى.

مسأله 12: پوشانيدن سر از روى اضطرار ظاهراً كفاره ندارد.

پوشانيدن صورت براى زن

مسأله 1: زن نبايد روى خود را با نقاب و پوشيه و مانند اينها، حتى با بادبزن بپوشاند و احتياط واجب آن است كه به چيزهاى غير متعارف مثل گل و دارو نيز نپوشاند.

مسأله 2: بعض صورت در حكم همه آن است بنابراين نبايد آن را بپوشاند اما زير چانه از صورت محسوب نمى شود.

مسأله 3: زن مى تواند كمى از اطراف صورت را مقدمتاً براى پوشش واجب نماز بپوشاند، لكن بعد از فراغ از نماز بايد آن را فوراً باز كند.

مسأله 4: گذاردن دست بر روى صورت و همچنين گذاشتن صورت بر بالش و پوشاندن صورت هنگام خوابيدن مانعى ندارد.

مسأله 5: خشك كردن صورت با حوله و پارچه اگر تدريجاً و به نحوى باشد كه تمام صورت پوشيده نشود مانعى ندارد.

مسأله 6: زن بايد مواظب باشد كه هنگام پوشيدن و يا درآوردن مقنعه و مانند آن صورتش پوشيده نشود. لكن اگر از روى علم و عمد پوشيده نشود مانعى ندارد.

مسأله 7: جايز است براى روى گرفتن از نامحرم چادر يا جامه را كه به سر انداخته پايين بيندازد تا محاذى بينى بلكه چانه و بلكه در صورت احتياج تا گردن، چيزى بر او نيست.

مسأله 8: بهتر آن است كه آن چيزى را كه در موقع حاجت از سر پايين مى اندازد با دست يا چيز ديگر از صورت دور نگهدارد تا به صورت نچسبد.

مسأله 9: در پوشاندن صورت، به هر نحو كه باشد، كفاره نيست.

استفاده از بوى خوش

مسأله 1: استعمال عطرها مانند مشك، عود، عنبر و زعفران جايز نيست.(25) چه استعمال به بوييدن باشد يا خوردن يا ماليدن به لباس و بدن و همينطور پوشيدن لباسى كه بوى عطر مى دهد، گرچه قبلا عطر به آن ماليده شده باشد.

مسأله 2: اگر در غذا و مانند آن چيز خوش بويى مانند زعفران باشد خوردن آن جايز نيست.

مسأله 3: بوييدن چيزهاى خوش بو حرام است و چنانچه ناچار به پوشيدن لباس يا خوردن غذايى كه بوى خوش مى دهد گردد، بايد بينى خود را بگيرد كه بوى خوش به آن نرسد.

مسأله 4: اجتناب از گلها يا سبزيهايى كه بوى خوش مى دهد لازم است مگر بعضى انواع صحرايى; مانند بومادران، درمنه و خزامى كه مى گويند خوش بوترين گلها است.

مسأله 5: اجتناب از ميوه هاى خوش بو; مانند سيب و به، لازم نيست و خوردن و بوييدن آنها مانع ندارد (گرچه احتياط ترك آن است).

مسأله 6: بر محرم لازم نيست از بوى خوشى كه در كعبه است اجتناب كند.

مسأله 7: گرفتن بينى از بوى بد حرام است ولى فرار كردن از آن به تند رفتن مانعى ندارد.

مسأله 8: خريد و فروش عطرها اشكال ندارد ولى نبايد آنها را براى امتحان بو كند يا استعمال نمايد.

مسأله 9: استعمال شامپو و صابون و خمير دندان، اگر صدق بوى خوش كند، جايز نيست.

مسأله 10: كفاره خوردن چيزى كه در آن بوى خوش به كار رفته، در صورتى كه از روى علم و عمد باشد، يك گوسفند است.

سرمه كشيدن

مسأله 1: سرمه سياه كشيدن اگر براى زينت باشد، حرام است هر چند قصد زينت نكند.

مسأله 2: سرمه غير سياه كشيدن، اگر زينت حساب شود حرام است هرچند قصد زينت نكند.

مسأله 3: اگر سرمه بكشد به چيزى كه بوى خوش داشته باشد داخل در مسأله استعمال بوى خوش مى شود كه حكم آن گذشت.

مسأله 4: در حرمت سرمه كشيدن، تفاوتى ميان زن و مرد نيست.

مسأله 5: سرمه كشيدن به چيزى كه در آن بوى خوشنباشد كفاره ندارد.

مسأله 6: سرمه كشيدن در صورتى كه ناچار باشد اشكال ندارد.

زينت كردن

مسأله 1: محرم بايد از هر چيزى كه زينتحساب مى شود اجتناب كند، هر چند قصداو زينت نباشد.

مسأله 2: انگشتر به دست كردن به جهت زينت جايز نيست اما براى استحباب يا غرض ديگر مانعى ندارد.

مسأله 3: حنا بستن در حال احرام، اگر زينت حساب شود، جايز نيست ولو قصد زينت نداشته باشد و در غير اين صورت مانعى ندارد و همينطور حنا بستن قبل از احرام مانع ندارد هر چند به قصد زينت باشد و اثرش تا زمان احرام باقى بماند.

مسأله 4: پوشيدن زيور براى زن به جهت زينت حرام است بلكه اگر زينت باشد حرمت آن بدون قصد زينت نيز خالى از قوت نيست.

مسأله 5: زيورهايى را كه زن عادت به پوشيدن آن قبل از احرام داشته، لازم نيست براى احرام بيرون بياورد. ولى نبايد آنها را به مرد نشان دهد حتى به شوهر خود.

مسأله 1: ماليدن روغن و پماد چرب حرام است، اگر چه بوى خوش نداشته باشد.

مسأله 2: اگر در روغن بوى خوش باشد، چنانچه بوى خوش آن تا وقت احرام باقى بماند قبل از احرام نيز نبايد استعمال كند.

مسأله 3: روغن ماليدن به جهت ضرورت و احتياج عيبى ندارد.

مسأله 4: خوردن روغنى كه در آن بوى خوش مثل زعفران نباشد مانعى ندارد.

مسأله 5: اگر در روغن بوى خوش نباشد ماليدن آن كفاره ندارد و اگر در آن بوى خوش باشدكفاره اش يك گوسفند است هر چند از روى اضطرار باشد.

گرفتن ناخن

مسأله 1: جايز نيست محرم ناخن دست يا پاى خود را بگيرد حتى بعض آن را و فرقى نيست با ناخن گير باشد يا هر وسيله ديگر بلكه زائل كردن ناخن با دندان يا سوهان نيز جايز نيست.

مسأله 2: گرفتن ناخن ديگرى عيبى ندارد گر چه ديگرى نيز محرم باشد بنابراين محرم مى تواند ناخن محرم ديگرى را براى تقصير بگيرد.

مسأله 3: اگر بقاى ناخن موجب اذيت و آزار باشد مثل اينكه بعض آن جدا شده و بعض ديگر مانده و موجب ناراحتى مى شود گرفتن آن جايز است لكن بايد كفاره بدهد.

مسأله 4: براى هر ناخن دست تا به ده نرسيده بايد يك مد طعام بدهد و همينطور است در ناخن هاى پا.
مسأله 5: اگر تمام ناخن هاى دست ها و پاها را در يك مجلس بگيرد بايد يك گوسفند كفاره بدهد.

مسأله 6: اگر تمام ناخن هاى دست را در يك يا چند مجلس بگيرد و در مجلس ديگر يا چند مجلس ديگرتمام ناخن پاها را بگيرد بايد دو گوسفند كفاره بدهد.

مسأله 7: اگر تمام ناخن دستها را بگيرد و ناخن پاها را كمتر از ده تا بگيرد يك گوسفند براى ناخن دستها و براى هر يك از ناخن هاى پا يك مد طعام بدهد و همچنين است اگر تمام ناخن پاها را بگيرد و ناخن دست ها را كمتر از ده ناخن بگيرد.

مسأله 8: اگر كسى كمتر از ده ناخن داشت و همه آنها را گرفت براى هر ناخن يك مد طعام بدهد.

زائل كردن مو

مسأله 1: بر محرم حرام است زائل كردن موى خود يا ديگرى هر چند ديگرى محرم نباشد و در اين حكم فرقى نيست ميان موى كم و زياد بلكه(46) زايل كردن بعض از يك مو نيز حرام است.

مسأله 2: در ازاله مو، فرقى ميان تراشيدن يا كندن يا قيچى كردن يا استفاده از موبر نيست، همانطور كه فرقى ميان اعضاى بدن نيست.

مسأله 3: ازاله مو اگر از روى ضرورت باشد جايز است مثل مويى كه چشم را اذيت مى كند.

مسأله 4: اگر در وقت غسل يا وضو يا تطهير، مويى بدون قصد كنده شود اشكال ندارد.

مسأله 5: كفاره زايل كردن موى سر، به جهت ضرورت، دوازده مد طعام است كه بايد به شش مسكين بدهد يا سه روز روزه بگيرد يا يك گوسفند قربانى كند و يك مد تقريباً ده سير است.

مسأله 6: كفاره زايل كردن موى سر، بدون ضرورت، يك گوسفند است.

مسأله 7: كفاره ازاله موى زير هر دو بغل يا يك بغل يك گوسفند است.

مسأله 8: ازاله مو از ديگرى، محرم باشد يا غير محرم، حرام است لكن كفاره ندارد.

مسأله 9: اگر عمداً به سر يا ريش خود دست كشيد و يك مو يا بيشتر افتاد، بايد يك كف طعام صدقه بدهد. هر چند التفات به افتادن مو نداشته باشد بلى مويى كه در حال وضو و غسل و تطهير مى افتد، كفاره ندارد.

سايه قرار دادن (براى مردان)

مسأله 1: سايه قرار دادن بر سر، براى مردان جايز نيست ولى براى زنان و كودكان اشكالى ندارد.

مسأله 2: حرمت سايه قرار دادن بالاى سر، مختص به زمان طى مسافت است. پس در حاليكه در محلى منزل كرده در منا باشد يا غير آن، زير سايه رفتن و با چتر و مانند آن سايه بر سر قرار دادن مانع ندارد اگر چه در حال راه رفتن باشد. بنابراين، مانعى ندارد در منا از چادر تا محلى كه ذبح يا رمى جمرات را انجام مى دهد با چتر برود و نيز جايز است. بعد از آنكه محرم به منزل رسيد ولو در محله هاى جديد مكه براى رفت و آمد به مسجد الحرام در ماشين هاى سقف دار سوار شود يا زير سايه برود.

مسأله 3: قرار گرفتن در سايه چيزى كه بالاى سر نباشد; مانند ديواره اتومبيل، مانعى ندارد.

مسأله 4: در حرمت زير سقف رفتن، تفاوتى ميان سواره و پياده نيست.

مسأله 5: حكم مزبور اختصاص دارد به سايه متحركى كه با انسان حركت مى كند; مثل چتر و سقف ماشين و مانند آن و شامل سايه هاى ثابت مانند پلها و تونلها و پمپ بنزين نمى شود لذا عبور از زير آنها اشكال ندارد.

مسأله 6: نشستن در زير سقف، در حال طى منزل در شب و بين الطلوعين اشكال ندارد. بنابراين جايز است نشستن محرم در ماشينى كه سقف دارد و شب حركت مى كند.

مسأله 7: نظر به اين كه مسجد تنعيم جزو مكه شده و مكه منزل است، كسى كه از مسجد تنعيم براى عمره محرم شده است. مى تواند سوار ماشين سقف دار شود يا زير سايهديگرى برود.

مسأله 8: كسانى كه در مسجدالحرام براى حج محرم مى شوند تا عرفاً در منزل و مكه هستند و در حال سير براى خارج شدن از مكه نيستند مى توانند استظلال كنند.

مسأله 9: سايه قرار دادن به غير سر، مانند شانه و ديگر اعضاى بدن مانعى ندارد.

مسأله 10: محرم به محض رسيدن به مكه مى تواند استظلال نمايد هر چند هنوز به محل سكونت نرسيده باشد.

مسأله 11: سايه قرار دادن براى عذرى مثل شدت گرما يا شدت سرما يا بارندگى اشكالى ندارد ولى كفاره ساقط نمى شود.

مسأله 12: اقوى كفايت يك گوسفند است در احرام عمره هر چند بيش از يك مرتبه سايه قرار داده باشد و يك گوسفند است در احرام حج هر چند بيش از يك مرتبه استظلال كرده باشد.

مسأله 13: كفاره سايه قرار دادن در حالِ طى منزل، يك گوسفند است; چه با عذر سايه قرار داده يا بدون عذر .

مسأله 14: اگر در اثر فراموشى يا ندانستن مسأله، سوار اتومبيل سقف دار شد و بعد از توقف اتومبيل و پياده شدن متوجه شد كفاره ندارد ولى اگر در حال حركت متوجه شد براى مقدارى كه تا زمان ايستادن اتومبيل بناچار زير سقف قرار دارد بايد كفاره بدهد.

عقد كردن

مسأله 1: ازدواج در حال احرام جايز نيست; خواه خودش صيغه عقد را بخواند يا به ديگرى وكالت دهد، خواه عقد دائم باشد يا موقت و در اين حال اگر عقد بخواند عقد او باطل است. همچنين است اگر محرم براى ديگرى صيغه عقد بخواند گرچه او محرم نباشد.

مسأله 2: اگر زنى را در حال احرام براى خود عقد كند، با علم به محرم بودن، آن زن بر او حرام ابدى مى شود.

مسأله 3: اگر كسى عقد كند زنى را براى محرمى و محرم دخول كند، پس اگر هر سه عالم به حكم و موضوع باشند بر هر يك از آنها يك شتر كفاره است. و اگر دخول نكند كفاره نيست، و در اين حكم فرقى نيست بين آن كه زن و عاقد محلّ باشند يا محرم و اگر بعضى از آنها عالم باشند و بعضى جاهل بر عالم كفاره است.

مسأله 4: جايز نيست محرم در مجلس عقد ازدواج براى شاهد بودن حضور پيدا كند ولى جايز است براى انجام عقد ازدواج شهادت دهد.

مسأله 5: اگر زنى احرام بسته باشد و مردى كه محرم نيست او را به عقد خود درآورد، اين عقد باطل است و چنانچه زن عالم بوده، موجب حرمت ابدى نيز مى شود.

مسأله 6: خواستگارى در حال احرام جايز است، گرچه احتياط استحبابى در ترك آن است.

مسأله 7: رجوع كردن به زنى كه طلاق رجعى داده است مانعى ندارد.

نگاه كردن به همسر از روى شهوت

مسأله 1: جايز نيست محرم به همسر خود از روى شهوت نگاه كند.

مسأله 2: اگر محرم به همسر خود از روى شهوت نگاه كند و منى از او خارج شود كفاره اش يك شتر است ولى اگر منى خارج نشود(59) يا از روى شهوت نگاه نكند و منى بيرون بيايد كفاره ندارد.

مسأله 3: اگر محرم به زن اجنبى نگاه كندو منى از او خارج شود كفاره اش يك شتر است اگر متمول باشد و اگر متوسط الحال باشد يك گاو بدهد و اگر فقير است يك گوسفند كفاره بدهد.

لمس كردن

كند و كفاره اش يك گوسفنداست اگر چه منى از او خارج نشود.

مسأله 2: اگر محرم با زن خود ملاعبه كند و منى از او خارج شود بايد يك شتر كفاره بدهد.

بوسيدن زن

مسأله 1: جايز نيست محرم زن خود را از روى شهوت ببوسد و چنانچه بوسيد لازم است يك شتر كفاره بدهد. و اگر از روى شهوت نباشد كفاره اش يك گوسفند است.

مسأله 2: شخص مُحلّ مى تواندهمسر محرم خود را ببوسد ولى اگر فرد محرم لذت ببرد نبايد اجازه بدهد.

جماع كردن

نزديكى با زن در حال احرام حرام است.

مسأله 1: اگر كسى در حال احرام عمره تمتع از روى علم و عمد با زن، چه در قبُل و چه در دبُر جماع كند بايد كفاره بپردازد و براى كفاره يك گوسفند كافى است.

مسأله 2: اگر در احرام حج، قبل از وقوف در مشعرالحرام از روى علم و عمد جماع نمايد بايد حجش را تمام كند و در سال بعد دوباره حج بجاآورد، اگر چه حجش مستحبى بوده است و نيز بايد يك شتر كفاره بدهد.

مسأله 3: اگر اين عمل بعد از وقوف به مشعرالحرام باشد لازم نيست دوباره حج بجا آورد لكن بايد همان كفاره را بدهد. مگر اين كه اين عمل بعد از شوط پنجم طواف نساءباشد كه در اين صورت كفاره نيز ندارد اگر چه گناه كرده است.

مسأله 4: در احكام مذكور فرقى ميان زن و مرد نيست مگر آنكه مرد زن را مجبور به جماع كرده باشد كه در اين صورت بر زن چيزى نيست و كفاره او بر مرد است.
بماند سپس به يكى از مواقيت پنجگانه رفته و احرام ببندد و عمره قبل را اعاده نمايد و اگر بعد از سعى باشد عمره اش صحيح است.

استمنا

مسأله 1: استمنا با عضو تناسلى حرام و حكم آن از نظر كفاره و لزوم تكرار حج و عمره حكم جماع است.

مسأله 1: بيرون آوردن خون از بدن خود براى محرم حرام است. همچنين جايز نيست به مثل خاراندن بدن و مسواك نمودن(78) خون بيرون آورد.

مسأله 2: بيرون آوردن خون از بدنِ ديگرى; مثل حجامت كردن او يا دندان او را كشيدن، حرام نيست.

مسأله 3: خون درآوردن از بدن در موارد ضرورت يا رفع ناراحتى; مثل حجامت براى درمان يا تزريقات يا بيرون آوردن خون دُمَل مانعى ندارد.

مسأله 4: خون درآوردن از بدن كفاره ندارد.
جدال: يعنى گفتن «لا والله» و «بلى والله»

مسأله 1: گفتن كلمه «لا» و كلمه «بلى» و در ساير لغات مرادف آن مثل «نه» و «آرى» دخالتى در جدال ندارد.بلكه قسم خوردن در مقام اثبات مطلب يا ردّ غير، جدال است.

مسأله 2: قسم اگر به لفظ «الله» باشد يا مرداف آن مثل «خدا» در زبان فارسى جدال است. و اما قسم به غير خدا به هر كس كه باشد جدال نيست.

مسأله 3: قسم خوردن به ساير اسماء الله مثل رحمن و رحيم جدال محرّم محسوب نمى شود.

مسأله 4: در مقام ضرورت براى اثبات حقى يا ابطال باطلى قسم خوردن جايز است.

مسأله 5: اگر مراد قسم خوردن نباشد بلكه قصدش اظهار محبت يا تعظيم باشد مثل اينكه بگويد (تو را به خدا زحمت نكشيد) اشكال ندارد.

مسأله 6: اگر در جدال راستگو باشد در كمتر از سه مرتبه چيزى بر او نيست ولى بايد استغفار كند و در سه مرتبه يا بيشتر يك گوسفند كفاره بدهد مگر اينكه بعد از سه مرتبه كفاره داده باشد كه در اين صورت اگر سه مرتبه ديگر جدال كند بايد يك گوسفند ديگر كفاره بدهد.

مسأله 7: اگر جدال و قسم خوردن بر دروغ باشد در همان مرتبه اول يك گوسفند كفاره بدهد و در مرتبه دوم يك گاو و در مرتبه سوم يك شتر بدهد.

مسأله 8: اگر يكبار قسم دروغ خورد و كفاره داد سپس دوباره قسم دروغ خورد بعيد نيستكفاره آن يك گوسفند باشد.

ظاهراً يك گوسفند كافى است. و اگر بعد از ذبح كفاره دو مرتبه ديگر به دروغ جدال كرد كفاره دو مرتبه جدال كردن را دارد كه گذشت.

فسوق (دروغ گفتن و دشنام دادن و فخر نمودن)

مسأله 1: دروغ گفتن و دشنام دادن در همه حال حرام است ولى در حال احرام بخصوص نهى شده است و همچنين محرم بايد از فخر كردن به ديگران اجتناب نمايد.

مسأله 2: فسوق كفاره ندارد ولى بايد استغفار كند و مستحب است چيزى كفاره دهد و بهتر است گاو ذبح كند.

كشتن جانوران و حشرات

مسأله 1: كشتن حشرات مانند پشه و مگس و شپش و امثال آن جايز نيست بلكه جايز نيست هيچ جنبنده اى را به قتل برساند.

مسأله 2: كشتن مگس و پشه و حشرات خاكى اگر اذيت كنند مانعى ندارد.

مسأله 3: جابجا كردن و دور كردن اينگونه حشرات ظاهراً اشكالى ندارد.

شكار كردن حيوانات صحرايى

مسأله 1: شكار كردن حيوانى كه در اصل وحشى است، هر چند فعلا اهلى شده باشد، چه حلال گوشت باشد و چه حرام گوشت و همينطور كشتن و مجروح ساختن بلكه هر نوع اذيت آن حرام است.

مسأله 2: جايز نيست شكار كردن و كشتن حيوانات وحشى مگر در صورت ترس از آزار آنها.

مسأله 3: خوردن گوشت شكار بر محرم حرام است، چه خودش شكار كند يا غير خودش، چه محرم شكار كند يا غير محرم.

مسأله 4: نشان دادن شكار به شكار كننده و هر گونه كمك ديگر به او نيز از محرمات احرام است.

مسأله 5: احكام مذكور شامل حيوان دريايى، مانند ماهى نيست.

مسأله 6: ذبح و خوردن حيوانات اهلى، مثل مرغ خانگى و گاو و گوسفند و شتر مانع ندارد.

مسأله 7: پرندگان، جزو شكار صحرايى هستند و ملخ نيز در حكم شكار صحرايى است.

مسأله 8: كشتن ملخ براى محرم جايز نيست، بنابراين اگر از راهى بگذرد كه ملخ در آن است، چنانچه مى تواند راه خود را تغيير دهد و اگر نمى تواند بايد مواظب باشد ملخ ها را پايمال ننمايد ولى در صورت ناچارى و مشقت و عسر و حرج اشكال ندارد.

مسأله 9: هر شكارى كه حرام است جوجه و تخم آن نيز حرام است.

مسأله 10: نگهداشتن صيدى كه با خود آورده، حرام است، اگر چه خودش مالك آن باشد.

سلاح در برداشتن

مسأله 1: دربرداشتن سلاح مثل شمشير و تفنگ و مانند آنها، از وسايل جنگى، جايز نيست مگر براى ضرورت.

بعضى از محرمات حرم الهى

مسأله 1: كندن و بريدن درخت يا گياهى كه در حرم روييده، جايز نيست حتى براى غير محرم، مگر درخت هاى ميوه و درخت خرما و گياه اذخر كه گياه معروفى است (حكم درخت ها و گياهانى كه در منزل شخصى است، نظر به اين كه مورد حاجت حجاج ساير كشورها نيست ذكر نشد).

مسأله 2: اگر به طور متعارف راه برود و گياهى از راه رفتن او قطع شود اشكال ندارد.

مسأله 3: اگر درختى را كه كندنش جايز نيست از بيخ بكند كفاره اش قيمت همان درخت است و اگر مقدارى از آن را قطع كند كفاره اش قيمت همان مقدار است.

مسأله 4: در قطع گياهان كفاره نيست بجز استغفار.

مسأله 5: شكار كردن حيوان صحرايى در حرم و كشتن آن جايز نيست و در اين حكم فرقى ميان محرم و غير محرم نيست.

مسائل راجع به صيد در محرمات احرام گذشت

پانویس

بازگشت به کتب منکر متفرقه