فرهنگ مصادیق:غسل جنابت - ویکی شیعه
مقدمه
غسل جِنابَت غسلی است که به سبب جنابت انجام میشود. این غسل برای واجباتی که باید با طهارت انجام شوند مانند نماز، واجب میشود. کسی که غسل جنابت کرده نباید برای نماز وضو بگیرد ولی در اینکه با سایر غسلها میتوان نماز خواند یا خیر نظرات متفاوتی وجود دارد.
در قرآن، از نماز خواندن جُنُب پیش از غسل کردن نهی شده است.
عوامل جنابت
جنابت نتیجه خارج شدن مَنی و یا رابطه جنسی منجر به دخول است. به شخصی که این حالت به او دست داده «جُنُب» میگویند. خروج از این حالت مشروط به انجام غسل جنابت است.
آیه و روایات غسل جنابت در قرآن کریم از نماز خواندن شخص جُنُب پیش از غسل نهی شده است: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا (ترجمه: ای کسانی که ایمان آوردهاید، در حال مستی به نماز نزدیک نشوید تا زمانی که بدانید چه میگویید؛ و [نیز] در حال جنابت [وارد نماز نشوید] -مگر اینکه راهگذر باشید- تا غسل کنید؛)[۱]
در بخش طهارت دو کتاب وسائل الشیعه و مستدرک آن، ۳۹۷ روایت در موضوع جنابت و غسل جنابت نقل شده است.
مستحب یا واجب
به قول مشهور، غسل جنابت پس از اینکه جنابت حاصل شد به خودی خود مستحب است ولی برای انجام دادن عمل واجبِ مشروط به طهارت مانند طواف واجب و نمازهای واجب روزانه یا روزه، واجب میشود و وجوب آن در اصطلاح فقهی واجب غیری است.[۲] نمیتوان بدون وجود حالت جنابت به تصور اینکه این غسل مستحب است غسل جنابت کرده و با آن نماز خواند.
کیفیت غسل جنابت
غسل غسل جنابت همچون دیگر غسلها به دو گونه ترتیبی و ارتماسی انجام میگیرد.[۳]
احکام
اگر جنابت به سبب خروج منی باشد، به قول مشهور، استبراء پیش از غسل مستحب است.[۴]
شستن دستها، مضمضه و استنشاق قبل از غسل و گفتن «بسم اللّه» و خواندن دعاهای وارد شده هنگام غسل کردن استحباب دارد.[۵] غسل جنابت از وضو کفایت میکند و بنابر قول مشهور، وضو با غسل جنابت استحباب ندارد[۶] و برخی این وضو را جایز نمیدانند.
چنانچه در اثنای غسل جنابت مجددا جنب شود، غسل باطل است و باید آن را از سر بگیرد؛ اما اگر حدث اصغر(مانند ادرار و باد معده) عارض شود، در بطلان غسل و از سر گرفتن آن اختلاف است؛ چنان که بنابر قول به صحّت غسل، در وجوب وضو برای نماز نیز اختلاف میباشد (حدث).
آمیزش با همسر حتی اگر قادر بر غسل کردن نباشد و وقت نماز نیز داخل شده باشد جایز است و برای نماز تیمّم میکند؛ لیکن با عدم توانایی بر تیمّم، جایز نیست.[۷]
صحت روزه متوقف بر غسل جنابت به قول مشهور، صحّت روزه ماه رمضان، متوقف بر غسل کردن پیش از اذان صبح است و چنانچه کسی که غسل بر عهده دارد، به عمد پیش از اذان غسل نکند، روزهاش باطل و قضا و کفّاره بر عهدهاش ثابت است. اصطلاح فقهی این موضوع بقاء بر جنابت است.
وضوی پس از غسل فقیهان شیعه دربارهٔ کفایت غسل جنابت از وضو اختلافی ندارند و بسیاری از آنان در اینباره ادعای اجماع نمودهاند.[۸][۹][۱۰] افزون بر این، مشهور فقها با غسل جنابت وضو را نامشروع میدانند[۱۱][۱۲] شیخ طوسی به استحباب وضو همراه با غسل جنابت فتوا داده است.[۱۳] دربارهٔ کفایت دیگر غسلها از وضو در میان مراجع تقلید اختلاف است و مشهور فقیهان نظریه عدم کفایت را برگزیدهاند.[۱۴] سیدمرتضی، ابن جنید،[۱۵] و سید محسن حکیم آن را بعید ندانستهاند.[۱۶] در میان فقهای معاصر این نظریه طرفداران بیشتری پیدا کرده است.
فهرست منابع
مختلف الشیعة فی احکام الشریعه، حسن بن یوسف العلامة الحلی (م. ۷۲۶ ق.)، به کوشش مرکزالابحاث والدراسات الاسلامیة، اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۴۱۲ ق.
العروة الوثقی، سید محمد کاظم یزدی (م. ۱۳۳۷ ق.)، پنجم، قم،دار التفسیر، اسماعیلیان، ۱۴۱۹ ق.
المبسوط فی فقه الامامیه، محمد بن الحسن الطوسی (م. ۴۶۰ ق.)، به کوشش محمد باقر بهبودی، تهران، مکتبة المرتضویة،[بی تا].
جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، محمد حسن نجفی (م. ۱۲۶۶ ق.)، هفتم، بیروت،دار احیاء التراث العربی.
مستند العروة الوثقی، تقریرات آیة الله خوئی (م. ۱۴۱۳ ق.)، مرتضی بروجردی، قم، مدرسةدار العلم، [بی تا].
الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، یوسف بحرانی (م. ۱۱۸۶ ق.)، به کوشش علی آخوندی، قم، نشر اسلامی، ۱۳۶۳ ش.
پانویس
- ↑ نساء-۴۳.
- ↑ العروة الوثقی، ج۱، ص۴۹۲.
- ↑ العروة الوثقی، ج۱، ص۴۹۴.
- ↑ جواهر الکلام، ج۳، ص۱۰۸.
- ↑ العروة الوثقی، ج۱، ص۵۱۲-۵۱۳.
- ↑ الحدائق الناضرة، ج۳، ص۱۱۸.
- ↑ العروة الوثقی، ج۱، ص۴۷۸.
- ↑ الخلاف، ص۱۳۱، مسأله ۷۴.
- ↑ مختلف الشیعه، ج۱، ص۳۳۹.
- ↑ جواهر الکلام، ج۳، ص۲۴۰.
- ↑ جواهر الکلام، ج۳، ص۲۴۰.
- ↑ التنقیح، ج۶، ص۴۹۷.
- ↑ مختلف الشیعه، ج۱، ص۳۴۰.
- ↑ جواهر الکلام، ج۳، ص۲۴۰.
- ↑ مختلف الشیعه، ج۱، ص۳۴۰.
- ↑ مستمسک العروه، ج۳، ص۳۴۵.
