فرهنگ مصادیق:مسافرت حرام

مسافرت حرام

مسافرت برای گرفتن مالیات

۱۶۰۹. شخصی که مأمور گرفتن مالیات در کشوری مثل پاکستان است و برای گرفتن آن گاهی به مسافرت می‌رود، آیا سفر او حرام و نماز تمام است؟
ج. در سفر حرام، نماز تمام است و در سؤال مفروض، حرام بودن سفر فی الجمله است.

روزه در سفر معصیت

۱۶۱۰. آیا در سفر معصیت که نماز تمام است، روزه را هم باید بگیرد؟ آیا روزه او صحیح است یا باید دوباره قضا کند؟
ج. بله، باید روزه واجب را بگیرد و روزه اش هم صحیح است.

مسافرت برای شرکت در مجلس حرام

۱۶۱۱. اگر شخصی را به جایی ـ که مسافت شرعی است ـ برای عروسی دعوت کنند و او می‌داند که در آنجا موسیقی مطرب پخش می‌شود و با فرض حضور، نمی‌تواند خودداری و جلوگیری از شنیدن داشته باشد، وظیفه نماز و روزه او چگونه است؟
ج. اگر مقصود و هدف از سفر او شنیدن و گوش دادن موسیقی نیست، ولی در ضمن سفر مبتلا به آن می‌شود، نمازش شکسته و روزه هم نمی‌گیرد. (جامع المسائل ص ۵۸۹ و وسیله مسئله ۹۵۸ و ۹۶۰)

سوار کردن همسر در ماشین دولتی

۱۶۱۲. کارمندی برای انجام کار دولتی به مسافت شرعی می‌رود و برخلاف مقررات، همسر خود را هم سوار می‌کند. وظیفه نماز و روزه خود و همسر وی چگونه است؟
ج. اگر سوار شدن همسر سبب زیادتی خرج وسیله نشود و هیچ تأثیری در سفر شغلی کارمند نداشته باشد، اینجا کشف رضایت مالک می‌شود که بر فرضی که بفهمند راضی هستند و در نتیجه نماز شکسته است.

استفاده از وسیله دولتی برای کارهای شخصی

۱۶۱۳. کارمندی با استفاده از ماشین دولتی برای کارهای شخصی به مسافت شرعی می‌رود، حکم نماز او چیست؟
ج. اگر بر خلاف مقرّرات است، حکم ماشین و وسیله نقلیه غصبی را دارد و نمازش تمام است.

قصد ورود به منزل غصبی

۱۶۱۴. مسافرت به محلّی که بیشتر از مسافت شرعی است و در آنجا بنا دارد وارد منزل غصبی بشود، وظیفه او در این سفر چیست؟
ج. اگر مقصود اصلی از سفر غیر معصیت باشد و معصیت مقصود فرعی و تبعی است، نماز شکسته است.

سفر برای خوش گذرانی و صید ماهی

۱۶۱۵. در رابطه با این مسئله که اگر برای لهو و خوش گذرانی به شکار رود نمازش تمام و اگر برای تهیه معاش باشد نمازش شکسته است آیا این حکم شامل کسانی که برای صید ماهی می‌روند نیز هست یا خیر؟
ج. بله، شامل آنها هم می‌شود.

کثیرالسّفر

۱۶۱۶. به چه کسی کثیرالسّفر می‌گویند و معیار آن چیست؟
ج. کثیرالسّفر کسی است که غالباً در کمتر از ده روز به حدّ مسافت شرعی رفت وآمد کند. به حدّی که عرفاً مصداق کثیرالسّفر شود.

حکم کثیرالسّفر و دائم السّفر

۱۶۱۷. آیا حکم کثیرالسّفر و دائم السّفر یکی است، مثلاً افرادی که برای تحصیل از شهری به شهر دیگر می‌روند با کسی که شغل او سفر است در تمام خواندن نماز و گرفتن روزه برابرند؟
ج. بله، حکمشان یکی است.

فرق شغله السفر با شغله فی السفر

۱۶۱۸. اینکه می‌گویند «شغل او سفر» است و دیگر اینکه «شغل او در سفر» است، چه تفاوتی با هم دارند؟ و به لحاظ فقهی این تفاوت چه ثمرات عملی دارد؟
ج. چون میزان کثرت سفر است؛ لذا این دو صورت فرقی در حکم ندارند.

عدم استقرار وظیفه شغلی

۱۶۱۹. بنابراین که در سفر شغلی در صورتی که عرفاً به آن سفر شغلی بگویند، نماز تمام است، آیا در مواقعی که برای پذیرش مسئولیت شغلی به شهرستان دیگری مسافرت می‌کنم و استقرار نهایی مسئولیت شغلی در آن شهرستان مستلزم موافقت نهایی افراد دیگری است، وظیفه چیست؟
ج. چنین مسافرتی، مسافرت شغلی نیست و نماز شکسته است.

سفر اوّل چیست؟

۱۶۲۰. مراد از سفر اوّل، مسافرت عرفی است یا شرعی؟
ج. منظور مسافرت شرعی یعنی طی کردن هشت فرسخ است و پس از طی این مسیر، سفر اوّل شرعی تحقق یافته؛ است هر چند سفر اوّل عرفی هنوز تحقق نیافته است.

کفایت هشت فرسخ برای صدق سفر اوّل

۱۶۲۱. فرد کثیرالسّفر که پس از اقامت ده روز در جایی در سفر اوّل نمازش شکسته است، آیا برای صدق سفر اوّل همان هشت فرسخ کافی است؟
ج. کفایت می‌کند.

نماز کثیرالسّفر در ۱۵ روز تعطیلات

۱۶۲۲. اگر کثیرالسّفر در تعطیلات نوروز ـ که حدوداً ۱۵ روز است ـ یا تابستان ـ که غالباً از دو ماه بیشتر و محل کار یا تحصیل تعطیل است ـ برای حقوق یا کاری غیر از تحصیل و کار به آنجا مسافرت نماید، نماز او چه حکمی دارد؟
ج. در سفر برای غیر شغل، حکم مسافر دارد، حتّی در سفر به محلّ کار.

ماندن بدون قصد ده روز در محل کار و تحصیل

۱۶۲۳. اگر کسی بعد از تحقّق کثرت سفر، بدون قصد ده روز در سربازخانه یا محلّ کار و تحصیل مانده، در سفر اوّل وظیفه او چیست؟
ج. در فرض سؤال، نماز او تمام است.

قصد مسافرت به جمکران به مدت چهل هفته

۱۶۲۴. افرادی که قصد مسافرت برای چهل هفته پیاپی از شهرهای دور به مسجد مقدّس جمکران را دارند و همچنین افرادی که سالیان پیاپی هر هفته به این مکان مقدّس تشریف می‌آورند، در مورد نماز و روزه‌های واجب چه وظیفه‌ای دارند؟
ج. در فرض سؤال، نماز آنها تمام و روزه آنها صحیح است، البته با مراعات مسئله ۱۰۶۶ رساله.

راننده در سفر طولانی

۱۶۲۵. راننده‌ای از اهواز به آلمان کالا حمل می‌نماید و رفت وآمد او حدود یک ماه یا بیشتر طول می‌کشد. آیا در سفر اوّل نمازش شکسته است یا به علّت طولانی بودن سفر باید از همان سفر اوّل تمام بخواند؟
ج. باید بعد از هشت فرسخ اوّل نماز را تمام بخواند.

مسافرت به غیر وطن

۱۶۲۶. افرادی از محلّ کار، بعدازظهر به غیر وطن مسافرت می‌کنند و فردا صبح به محلّ کار می‌روند بدون اینکه به وطن برگشته باشند. تکلیف نماز و روزه آنها چیست؟
ج. اگر برای غیر شغل سفر می‌کنند، حکم مسافر را دارند و اگر رفت وآمد آنها همان رفت وآمد شغلی آنهاست، نمازشان تمام است و می‌توانند روزه بگیرند و در هر صورت در برگشت که برای کار به محلّ می‌روند، حکم سفر شغلی مترتّب است.

سفر غیر شغلی

۱۶۲۷. کثیرالسّفر اگر در این بین سفر غیر شغلی بکند، بعد از رجوع به سفر شغلی در همان سفر شغلی اوّل نمازش کامل می‌شود یا از سفر دوّم به بعد؟
ج. در همان سفر شغلیِ اوّل نماز او تمام است؛ اگر ده روز اقامت با قصد در غیر وطن و یا بدون قصد در وطن نکرده باشد.

مسافرت به مکان‌های دیگر

۱۶۲۸. اگر بعد از برگشت از محلّ کار و یا تحصیل تا سفر بعدی به آنجا ده روز گذشته، ولی در این بین مسافرت‌های دیگری به مکان‌های دیگر داشته است. آیا در سفر به محلّ کار نماز او شکسته است، یعنی سفر اوّل او محسوب می‌شود؟
ج. اگر ده روز در یک محلّ نمانده، حکم سفر اوّل را پیدا نمی‌کند.

تغییر شغل و مسافرت

۱۶۲۹. اگر شخصی هر روز از محلّ اقامت خود برای تدریس به بیش از مسافت شرعی مسافرت نماید، حال اگر شغل خود را عوض کند و برای کار دیگری به همان سفر برود، وظیفه اش چیست؟
ج. اگر شغل جدید به گونه‌ای است که برای آن زیاد سفر می‌کند و ده روز در یک مکان نمی‌ماند، سفر برای شغل جدید در حکم سفر قبلی است.

همسر فرد کثیرالسّفر

۱۶۳۰. همسر شخص کثیرالسّفر که به همراه او می‌رود، چه حکمی دارد؟
ج. اگر بنا دارد همراه او برود، به حکم کثیرالسّفر است.

مسافرت لازمه شغل

۱۶۳۱. شغل من لوله کشی گاز است که به فتوای حضرتعالی چون کثیرالسّفرم نمازم تمام است. ولی چند ماه یک بار برای تهیه اوراق مربوط یا مهر شرکت به تهران سفر می‌کنم. وظیفه نماز و روزه من در این سفر چیست؟
ج. اگر مسافرت مذکور، لازمه شغلی شماست نماز تمام و روزه صحیح است.
۱۶۳۲. ماهی گیرانی که گاهی برای خرید لوازم قایق و تور ماهی گیری و یا برای تهیه اوراق مربوط به شغل، به حدّ مسافت مسافرت می‌کنند، وظیفه نماز و روزه آنها چیست؟
ج. اگر در شغل خود کثیرالسّفر نیستند، نماز را قصر و روزه را افطار کنند و در غیر این صورت لوازم شغلی در حکم خود شغل است.
۱۶۳۳. اگر افراد کثیرالسّفر ـ غیر از سفرهای متعارف شغلی شان ـ گاهی برای کار اداری در رابطه با شغلشان به جای دیگر مسافرت کنند، تکلیف آنها چیست؟
ج. اگر برای شغل می‌روند، حکم سفر شغلی را دارند.

مبلّغینی که هر روز به حدّ مسافت شرعی سفر می‌کنند

۱۶۳۴. طلبه‌ای برای امر تبلیغ در یک ماه به مکانی می‌رود که هر روز به حدّ مسافت شرعی باید سفر کند، آیا وی کثیرالسّفر است؟
ج. کثیرالسّفر می‌شود، اگر معمولاً تبلیغ می‌رود.

مسافرت‌های پیاپی در حدّ مسافت

۱۶۳۵. فردی چهارده روز از ماه را در وطن می‌ماند و در بقیه ماه به مکان دیگری می‌رود که در آن مکان، مسافرت‌های پیاپی در حدّ مسافت دارد، آیا احکام کثیرالسّفر شامل حال وی می‌شود؟
ج. کثیر السّفر است و در غیر سفر اوّل به حکم فرد مقیم است.

وظیفه کثیرالسّفر در سفر اوّل

۱۶۳۶. کثیرالسّفر اگر در سفر اوّلش بیش از حدّ مسافت برود و برگردد، حکم نمازهای وی در مسیر رفت و برگشت چیست؟
ج. در هشت فرسخ اوّل نماز قصر است و پس از آن تمام است.

مسافرت هفتگی طلاب، کارگران، دانشجویان و...

۱۶۳۷. کسی که شغلش در سفر می‌باشد مانند کارگران کارخانه یا برخی از طلاب که هر هفته از تهران یا شهرهای دیگر جهت تحصیل به قم می‌آیند و آخر هفته به وطن مراجعت می‌کنند، تکلیف نماز و روزه آنها چیست؟
ج. اگر غالباً ده روز متوالی در جایی نمی‌مانند کثیرالسّفر هستند و نمازشان تمام و روزه هم می‌گیرند.

خدمه هواپیما

۱۶۳۸. فردی در هواپیما کار می‌کند و پیاپی به مسافرت می‌رود و در جایی که فرود می‌آید، از آنجا تا حدّ مسافت شرعی برای استراحت به هتل می‌رود، آیا نمازش در آنجا تمام است؟
ج. آن سفرها هم لازمه شغل است و نماز در آنجا هم تمام است.

وظیفه مسافری که فقط بیست روز کثیرالسّفر است

۱۶۳۹. فردی تنها مدت بیست روز کثیرالسّفر است. نمازش چه حکمی دارد؟
ج. احتیاطاً جمع کند؛ یعنی هم شکسته نماز بخواند و هم تمام.

کثرت سفر با قصدهای مختلف

۱۶۴۰. فردی به صورت همیشگی در کمتر از ده روز به شهری مسافرت می‌کند، ولی هر هفته‌ای به جهت کار و غرضی غیر از کار و غرض قبلی می‌رود، آیا کثیرالسّفر اطلاق می‌شود؟
ج. کثیرالسّفر است.

مسافرت راننده داخل شهر به شهر دیگر

۱۶۴۱. فردی که شغلش رانندگی داخل یک شهر و اطراف آن به حدّ مسافت شرعی است و از آن شهر به شهر دیگری برای رانندگی در اطراف شهر دوّمی به حدّ مسافت می‌رود، آیا در سفر از شهر اوّل به شهر دوم نمازش تمام است؟
ج. بلی، زیرا این سفر هم مقدمه شغل اوست. البته در کثرت سفر باید سفر تا حدّ مسافت باشد نه کمتر از آن.

رفت و بازگشت

۱۶۴۲. کثیرالسّفری که در سفر اوّلش نماز را شکسته می‌خواند. آیا در بازگشت هم همین حکم را دارد؟
ج. در این فرض در برگشت، نماز او تمام است.

آغاز به کار فرد کثیرالسّفر و نماز او

۱۶۴۳. آیا کثیرالسّفر (کسی که زیاد سفر می‌کند)، بلافاصله بعد از شروع به کار باید نمازش را کامل بخواند یا بعد از مدّتی که از شروع به کار گذشت و یا بعد از سفر دوّم؟
ج. با صدق عملیّت سفر (سفر کاری)، بعد از سفر اوّل نمازش تمام است.

تردید در ماندن

۱۶۴۴. اگر پس از سفر اوّل نداند که کمتر از ده روز در محل تحصیل می‌ماند یا نه، اگر این تردید در هر مراجعت از وطن به محلّ تحصیل وجود داشته باشد، نمازش چه حکمی دارد؟
ج. اگر در سفر قصد ده روز ندارد، نمازش شکسته است؛ ولی کسی که برای کار یا تحصیل غالباً مسافرت می‌کند و ده روز نمی‌ماند، نمازش تمام است حتّی اگر بیش از ده روز با تردید بماند.

حکم نماز و روزه سربازان وظیفه

۱۶۴۵. حکم نماز و روزه کسانی که دوره سربازی خود را می‌گذرانند و هر روز به وطن مراجعت می‌کنند یا در هفته یک بار روز جمعه به وطن می‌آیند چیست؟
ج. حکم کثیرالسّفر را دارند و نماز و روزه آنها تمام است.

حکم نماز و روزه دانشجویان که هر هفته مسافت بیش از حد شرعی را طی می‌کنند

۱۶۴۶. ۱) حکم نماز و روزه دانشجویانی که فاصله وطن آنها تا محل تحصیل بیش از چهار فرسخ شرعی است و سه روز در هفته، به محل تحصیل می‌روند و در همان روز برمی گردند و حداقل برای یک ترم چنین برنامه‌ای دارند در محل تحصیل و بین راه بیان فرمایید.
۲) حکم نماز و روزه دانشجویانی را که فاصله وطن آنها تا محل تحصیل بیش از چهار فرسخ شرعی است و فقط یک روز در هفته به محل تحصیل می‌روند و برمی گردند و حداقل برای یک ترم چنین برنامه‌ای دارند، در محل تحصیل و بین راه بیان فرمایید.
ج. در هر دو مورد نماز و روزه آنها در محل تحصیل و در بین راه تمام است.

رفتن هر هفته به باغ

۱۶۴۷. شخصی در اطراف شهر خود باغی دارد که جمعه‌ها به آن باغ می‌رود. نماز و روزه او چگونه است؟
ج. اگر فاصله اش تا شهر به حدّ مسافت شرعی (۸ فرسخ) است و هر هفته به آنجا می‌رود، نماز در آنجا تمام است.

مسافرت هفتگی کاسب جهت تهیّه جنس

۱۶۴۸. کاسبی که هفته‌ای یک بار جهت فراهم کردن اجناس، مسافرت شرعی انجام می‌دهد، وظیفه اش چیست؟
ج. اگر قصدش بر این است که شغلش به همین نحو باشد، به حکم کثیرالسّفر و شغله السفر (کسی که شغلش سفر است مثل راننده)، می‌باشد.

مسافرت هفتگی معلّمین و دانش آموزان

۱۶۴۹. معلّمین یا دانش آموزان و... که هفته‌ای یک بار یا هر روز به محلّ کار می‌روند و برمی گردند (و حتّی ظهر شرعی را در بین راه می‌باشند) حکم نماز و روزه آنها چیست؟
ج. نمازشان تمام است و می‌توانند روزه بگیرند. (با ملاحظه مسئله ۱۰۶۶ رساله)

کسی که هر هفته به وطن می‌رود

۱۶۵۰. شخصی که در ایّام هفته در حدّ مسافت شرعی از وطن دور است؛ ولی هر جمعه به وطن برمی گردد و این عمل را تا یک ماه یا دو ماه یا سه ماه ادامه می دهد، حکم نماز و روزه اش چیست؟
ج. اگر سفرهای تکراری و پشت سر هم دارد، به حکم کثیرالسّفر است. ولی در کمتر از آن، احتیاط در جمع می نماید؛ یعنی نمازش را هم شکسته و هم تمام می خواند، و هم چنین سفرهای اتّفاقی موقّتی.

نماز و روزه ی جهانگردان، سیّاحان و سفرهای تفریحی

۱۶۵۱. آیا کسی که برای شغل و کار، زیاد سفر می‌کند، کثیر السّفر است یا هر کسی که زیاد سفر می کند، مثل جهانگردان یا برای تفریح و سیاحت سفر می کند نیز کثیر السّفر محسوب می‌شوند؟
ج. بله، فرق نمی کنند.

حکم دانشجویی که هر دو هفته یا ۱۰ روز یک بار مسافرت کند

۱۶۵۲. دانشجویانی که فاصله وطن تا محل تحصیل آن‌ها بیش از چهار فرسخ شرعی است و هر دو هفته یک بار یا بیش از ده روز یک بار به محل درس می‌روند و بر می‌گردند و حداقل برای یک ترم چنین برنامه‌ای دارند، حکم نماز و روزه آن‌ها را در محل تحصیل و بین راه بیان فرمایید.
ج. نمازشان در محل تحصیل، چون قصد ده روز دارند تمام است؛ ولی بین راه نمازشان شکسته است و همین طور نسبت به روزه ی شان که در صورت قصد ده روز در محل تحصیل باید روزه بگیرند؛ ولی در بین راه حکم مسافر را دارد. (جهت اطلاع بیشتر به مسأله ی ۱۳۵۸ رساله رجوع شود.)

استادانی که هر سه روز مسافرت می کنند

۱۶۵۳. حکم نماز و روزه استادانی که سه روز در هفته به محل تدریس رفت و آمد دارند را؛ در دو صورت زیر در محل تدریس و بین راه بیان فرمایید:
۱) محل تدریس یک شهر است.
۲) محل تدریس شهرهای مختلف است.
ج. در هر دو صورت نماز و روزه آن‌ها تمام است.

فردی که محل تحصیل و تدریس او در دو جای مختلف است

۱۶۵۴. کسی که وطن او کاشان است و برای تحصیل به قم آمده و خانه گرفته است و محل تحصیل او در ۱۰ کیلومتری قم بوده و برای تدریس هم در هفته دو روز به روستا می‌رود و شب به قم باز می‌گردد و در آخر هفته هم به کاشان می‌رود، حکم نماز و روزه او چگونه است؟
ج. نماز و روزه اش در هر سه محل و بین راه تمام است.

نماز راننده با ۲۰ روز مسافرت و ۲۰ روز استراحت

۱۶۵۵. دو نفر راننده، ماشینی را از شرکت خریداری و شروع به رانندگی و مسافربری می‌کنند؛ به این نحو که ۲۰ روز یکی از آن‌ها با ماشین کار می‌کند و شریک دیگر در خانه می‌ماند و سپس شریک دیگر با ماشین به مدت ۲۰ روز رانندگی می‌کند و آن راننده ی اوّل ۲۰ روز در خانه می‌ماند. آیا نماز و روزه ی آن دو مثل سایر رانندگان است؟
ج. بلی، حکم راننده دارند؛ مثل راننده ی فصلی.

سفر شغلی

۱۶۵۶. شخصی در طول سال حدود سه ماه تابستان را در مسافت شرعی مسافرکشی می کند، حکم نمازش چیست؟
ج. نمازش در آن سه ماه تمام است.

حدّ سفر دوم

۱۶۵۷. شخصی که شغلش مسافرت بوده، بعد از ماندن ده روز در وطن، جنسی را از شهر خود به اصفهان که فاصله اش بیش از ۸ فرسخ است برده و چون جنس در آن جا فروش نرفته، آن را به شهرکرد برده است، آیا همین که به شهرکرد رفته، سفر دوم است و نماز را تمام بخواند؟
ج. بله، بعد از هشت فرسخ اوّل نمازش تمام است.
۱۶۵۸. سربازی از شهرستان به یکی از پادگان‌های تهران آمده و مأموریتش گشت زدن در اطراف تهران تا شعاع بیش از مسافت شرعی است و مقرّش در تهران است، حکم نماز و روزه ی او چگونه است و سفر اوّل وی چه وقت و کجا پایان می‌یابد که از سفر دوم نماز را تمام و روزه را بگیرد؟
ج. از اوّل این کار بعد از این که ۸ فرسخی راه را طی کرد، بعد از آن دیگر نماز و روزه اش تمام است.

حکم کسی که نیمی از سال را در وطن و بقیه را در سفر است

۱۶۵۹. کسی در طول سال پانزده روز سفر می‌کند و پانزده روز در وطن می ماند، نماز و روزه ی او چگونه است؟
ج. در آن ۱۵ روز نماز و روزه اش تمام است، البته غیر سفر شرعی اوّل یعنی هشت فرسخ آغاز سفر.

روزه ی قضای کسی که شغلش سفر است

۱۶۶۰. اینجانب کارمند و برای شغل، همه روزه در حد مسافت شرعی در رفت و آمد هستم. تکلیف نماز و روزه ام چیست و آیا می‌توانم روزه ی قضا بگیرم؟
ج. نماز و روزه ی شما تمام است و قضای روزه هم صحیح است

منبع:مرکز تنظیم ونشر آثارآیت الله بهجت - تاریخ برداشت :۹۵/۹/۱۴

بازگشت به سفر برای انجام گناه