فرهنگ مصادیق:ممنوعیت خوردن خون
محتویات
مقدمه
خدا در قرآن میفرماید:
« همانا او خوردن مردار و خون را بر شما حرام کرد »
نزول
مساله حرمت خون در چهار سوره قرآن کریم با الفاظ مختلف تکرار شده است که در سه سوره نحل، بقره و مائده الفاظ کاملا شبیه همدیگر است ولی در سوره انعام این گونه آمده است:
« بگو ای پیامبر در احکامی که به من وحی شده، من چیزی را که برای خورندگان طعام حرام باشد نمییابم جز آنکه مردار حیوان مرده باشد یا خون ریخته یا گوشت خوک باشد که آن پلید است »
در این آیه تعبیر ( دما مسفوحا) خون ریخته شده، آمده است. این در مقابل خونهای کمی است که در لابه لای مویرگهای گوشت حیوانات پس از سر بریدن آنها میماند. و ضمیر در عبارت (فانه رجس ) با اینکه مفرد است ولی به عقیده ی بسیاری از مفسران به هر سه مورد ( خون، مردار، خوک ) نه فقط به خوک، برمی گردد و این با ظاهر آیه نیز سازگار تر است. یعنی اینها همه پلید هستند و با طبع انسان نا سازگارند.
آیات سورههای نحل و انعام در سرزمین مکه و آیات سورههای بقره و مائده در مدینه نارل شدهاند و تکرار حرمت خون در قرآن به خاطر تاکید بر موضوع و خطرات جسمی و روحی آن و نیز شیوع عادت زشت خونخواری در مردمان عصر جاهلیت بوده است.
تاریخچه
مساله خوردن خون در میان اقوام و ملل جهان سابقه طولانی داشته است و گاهی از آن به عنوان یک غذای لذیذ استفاده میشده است.
در آمریکای شمالی ( قدیم ) با خون تغذیه میکردند.
و در دوران جاهلیت نیز مردمان خون را میخوردند و یکی از غذاهاید رسمی و مفید میدانستند.
در یهود هم مساله حرمت خون سابقه دارد به طوری که تورات میخوانیم:
« خون را مخور آن را مثل آب بر زمین بریز»
احکام
در شریعت اسلام چند حکم در مورد خون آمده است:
اول: خون در لیست عذاهای ممنوعه است و خوردن آن حرام است و گناه محسوب میشود.
دوم: خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد ( یعنی هنگامی که رگ بریده میشود خون آن میجهد ) نجس است.
سوم: خرید و فروش عین نجس جایز نیست مگر آنکه بتوان از آن استفتده حلال نمود. و خون با اینکه عین نجس است اما خرید و فروش آن جایز است چون استفادههای حلال و معقول مثل تزریق خون برای نجات جان مجروحان و بیماران دارد.
حکمت و اسرار علمی
در مورد حرام بودن خون و نجس بودن آن و اسرار علمی و فقلسفه وجودی این احکام سخنان متفاوتی توسط متخصصان علوم چزشکی و غذایی بیان شده است. و روایاتی نیز در این باره وجود دارد.
۱- « مردی از امام صادق پرسید: چرا خداوند خوردهنئخون را حرام کرده است ؟ امام فرمود: برای آنکه خوردن خون باعث قساوت قلب و رفتن مهر و عاطفه است و خون خواری موجی تعفن بدن و تغیر رنگ چهره و بدن میشود.»
در روایتی میخوانیم:
« آنها که خون میخورند آن چنان سنگ دل میشوند که حتی ممکن است دست به قتل پدر و مادر و فرزند خود بزنند.»
۲- دکتر احمد قرقوز و دکتر عبدالحمید دیاب مینویسند:
« خون غذای انسان نیست. چرا که پروتئینهای پلاسما ( آلبومین، گلاوبوبین، فیبرینوژن ) بسیار کم است (حدود ۶-۸ میلی گرم در صد ) و ترکیبات خون بسیار دیر هضم است ویا به سختی جذب رودهها میشود.
از آنجا که یکی از وظایف خون حمل کردن سموم و مواد زائد بدن ( مثل اوره، اسید اوریک، کریاتینین و گاز دی اکسید مربن است. در صورتی که کسی خون را از طریق دهان بخورد به میزان زیادی از این مواد و سموم را وارد بدن خود کرده است. خون محیط مناسبی برای رشد انواع میکروب هاست که این میکروبها را ابزار کشتن ( ذبح کردن )، دستها، هوا، مگسها و ظرفی که خون در آن ریخته میشود جذب میکند و علاوه بر آن گاهی حیوانی که خون آن در دست ماست بیمار است ( به ویژه بیماریهای عفونی ) که در آن صورت خطرناک است.
هنگام خوردن خون از طریق دهان، میزان اوره خون به دلیل شکسته شدن پروتئینها بالا میرود و گاهسی منجر به کما میشود.
برخی ادعا دارند که خوردن خون برای استفاده از ترکیبات آهن موحود در آن مفید میباشد. این سخن مردود است زیرا آهن موجود در خون، آهن آلی است که نسبت به عترکیبات آهن غیر آلی بسیار کند تر و سخت تر جذب رودهها میشود...
خوردن کبد ( جگر سیاه ) و طحال حیوانات حلال گوشت که از نظر شرعی نیز بلا اشکال است میتواند مقدار قابل توجهی آهن به بدن برساند. و دانش پزشکی نیز هیچ گونن زیانی برای مصرف این دو قائل نیست بلکه بر عکس، ثابت شده که این دو عضو از مظر در برداشتن بسیاری از مواد غذایی، مفید می با شند واز جمله ماده قند زای گلوکوژن، آهن، پروتئین و انواع ویتامین هاست. بدین ترتیب میبینیم که تا چه حد دانش پزشکی مهر تایید بر نظریات شرعی میزند »
۳- برخی مفسران مینویسند:
« هنگامی که خون از جریان میافتد و به اصطلاح میمیرد ف گلبول هلی سفید از بین میروند و به همین دلیل میکروبها که میدان را خالی از حریف میبینند به سرعت زاد و ولد کرده گسترش مییابند.بنابراین اگر گفته شود خون به هنگامی که از جریان میافتد آلودهترین اجزای بدن انسان و حیوان است گزاف گفته نشده است. »
