فرهنگ مصادیق:وفای به عهد - ویکی اهل البیت

وفای به عهد - ویکی اهل البیت

مقدمه

عهد و پیمان از قوانین بین المللى اسلام مى باشد و هیچ کس حق ندارد به عهدش، بى وفایى کند حتى نسبت به کفار. امام باقر (علیه السلام) مى فرماید: خداوند در سه چیز، بر هیچ کس رخصتى نداده است یکی از آن سه چیز وفاى به عهد در مورد نیکوکاران باشد یا اهل گناه .

وفای به عهد در قرآن

وفای به عهد علامت ایمان است : قرآن مجید یکی از ویژگی ها و خصوصیات افراد باایمان را وفای به عهد می داند و می فرماید: «وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ»؛ مؤمنان آنها هستند که امانت ها و عهد خود را مراعات می کنند.
وفای به عهد نشانه نیکوکاران است : در جای دیگر، قرآن مجید وفای به عهد را نشانه افراد نیکوکار دانسته و می فرماید: «...الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا...»؛ ...نیکوکاران کسانی هستند که به عهد خود (هنگامی که عهد بستند) وفا می کنند...
اسماعیل صادق الوعد بود: در اهمیت وفای به عهد همین بس که خدای متعال آنگاه که می خواهد از حضرت اسماعیل علیه السلام به عظمت نام ببرد وفای به عهد را به عنوان یکی از اوصاف برجسته او یادآور می شود و می فرماید: «وَاذْکُرْ فِی الْکِتَابِ إِسْمَاعِیلَ إِنَّهُ کَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَکَانَ رَسُولًا نَّبِیًّا»؛ در کتاب آسمانی خود از اسماعیل یاد کن که او در وعده هایش صادق و رسول و پیامبر بزرگی بود.
در این آیه وفای به عهد را پیش از مقام ((نبوت و رسالت می آورد، گویی که وفای به عهد پایه نبوت است. به هر حال، قرآن مجید درباره وفای به عهد زیاد سفارش کرده و می فرماید: «...أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کانَ مَسْؤُلاً»؛ ...به عهد (خود) وفا کنید که از عهد سؤال می شود.

اهمیت وفای به عهد در روایات

در روایات نیز به وفای به عهد و پیمان توصیه فراوان شده است .
وفای به عهد از ویژگی های مؤمنان است : رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: من کان یؤمن بالله والیوم الاخر فلیف اذا وعد آن کس که به خدا و روز جزا ایمان دارد باید به وعده خود وفا کند.
حضرت علی علیه السلام فرمود: ان الوفاء بالعهد من علامات اهل الدین وفای به عهد از نشانه های مردم متدین است.
در حدیث دیگری رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: لادین لمن لاعهد له کسی که پای بند به پیمان خود نباشد دین ندارد.
خلف وعده، علامت نفاق است : در حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده است که فرمود: آیه المنافق ثلاثٌ إذا حدیث کذب و إذا وعد أخلف و إذا ائتمن خان نشانه منافق سه چیز است: دروغگویی، پیمان شکنی و خیانت در امانت.
وفای به عهد همانند نذر است: هشام بن سالم می گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: عده المؤمن اخاه نذرٌ لاکفاره له فمن أخلف فبخلف الله بدأ ولمقته تعرض و ذلک قوله: «یا ایها الذین امنوا لم تقولون ما لاتفعلون کبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لاتفعلون؟»
خلف وعده، موجب خشم خدا است : امیرمؤمنان علی علیه السلام در فرمان خود به مالک اشتر فرمود: إیاک... ان تعدهم فتتبع موعدک بخلفک... و الخلف یوجب المقت عندالله و الناس قال الله تعالی «کبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون»... بپرهیز از این که به مردم وعده بدهی و تخلّف کنی... زیرا (تخلف از وعده) موجب خشم خدا و مردم خواهد شد، چنان که قرآن می فرماید: «نزد خدا بسیار خشم آور است که بگویید چیزی را که به آن عمل نمی کنید...».
وفای به عهد از حقوق ایمانی است: امام صادق علیه السلام فرمود: المؤمن اخوالمؤمن عینه و دلیله لایخونه و لایظلمه و لایغشه ولایعده عده فیخلفه. مؤمن برادر مؤمن و مانند چشم و راهنمای اوست، به او خیانت نمی کند و ستم روا نمی دارد و او را فریب نمی دهد و به او وعده ای نمی دهد که تخلّف کند.

ارزیابی قدرت هنگام تعهد

به خاطر اهمیت فوق العاده ای که وفای به عهد دارد در تعلیمات اسلامی آمده است هر کس بخواهد به دیگری وعده ای بدهد باید در موقع دادن وعده، قدرت خود را ارزیابی کند که آیا می تواند به وعده ای که می دهد، وفا کند یا نه و در صورتی که توانایی ندارد وعده ندهد.
امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: لاتعد بما تعجز عن الوفاء. چیزی را که از وفاکردن به آن عاجزی وعده مکن.
و فرمود: لاتعدن عده لاتثق من نفسک بإنجازها. چیزی را که یقین به وفای آن نداری وعده مده.

فهرست منابع

محمدرضا مهدوی کنی، نقطه های آغاز در اخلاق عملی.

پانویس

منبع: دانشنامه اسلامی موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت علیهم السلام - تاریخ برداشت: 94/12/08

بازگشت به وفای به عهد