فرهنگ مصادیق:حقوق اهل بیت «ع» و وظایف ما

حقوق اهل بیت «ع» و وظایف ما

مقدمه

پیامبر خدا(ص) در حدیثی مفصّل، خطاب به سلمان و ابوذر و مقداد از جمله فرموده است:
«اِنَّ مودّهٔ اهلِ بیتی مفروضَهٌٔ واجِبَهٌٔ عَلی کُلِّ مؤمِنٍ و مؤمنهٍٔ...»
مودت اهل بیت من بر هر مرد و زن با ایمان، فرض و واجب است.

غیر از مودّت اهل بیت که در قرآن هم آمده است، در روایات فراوانی حقوق آنان بر عهده ما و وظیفه ما در برابر اهل بیت بیان شده است و ابواب متعددی از احادیث درباره ولایت، محبت، مودت و نصرت اهل بیت وجود دارد که فهرستی از آن حقوق و وظایف، چنین است:

مودّت و محبّت

در زیارت جامعه است:

«بِمُوالاتِکم تُقْبَلُ الطّاعهُٔ المُفتَرضهٔ و لکم المودّهُٔ الواجبهٔ».

به سبب ولایت شما طاعت واجب پذیرفته می شود و «مودّت واجب» برای شماست.

پیامبر خدا(ص) در حدیثی مفصّل، خطاب به سلمان و ابوذر و مقداد از جمله فرموده است:

«اِنَّ مودّهٔ اهلِ بیتی مفروضَهٌٔ واجِبَهٌٔ عَلی کُلِّ مؤمِنٍ و مؤمنهٍٔ...»

مودت اهل بیت من بر هر مرد و زن با ایمان، فرض و واجب است.

امام علی(ع) فرمود:

«علیکم بِحُبِ ّ آلِ نبیّکم فانّه حقّ اللَّه علیکم»

بر شما باد محبّت دودمان پیامبرتان، که این حق خدا بر گردن شماست.

تمسّک و چنگ زدن به آستان آنان

پیامبر خدا(ص) فرمود:

«مَن تَمسّکَ بِعِترتی مِن بَعدی کان من الفائزین».

هر کس پس از من به خاندانم چنگ بزند و تمسک جوید، از رستگاران خواهد بود.

ولایت و پذیرش رهبری آنان

علی(ع) فرمود:

«لنا عَلَی الناسِ حَقُ الطّاعهٔ والوِلایهٔ».

برای ما بر عهده مردم حق اطاعت و ولایت است.

مقدّم داشتن آنان بر دیگران

رسول خدا(ص) فرمود:

«اهلُ بَیتی نُجومٌ لِأهلِ الارضِ، فلا تَتَقَدَّمُوهم وَ قَدِّموهم فَهُمُ الوُلاهُٔ بعدی»

خاندان من ستارگانی برای اهل زمین اند، پس از آنان جلو نیفتید، بلکه آنان را جلو اندازید، که آنان پس از من والیان اند.

اقتدا به آنان در امور دین و دنیا

«اَهلُ بیتی یُفرِّقون بین الحقِّ والباطلِ وَ هُمُ الائمهُٔ الّذینَ یُقتدی بهم».

اهل بیت من میان حق و باطل را جدا می کنند و آنان پیشوایانی هستند که باید به آنان اقتدا کرد.

اکرام و احترام نسبت به آنان

«ایّها الناس! عَظِّموا اهلَ بیتی فی حیاتی و مِنْ بعدی وَ اَکرِمُوهم و فَضِّلُوهم».

ای مردم، اهل بیت مرا بزرگ بدارید، چه در حال حیاتشان چه پس از من و آنان را احترام و اکرام کنید و آنان را بر دیگران برتری دهید.

ادای خمس اموال و درآمدها

آیه ۴۱ انفال، خمس را برای خدا و رسول و ذوی القربی و... می داند.

نیکی کردن و پیوند داشتن با آنان و ذریّه ایشان

امام صادق(ع):

«مَنْ لَمْ یَقدِرْ عَلی صِلَتِنا فَلْیَصِل صالِحی مَوالینا یُکْتَبْ له ثوابُ صِلَتِنا».

هر کس نتواند با ما صله و پیوند و نیکی داشته باشد با دوستان صالح ما پیوند داشته باشد، تا برای او پاداش ارتباط با ما و نیکی به ما نوشته شود.

صلوات و درود فرستادن بر آنان

پیامبر خدا(ص) فرمود:

«مَنْ صَلّی صَلوهًٔ لَمْ یُصَلِّ فیها عَلَیَّ وَلا عَلی اهلِ بیتی لَمْ تُقْبَلْ مِنه».

هرکس نمازی بخواند که در آن بر من و اهل بیتم صلوات نفرستد، نمازش از او پذیرفته نیست.

یاد کردن آنان و فضایلشان

امام صادق(ع) فرمود:

«خیرُ الناس مِن بعدِنا مَن ذاکر اَمرَنا و دعا الی ذِکرِنا».

بهترین مردم پس از ما کسی است که کار و فرهنگ ما را یاد کند و مردم را به یاد ما فراخواند.

امام باقر(ع) فرمود:

«اِنّ ذِکرَنا مِنْ ذِکر اللَّه و ذِکرُ عدوّنا مِن ذِکر الشیطان».

یادکرد ما از یاد خداست و یاد دشمن ما، از یاد دشمن است.

ذکر مصائب و مظلومیت آنان

امام صادق(ع) (درباره مجالسی به یاد عزای اهل بیت):

«اِنَّ تِلکَ المَجالسَ اُحِبُّها فَاَحْیُوا اَمرَنا، اِنّه مَن ذَکَرَنا او ذُکِرْنا عِندَه فَخَرجَ مِن عَینَیهِ مثلُ جَناحِ الذّبابِ غَفراللَّه له ذُنوبَه».

این مجالس را دوست می دارم، پس امر و فکر ما را زنده بدارید، همانا کسی که از ما یاد کند یا ما نزد او یاد شویم و از چشمانش به اندازه بال مگسی اشک آید، گناهانش آمرزیده می شود.

رفتن به زیارت قبور مطهرشان

امام رضا(ع) فرمود:

«اِنّ لِکُلٍ اِمامٍ عهداً فی عُنُقِ اولیائه و شیعتِهِ و اِنّ مِن تمامِ الوفاءِ بالعهدِ زیارهُٔ قبورهم».برای هر امامی عهد و پیمانی بر گردن دوستان و پیروان اوست و از نشانه های وفای کامل به این عهد و پیمان، زیارت قبر امامان است.

نقش اجتماعی و تربیتی زیارت، آن قدر بسیار است که نشانه کمال حج و زیارت خانه خدا به شمار رفته است و احادیث فراوانی به زیارت اهل بیت و امامان معصوم، چه در حال حیاتشان و چه پس از وفات، سفارش کرده است.

امام باقر(ع) فرمود: همانا مردم فرمان یافته اند که سراغ این سنگها(ی کعبه) آمده، آنها را طواف کنند، سپس نزد ما آیند و ولایت و همبستگی خویش را به ما خبر دهند و یاری خود را بر ما عرضه کنند.

این بُعد اجتماعی و سیاسی حج را در زمینه «پیوند یاری» و «ارتباط ولایی» با امامان حق نشان می دهد. پاداشهای عظیمی که برای زیارت روایت شده، بویژه زیارت کربلا و خراسان، زیارت اربعین و عاشورا، زیارت از دور و نزدیک، نشان اهمیّت مسأله است. زیارت، علاوه بر آنکه تکلیف ما نسبت به امامان است، نقش محبّت آفرینی هم دارد (بعداً اشاره خواهد شد).

رسول خدا(ص) فرمود:

«الزّیارهُٔ تُنْبِتُ المَوَدَّهَٔ».

زیارت و دیدار، مودت و دوستی به بار می آورد

منبع:شبکه اینترنتی آفتاب

بازگشت به بیعت با امامان و معصومین ع