فرهنگ مصادیق:ناصبی کیست
نویسنده:حمیدرضا غریب رضا
ناصبی کسی است که دشمن اهل بیت است و بغض و کینه ایشان را در دل دارد.
برخی از افراد در معنای نصب و دشمنی با اهل بیت توسعه قائل میشوند یعنی به گونهای ناصبی را تعریف میکنند که اهل سنّت را نیز شامل شود. این گرایش بسیار خطرناک است و جریانی تکفیری را مشابه آنچه در فرقه وهابیت رواج دارد، در میان شیعیان بازسازی میکند.
به حمد الهی فقهای شیعه از این گرایش در امان هستند و بر اساس بررسی که انجام شد، ایشان این دیدگاه را در کتابهایشان نقد کردهاند ولی متأسفانه «بر خلاف فتاوا و مباحث فقهی صریح فقها» برخی تلاش دارند این تفکر را در میان شیعیان رواج دهند.
در زمان جنگ ۲۲ روزه این مساله را شاهد بودیم. متأسفانه برخی بدون کار کارشناسی و خودسرانه به روایات مراجعه میکنند و بر خلاف روش روشن فقها، از نزد خود فتواهای خطرناک و تکفیری صادر میکنند و دین را بر اساس هوا و هوس خویش تفسیر میکنند. همین مساله باعث شده برخی، مردم مظلوم فلسطین را تکفیر کنند.
مستند این افراد برخی روایات است که ضعف سندی دارد و صدورش از اهل بیت بسیار مشکوک است و علاوه بر آن از نظر محتوایی نیز دارای اشکالاتی هستند و نکته سوم اینکه با روایات صحیح و معتبر در فقه شیعه در تعارض میباشد.
یکی از این روایت عبارت است از «لیس الناصب من نصب لنا أهل البیت لانک لاتجد رجلا یقول أنا أبغض محمدا و آل محمد و یتظاهر به لکن من نصب لکم و هو یعلم أنکم تتولونا و أنکم من شیعتنا» که عدهای با استناد به آن معتقد شدهاند که دشمن اهل بیت فقط کسانی نیستند که با ایشان دشمنی میکنند چون کسی وجود ندارد که علنا بگوید من با محمد و آل محمد دشمن هستم بلکه دشمنان شیعه هم ناصبی هستند.
البته شکی نیست که جریانهای تندروی تکفیری وهابی که دشمن شیعه هستند فتنه انگیزند و گناه بزرگی مرتکب میشوند ولی در نقد به این تفکر باید توجه کرد:
۱. فقها و مجتهدان شیعه بیان شهادتین (یعنی گواهی به وحدانیت خداوند و شهادت به نبوت پیامبر اسلام) را معیار ورود انسان به دایره اسلام و بار شدن احکام حقوقی و فقهی اسلام بر گوینده شهادتین دانستهاند.
۲. استناد به این گونه روایات و برداشت نجاست اهل سنّتت گرایشی بوده که در میان اخباریان که در فهم روایات تساهل داشتند و با روش اجتهادی مخالفت میکردند رواج داشته. مانند دیدگاه صاحب حدائق که توسط فقها و مراجع نقد شده است.
۳. این روایت و فهم تکفیری از آن و دیدگاهی که اهل سنت را نجس قلمداد میکند در کتابهای فقهی مختلف توسط فقهای بزرگ شیعه نقد شده است که برای مطالعه تفصیلی میتوانید به کتابهای زیر مراجعه فرمایید:
کتاب الطهاره شیخ انصاری جلد۲ صفحه357
جواهر الکلام جلد۶ صفحه 64
جواهر الکلام جلد۳۰ صفحه95
کتاب الطهاره امام خمینی جلد۳ صفحه 323
نتائج الافکار جلد آیت الله گلپایگانی صفحه244
مستمسک عروه الوثقی جلد۱ صفحه ۳۸۹ حاشیه
۴. در نقد این روایات علما به ضعف سندی و مخالفت با واقع اشاره کردهاند چون در زمان خود اهل بیت و دوران دیگر بسیاری بودهاند که علنا با اهل بیت دشمنی آشکار داشتهاند، مانند کسانی که با ایشان جنگ نظامی کردند یا کسانی که امیر مومنان را بر منابر دشنام میدادند یا کسانی که علویان را به جرم انتساب به خاندان اهل بیت میکشتند و ....
۵. اینگونه نیست که تمامی اهل سنّت در فلسطین وهابی و ضد شیعه باشند. اساسا بسیاری از تودههای مردم از مباحث تخصصی شیعه و سنی اطلاعی ندارند. همچنین بعد از انقلاب با پیدایش گروههای جهادی مرتبط با ایران بسیاری از توهمهای نسبت به تشیع از بین رفته است تا جایی که به دلیل ارتباط سیاسی گروههای جهاد اسلامی و حماس و دیگر گروههای مبارز فلسطینی با ایران، اینان را شیعیان سیاسی مینامند.
۶. تشیع اعتقادی نیز در فلسطین به شکل فردی مشاهده شده و رو به رشد است. شیعه کردن مردم فلسطین هدف ایران نیست. عدهای هم تلاش دارند با حساس کردن مردم بر این نکته، بر حماس و جهاد فشار سیاسی بیاورند و مردم را با آنان دشمن کنند ولی ما اعتقاد داریم هر مسلمان مختار است با بررسی آزادانه مذهب خود را در میان مذاهبی که همه مسلمان هستند، انتخاب کند. به همین دلیل علاوه بر این که این فشار سیاسی و سوء استفاده مذهبی از جدال شیعه و سنی را قبول نداریم معتقدیم در زمینه انتخاب مذهب نیز اسلام بر فضای آزادی اندیشه تأکید کرده است.
۷. برخی ممکن است ما را متهم کنند که شما به اهل سنت گرایش پیدا کردهاید یا دشمنان شیعه را حمایت میکنید. ارزش این تهمتها هم به اندازه مطرح کنندگانش است. اگر این تهمتها صحیح باشد، دربارهٔ مراجع و فقهای بزرگواری که ما به تبعیت از آنان این بحث را مطرح کردهایم هم مطرح است در حالی که ساحت آنان از این سخنان کم ارزش مبرا است. این بحث تلاشی برای مبارزه با تندروی و تکفیر در میان شیعیان است و مباحث اختلافی خود با اهل سنّت را در جای مناسب و با روش علمی و ادب اسلامی مطرح کرده و خواهیم نمود.
