فرهنگ مصادیق:دفاع از کشور

دفاع از کشور

کتب مرتبط

ردیف	عنوان

مقالات مرتبط

ردیف	عنوان

مصادیق مرتبط

ردیف	عنوان
۱	دفاع از آبروی مسلمین
۲	دفاع از اسلام
۳	دفاع از جان مسلمین
۴	دفاع سایبری
۵	سهل انگاری در دفاع و جهاد
۶	دفاع از مال مسلمین
۷	دفاع از ناموس
۸	دفاع از نفس
۹	دفاع
۱۰	وکالت و دفاع از مجرمان
۱۱	فرار از دفاع
۱۲	افشای اسرار نظامی کشور اسلامی

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف	عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف	عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف	عنوان

نویسنده: ابراهیم

امنیت پایدار

امنیت ملی وضعیتی است که در آن یک کشور بتواند منافع و ارزش‌های حیاتی خود مانند تمامیت ارضی، جان مردم، ارزش‌های دینی و ملی و … را در برابر تهدیدات داخلی و خارجی حفظ نماید.

امنیت پایدار

در کتاب آمادگی دفاعی سوم راهنمایی شما با مفهوم امنیت و ابعاد مختلف آن، مفهوم تهدید و انواع آن، همچنین جنگ و دفاع آشنا شدید. بدون شک هدف هر کشوری بالا بردن وضعیت امنیتی خود در مقابل هرگونه تهدید، تهاجم و تجاوزطلبی بیگانگان است.
برای بحث دربارهٔ امنیت از سطوح آن شروع می‌کنیم.

سطوح امنیت

به مثال‌های زیر توجه کنید:
۱- هنگامی که یکی از هم کلاسی‌های شما مریض می‌شود، ایمنی بدنش در مقابل ویروس‌های بیماری زا کاهش یافته است (امنیت جسمی و فردی).
۲- در یک مجتمع مسکونی، یکی از ساکنان از دست همسایه اش امنیت و آسایش ندارد و از رفتارهای او به ستوه آمده است (امنیت خانوادگی).
۳- مردم یک روستا، نگران اند؛ زیرا شب‌ها، سارقان به روستای آنها می‌آیند و امنیت آنها را برهم می‌زنند (امنیت محلی).
۴ - ساکنان یک شهر می‌گویند، آلودگی هوا، موجب سلب امنیت خاطر و آرامش آنها شده است (امنیت شهری).
۵ - ساکنان غزه درفلسطین اعلام می‌کنند که رژیم اشغالگر قدس با بمباران مناطق مسکونی برای آنها امنیتی باقی نگذاشته است (امنیت ملّی).
۶ - رسانه‌های ایران اعلام می‌کنند که حضور ناوهای آمریکایی در خلیج فارس، امنیت این منطقه را به هم زده است، (امنیت منطقه‌ای).
۷ - بنابر اعلام سازمان ملل متحد، گرم شدن کرهٔ زمین امنیت ساکنان آن را در مخاطره قرار داده است (امنیت جهانی).
هما نطور که در این مثال‌ها می‌بینید، امنیت سطوح مختلفی دارد که کوچک‌ترین سطح آن امنیت فردی یا جسمی و بزرگ‌ترین سطح آن امنیت جهانی است؛ اما مهم‌ترین آنها، امنیت ملی است. همان طورکه در مثال‌ها دیدید، در سطح ملی، تنها امنیت یک کشور تهدید می‌شود ولی در سطح منطقه‌ای، امنیت چند کشور تهدید می‌شود؛ همچنین در سطح جهانی، امنیت همهٔ کشورهای جهان تهدید می‌شود.

امنیت ملی چیست؟

همان طورکه در بالا اشاره کردیم، هرکدام از سطوح امنیت، اهمیت خاص خود را دارد؛ اما در درس آمادگی دفاعی به امنیت ملی اهمیت بیشتری داده می‌شود. امنیت ملی وضعیتی است که در آن یک کشور بتواند منافع و ارزش‌های حیاتی خود، مانند تمامیت ارضی، جان مردم، ارزش‌های دینی و ملی و … را در برابر تهدیدات داخلی و خارجی حفظ کند.
با توجه به این تعریف اهداف اصلی امنیت ملی عبارت اند از:
۱ - حفظ سرزمین و استقلال کشور
۲ - حفظ ارزش‌های دینی و ملی
۳ - حفظ ثبات سیاسی و اقتصادی کشور
۴ - تحقق رفاه عمومی مردم
۵ - ایجاد آسایش برای مردم در مقابل خطرات بیگانگان

امنیت پایدار

ریشهٔ اصلی گرایش به امنیت را باید در فطرت انسان جست و جو کرد. انسان‌ها فطرتاً از هر نوع ترس و نا امنی گریزان اند و محیطی را می‌طلبند تا بتوانند به دور از فشارهای روحی و اجتماعی، استعدادهای خود را شکوفا کنند و در مسیر رشد و تکامل حرکت نمایند. می‌دانید که جنگ در گذشته تنها به درگیری مسلحانه بین دو کشور گفته می‌شد؛ اما امروزه دامنهٔ این مفهوم بسیار گسترش یافته است. بنابراین اگر در گذشته شاخصهٔ اصلی مفاهیمی مانند جنگ، امنیت، تهدید و تهاجم جنبهٔ نظامی آن بود، با گسترش مسائل امنیتی جهان، ابعاد فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی و … نیز مورد توجه قرار گرفته است.
برای مثال در دنیای امروز تهاجم و تهدید صرفاً نظامی نیست، بلکه در شکل‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و … نیز اتّفاق می‌افتد؛ مانند تهاجم فرهنگی، تهدید و محاصرهٔ اقتصادی، جنگ نرم و … . با گسترش مفهوم جنگ به سایر بخش‌های غیرنظامی، مفهوم امنیت نیز در همین جهت گسترش می‌یابد.
بنابراین هرگاه کشوری بتواند از نظر داخلی و بین المللی به همهٔ تهدیدات در ابعاد مختلف نظامی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی با تکیه بر رضایت مردم پاسخ دهد، به امنیت پایدار رسیده است.
در امنیت پایدار؛ کشورها وضعیت یکسانی ندارند. ممکن است کشوری امنیت داخلی مناسبی داشته باشد ولی از سوی قدرت‌های خارجی تهدید شود یا این که از لحاظ نظامی دارای وضعیت مناسبی باشد، امّا ارزش‌های فرهنگی و الگوهای رفتار سیاسی آن در معرض خطر باشد.

تهدید

منظور از تهدید، وضعیتی است که در آن ارزش‌های حیاتی جامعه از سوی قدرت‌های خارجی به خطر بیفتد؛ بنابراین می‌توان گفت، ساده‌ترین تعریف از تهدید عدم وجود امنیت است. این وضعیت با به خطرافتادن ارزش‌ها و منافع حیاتی یک کشور به وجود می‌آید.
تهدید حالتی بین نیت و اقدام است، بنابراین واضح است که شرایط تهدید پیچیدگی‌های زیادی دارد؛ زیرا در بسیاری از مواقع دشمن تبلیغات زیادی به راه می‌اندازد، اما لزوماً به معنای تهدید آمیز بودن شرایط نیست. متقابلاً نیز گاهی شرایط تهدید آمیز است؛ بدون آن که از تبلیغات خبری باشد.
در مجموع می‌توان گفت: تهدید عبارت است از شرایطی که در آن عناصر تعیین کنندهٔ امنیت داخلی و خارجی در معرض خطر، تضعیف و ضربه قرار می‌گیرند. ممکن است این تهدید واقعی و عینی و یا صرفاً ذهنی و روانی باشد و فقط احساس شود.

انواع تهدید

۱ - تهدید داخلی ۲ -تهدید خارجی

تهدید داخلی

تهدیدهایی که دارای منشأ داخلی اند ولی ممکن است در امتداد تهدیدهای خارجی باشند. این تهدیدها شامل تهدیدهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و نظامی است.
به عنوان مثال تقلید از مظاهر فرهنگی بیگانه می‌تواند نمونه‌ای از تهدید داخلی باشد.
پرسش: چهار نمونهٔ دیگر از تهدیدهای داخلی را بنویسید.
۱- تحریم تکنولوژی، تحریم بانکی، تحریم پولی، محاصره بنادر و بازرسی بنادر و کشتی‌ها همگی ماهیتی اقتصادی داشته و برای محاصره اقتصادی ایران انجام می‌شود ۲ - فرقه گرایی و تقابل شیعه و سنی
۳ - اختلاف نظر بین مسولین و شکاف بین گفتار و عمل:بروز اختلاف میان قوای سه گانه و عدم اقدام سازنده از سوی آنها برای حل مشکلات موجود می‌تواند مردم را به ساختار سیاسی بدبین و لذا اعتماد موجود را تضعیف نماید.
۴ - مشکلات اقتصادی:افزایش دشواری‌های معیشتی، بیکاری و سایرمشکلات اقتصادی و نیز دامنه دار و طولانی مدت شدن آنها می‌تواند باعث بی اعتمادی مردم به مسولان و زمینه ساز ناآرامی‌هایی شود که امنیت ملی را با تهدید مواجه می‌سازد

تهدید خارجی

تهدیدهایی است که علیه ارزش‌های دینی و ملی، تمامیت ارضی، استقلال سیاسی و … صورت می‌گیرد و دارای منشأ خارجی است.
پرسش: چهار نمونه از تهدیدهای خارجی علیه کشورمان را بنویسید.
۱ - فرقه گرایی و تقابل شیعه و سنی:دمیده شدن در آتش اختلافات مذهبی، کشورهای سنی منطقه به خصوص همسایگان را علیه ایران شیعی متحد و یکپارچه می‌سازد و ضمن سرریز این اختلافات به داخل مرزهای کشور، ایران را با شکلی از انزوای منطقه‌ای مواجه می‌کند
۲-مقامات مختلف امریکا به همراه تلاش رژیم صهیونیستی برای مجاب کردن متحدان خود برای حمله به ایران
۳ - جنگ رسانه‌ای: عظیمی علیه ایران و با ارائهٔ چهره‌ای غیر واقعی و البته تهدیدزا از ایران
۴ - ناسیونالیسم قومی: سیاست‌های نادرست داخلی با تضعیف وفاداری ملی و ایجاد خدشه در تعلق خاطر به هویت ملی می‌تواند زمینه را برای تنش‌های قومی و دخالت و بهره برداری قدرت‌های خارجی و دشمنان کشور فراهم می‌کند که این وضعیت ممکن است طیف وسیعی از تهدیدات از براندازی حکومت مرکزی تا تضعیف آن و ایجاد بی ثباتی داخلی را به دنبال داشته باشد

تفاوت‌های اساسی تهدید سخت و نرم

۱ - شیوه‌ها و روش‌های تهدید سخت، زور و اجبار با تکیه بر قدرت نظامی است؛ در حالی که در تهدید نرم از روش جلب نظر و تغییر دیدگاه مردم استفاده می‌شود.
۲ - هدف تهدید سخت، تخریب، تصرف، اشغال و خسارت وارد کردن به یک کشور است؛ درحالی که در تهدید نرم، هدف اصلی تغییر باورها، عقاید و ارزش هاست.
۳ - محدودهٔ تهدید سخت، امنیتی نظامی است؛ درحالی که محدودهٔ تهدید نرم، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است.
۴ - تهدید سخت، عینی، ملموس و قابل مشاهده است؛ درحالی که تهدید نرم، غیرملموس و دارای ویژگی‌های بسیار ظریف و پیچیده است.
۵ - تهدید سخت به دلیل ملموس بودن، عکس العمل‌های جدّی و آنی مردم یک کشور را به دنبال دارد، ولی در تهدید نرم به دلیل غیرملموس بودن، حساسیت عمومی برانگیخته نمی‌شود و فقط عکس العمل‌های بسیار محدود از طرف برخی نخبگان به وجود می‌آید.
۶ - جبران آثار و پیامدهای تهدید سخت در کوتاه مدت ممکن است؛ اما آثار و پیامدهای تهدید نرم نسبتاً پایدار است و به راحتی قابل جبران نیست.
پرسش: پنج نمونه از تهدیدهای نرم دشمنان علیه کشورمان را بنویسید.
۱. برچسب زدن: بر اساس این تاکتیک، رسانه‌ها، واژه‌های مختلف را به صفات مثبت و منفی تبدیل کرده و آنها را به آحاد یا نهادهای مختلف نسبت می‌دهند ۲.تلطیف و تنویر: از تلطیف و تنویر (مرتبط ساختن چیزی با کلمه‌ای پر فضیلت) استفاده می‌شود تا چیزی را بدون بررسی شواهد بپذیریم و تصدیق کنیم.
۳. انتقال: انتقال یعنی اینکه اقتدار، حرمت و منزلت امری مورد احترام به چیزی دیگر برای قابل قبول تر کردن آن منتقل شود.
۴. تصدیق: تصدیق یعنی اینکه شخصی که مورد احترام یا منفور است بگوید فکر، برنامه یا محصول یا شخص معینی خوب یا بد است. تصدیق فنی رایج در تبلیغ، مبارزات سیاسی و انتخاباتی است.
۵. شایعه: شایعه در فضایی تولید می‌شود که امکان دسترسی به اخبار و اطلاعات موثق امکان پذیر نباشد.
چنان که در بخش قبل خواندیم، تهدید دشمنان با اهداف مختلف صورت می‌گیرد. برخی از این اهداف عبارت اند از:
۱ - ایجاد ترس و وحشت در کشور مورد نظر به قصد ایجاد اختلال در کلیهٔ امور
۲ - ایجاد ترس به منظور گرفتن امتیاز
۳ - انجام تهدید به منظور ارزیابی از طرف مقابل
۴ - بالابردن فشارهای بین المللی علیه کشور مورد نظر
۵ - انجام تهدید به عنوان مقدمهٔ تهاجم و حمله

تهاجم

تهاجم و تجاوز دو روی یک سکه‌اند. به همین جهت در یک تعریف کلی تهاجم عبارت است از: هجوم و حملهٔ همه جانبهٔ دشمن علیه حاکمیت؛ سرزمین، استقلال سیاسی یک کشور دیگر با ابزار نظامی و غیرنظامی.

صلح

واژهٔ صلح به معنای آشتی، دوستی، سازش و … به کار می‌رود. صلح از قدیمی‌ترین آرمان‌ها و آرزوهای بشر بوده است. به دلیل این که زندگی انسان‌ها از ناحیهٔ جنگ و درگیری همواره در معرض تهدید و خطر بوده است، در طول تاریخ افراد زیادی تلاش کرده‌اند تا از جنگ و خونریزی جلوگیری کنند و بین انسان‌ها صلح و دوستی برقرار نمایند.
تمام انبیای الهی و از جملهٔ آنها رسول گرامی اسلام از جانب پروردگار خود مأموریت داشتند تا بین انسان‌ها صلح، دوستی و برادری را حاکم کنند.
برای نمونه در ابتدای ظهور اسلام، حضرت پیامبر (ص) به منظور گسترش دین خدا در بین مردم و برای جلوگیری از ایجاد جنگ و خونریزی به همراه پیروان خود به مدینه مهاجرت کردند. آن حضرت پس از ۱۰ سال، با وجود شکست دشمن، با شعار دوستی، برادری و(امروزروز رحمت است) پیروزمندانه وارد مکه شدند.
در دنیای امروز هم مهم‌ترین هدف در روابط بین المللی حفظ و برقراری صلح است. اما در زمان‌های گذشته امپراتوری‌ها و در دنیای امروز قدرت‌های زورگو به صورت آشکار و پنهان عامل ایجاد بسیاری از جنگ‌ها بوده‌اند. آنها علی رغم ادعای خود باعث بروز و ظهور بسیاری از جنگ‌ها و از میان رفتن صلح و امنیت در بخشی از مناطق جهان هستند.

فعالیت

نقش قدرت‌های سلطه گر را در حمایت و پشتیبانی از صدام در جنگ علیه ایران بررسی کنید.
در حال حاضر با وجود آن که جنگی بین کشورها وجود ندارد ولی ممکن است روابط صلح آمیزی هم بین آنها وجود نداشته باشد. به عبارت دیگر، نبود جنگ، الزاماً به معنای بودن صلح نیست؛ زیرا مفهوم صلح در روابط بین الملل دچار تغییر و تحول شده است.
در فرهنگ‌ها، صلح به معنای وجود آرامش در روابط یک کشور با کشورهای دیگر و همچنین عدم وجود جنگ و تهدید آمده است. بنابراین همزیستی مسالمت آمیز در روابط میان کشورها و تحقق صلح در دنیا به شرطی حاصل می‌شود که اصولی مانند حق حاکمیت، برابری حقوق کشورها، مصونیت تمامیت ارضی هر کشور کوچک یا بزرگ و عدم مداخله در امور داخلی کشورهااز جانب همهٔ حکومت‌ها رعایت شود.
متأسفانه در دنیای کنونی شاهدیم که با وجود خواست عموم مردم برای برقراری صلح و دوستی بین ملت‌ها، به دلایل زیادی نزاع و دشمنی در بین کشورها در حال افزایش است.
یکی از دلایل مهم این موضوع آن است که قوانین بین المللی و مفاهیم مورد توافق ملت‌ها مانند صلح، دموکراسی، حقوق بشر و … از جانب قدرت‌های بزرگ جهانی در جهت منافع خودشان تفسیر می‌شود.

فعالیت

به نظر شما حق وتو که قدرت‌های بزرگ جهانی از آن بهره مندند، می‌تواند صلح و دوستی و برابری حقوق انسان‌ها را به دنبال داشته باشد؟ چرا؟
آیا صلح جهانی با شرایط فعلی دنیا تحقق می‌یابد؟
با وجود زیاده خواهی قدرت‌های بزرگ جهانی و عدم رعایت حقوق ملت‌ها از جانب آنها همچنین نابرابری اقتصادی در سطح عموم مردم جهان و … صلح جهانی به معنای واقعی آن دور از دسترس است.
چگونه ممکن است کسانی که ظلم در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، کشتن مردم بی گناه در افغانستان، عراق و … را به بهانهٔ مبارزه با تروریسم و تحقق دموکراسی موجه جلوه می‌دهند، بتوانند صلح واقعی را در دنیا تحقق بخشند؟
ما معتقدیم که صلح و امنیت جهانی، تحقق عدالت و حاکمیت دوستی و برادری باید شامل همهٔ مردم دنیا باشد و برای رسیدن به این آرمان تمام تلاش خود را به کار می‌بندیم، تا زمینه را برای ظهور منجی بشریت و عدالت گستر جهانی حضرت مهدی (عج) آماده کنیم.

بسیج؛ حافظ انقلاب اسلام

انقلاب اسلامی ایران، نقطهٔ عطفی در تاریخ این مرز و بوم است و بسیج یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای انقلاب به شمار می‌رود.

واژهٔ بسیج

بسیج در فرهنگ لغات به معنی جهاد، آمادگی، آمادهٔ سفرشدن، قصد و اراده و آماده ساختن نیروهای نظامی برای جنگ است
بسیج در اندیشهٔ امام خمینی (ره ): (بسیج شجرهٔ طیبه و درخت تناور و پرثمری است که شکوفه‌های آن بوی بهار وصل و طراوت یقین و حدیث عشق می‌دهد. بسیج مدرسهٔ عشق و مکتب شاهدان و شهیدان گمنامی است که پیروانش بر گلدسته‌های رفیع آن، اذان شهادت و رشادت سروده‌اند. بسیج میقات پا برهنگان و معراج اندیشهٔ پاک اسلامی است که . تربیت یافتگان آن نام و نشان در گمنامی و بی نشانی گرفته‌اند )
بسیج در اندیشهٔ مقام معظم رهبری: (بسیج عبارت است از تشکیلاتی که در آن افراد متفرق و تنها به یک مجموعهٔ آگاه و متعهد و بصیر و بینای به مسائل کشور و نیاز ملّت تبدیل می‌شوند. مجموعه‌ای که دشمن. را بیمناک و دوستان را امیدوار و خاطرجمع می‌کند)
در دیدگاه امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری بسیج نهادی اجتماعی با ابعاد متعدد است. در این نگرش زیبا بسیج فقط یک سازمان نظامی نیست که تنها در زمان جنگ و برای دفاع در مقابل دشمن شکل گرفته باشد، بلکه نهادی وسیع و پاسخ گو به کلیهٔ نیازهای اساسی و حیاتی جامعه است.
در اسا سنامهٔ بسیج مستضعفین آمده است: (بسیج نهادی است تحت فرماندهی مقام معظم رهبری که هدف آن نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن، جهاد در راه خدا، تقویت کامل بنیهٔ دفاعی از . طریق همکاری با سایر نیروهای مسلح و همچنین کمک به مردم هنگام بروز حوادث غیرمترقبه است)

بسیج مردمی در برخی کشورهای جهان

۱ -بسیج ملی در سوئیس: در این کشور دفاع از استقلال، آزادی، تمامیت ارضی به نیروهای مردمی واگذار شده است؛ به طوری که مشارکت مردمی در امور دفاعی از مهم‌ترین اهداف و علایق ملت سوئیس به شمار می‌آید.
۲ -ارتش آزادی بخش چین: نیروهای مردمی در چین که چند صد میلیون نفرند، از کارگران و کشاورزان بین سنین ۱۶ تا ۵۰ سال تشکیل شده‌اند.
البته باید به این موضوع توجه داشته باشیم که آنچه بسیج مردمی را در کشور عزیز اسلامی ما با سایر نقاط جهان متفاوت می‌کند، ایمان به خدا و جهاد اسلامی، وحدت و یکپارچگی و اطاعت از ولایت و رهبری است.

شکل گیری تفکر بسیجی

سال‌های ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ در حقیقت آغاز نهضتی است که در نهایت به شکل گیری تفکر بسیجی انجامید. امام خمینی (ره) از آغاز تا پیروزی انقلاب اسلامی به مردمی کردن مبارزه و عدم اتکا به احزاب و گروه‌ها تأکید داشتند.
با پیروزی انقلاب اسلامی و ضرورت حضور مردم در صحنه، برای حفظ نظام تازه تأسیس شدهٔ جمهوری اسلامی، امام خمینی (ره) در تاریخ ۵ آذر ۱۳۵۸ در جمع تعدادی از پاسداران فرمان تشکیل بسیج مستضعفین را صادر کردند و فرمودند:
(مملکت اسلامی، همه اش باید نظامی باشد … کشوری که بیست میلیون جوان دارد باید بیست . میلیون تفنگدار داشته باشد، و چنین مملکتی آسیب بردار نیست)
پس از پیروزی انقلاب نیروهای بسیجی قهرمانانه در لبیک به فرمان امام راحل با گروهک‌های ضد انقلاب، تجزیه طلبان، کودتاچیان و … مقابله و مبارزه کردند.
حماسه‌های ماندگار بسیج با تهاجم ارتش صدام به میهن عزیز ما در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ به نقطهٔ اوج خود رسید.
رحمت و برکات خداوند بر بسیج مستضعفان که به حق پشتوانهٔ انقلاب اسلامی است و به کوشش ارزنده خود ادامه داده‌اند. امام خمینی (ره)
اگرچه بسیج در طول هشت سال دفاع مقدس موجودیت واقعی خود را ثابت کرد، اما با به پایان رسیدن جنگ تحمیلی، این نهاد ارزشمند تکامل پیدا کرد.
انتظار هم این بود که تشکیلات بسیج به علت ویژگی‌های مردمی اش به گونه‌ای باشد که هم در زمان صلح و هم در زمان جنگ بتواند کارایی لازم را داشته باشد.
اکنون بسیج مراقب صحت و سلامت حرکت انقلاب اسلامی ایران در مسیر رشد و تحقق آرمان‌هایش است.
تبیین و ترویج ارزش‌های انقلاب اسلامی و حرکت در جهت تحقق آن، تکلیف بزرگ بسیج و بسیجیان است. حیثیت امروز نظام تا حد زیادی مدیون بسیج و حضور همه جانبهٔ مردم در آن بوده است. نیروی محرّکهٔ بسیج مردم اند و تا زمانی که انقلاب ما از سرمایهٔ حضور و مشارکت مردم در صحنه‌های مختلف بهره مند است، بیگانگان نمی‌توانند چشم طمع به کشور ما داشته باشند.
حیثیت امروز نظام تا حد زیادی، مدیون بسیج و حضور همه جانبهٔ مردم در آن بوده است. مقام معظم رهبری

تفکر بسیجی

این واژه برای اولین بار توسط حضرت امام خمینی (ره) به کار گرفته شد. تفکر بسیجی یعنی اعتقاد کامل به اسلام ناب محمدی (ص) که ملت مسلمان و غیور ما آن را آگاهانه برگزیدند و عمل خود را براساس آن شکل می‌دهند.

ویژگی‌های تفکر بسیجی

۱ -پیوند و بیعت با ولایت؛ از محمد رسول خدا (ص)، علی (ع) و ائمهٔ اطهار (علیهم السلام) تا مهدی (عج) و در زمان غیبت آن حضرت با ولایت فقیه.
۲ - ایمان و اخلاص؛ ایمان خالص و ناب به خدا.
۳ - حریت در عبادت؛ بندگی از روی آزادگی و عشق نه از روی طمع و ترس!
۴ - عدالت خواهی؛ بسیجی تفسیر عدالت علی (ع) است که به قیمت تمام جهان حاضر نیست به قدر گرفتن یک پوست جو از دهان مورچه‌ای به کسی ستم کند.
۵ - ظلم ستیزی؛ بسیجی یاور مظلومان و دشمن ظالمان است. بسیجی تا نابودی فتنه در عالم جهاد می‌کند.
۶ - شهادت طلبی عاشقانه؛ الگوی بسیجیان حضرت علی (ع) است که در محراب شهادت فرمود که رستگار شدم. (فزت و رب الکعبه) قسم به خدای کعبه.
۷ - ایثارگری کریمانه؛ بسیجی برای رضای خدا داوطلبانه، فداکارانه و شجاعانه از همه چیز خودش می‌گذرد.
۸ - زهد و قناعت؛ در تفکر بسیجی زهد امام علی (ع) و سادگی در همهٔ امور زندگی مشهود است.
۹ - تواضع و صمیمیت؛ او با فقیران نیازمندان صمیمی و مهربان است و خودبینی تکبر در باطن او راه ندارد.
۱۰ -شجاعت و دلاوری؛ تفکر بسیجی انسانی دلاور و تحول یافته تربیت می‌کند که محاسبات دشمنان خداوند و صاحبان قدرت‌های مادی را بر هم می‌زند.

آفات بسیج و انقلاب

در تفکر بسیجی حفظ و نگهداری نظام و انقلاب از پیروزی آن مهم تر است و این مهم با شناخت آفات انقلاب و اتخاذ راهکارهای لازم به منظور پیشگیری و درمان میسّر خواهد بود.
برخی از این آفات عبارت اند از:
۱ -نفوذ اندیشه‌های بیگانه و خود باختگی در برابر قدرت‌های استعماری.
۲ - نفوذ و رخنهٔ فرصت طلبان
۳ - گرایش به فرهنگ‌ها و ارزش‌های غیرالهی
۴ - اختلاف و تفرقه
۵ - پشت کردن به معنویات و روی آوردن به مادیات
۶ - نادیده گرفتن اوامر رهبری انقلاب
۷ - تحجّر و مقدس نمایی و …
۸ - بی توجهی به خواست و نظر مردم

بسیج دانش آموزی، میعادگاه نوجوانان و جوانان انقلابی

نوجوانان و جوانان دانش آموز در پیروزی انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس نقش برجسته و تعیین کننده‌ای داشته‌اند. پس از پایان جنگ تحمیلی سنگر معنوی (بسیج دانش آموزی) دفاع همه جانبهٔ دانش آموزان را از دستاوردهای انقلاب در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و علمی تداوم می‌بخشد.
برخی از مأموریت‌های بسیج دانش آموزی به شرح زیر است:
۱ - جذب، آموزش و سازماندهی دانش آموزان در قالب گروه‌های مقاومت
۲ - حضور مؤثر و سازمان یافته در عرصه‌های علمی و پژوهشی کشور
۳ - گسترش تفکر بسیجی و مقابله با جنگ نرم و تهاجم فرهنگی دشمنان
۴ - حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و حضور مؤثر در عرصه‌های سازندگی و امدادی.

حماسه هشت سال دفاع مقدس

ما مدت هشت سال از حیثیت، ناموس، دین، انقلاب و قرآن دفاع کردیم و چنین دفاعی مقدس است.مقام معظم رهبری

حماسهٔ هشت سال دفاع مقدس

مردم ایران دوران سخت و پرحادثه‌ای را تا پیروزی انقلاب اسلامی پشت سر گذاشته بودند و به طور طبیعی به آرامش و بازسازی کشور در یک فضای امن نیازمند بودند. اما ۱۹ ماه پس از پیروزی بزرگ انقلاب اسلامی؛ درست در زمانی که ضد انقلاب در بسیاری از شهرها و مناطق کشور با حمایت سلطه گران بیگانه دست به شورش زده بودند و به سوی مردم بی سلاح آتش می‌گشودند، نیروهای مسلح کشور در حال بازسازی و احیای مجدد، بدون حضور مستشاران خارجی، بودند و سپاه پاسداران نهادی تازه تأسیس بود، در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ تهاجم دشمن به کشور ما آغاز شد.
صدام جلوی دوربین‌های تلویزیونی قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر را پاره کرد و طی نطقی اروند رود را شط العرب نامید و جزایر ایرانی خلیج همیشه فارس را متعلق به اعراب اعلام کرد.

فعالیت

مفاد قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر را بررسی کنید.
متجاوزان بعثی در تهاجم گستردهٔ خود بسیاری از قوانین و مقررات انسانی و بین المللی، از جمله موارد ذیل را زیر پا گذاشتند:
۱ - بی اعتبار اعلام کردن قرارداد رسمی ۱۹۷۵ الجزایر
۲ - عدم پایبندی به پیمان منع کاربرد سلاح‌های شیمیایی
۳ - عدم پایبندی به پیمان منع حمله به مناطق مسکونی و بیمارستان ها
۴ - عدم رعایت مفاد پیمان مربوط به ضرورت رفتار انسانی با اسیران جنگی

حمایت استکبار جهانی از صدام

سلطه گران جهانی با هدف شکست دادن انقلاب اسلامی و دست یابی به منافع از دست رفتهٔ خود در ایران، نه تنها مانع شروع و شعله ور شدن جنگ نشدند، بلکه با حمایت‌های مالی، تسلیحاتی، تبلیغاتی، سیاسی و جاسوسی، صدام متجاوز را تقویت کردند.
برخی از کشورهای اروپایی در صدر صادر کنندگان اسلحهٔ مورد نیاز صدام قرار داشتند و حتی تأمین کنندهٔ عمدهٔ جنگ افزارهای شیمیایی عراق بودند. همچنین برخی از دولت‌های حوزهٔ خلیج فارس تأمین کنندهٔ عمدهٔ نیازهای اقتصادی و … عراق بودند.

سلاح بُرندهٔ ایمان

ایمان به خدا، رهبری حکیمانهٔ امام خمینی (ره) و یکپارچگی و حمایت‌های مردمی نه تنها موجب پیروزی انقلاب اسلامی ایران شد، بلکه بالاترین سلاح و مهمات ما در هشت سال دفاع مقدس بود.
امام خمینی (ره) فرمودند: (جنگ، جنگ است و عزت و شرف ما در گرو همین مبارزاست) فرزندان غیور ملت شریف ایران با اعتقاد به خدای بزرگ و نصرت الهی در صفوف متحد به سوی جبهه‌ها روانه شدند و این نوای شیرین را سر می‌دادند( هرکه دارد هوس کرب و بلا بسم ا...)
موج عظیم مردمی در قالب بسیج برای دفاع از حقانیت اسلام و ایران به دفاع مقدس طعم غیرت و شرف دادند. سربازان ما در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل به سرباز بودن خود می‌بالیدند.
نیروهای مسلح شامل نیروی زمینی، نیروی هوایی، نیروی دریایی، نیروی انتظامی و هوانیروز و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انگیزه‌های الهی، شانه به شانهٔ بسیج که پشتوانهٔ مردمی و بازوی توانایشان بود، با وجود کمبود سلاح و مهمات و مشکلات اولیه، جانانه و قهرمانانه می‌جنگیدند. عشایر غیور ایران زمین و اقوام مختلف کرد، لر، عرب، ترک، بلوچ و سایر قومیت‌ها و همچنین پیروان کلیهٔ ادیان الهی در میهن ما متحد و منسجم تحت لوای پرچم مقدس جمهوری اسلامی و با هدایت و رهبری امام خمینی، سلحشوری و ایثارگری را معنا بخشیدند.
شما دانش آموزان عزیز در کتاب آمادگی دفاعی سوم راهنمایی با چگونگی اشغال مناطق و شهرهای جنگ زده به خصوص خرمشهر و همچنین عملیات غرورآفرین بیت المقدس که منجر به آزادی خرمشهر شد، آشنا شدید.
این عملیات و سایر عملیات‌های رزمندگان اسلام موجب شد که ماشین جنگی رژیم بعثی عراق از کار بیفتد و بسیاری از مناطق اشغالی از اشغال تجاوزگران آزاد شود. این شرایط باعث نگرانی حامیان صدام شد و آنها را به تکاپو انداخت. هیئت‌های مختلفی از طرف سازمان ملل، سازمان کنفرانس اسلامی، اتحادیهٔ عرب، جنبش عدم تعهد، صلیب سرخ بین المللی و … به تهران و بغداد سفر کردند و خواهان آتش بس بین دو طرف شدند، اما با توجه به عدم رعایت صداقت و عدالت و بی طرفی نتیجه مشخصی به دست نیامد.

علل تداوم جنگ پس از فتح خرمشهر

عده‌ای از افراد معتقد بودند که با عقب راندن صدام در بسیاری از نقاط مرزی کشور، دیگر نیاز به ادامهٔ جنگ نیست، اما مسئولان سیاسی و نظامی کشور و عموم مردم معتقد بودند که در چنین شرایطی نمی‌توان به صداقت دشمن و ارادهٔ سازمان‌های بین المللی اطمینان کرد و آتش بس را پذیرفت.
برخی از دلایل ادامهٔ جنگ پس از فتح خرمشهر به شرح زیر است:
۱ - ایران بر شناسایی، معرفی و تنبیه متجاوز و پرداخت غرامت تأکید داشت که این شرایط مورد قبول صدام و سازمان‌های بین المللی نبود.
۲ - هیچ پیشنهاد صلح واقعی ای ارائه نشده بود و تنها آتش بس از جانب افراد و سازمان‌های مختلف توصیه می‌شد.
۳ - مرزهای ایران امنیت لازم را نداشت و نقاطی از شلمچه، طلائیه، مرز فکه تا قصرشیرین و شهرهای سومار، نفت شهر و مهران عملاً در اشغال دشمن بود و امکان آزاد سازی این نقاط از راه مذاکره بعید به نظر می‌رسید.
۴ - تعداد نیروهای بعثی عراق و امکاناتشان نه تنها کم نشده بود، بلکه افزایش یافته بود. هرچند آنها روحیه شان را از دست داده بودند اما مردم و دولت ایران نگران بودند که با پذیرش آتش بس، دشمن تجدید سازمان کند و تهاجم دیگری را شروع نماید.
در چنین شرایطی مصلحت کشور و منافع ملی ایران ایجاب می‌کرد تا زمان تحقق شرایط مناسب آتش بس پذیرفته نشود.
در همین باره مقام معظم رهبری که در آن زمان رئیس جمهور کشورمان بودند، طی مصاحبه‌ای در سال ۱۳۶۵ فرمودند:
جنگ ما از اول به صورت دفاع شروع شد … حتی ورود ما به خاک عراق، در ادامهٔ دفاع مقدس است. دشمن ما طبعاً مایل است هنگامی که می‌تواند و احساس قدرت می‌کند وارد مرزهای ما بشود، تا وقتی که می‌تواند در آنجا بماند، ویرانگری بکند، تخریب بکند، افراد نظامی و غیرنظامی را به قتل برساند، زندگی را نا امن کند و … ما مجازات متجاوز و گوشمالی او را یکی از هدف‌های ادامه جنگ ذکر کردیم … هنوز مناطقی چون نفت شهر و بخشی از مراکز دیگر مرزی در اختیار دشمن است و ما ادامهٔ جنگمان ولو برای پس گرفتن این‌ها هم که باشد، یک عمل دفاعی است
پرسش: اگر کشور ما درحالی که مناطقی از میهن هنوز در اشغال تجاوزگران بود، آتش بس را می‌پذیرفت و پس از آن صدام مناطق اشغالی را تخلیه نمی‌کرد، نسل امروز چه قضاوتی دربارهٔ مدافعان آن دوران می‌کرد.
جواب پرسش :
از انجایی که انقلاب ما سر چشمه از انقلاب امام حسین (ع) و نهضت حسینی می‌گرفت . و گرفت ، در این فرهنگ (عاشورا) مرگ با اذت بهتر از زندگی با لذت هست .لذا اصلا برای ما نسل امروز، که انقلاب و نضهت امام حسین (ع) را به عنوان الگوی برتر برای همه مسلمانان می‌دانیم . واز همین الگو بود که انقلاب و دفاع مقدس پیروز شد . قابل قبول نبود که، با وجود اینکه کلی از مناطق جمهوری اسلامی در دست دشمنان باشه و ما با توجه به شناختی که از صدام و حامیان ان داشتم، اتش بس را قبول می‌کردم .در واقع با این کار خیانت می‌شد به همه کسانی که پا در این عرصه گذاشتند و این ننگ برای همیشه در تاریخ می‌ماند

قطعنامهٔ ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل و پایان جنگ

ملت با ایمان ما که شهادت را افتخار می‌دانستند و جهاد در راه خدا را وظیفه تلقی می‌کردند، روز به روز عرصه را بر متجاوزان تنگ تر می‌نمودند. عملیات کربلای ۵ در سال ۱۳۶۵ در منطقهٔ عمومی شلمچه (نزدیکی خرمشهر و شرق بصره) که با تلفاتی سنگین برای عراق بعثی (حدود ۴۰ هزار نفر کشته و زخمی و بیش از ۳۵۰۰ نفر اسیر) همراه بود، دنیای استکبار را به تلاش بیشتر برای پیدا کردن راه چاره وا داشت. آنان با شتاب قطعنامه‌های قبلی خود را که هیچ امتیازی به ملت مقاوم ایران نداده بود، اصلاح کردند و در تاریخ ۲۸ تیر ماه ۱۳۶۶ قطعنامهٔ ۵۹۸ را با ویژگی‌های زیر به تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد رساندند:
- آتش بس فوری بین دو کشور و بازگشت به مرزهای بین المللی؛
- تعیین نیروهای ناظر سازمان ملل برای نظارت بر عقب نشینی نیروهای دو کشور به مرزها و اجرای دقیق آتش بس؛
- آزادسازی اسرای دو کشور؛
- بررسی و تعیین متجاوز و اعلام رسمی؛
- شناسایی خسارت‌های دو کشور و پرداخت آن به کشور مورد تجاوز قرار گرفته.
در ابتدای تصویب قطعنامه، با توجه به بی اعتمادی ای که نسبت به سازمان‌های بین المللی وجود داشت، ایران قطعنامه را نپذیرفت؛ زیرا مسئولان کشور معرفی متجاوز را شرط اولیهٔ اجرای سایر بندها می‌دانستند؛ لیکن با توجه به دلایل زیر در تاریخ ۲۷ تیرماه ۱۳۶۷ طی نامهٔ رسمی وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران، قطعنامهٔ مذکور پذیرفته شد:
۱ - تنبیه و گوشمالی صدام به اندازهٔ کافی
۲ - نظرات کارشناسی مسئولان کشور و صلاحدید امام خمینی به عنوان فرمانده کل قوا
۳ - بهبود مفاد قطعنامه در مقایسه با قطعنامه‌های پیشنهادی قبلی
۴ - تغییرات در شرایط محیطی نبرد (استفادهٔ وسیع عراق از سلاح‌های شیمیایی و سکوت مجامع بین المللی، تحریم تسلیحاتی علیه ایران، ورود مستقیم آمریکا به جنگ و حمله به سکوهای نفتی و ساقط کردن هواپیمای مسافربری ایران و …)
۵ - وضعیت اقتصادی کشور و فشار فراوان آن به مردم
۶ - اهمیت بازسازی کشور و حفظ سرمایه‌های انسانی، اقتصادی و نظامی میهن

تهاجم مجدد پس از پذیرش قطعنامه

یکی از دلائل مهم عدم پذیرش قطعنامه‌های سازمان ملل توسط ایران، بی اعتمادی به صدام و عدم تضمین مجامع بین المللی در این باره بود. این موضوع پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق به اثبات رسید و نیروهایی (سازمان منافقین) که در طول دوران جنگ برای موفقیت صدام هر نوع خیانتی را علیه کشور ایران انجام داده بودند، در تاریخ ۱۳۶۷/۵/۳ (یک هفته پس از اعلام پذیرش قطعنامه توسط ایران) با حمایت کامل صدام تا نزدیکی‌های کرمانشاه پیش آمدند و به تصور باطل خودشان فکر می‌کردند در کمتر از یک هفته به تهران می‌رسند؛ اما سلحشوران ارتش، سپاه و بسیج در منطقهٔ چهار زبر (منطقه عملیاتی مرصاد) واقع در ۳۵ کیلومتری غرب کرمانشاه آنها را تار و مار کردندو به سزای اعمال خیانت بارشان رساندند.
تهاجم دشمن پس از پذیرش قطعنامه نشان داد که اگر ما قدرت و توان لازم برای دفاع از کشورمان نداشته باشیم، نمی‌توانیم صرفاً با امید به قطعنامه‌های بین المللی به صلح برسیم.

دستاوردهای داخلی و بین المللی دفاع مقدس

در کتاب آمادگی دفاعی پایهٔ سوم راهنمایی دستاوردهای داخلی دفاع مقدس به بحث گذاشته شد که به طور خلاصه عبارت اند از:
۱ - اعتماد به نفس و خودباوری
۲ - تولد تفکر بسیجی
۳ - پیشرفت در صنایع دفاعی کشور
۴ - کسب تجارب نظامی
۵ - ترویج فرهنگ ایثار و شهادت
۶ - نقش آفرینی مساجد در دفاع از میهن و …
در این بخش برای آشنایی شما دانش آموزان عزیز، دستاوردهای بین المللی دوران دفاع مقدس تشریح می‌شود.

دستاوردهای بین المللی هشت سال دفاع و پایداری

۱ - تثبیت اقتدار جمهوری اسلامی ایران: این جنگ هرچند برای ما نابرابر و ناخواسته بود اما پس از هشت سال نه تنها دشمن نتوانست یک وجب از خاک کشور ما را اشغال کند، بلکه در اوج عجز و درماندگی عملاً به عظمت، پایداری و اقتدار جمهوری اسلامی ایران اعتراف کرد و صدام که در آغاز تهاجم به ایران قرار داد ۱۹۷۵ الجزایر را پاره کرده بود، در تابستان ۱۳۶۹ طی نامه‌ای. رسمی به رئیس جمهور وقت ایران معاهدهٔ الجزایر را به رسمیت شناخت ۲ - تضمین استقلال کشور: صدام با تجاوز وحشیانه اش استقلال و آزادی ما را نشانه گرفته بود اما با دفاع قهرمانانهٔ ملت ایران در دوران هشت سالهٔ جنگ تحمیلی استقلال کشور تضمین شد.
۳ - تولد شیوهٔ نوین دفاعی: در دوران دفاع مقدس، دنیا با شکل دیگری از دفاع مواجه شد. در این نوع دفاع، در برابر سلاح و تجهیزات مدرن، نیروی انسانی مؤمن و معتقد به خدای یگانه نقش اول را داشت.
۴ - بیداری اسلامی و ایجاد الگوی مبارزه با قدرت‌های بزرگ: با الهام گرفتن از مقاومت و ایستادگی ملت ما و ترویج فرهنگ پایداری در برابر ظالمان و زورگویان، ملت‌های محروم جهان برای تحقق خواسته‌های مشروع خود به پا خاستند. و اگر امروز مشاهده می‌کنیم که ملت‌های مظلوم، مخصوصاً مسلمانان یکی پس از دیگری در برابر قدرت‌های ظالم به پا می‌خیزند و طالب حق حاکمیت مردم بر سرزمینشان می‌شوند، ناشی از بیداری ای است که ملت مقاوم ایران الگوی آن به شمارمی رود.
۵ - اثبات مظلومیت ایران در جهان: صدور قطعنامهٔ ۵۹۸ و اعلامیهٔ دبیر کل وقت سازمان ملل و پس از آن تجاوز صدام به کویت، مظلومیت و حقانیت جمهوری اسلامی ایران را برای همگان به اثبات رساند.
۶ - اثبات کارآمدی دین اسلام: ایران اثبات کرد که با بهره گیری از تعالیم و آموزه‌های دین اسلام توانسته جوانان رابرای دفاع همه جانبه بسیج کند و با عنصر عشق و ایمان به خدا و اولیای الهی جبهه‌ای مستحکم و نفوذ ناپذیر تشکیل دهد.
۷ - شکست اهداف زمان بندی شدهٔ رژیم اشغالگر سرزمین فلسطین در خاورمیانه:
رژیم اشغالگر قدس که برای منطقهٔ خاورمیانه خواب و خیال‌های مختلف دیده بود، با ظهور انقلاب اسلامی و مقاومت رزمندگان اسلام در هشت سال دفاع مقدس، با خطر شکست مواجه شد و تمام اهداف شیطانی اش بی نتیجه ماند.
۸ - مردود شدن بسیاری از سازمان‌های مدعی حقوق بشر: در آغاز تجاوز صدام و بمباران بیمارستان‌ها، مدارس و مناطق مسکونی که به شهادت صدها نفر از مردم بی گناه کشورمان منجر شد، نهادها و سازمان‌های بین المللی مدعی حقوق بشر با سکوت معنا دار خود، دشمن متجاوز را به نوعی تشویق کردند. این مجامع دربارهٔ عدم رعایت حقوق اسرای میهن ما و شکنجه‌های روحی و جسمی آنها توسط حکومت صدام نیز هیچ گونه عکس العمل مناسبی انجام ندادند.

راهیان نور

در اردوی راهیان نور، ما به زیارت تربت پاک غیورمردانی می‌رویم که با هجرت و کوچ عاشقانه خویش، هم با دشمن درون مبارزه کردند و هم با دشمنان بیرونی جنگیدند.
نگذارید پیشکسوتان جهاد و شهادت در پیچ و خم زندگی گم شوند.
امام خمینی (ره)
قرآن کریم سه مفهوم مقدس ایمان، هجرت و جهاد را در بسیاری از آیات خود به صورت توأم آورده است. از منظر قرآن و معصومان (ع) انسان با ایمان، خود را وابسته به خدا می‌داند و از هر چیز دیگری وارسته است. او برای تحکیم و نجات ایمان خویش هجرت می‌کند و برای نجات و رستگاری و رهایی از چنگال اهریمن بی ایمانی جهاد می‌نماید.

هجرت و جهاد

هجرت به دو گونه است: هجرت صغری و هجرت کبری

هجرت صغری (کوچک)

انسان از محلی به محل دیگر برای انجام وظیفهٔ دینی خویش کوچ می‌کند.

هجرت کبری (بزرگ)

انسان از هرگونه پلیدی و گناه دوری می‌کند و به سمت خوبی‌ها می‌رود.
جهاد نیز به دو گونه است: جهاد اصغر و جهاد اکبر

جهاد اصغر (کوچک تر)

انسان با دشمن بیرونی )مثل صدام( می‌جنگد تا پیروز شود.

جهاد اکبر (بزرگ تر)

انسان با دشمن درون نبرد می‌کند تا به تقوی و رستگاری نزدیک شود. اردوی راهیان نور هجرتی صغری است که می‌تواند ما را به هجرت کبری برساند. زیرا ما به زیارت تربت پاک غیور مردانی می‌رویم که با هجرت و کوچ عاشقانهٔ خویش، هم با دشمن درون مبارزه کردند و هم با دشمنان بیرونی جنگیدند و به مفاهیم مقدسی چون شرف، ایمان، جهاد، غیرت، پایداری و ایثار معنا بخشیدند.
از کدام سو آمده‌ای؟ از شرق یا غرب؟ از شمال یا جنوب؟ از هرکجا آمده‌ای بدان که افق زمین و آسمان و همهٔ وادی‌های جنون و شیفتگی و عشق همین جاست.
جایی که آسمان با همهٔ جبروتش، خاک را بوسه می‌زند؛ چرا که این صحرا در حریر سکوت، نه چندان دور، افتخار تحمل گام‌های رادمردانی را داشته است که چشمه‌های جوشان عشق را از بلندای روح بی قرار خویش بر آن جاری و از زلال معرفت جان هایشان کام تشنهٔ این صحرا را سیراب ساخته‌اند.

اردوی راهیان نور چیست؟

در اردوهای راهیان نور؛ هر ساله کاروان‌هایی برای آشنا شدن یا تجدید بیعت و دیدار با حماسهٔ بزرگ دفاع مقدس راهی دیار نور در جنوب و غرب کشور می‌شوند.
تبیین آثار حضور همهٔ اقشار مردم در جبهه‌های حق علیه باطل و مشاهدهٔ آثار و فداکاری‌های رزمندگان اسلام بخشی از برنامه‌های اردوی راهیان نور است.
اکنون اردوهای راهیان نور به یکی از منابع عظیم تولید معنویت، بازشناسی هویت اسلامی ایرانی و فرصتی برای خود سازی انقلابی نسل امروز تبدیل شده است. این اردوها پیوند ارزشی بین نسل جوان دوران دفاع مقدس، با نسل جوان امروز را تحکیم می‌بخشد.
سال‌ها از زمان جنگ تحمیلی صدام علیه ایران می‌گذرد. جنگی که فقط برای رزمندگان و مردم ساکن در مناطق جنگی نبود. آن جنگ در زندگی همهٔ مردم ایران تأثیر گذاشته بود. نبردی گسترده و همه جانبه که عزت و شرف ما در گرو آن بود.

فعالیت

جنایات صدام و مزدورانش در شهرها و روستاهای مناطق جنگی را بررسی کنید.

دستاوردهای اردوی راهیان نور

حضور در اردوهای راهیان نور دستاوردهای زیر را برای ما به ارمغان می‌آورد:
۱ - آشنا شدن با بندگان برگزیدهٔ خدا
۲ - آشنا شدن با آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اسلامی
۳ - آشنایی نسل جوان با بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی
۴ - آشنایی با رشادت‌ها و دلاوری‌های رزمندگان اسلام در مقابله با دشمن
۵ - دشمن شناسی و شناخت جنایات استکبار جهانی علیه ملت ایران
۶ - تقویت روحیهٔ جهادی و رشد معنویت
پرسش: شرکت در اردوی راهیان نور چگونه می‌تواند در تقویت روحیهٔ جهادی و رشد معنویت ما تأثیر داشته باشد؟

معرفی برخی از یادمان‌ها و اماکن مهم راهیان نور

مناطق عملیاتی جنوب (خوزستان)

خرمشهر: خرمشهر از اولین مناطقی است که مورد حملهٔ ارتش بعثی قرار گرفت. جوانان مقاوم سرزمین ما از جمله محمد جهان آرا (فرمانده شهید سپاه پاسداران خرمشهر) ۳۴ روز در مقابل ارتش مجهز دشمن ایستادگی کردند. صدام در طول ۵۷۸ روز اشغال این شهر، آن را به عنوان الگوی پیروزی خود در جنگ مطرح می‌کرد، اما در عملیات بیت المقدس این شهر آزاد شد و بار دیگر پرچم مقدس کشورمان بر گلدسته‌های مسجد جامع خرمشهر به اهتزاز درآمد. امام خمینی در این باره فرمودند: خرمشهر را خدا آزاد کرد خرمشهر را خدا آزاد کرد مسجد جامع، موزهٔ جنگ و گلزار شهدای خرمشهر از اماکن بازدیدی راهیان نور در این شهر است.
خرمشهر دروازه‌ای در زمین دارد و دروازه‌ای دیگر در آسمان و تو در جست و جوی دروازهٔ آسمانی شهر هستی که به کربلا باز شده است و جز مردترین مردان را به آن راه نداده‌اند! جنگ برپا شده بود تا از خرمشهر دروازه‌ای به کربلا باز شود … .

سید شهیدان اهل قلم سید مرتضی آوینی

شلمچه: منطقه‌ای مرزی در غرب خرمشهر و نزدیک‌ترین نقطهٔ مرزی به شهر بصره در عراق است.شلمچه یکی از مهم‌ترین مناطق عملیاتی در طول هشت سال دفاع مقدس است که عملیات‌های ۸ و بیت المقدس ۷ در این محور صورت گرفته است. عملیات ۵، بیت المقدس، رمضان، کربلای ۴ کربلای ۵ از سخت‌ترین عملیات‌های دفاع مقدس است که طی آن مردان بزرگی چون شهیدان حسین خرازی، یداله کلهر، عباس دقایقی و میثمی و … از این منطقه آسمانی شدند.
در یادمان زیبای این محور که توسط آستان قدس رضوی احداث شده ۸ شهید گلگون کفن مدفون هستند.
من این سرزمین را یک سرزمین مقدس می‌دانم. این جا نقطه‌ای است که ملائکهٔ الهی که شاهد فداکاری مخلصانهٔ این شهدای عزیز بودند، به این جا تبرک می‌جویند. این جا متعلق به هر کسی است که دلش برای اسلام و قرآن می‌تپد.
از سخنرانی مقام معظم رهبری در شلمچه8/7/1378
اروند: یکی از بزرگ‌ترین رودخانه‌های جهان است که از به هم پیوستن دجله و فرات در عراق و اتصال رود کارون در خرمشهر به آن تشکیل می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهای صدام تسلط کامل بر این آبراه مهم و حیاتی بود. در طول دفاع مقدس علاوه بر جنگ همیشگی در این منطقهٔ حساس، عملیات والفجر ۸ در این محور انجام شد که طی آن رزمندگان عزیز ما با عبور از اروند، در یک جنگ تمام عیار به منظور تنبیه متجاوزان وارد خاک عراق شدند و شهر فاو عراق را تصرف کردند. نام اروند با نام غواص‌های رزمندهٔ ما عجین شده و مظلومانه‌ترین شهادت‌ها، شهادت غواص‌ها در آب‌های اروند بود؛ زیرا دفاع در آب بسیار سخت است.
بنای یادبود شهدای عملیات والفجر ۸ روبه روی شهر فاو، چهار شهید گمنام غواص را درخود جای داده است.
طلائیه: این منطقه در جنوب غربی دشت آزادگان و روبه روی جزایر مجنون قرار دارد. منطقهٔ طلائیه از روزهای اول جنگ مورد تاخت و تاز متجاوزان بعثی عراق قرار گرفت. سه راه شهادت به دلیل فرود بیش از ۸۰۰ هزار گلولهٔ توپ، خمپاره، بمب و تانک دشمن بر سر فرزندان ایران توسط رزمندگان نام گذاری شد. عملیات خیبر و بدر در این محور عملیاتی متجاوزان را با شکست سختی مواجه کرد. این منطقه شاهد شهادت مردان بزرگی چون شهیدان محمد ابراهیم همت و حمید باکری است.
هویزه :این شهر در شمال غربی خوزستان و جنوب غربی سوسنگرد قرار دارد. در زمان اشغال این شهر در اوایل جنگ (مهرماه ۱۳۵۹)، مقاومت دانش آموز شهیده سهام خیام، دختر نوجوان اهل هویزه در برابر بعثی‌ها باعث خروش مردم شهر و ایستادگی آنها در برابر دشمن شد. در همان زمان عده‌ای از دانشجویان پیرو خط امام به فرماندهی شهید سید حسین علم الهدی در کنار مردم این شهر حماسهٔ مقاومت را معنی بخشیدند.
هویزه که کاملاً به دست متجاوزان تخریب شده بود، در هجدهم اردیبهشت سال ۱۳۶۱ طی عملیات بیت المقدس آزاد شد.
دوکوهه :پادگانی در چهارکیلومتری شمال غربی شهر اندیمشک است. از بهمن ماه سال۱۳۶۰ مقر اصلی تیپ (لشکر ۲۷) محمد رسول اللّه شد که فرماندهی آن با جاوید الاثر حاج احمد متوسلیان بود. همچنین لشکر ۱۰ سید الشهدا (ع) در همین پادگان تشکیل و راه اندازی شد. از حسینیهٔ معروف دوکوهه هنوز بوی عطر یاران امام حسین (ع) به مشام می‌رسد. صدای شهید همت و مردانی آسمانی همچون متوسلیان، شهبازی، چراغی، کریمی، دستواره، موحد دانش و بسیاری دیگر که در این پادگان می‌زیسته‌اند، انسان را به سوی خویش می‌خواند. در طرفین حسینیه چهار شهید گمنام آرمیده‌اند که زیارتگاه زائران سرزمین نور می‌باشند.
به زحمت جارو را از دستش گرفتم. داشت محوطه را آب و جارو می‌کرد. کار هر روز صبحش بود. ناراحت شد و گفت: بذار خودم جارو کنم. این جوری بدی‌های درونم هم جارو میشن!
« یکی از همرزمان سردار شهید حاج محمد ابراهیم همت »

مناطق عملیاتی غرب

مهران: این شهر از توابع استان ایلام در ۱۰۰ کیلومتری جنوب غربی شهر ایلام است که با عراق هم مرز می‌باشد. قبل از آغاز رسمی جنگ، مهران به علت موقعیت خاص و ممتازش، بارها مورد طمع و تجاوز بعثی‌ها قرار گرفته بود. استقرار در ارتفاعات کله قندی در شمال مهران به دلیل احاطهٔ کامل بر منطقه اهمیت فراوان داشت، لذا متجاوزان در طول دفاع مقدس، مهران را چهار بار به اشغال خود درآوردند که در هر بار با عملیات قهرمانانهٔ رزمندگان جان برکف ما از چنگال آنان رهاسازی شد.
این شهر مذهبی و مرزی میعادگاه زائران امام حسین (ع) است.
گیلان غرب: این شهرستان از توابع استان کرمانشاه (در جنوب استان) است و در روزهای اول جنگ تحمیلی مثل بسیاری از مناطق عملیاتی مورد تاخت و تاز وحشیانهٔ بعثی‌ها قرار گرفت اما مردم قهرمان آن به ارتفاعات شهر پناه بردند و با آب و غذای اندک و سلاح‌های قدیمی نه تنها مقاومت کردند، بلکه بعثی‌ها را فراری دادند و تا پایان جنگ حسرت اشغال گیلان غرب بر دل صدامیان ماند.
گیلان غرب؛ در طول جنگ ۸۴ بار بمباران هوایی شد که درنتیجهٔ آن ۱۴۷ شهید و ۷۱۶ مجروح تقدیم انقلاب کرد؛ اما مردم این شهر علی رغم این حملات به زندگی عادی خود ادامه دادند و تسلیم نشدند.
بانه: در استان کردستان، واقع در مرز غربی ایران و در فاصلهٔ ۲۷۰ کیلومتری سنندج (مرکزاستان) قرار دارد. این شهر در دو دوره جنگ را تجربه کرده است: در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی به دست ضد انقلاب افتاد و اوضاع نابسامانی داشت. در همان زمان شهید صیاد شیرازی نقش مؤثری در آزاد سازی بانه از چنگال ضد انقلاب وابسته به بیگانگان داشت. همچنین در طول دفاع مقدس شهیدان فراوانی تقدیم اسلام کرد. در میان روزهای سخت بانه، ۱۵ خرداد سال ۱۳۶۳ روز دیگری است. در آن روز مردم برای راهپیمایی پانزدهم خرداد به خیابان‌ها آمده بودند که توسط هواپیماهای عراقی بمباران شدند.
تنگهٔ چهارزبر مشهور به تنگهٔ مرصاد: نام عملیات مرصاد و تنگهٔ چهار زبر از سال ۱۳۶۷ بعد از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و پایان جنگ بر سر زبان‌ها افتاد. منافقین وطن فروش که در عراق مستقر بودند، با حمایت کامل صدام و اربابانشان قصد داشتند تهران را در پنج روز فتح کنند. لذا از مرزهای غربی وارد کشور شدند و به علت این که نیروهای نظامی ما پس از پذیرش قطعنامه منطقه را ترک کرده بودند، توانستند تا اسلام آباد غرب پیش بیایند. آنان در مسیر راه از هیچ جنایتی کوتاهی نکردند و علاوه بر کشتار مردم عادی و بی سلاح، در بیمارستان اسلام آباد تمام نیروهای رزمندهٔ مجروح و بستری را به شهادت رساندند. در این تنگه سپاه اسلام با نقش آفرینی شهید صیاد شیرازی بر منافقین کوردل تاختند و با به هلاکت رساندن بیش از ۱۵۰۰ نفر از آنان و زخمی کردن بیش از ۱۰۰۰ نفر دیگر، بازمانده‌های خائن منافق را به سمت خاک عراق فراری دادند.
منافقین سال‌ها بعد (سال ۱۳۷۸) با تروری ناجوانمردانه عقده گشایی کردند و در لباس مأمور شهرداری امیر سپهبد علی صیاد شیرازی را به آرزوی دیرینه اش که شهادت در راه خدا بود، رساندند ساعت ۵ به پایگاه رفتم. همه را آماده و مهیا برای توجیه دیدم.
پس از توجیه خلبانان تأکید کردم وضعیت خیلی اضطراری است چاره‌ای نداریم هلی کوپترهای کبری باید آماده باشند. یک تیم آتش آماده شد ابتدا خودم با یک هلی کوپتر ۲۱۴ برای شناسایی دقیق و هماهنگی به سمت مواضع حرکت کردم و به این ترتیب اولین عملیات را علیه نیروهای مهاجم و منافق آغاز کردیم.
صبح روز پنجم مرداد عملیات مرصاد با رمز یا علی آغاز شد. در تنگهٔ چهار زبر چنان جهنمی برای یاران صدام برپا شد که زمانی برای پشیمانی نمانده بود. جاده به زودی انباشته از ادوات سوخته شد. همزمان با عملیات هوانیروز، علاوه بر گروه‌های مردمی، تعدادی از لشکرهای سپاه نیز که از جنوب به غرب آمده بودند، وارد عملیات شدند. راه از هر سو به روی بازماندگان کاروان بسته شده بود و آنان به سختی می‌توانستند به عقب برگردند.
آداب و مراقبت‌های لازم در اردوی راهیان نور: به منظور بهره برداری مطلوب از اردوی راهیان نور، رعایت موارد زیر توصیه می‌شود.
۱ - آداب سفر و زیارت: قرائت دعا، خداحافظی و اذن از والدین و عزیزان، دادن صدقه، مطالعه دربارهٔ مسیر راه و شهرها و استان‌هایی که به آن سفر می‌کنیم. داشتن اخلاق خوش در ایام سفر، رعایت بهداشت و نظافت و …
۲ - نماز اول وقت: پیامبر (ص) فرمودند: اولین چیزی که برای بندهٔ خدا محاسبه می‌شود، نماز است.
۳ - مرور و دقت در آثار، وصیت نامه‌ها و خاطرات شهیدان و رزمندگان اسلام
۴ - حضور با وضو در مزار شهدا و قتلگاه آنان: که حتی برخی از زائران به مصداق آیهٔ۱۲ سوره طه که می‌فرماید: (فاخلع نعلیک انک بالواد المقدس طُوی) کفش‌ها و جوراب خویش را درمی آورند و پابرهنه طی طریق می‌کنند.
۵ - خاطر ه نگاری: خاطره نویسی و تصویر برداری از این اماکن مقدس برای فراموش نشدن این سفر مناسب خواهد بود.

اسوه‌های صبر و مقاومت

نام دختر آخرین پیامبر خدا فاطمه (س) است که در لغت عرب به معنای بریدن، قطع کردن جدا شدن آمده است. از پیامبر خدا نقل است که فرمود :( او فاطمه نامیده شد، چون خود و شیعیان او از آتش دوزخ بریده‌اند)

اسوه‌های صبر و مقاومت

یکی از خصلت‌های انسان‌های بزرگ در طول تاریخ، حق طلبی آنها در برابر باطل و صبر و بردباری در مقابل مشکلات بوده است.
آنها با آگاهی کامل از راهی که انتخاب کرده بودند، دشواری‌ها و سختی‌ها را تحمل نمودند، ولی حاضر نشدند از اصول و آرمان‌های خود دست بردارند.
حضرت فاطمه (س) یکی از نمونه‌های شایستهٔ یک انسان کامل است که در این درس گوشه‌هایی از خصلت‌های ممتاز ایشان را برای بهره برداری از چشمهٔ زلال معرفت این بانوی بزرگوار به شما دانش آموزان عزیز معرفی می‌کنیم.

پارهٔ تن رسول گرامی اسلام

حاصل ازدواج رسول گرامی اسلام با حضرت خدیجه چند فرزند بود، که همگی در سنین کودکی تا نوجوانی و جوانی از دنیا رفتند، و حضرت فاطمه (س) تنها فرزند رسول خدا (ص) بود که برای ایشان باقی ماند.
دربارهٔ زمان تولد دختر گرامی رسول خدا اتفاق نظر وجود ندارد. به همین دلیل در برخی روایات زمان تولد ایشان ۵ سال پیش از بعثت و در برخی روایات دیگر زمان تولد ایشان ۵ سال پس از بعثت ذکر شده است.
سال تولد آن حضرت را هرچه که بدانیم، مهم این است که او دختر پیامبر اسلام، نمونهٔ کامل زن تربیت شده در دامان اسلام و برخوردار از اخلاق عالی و اسلامی است.
آنچه که ما باید از زندگانی حضرت فاطمه (س) بیاموزیم، تقوا و پرهیزگاری، صبر و بردباری، فضایل اخلاقی، ایمان کامل به خدا و دیگر خصلت‌های عالی انسانی است که آن حضرت نمونهٔ کامل همهٔ این موارد است.
زهرا، صدیقه، طاهره، مرضیه، مبارکه و … از جمله لقب‌های ایشان است، که در میان این لقب ها( زهرا) از شهرت بیشتری برخوردار است (زهرا) به معنای درخشنده و روشن می‌باشد که از هر جهت برازندهٔ این بانوی بزرگوار است، زیرا او چهرهٔ درخشان زن مسلمان، فروغ تابان معرفت و نمونهٔ روشن خداپرستی وصبر و بردباری در راه خداست.
نام ایشان فاطمه (س) است که در لغت عرب به معنای بریدن، قطع کردن و جداشدن آمده است از پیامبر خدا نقل است که فرمود او( فاطمه نامیده شد، چون خود و شیعیان او از آتش دوزخ بریده‌اند)
حضرت فاطمه (س( از جانب پدر بزرگوارش( ُمّ ابیها) به معنای (مادر پدر) خطاب شد، زیرا پس از فوت حضرت خدیجه، آن حضرت برای پدرش هم دختر بود و هم نقش مادر را انجام می‌داد.
با وجود آن که افراد زیادی علاقه مند به ازدواج با حضرت فاطمه (س) بودند اما تنها کسی که مورد رضایت ایشان و پیامبر گرامی اسلام قرار گرفت، امام علی(ع) بود؛ زیرا بنا به فرمودهٔ پیامبر خاتم(ص): کسی جز علی (ع) شایستگی همسری فاطمه را نداشت
زره حضرت علی(ع) که بنا بر برخی روایات، در آن روزگار حدود ۴۰۰ درهم ارزش داشت، به عنوان مهریهٔ حضرت فاطمه (س) تعیین شد. مراسم پیوند این دو انسان بزرگ در کمال سادگی برگزار شد و پیامبر خدا در حق این زوج دعا کردند که: خدایا این پیوند را بر این زن و شوهر مبارک گردان. خدایا فرزندان خوبی نصیب آنان فرما زندگی حضرت زهرا در خانهٔ همسر نمونه است، چون خود او نمونه است، چون همسر او، پدر او و فرزندان او نمونه‌اند. نمونهٔ مسلمانانی آراسته به فضایل اخلاقی، انسان‌هایی که از میان مردم برمی خیزند و با مردم زندگی می‌کنند. انسان‌هایی که درد مردم را می‌دانند، و می‌کوشند تا با رفتار و کردار خود یاور و درمان بخش آنها باشند.
حاصل ازدواج حضرت فاطمه (س) با امام علی (ع) چهار فرزند است که در دامان پاک آن دو بزرگوار پرورش یافتند: امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، حضرت زینب کبری (س) و حضرت زینب صغری (ام کلثوم).
هرچند آخرین پیامبر خدا فرزند پسری نداشت، اما خواست پروردگار این بود که یازده امام شیعیان از نسل پاک امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) هدایتگر مردم باشند. نسل پاکی که با ظهور تنها بازماندهٔآن یعنی حضرت حجت ابن الحسن (عج)، جهان از عدالت، صلح و دوستی بهره مند خواهد شد.
زندگی مشترک زن و مرد اگر در مسیر بندگی خدا باشد، عبادت محسوب می‌شود، اما حضرت فاطمه (س) علاوه بر آن که در زندگی مشترک با امام علی (ع) همسری نمونه بود، در اطاعت از پروردگار نیز یکی از بندگان نمونه و صالح پروردگار بود.هنگامی که از کارهای خانه فارغ می‌شد، به نماز و دعا در پیشگاه خداوند می‌پرداخت
از امام حسن (ع) نقل شده است که فرمود مادرم شب‌های جمعه تا بامداد در محراب عبادت می‌ایستاد و چون دست به دعا برمی داشت، مردان و زنان با ایمان را دعا می‌کرد، اما دربارهٔ خود چیزی نمی‌گفت پیامبر خدا در بازگشت از حجة الوداع مردم را جمع کرد و به آنها فرمود من دو چیز گران بها را نزد شما می‌گذارم، اگر این دو را از دست ندهید، هیچ گاه گمراه نخواهید شد. این دو چیز کتاب خدا و اهل بیت من است
با وجود آن که رسول گرامی اسلام بارها تأکید فرموده بود که راه هدایت در پیروی از قرآن کریم و اهل بیت مکرم اوست، اما پس از رحلت پیامبر خاتم آنچه نباید بشود، اتفاق افتاد، و حق مسلّم امام علی (ع) برای امامت و خلافت مسلمین نادیده گرفته شد، و به پارهٔ تن پیامبر خدا بی حرمتی شد.
رحلت پدر، مظلوم شدن همسر، بی حرمتی به آن حضرت و بالاتر از همه دگرگونی‌هایی که در سنّت مسلمانان پدید آمد، روح و جسم دختر رسول خدا را سخت آزرده ساخت؛ به نحوی که او را در بستر بیماری انداخت.
او در دوران حیات پر برکتش نمونهٔ کامل یک زن مسلمان در عفاف، پاکدامنی، حفظ حجاب و پوشش، رعایت حیا و نجابت و عامل به تمام ارزش‌های دین اسلام بود.
سرانجام بنابر روایتی ۷۵ روزو بنابر روایت دیگری ۹۵ روز پس از رحلت آخرین پیامبر خدا، حضرت فاطمه (س) به شهادت رسید و دنیای اسلام از وجود با برکت زنی که از جانب پدرش سیدة نساء العالمین (سرور زنان دو جهان) لقب گرفته بود، محروم شد.
دختر پیامبر خدا وصیت کرد که او را شبانه غسل دهند و در تاریکی شب به خاک بسپارند. به همین دلیل محل دفن پیکر پاک ایشان برای ما مشخص نیست، اما به احتمال زیاد آن حضرت در یکی از دو مکان قبرستان بقیع یا مسجد النّبی به خاک سپرده شده‌اند.
در دوران معاصر نیز زنان و دختران فراوانی هستند که شایستگی آن را دارند که به عنوان الگو به جوانان ایران زمین معرفی شوند.
زنانی که در دوران رژیم شاه به صف مبارزان پیوستند و زندان و شکنجه و … را تحمل کردند، اما حاضر نشدند از مسیری که انتخاب کرده بودند، دست بردارند.
زنان و دخترانی که در دوران دفاع مقدس و پس از آن شهادت و جانبازی فرزند، برادر و همسر خود با صبر و بردباری تحمل نمودند تا ایران اسلامی همچنان سربلند و با عزّت بماند. در میان این زنان نمونه به نام‌هایی همچون مرضیه حدیدچی (دباغ)، سیده زهرا حسینی، شهیده مریم فرهانیان، شهیده نسرین افضل، آمنه وهاب زاده، مادران، خواهران، دختران و همسران شهدا و جانبازان می‌توان اشاره کرد. آنها را با اطمینان می‌توان پیروان حضرت فاطمه (س) معرفی کرد که با نمونه قراردادن آن بانوی بزرگوار، راهی را انتخاب کردند که رضایت خداوند را به دنبال داشته باشد.
تحقیق کنید :
دربارهٔ یکی از زنان نمونهٔ صبر و مقاومت تحقیق کنید و آن را در کلاس معرفی کنید.
در ادامهٔ این درس به معرفی دو نفر از مردان اسوهٔ صبر و مقاومت میهنمان در دوران معاصر می‌پردازیم؛ به این امید که زندگی، خصوصیات اخلاقی و رفتار آنها الگو و نمونه برای آینده سازان سرزمین ما باشد.

مردی که با خدا دوست بود

مصطفی چمران در سال۱۳۱۱ در خیابان پانزده خرداد تهران (محلهٔ سرپولک) دیده به جهان گشود. او فرزند حسن چمران ساوجی بود که از روستای چمران ساوه به تهران مهاجرت کرده بود. دوران ابتدایی را در مدرسهٔ انتصاریه (نزدیک پامنار از محلات قدیمی منطقهٔ بازار تهران) و دوران دبیرستان را در مدارس دارالفنون و البرز که از بهترین مدارس ایران در آن زمان بود، گذراند. او در سال ۱۳۳۲ با رتبهٔ ممتاز از دبیرستان البرز فارغ التحصیل شد. مصطفی از پانزده سالگی در درس تفسیر قرآن مرحوم آیت اللّه طالقانی و درس فلسفه ومنطق شهید مطهری شرکت می‌کرد.
چمران در سال ۱۳۳۶ با رتبهٔ ممتاز از دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران در رشتهٔ مهندسی الکترونیک فارغ التحصیل شد. و در سال ۱۳۳۷ با استفاده از بورس تحصیلی دانشجویان ممتاز به آمریکا اعزام شد. چمران در آمریکا با همکاری تعدادی از دوستانش برای اولین بار انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا را پایه گذاری کرد، که به دلیل این فعالیت‌ها بورس تحصیلی شاگرد ممتازی وی از سوی رژیم شاه قطع شد. مصطفی چمران تحصیلات خود را در رشتهٔ مهندسی برق در دانشگاه تگزاس ادامه داد و سپس با درجهٔ دکتری در رشتهٔ فیزیک پلاسما از دانشگاه معتبر برکلی آمریکا فارغ التحصیل شد.
دانشگاه تگزاس آمریکا برای جلب نظر چمران حاضر بود او را به عنوان استاد استخدام کند، اما دکتر چمران این پیشنهاد را قبول نکرد و در مؤسسهٔ پژوهشی معتبر آمریکا به نام بل مشغول به کار شد. با وجود آن که در آنجا حقوق بالایی دریافت می‌کرد و می‌توانست مرفه‌ترین زندگی را داشته باشد، اما همیشه در فکر خدمت به اسلام و مردم کشورش بود.
در سال ۱۳۴۶ چمران به همراه تعدادی از دوستان مؤمن و هم فکرش به مصر رفت و در دوران حکومت جمال عبدالناصر دو سال دوره‌های جنگ‌های چریکی را آموزش دید و به عنوان بهترین شاگرد این دوره شناخته شد.
پس از مرگ عبد الناصر در مصر، چمران ابتدا به آمریکا رفت و پس از یک سال اقامت در آمریکا به لبنان رفت و به کمک امام موسی صدر رهبر شیعیان لبنان شتافت.
او در ابتدا سرپرستی فرزندان شیعهٔ لبنان را که پدرانشان به دست رژیم اشغالگر قدس شهید شده بودند، بر عهده گرفت، و همراه با امام موسی صدر برای آنها مدرسه‌ای تأسیس کرد، و خودش مدیریت آن را بر عهده گرفت.
دکتر مصطفی چمران دربارهٔ علت سفرش به لبنان چنین می‌گوید:
من در آمریکا زندگی خوشی داشتم و از همه نوع امکانات برخوردار بودم، ولی از همهٔ آنها گذشتم و به جنوب لبنان رفتم تا در میان محرومان زندگی کنم. می‌خواستم که اگر نمی‌توانم به این مظلومان کمکی بکنم، لااقل در میانشان باشم، مثل آنها زندگی کنم و درد و غم آنان را در قلب خود بپذیرم

چمران نقاش توانایی بود. یکی از نقاشی‌های چمران شمع کوچکی بود که در زمینه‌ای کاملاً سیاه قرار داشت. این شمع کوچک در آن زمینهٔ سیاه، روشنایی کوچکی ایجاد کرده بود.

چمران در زیر این نقاشی نوشته بود من ممکن است نتوانم تاریکی را از بین ببرم، ولی با همین روشنایی کوچک فرق ظلمت و نور و حق و باطل را نشان می‌دهم، و کسی که به دنبال نور است، این نور هرچقدر کوچک باشد در قلب او بزرگ خواهد بود دکتر چمران در لبنان با غاده دختر مسلمان شیعهٔ لبنانی که زندگی مرفهی داشت، آشنا می‌شود و آن دختر با چمران ازدواج می‌کند و حاضر می‌شود در کنار محرومان جنوب لبنان با او زندگی کند. شرح داستان شورانگیز این ازدواج در کتاب چمران به روایات همسر شهید به زیبایی بیان شده است.
مهریه‌ام قرآن کریم بود و تعهد از داماد که مرا در راه تکامل و اهل بیت اسلام هدایت کند. اولین عقد در صور بود که عروس چنین مهریه‌ای داشت، یعنی در واقع هیچ وجهی در مهریه اش نداشت. برای فامیلم، برای مردم عجیب بود اینها دکتر چمران به همراه امام موسی صدر سازمان اَمَل را براساس اصول و اعتقادات اسلامی پایه گذاری کرد، تا پرچم اسلام در برابر اشغالگران لبنان برافراشته گردد.
با پیروزی انقلاب اسلامی، چمران پس از ۲۱ سال دوری از وطن به ایران بازگشت، و تمام تجربیات علمی و انقلابی خود را در خدمت انقلاب اسلامی قرار داد.
او آرام و بی صدا ولی فعالانه و خستگی ناپذیر به سازندگی پرداخت و همهٔ تلاش خود را صرف تربیت اولین گروه‌های پاسداران انقلاب کرد.
در ابتدای پیروزی انقلاب و در زمانی که گروه‌های ضد انقلاب با کمک بیگانگان قصد ضربه زدن به کشور را داشتند، با فرمان امام خمینی (ره) و در شرایطی که تمامی شهر پاوه به جز مقر نیروهای ارتش و سپاه پاسداران از کنترل نیروهای مدافع انقلاب خارج شده بود، در وضعیتی بسیار سخت با بالگرد خود را به پاوه رسانید و با کمک تعدادی از نیروهای رزمندهٔ ارتش و سپاه پاسداران، شهر پاوه را آزاد کرد و کردستان عزیز را از خطر حتمی نجات داد.
پس از بازگشت از کردستان، با فرمان امام خمینی (ره) به عنوان وزیر دفاع منصوب شد.
با شروع جنگ تحمیلی صدام علیه کشورمان، چمران گروهی از جوانان داوطلب را جمع کرد و ستاد جنگ‌های نامنظم را تشکیل داد و با همین رزمندگان برای دفاع از میهن به جنوب کشور رفت.
چمران با استفاده از تجربیات علمی و انقلابی خود، به منظور جلوگیری از سقوط شهر اهواز، احداث کانالی به طول ۲۰ کیلومتر و عرض ۱۰۰ متر را طراحی کرد و با استفاده از پمپ‌های آب از رود کارون کانال را پر آب و سپس آب کانال را به سمت تانک‌های دشمن روانه کرد؛ به طوری که نیروهای دشمن مجبور شدند تا چند کیلومتر عقب نشینی کنند.
طراحی و احداث این کانال باعث حفظ این شهر از دست دشمنان متجاوز شد.
ارتش صدام پس از آن که نتوانست اهواز را به تصرف درآورد، به سمت سوسنگرد حرکت کرد و پس از سه شبانه روز محاصرهٔ شهر، تعدادی از نیروهای ارتش صدام به داخل شهر راه یافتند.
چمران بار دیگر با تعدادی از نیروهای داوطلب ارتش و سایر رزمندگان به سمت سوسنگرد شتافت و در نبردی حماسی سوسنگرد عزیز را از محاصره و اشغال متجاوزان نجات داد.
در نبرد آزاد سازی شهر سوسنگرد، چمران به محاصرهٔ دشمن متجاوز درآمد اما او یک تنه با استفاده از ایمان و شجاعت و تجربیات ارزندهٔ خود در برابر آنها مقاومت کرد. وی با جابه جایی‌های متعدد از نقاط مختلف به سمت آنها شلیک می‌کرد تا دشمن متوجه تنها بودن او نشود.
در این مبارزهٔ جانانه، از ناحیه پای چپ به شدت زخمی شد و با همان پای زخمی به یک کامیون دشمن حمله کرده و آن را به غنیمت گرفت. پس از آن چمران با کمک رزمندهٔ دیگری که خود را به آنجا رسانیده بود، با کامیون دشمن از حلقهٔ محاصره بیرون آمد و خود را به بیمارستان اهواز رساند. چمران با وجود زخمی شدن حاضر نشد اهواز را ترک کند و برای مداوا به تهران بیاید او در پاسخ به همسرش که دلیل نیامدنش به تهران را می‌پرسد، می‌گوید من اگر بروم تهران روحیهٔ بچه‌ها ضعیف می‌شود. اگر نمی‌توانم در خط بجنگم، لااقل این جا باشم و در سختی هایشان شریک باشم چمران پس از مدت کوتاهی آزاد سازی منطقهٔ دهلاویه را طراحی کرد و با کمک تعدادی از رزمندگان موفق به شکست دشمن در این منطقه شد.
در سحرگاه روز ۳۱ خرداد سال ۱۳۶۰ ایرج رستمی فرماندهٔ منطقهٔ دهلاویه که یکی از دوستان و همرزمان چمران بود، به شهادت رسید.
دکتر چمران با وجود غم و اندوه از دست دادن آن شهید صبح همان روز همرزم دیگرش به نام مقدم پور را انتخاب کرد و با خود به دهلاویه برد تا او را به رزمندگان معرفی کند.
چمران با تک تک رزمندگان دیده بوسی کرد و با ذکر ایمان و شجاعت شهید رستمی گفت:خدا رستمی را دوست داشت و برد، اگر ما را هم دوست داشته باشد می‌برد شهید چمران برای آشنا کردن مقدم پور با منطقه او را به بالای خاکریز می‌برد تا وضعیت منطقه را برایش تشریح کند.
در حین توضیحات شهید چمران برای مقدم پور، چند خمپارهٔ دشمن در اطراف آنها منفجر می‌شود و خمپارهٔ دیگری در کنار چمران و مقدم پور اصابت می‌کند و در اثر انفجار آن خمپاره مقدم پور بلافاصله شهید می‌شود و چمران به سختی مجروح می‌شود. او را سریع در آمبولانس می‌گذارند اما در بین راه … .
سرانجام مسلمان مبارزی که از قلب بیروت ویران شده و قله‌های بلند کوه‌های جبل عامل در مرزهای فلسطین اشغال شده از خود قهرمانی‌های بسیار به یادگار گذاشته بود، و برای دفاع از میهنش در آزادسازی فراموش نشدنی پاوه، در جلوگیری از سقوط اهواز، در شکستن محاصره سوسنگرد و در … قدرت ایمان، ارادهٔ آهنین، شجاعت، فداکاری و توانمندی فرماندهی خود را بر همگان ثابت کرده بود، در روز ۳۱ خرداد سال ۱۳۶۰ به شهادت رسید و روح بزرگش در جوار شهدای کربلا آرام گرفت.
امام خمینی (ره) پس از شهادت این مرد بزرگ در پیامی می‌فرماید:
او در حیات، با نور معرفت و پیوستگی با خدا قدم نهاد و در راه آن به جهاد برخاست و جان خود را نثار کرد. او با سرافرازی زیست، و با سرافرازی شهید شد و به حق رسید

مردی که با یک دست از نردبان آسمان بالا رفت

حسین خرازی در سال ۱۳۳۶ در اصفهان دیده به جهان گشود. او در طی دوران تحصیل از آموختن اصول و ارزش‌های مذهبی غافل نبود، و در دوران نوجوانی به مطالعهٔ کتاب‌های اسلامی و انقلابی علاقه مند شد، و به تدریج با امور سیاسی نیز آشنایی پیدا کرد.
او در سال ۱۳۵۵ موفق به گرفتن دیپلم طبیعی شد و در همان سال به خدمت سربازی رفت. در سال ۱۳۵۷ با فرمان امام خمینی از خدمت سربازی فرار کرد و به مردم انقلابی پیوست. با پیروزی انقلاب اسلامی تمام توان خود را در راه خدمت به انقلاب گذاشت و در اوج درگیری‌های نیروهای ضد انقلاب با طرفداران انقلاب اسلامی به کردستان رفت و به عنوان فرمانده گردان ضربت که از قوی‌ترین گردان‌های آن زمان محسوب می‌شد، وارد عمل شد و در مبارزه با دشمنان مردم و پاکسازی شهرهای دیوان دره، سقز، بانه، مریوان و سردشت نقش بسیار مؤثری داشت، و با تدبیر نظامی و ایمان و شجاعت خود، تلفات زیادی به ضد انقلابیون وارد کرد.
با شروع جنگ تحمیلی صدام علیه کشورمان، خرازی به جنوب کشور رفت و به سمت اولین فرمانده خط دفاعی که در مقابل ارتش متجاوز صدام در جادهٔ اهواز آبادان ایجاد شده بود، منصوب شد. شهید خرازی در عملیات شکستن محاصرهٔ آبادان، فرماندهی جبههٔ دارخوین را برعهده داشت و دو پلی را که نیروهای دشمن بر روی کارون نصب کرده بودند و از این طریق آبادان را محاصره نموده بودند، به تصرف درآورد.
حسین خرازی همراه با نیروهای تحت فرمانش، در آزادسازی شهر بُستان بهترین تدبیر نظامی را دور زدن و محاصره کردن دشمن تشخیص داد، و با انجام این کار شکست سختی بر آنها تحمیل کرد.
در عملیات فتح المبین که یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های دوران دفاع مقدس است، اگر شجاعت و تدبیر فرماندهی شهید خرازی نبود، این عملیات با مشکل مواجه می‌شد، اما فرمانده شجاع و با ایمان لشکر امام حسین (ع) به همراه رزمندگان تحت فرمانش با دور زدن دشمن، مشکل به وجود آمده را برطرف کرد و این عملیات با موفقیت کامل انجام شد.
حسین خرازی در عملیات بیت المقدس که منجر به آزادی خرمشهر شد، با عنوان فرمانده لشکر امام حسین (ع) جزء اولین نفراتی بود که به جادهٔ اهواز خرمشهر رسید، و نقش بسیار زیادی در آزادسازی خرمشهر داشت.
در عملیات خیبر که در زمستان سال ۱۳۶۲ انجام شد، با وجود بمباران شیمیایی منطقه توسط دشمن، حاضر به عقب نشینی نشد، تا این که خمپاره‌ای در کنار او به زمین اصابت کرد و او را به گوشه‌ای پرتاب کرد. در اثر این انفجار حسین خرازی به شدت مجروح و دست راست او قطع شد، اما پس از درمان اولیه و بهبود نسبی نزد رزمندگان بازگشت و هرگز حاضر نشد صحنهٔ مبارزه با دشمن و دفاع از کشورش را ترک کند.
در عملیات والفجر ۸ لشکر امام حسین (ع) که تحت فرماندهی حسین خرازی بود، لشکر گارد ارتش صدام را که جزء توانمندترین و مجهزترین نیروهای دشمن بود، شکست داد و پیروزی بزرگی را در این منطقه نصیب سپاه اسلام نمود.
حسین خرازی با وجود آن که یک دستش را در راه دفاع از اسلام و کشورش از دست داده بود، همچنان به هدایت و فرماندهی لشکر امام حسین (ع) ادامه داد و در عملیات کربلای ۵ با عبور از موانع بسیار سخت متجاوزان، شکست سنگین دیگری بر دشمن تحمیل کرد.
شهید حسین خرازی علاوه بر داشتن تدابیر نظامی در سطح عالی، شجاعت کم نظیری داشت، و با وجود تمام سختی‌ها و مشکلات در طول سال‌های جنگ و جهاد، هرگز از خود ضعفی نشان نداد.
خرازی همیشه با وضو بود و هیچ وقت نماز شب او ترک نمی‌شد.
سرانجام حسین خرازی فرمانده لشکر امام حسین (ع) استان اصفهان در روز هشتم اسفند ۱۳۶۵ در عملیات کربلای پنج در منطقهٔ عملیاتی شلمچه با یک دست از نردبان آسمان بالا رفت و به شهدای کربلا پیوست.
فرازی از وصیت نامهٔ شهید خرازی در عصر غیبت امام زمان (عج) از مردم می‌خواهم که پشتیبان ولایت فقیه باشند حاج حسین و راننده اش هر دو ترکش خورده بودند و هر دو هم از راه گلو و سینه مجروح شده بودند. همین طور خون فواره می‌زد و سر و سینه شان را سرخ می‌کرد.
با سرعت به سمت حاجی رفتیم تا به او کمک کنیم، اما حاجی اجازه نداد و تندتند با سر و دست اشاره می‌کرد به راننده اش و می‌گفت: اول اون! اول اون! یکی دو تا از بچه‌ها بلند شدند و رفتند سراغ راننده. لب‌های حاجی می‌جنبید: اون زن و بچه داره، امانته دست من … بی هوش شد و بعد از آن من دیگر ندیدمش. حسین پرواز کرد
یکی از همرزمان شهید خرازی
رهبر معظم انقلاب دربارهٔ شهید خرازی می‌فرمایند:
او (شهید خرازی) سردار رشید اسلام و پرچم دار جهاد و شهادت بود، که با ذخیره‌ای از ایمان و تقوی و جهاد و تلاش شبانه روزی برای خدا و نبرد بی امان با دشمنان اسلام، در آسمان شهادت پرواز کرد و بر آستان رحمت الهی فرود آمد و به لقاء اللّه پیوست

اقتدار دفاعی

اقتدار یعنی قدرت به رسمیت شناخته شده.
با ارزش‌ترین نوع اقتدار، اقتدار در حوزه فرهنگاست.

اقتدار چیست؟

در فرهنگ نامه‌های فارسی اقتدار به معنی توانا شدن، توانستن، توانمندی و قدرت به رسمیت شناخته شده آمده است.
در فرهنگ انگلیسی آکسفورد اقتدار اتوریته به حق واداشتن دیگران به اطاعت حق فرماندهی یا ارائهٔ تصمیم نهایی و حق مورد اعتماد بودن تعریف شده است.
در یک تعریف ساده اقتدار به معنی آن است که فرد یا حکومت از چنان ویژگی ای برخوردار باشد که نظر او در موضوع یا مسائلی که پیش می‌آید، حرف آخر باشد دیگران از آن اطاعت کنند.
مهم‌ترین ویژگی‌های مفهومی اقتدار عبارت اند از:
۱ - مشروعیت: یعنی شرع و قانون به فرد، گروه یا مجموعه‌ای در نظام حکومتی چنین حقی را داده باشد.
۲ - التزام طرفین: لازم است مردم و حکومت یکدیگر را بپذیرند و محترم بپندارند، چرا که اقتدار در فضایی با مقبولیت طرفین می‌روید.
۳ - تناسب فرهنگی: در این زمینه با اصل مهم مشارکت فعال مردم در تصمیم گیری‌های دولتی مواجه هستیم؛ لذا اقتدار باید متناسب با فرهنگ عمومی باشد.
۴ - حقانیت: در اقتدار پایبندی به حق و مبارزه و مخالفت با باطل بسیار با اهمیت است.

منابع اقتدار

معمولاً قدرت و اقتدار ناشی از آن از چهار منبع به وجود می‌آید:
۱ - سیاسی ۲ - نظامی ۳ - اقتصاد ی ۴ - فرهنگی
با ارزش‌ترین نوع اقتدار، اقتدار در حوزهٔ فرهنگ است؛ زیرا از یک طرف اقتدار فرهنگی، زمینهٔ اقتدار در سایر بخش‌ها را فراهم می‌کند و از طرف دیگر فرهنگی که مبتنی بر ارزش‌های الهی، متکی بر تفکر و تعقل و همراه با اخلاق و عمل صالح باشد، در مواجههٔ منطقی با سایر فرهنگ‌ها هیچگاه احساس ضعف و ناتوانی نمی‌کند.

اقتدار دفاعی

در دوران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، امور نظامی و دفاعی کشور عزیز ما در جهت اهداف، منافع و سیاست‌های استعماری، بیگانگان بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی و قطع دست متجاوز آمریکا و سایر قدرت‌ها از ایران اسلامی، صنایع نظامی و سیستم دفاعی وابستهٔ ما در شرایط تحریم قرار گرفت. امام خمینی (ره) راه نجات را در خوداتکایی و خودکفایی در عرصهٔ نظامی و دفاعی دانستند و به همین جهت توسعهٔ این بخش در اولویت اقدامات کشور قرار گرفت؛ اما به محض این تصمیم و اقدام، ضد انقلاب وابسته به قدرت‌های خارجی در استا نهای مختلف کشور و نقاط حساس مرزی با حمایت بیگانگان و مزدورانی چون صدام (رئیس جمهور معدوم عراق) علیه این حکومت نوپا شورش کردند تا بلکه مانع به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی شوند. ترور، کودتا، ادعاهای خودمختاری، بم بگذاری و سرانجام تهاجم گستردهٔ صدام در خط مرزی بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر، ارتش تازه استقلال یافته و سپاه پاسداران تازه تأسیس ما را با آزمونی بسیار بزرگ مواجه کرد. دشمنان ایران و اسلام از این نکته غافل بودند که ارتش و سپاه پشتوان‌های بزرگ و مردمی دارند که مصداق عینی آن بسیج مستضعفین بود. مردم چون انقلاب اسلامی را از خودشان م یدانستند، تحت رهبری و فرماندهی امام خمینی (ره) به میدان آٰمدند و با یاری نیروهای مسلح در سهایی بزرگ به تاریخ و جنایتکاران و متجاوزان دادند.
ما می‌توانیم:
جنگ تحمیلی کانون بروز و ظهور استعدادهای ناب ایران اسلامی بود. نیروهای مسلح ما شامل ارتش، سپاه پاسداران و بسیج با پایمردی و دفاع جانانه در برابر دشمن بعثی حماس ه‌هایی را در طول هشت سال دفاع مقدس آفریدند که حیرت جهانیان را برانگیخت. اقتدار دفاعی مدافعان سرزمین ایران اسلامی چنان بود که در طول تاریخ طولانی کشورمان بی نظیر بود. رزمندگان سلحشور، با حداقل امکانات، دشمن متجاوز را وادار به تسلیم کردند و به تعبیر امام خمینی (ره) آن چنان سیلی محکمی به دشمن زدند که درس عبرتی برای دیگر کشورها باشد تا فکر تجاوز و حمله به ایران را از سرشان به در کنند.

فعالیت

نقش هشت سال دفاع مقدس را در اقتدار دفاعی کشورمان بررسی کنید.
دوران دفاع مقدس در سال ۱۳۶۷ به پایان رسید و نیروهای مسلح ما با تجارب مفیدی که در جنگ تحمیلی هشت ساله اندوخته بودند به سازندگی میهن و افزایش توان دفاعی و نظامی میهن عزیزمان پرداختند.
تولید تجهیزات دفاعی و تلاش فرزندان با ایمان و هوشمند این مرز و بوم چنان عظمت و اُبهتی ایجاد کرده که موجب ترس دشمنان و بازدارندگی متجاوزان و توطئه گران از هرگونه اقدام علیه تمامیت ارضی کشور ما گردیده است.
هدف اصلی از تولید سلاح در جمهوری اسلامی ایران، دفاع و مقابله با دشمنان زورگوست، در حالی که در غرب هدف اصلی تولید سلاح، تجارت و افزایش ثروت سردمداران کارخانجات و کمپانی‌های تسلیحاتی است.

مقام معظم رهبری

سیاست‌های دفاعی ایران اسلامی بر محورهایی همچون خوداتکایی، استقلال، تولید داخلی، بازدارندگی، تأمین امنیت منطقه و … استوار است، بنابراین شعار دفاعی، این است که ما قصد کشورگشایی و تجاوز به حریم سایر کشورها را نداریم اما به هر تجاوزی قاطعانه پاسخ می‌دهیم فناوری‌های پیشرفته دفاعی ما در حوزه‌های ساخت موشک، سلاح و مهمات، خودروهای زرهی، صنایع هوایی، مخابرات و … چشمگیر است.
نیروهای مسلح ما (ارتش، سپاه، بسیج و نیروی انتظامی) با همکاری متخصصان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در زیر سایهٔ ولایت رهبر فرزانهٔ انقلاب اسلامی علاوه بر پاسداری از مرز و بوم میهن عزیز و رصد کردن توطئه‌ها و حرکت‌های مختلف دشمنان در منطقه و جهان، توسعهٔ فناوری‌های افتخارآفرین خویش را تداوم می‌بخشند و در این راه با سایر ارگان‌ها و دستگاه‌های اداری، صنعتی و علمی کشور همکاری نزدیک دارند.
نمونه‌هایی از تولیدات داخلی که مظهر اقتدار دفاعی میهن عزیز ما هستند، عبارت اند از:
۱ - تولید انواع موشک شهاب، سجیل، ثاقب، صیاد، فاتح و …
۲ - پرتاب ماهواره‌های امید، طلوع، فجر و در آیندهٔ نزدیک ظفر و …
۳ - تولید انواع زیردریایی و تجهیزات دریایی
۴ - ساخت ناوشکن ایرانی موسوم به جماران
۵ - تولید انواع سلاح، تانک، زره پوش، انواع خودروهای نظامی و سایر ادوات زرهی
۶ - ساخت هواپیماهای جنگندهٔ صاعقه و هواپیماهای بدون خلبان
۷ - تولیدات بخش الکترونیک: شامل انواع رادار، انواع بی سیم و …

فعالیت

شکار هواپیمای فوق پیشرفتهٔ جاسوسی آمریکاRQ ۱۷۰ در سال ۱۹۰ توسط یگان سایبری سپاه پاسداران با همکاری ارتش جمهوری اسلامی ایران را به عنوان یکی از نمونه‌های اقتدار دفاعی کشور بررسی کنید.
۸ - ساخت پروژه‌های عمرانی شامل فرودگاه، جاده، راه آهن، سد، اسکله و سایر خدمات مهندسی و مخابراتی نیز در همین جهت است که در این عرصه قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا (ص) وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با همان انگیزه‌های دفاع مقدس در خط مقدم قرار دارد.
پرسش: به نظر شما نقش مردم در تقویت اقتدار دفاعی کشورمان چیست؟
ملت غیور و با ایمان ما مفتخر است که با قطع وابستگی از چنگال مستکبران و غارتگران بین المللی، به موقعیتی ممتاز در منطقه و جهان دست یافته و با خنثی سازی انواع توطئه‌ها و فتنه‌های داخلی و خارجی مسیر پیشرفت و رشد معنوی را می‌پیماید و با اقتدار کامل چشم فتنه و تجاوز را کور خواهد کرد.
پایان بخش این درس نظر فرماندهی کل قوا نسبت به ارتش جمهوری اسلامی ایران است که در اقتدار دفاعی کشور نقش بسیار مؤثری داشته است.
امروز ارتش یکی از مردمی‌ترین نهادهای کشور ماست. بین نهادهای گوناگونی که ساختار کشور و نظام را تشکیل داده‌اند، وقتی ارتش را نگاه می‌کنیم، می‌بینیم یکی از نزدیک‌ترین به آحاد مردم، به تمایلات مردم، به احساسات مردم، و یکی از نزدیک‌ترین به کمک به حرکت عمومی مردم است؛ این خیلی چیز قیمت دار و با ارزشی است.
از بیانات مقام معظم رهبری در جمع فرماندهان ارتش

مهارت‌های فردی در دفاع و رزم

توانمندی‌های رزم انفرادی، مجموعه روش‌ها و مهارت‌های مصون ماندن از خطر آسیب دشمن است که شخص چه در زمان دفاع و چه در هنگام حمله، آنها را بکار می‌برد

مهارت‌های فردی در دفاع و رزم

یکی از عوامل مؤثر در موفقیت یک رزمنده آشنایی با محیط اطراف و داشتن توانمندی‌هایی است که در موفقیت او بسیار مؤثر است. توانمندی‌های رزم انفرادی، مجموعه روش‌ها و مهارت‌های مصون ماندن از خطر آسیب دشمن است که شخص چه در زمان دفاع و چه در هنگام حمله آنها را به کار می‌برد. بنابراین می‌توان گفت به هر میزان که یک رزمنده مهارت بیشتری در رزم انفرادی داشته باشد، به همان میزان از خطر و آسیب دشمن در امان خواهد بود و به حفظ جان خود و سایر همرزمان نیز کمک خواهد کرد.
شما دانش آموزان عزیز در این درس با عوامل محیطی و مهارت‌هایی که به یک رزمنده کمک می‌کند تا مأموریت خود را به نحو مطلوب انجام دهد، آشنا می‌شوید. ضمن این که برخی از این توانمندی‌ها در زندگی روزمرهٔ شما نیز قابل استفاده است.
این مهارت‌ها شامل: شناسایی عوارض زمین، حفاظت انفرادی در مقابل خطر، استتار، اختفا، اصول نگهبانی، ایست و بازرسی، جهت یابی، کار با قطب نما، تخمین مسافت و … است که در این درس شما دانش آموزان عزیز با برخی از این مهارت‌ها آشنا می‌شوید.

شناخت عوارض زمین

یکی از فنون رزم انفرادی شناخت عوارض زمین است که در حفظ جان و پناه گیری یک رزمنده بسیار مؤثر است. به کلیهٔ پستی و بلندی‌های سطح زمین عوارض زمین گفته می‌شود. میزان پستی و بلندی‌های زمین یا ارتفاع تمام نقاط، نسبت به سطح مبنا اندازه گیری می‌شود.
سطح مبنا، سطح آب‌های آزاد بین المللی است، که صفر درنظر گرفته می‌شود؛ مثلاً وقتی می‌گوییم ارتفاع شهر شیراز ۱۵۴۰ متر است، منظور ارتفاع این شهر از سطح آب‌های آزاد است.
عوارض سطح زمین به دو دسته عوارض طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند.

عوارض طبیعی

عوارض طبیعی عوارضی است که انسان در ایجاد آن دخالتی نداشته است. این عوارض عبارت اند از:
۱ - بلندی‌ها مانند کوه و تپه
۲ - گودی‌ها مانند دره، شیار و گودال
۳ - همواری‌ها مانند دشت و جلگه
۴ - آب‌ها مانند اقیانوس، دریا، دریاچه و رود

عوارض مصنوعی

عوارضی است که انسان در ایجاد آن دخالت داشته باشد. مانند آبادی‌ها، راه‌ها، پل‌ها، جاده‌ها و …
تعریف برخی از عوارض به شرح زیر می‌باشد:
۱ - کوه: به برآمدگی‌هایی که از محیط اطراف خود حداقل ۶۰۰ متر بلندتر باشد، کوه گفته می‌شود. اگر چند کوه به هم پیوسته باشند، به آن رشته کوه گفته می‌شود، مثل رشته کوه‌های زاگرس
۲ - تپه: تپه عبارت است از زمین‌های شنی یا خاکی برجسته‌ای که بلندی آن کمتر از کوه است؛ ارتفاع تپه‌ها بین ۱۵۰ تا ۶۰۰ متر است.
۳ - خاکریز: در مناطق باز و دشت‌ها، جهت درامان ماندن نفرات از دید و تیر دشمن، به وسیلهٔ ماشین آلات راه سازی، خاک را به ارتفاع حداقل ۲متر در جلوی نیروهای خودی جمع می‌کنند که به آن خاکریز می‌گویند.
۴ - هور: ماندن آب روی زمین را هور یا ماندآب می‌گویند. علت ماندن آب در این محیط نفوذناپذیری لای ه‌های زیرین خاک است. معمولاً در هور علف و نی می‌روید و اطراف آن زیستگاه برخی جانوران و پرندگان می‌باشد؛ مانند هورالعظیم در خوزستان.

جهت یابی

یافتن جهت‌های جغرافیایی را جهت یابی می‌گویند. جهت یابی کاربردهای زیادی دارد؛ به خصوص در امور دفاعی و نظامی که یک رزمنده باید موقعیت خود را نسبت به دشمن، نیروهای خودی و سایر عوارض زمین بداند تا در مواقع پیشروی و برگشت در جهت صحیح حرکت کند. همچنین جهت یابی در زندگی روزمرهٔ ما به منظور یافتن قبله، یافتن مسیر حرکت در پیاده روی و کوهنوردی، پیدا کردن مسیر درست در جنگل و بوته زارها و … حائز اهمیت است.

جهت‌های اصلی و فرعی

۱ - جهت‌های اصلی: شامل جهت‌های چهار گانه شمال، جنوب، مشرق (خاور)، مغرب (باختر) است که با یافتن یکی از آنها، سایر جهت‌ها را به راحتی می‌توان مشخص کرد، بدین ترتیب که هرگاه به سوی شمال ایستاده باشیم، پشت سر ما، جنوب، سمت راست مشرق و سمت چپ ما مغرب خواهد بود.
۲ - جهت‌های فرعی: به جهت‌هایی گفته می‌شود که در بین چهار جهت اصلی واقع شده‌اند.
اصولاً جهت یابی به وسیلهٔ قطب نما و یا به وسیلهٔ گیرنده‌های دستی جی پی اس به راحتی و بادقت بسیار زیاد، انجام می‌شود.
یادگیری سایر روش‌های جهت یابی در نبود این ابزارها برای یک رزمنده بسیار اهمیت دارد.
بیشتر بدانید :
GPS چیست و چگونه کار می‌کند؟
GPS مخفف سه کلمهٔ Geographic Positioning Systems
به معنی سامانه تعیین موقعیت جغرافیایی است. این سامانه از مجموعه ماهواره‌های موقعیت یاب جغرافیایی تشکیل شده که موقعیت پدیده‌های مختلف را بر روی کرهٔ زمین شناسایی و به کاربران مخابره می‌کند. کاربران با در اختیار داشتن گیرنده‌های قوی آنتن دار یا گیرنده‌های دستی موسوم به GPS در هر نقطه‌ای از کره زمین، حتی در حرکت می‌توانند موقعیت دقیق خود را دریافت کنند. گیرنده‌ها پس از برقراری ارتباط با ماهواره‌ها در فضا، مشخص می‌کنند که اکنون گیرنده در چه طول و عرض جغرافیایی و در چه ارتفاعی از سطح دریا قرار دارد و یا در چه سمتی و با چه سرعتی در حال حرکت است. این سامانه برای ردیابی یا راهبری کشتی‌ها، هواپیماها، خودروها کمک مؤثری می‌کند.

جهت یابی در روز

۱ - جهت یابی به کمک خورشید: خورشید هر روز صبح تقریباً از سمت مشرق طلوع و در آخر روز از سمت مغرب غروب می‌کند و چون ایران در نیم کرهٔ شمالی زمین واقع شده است، اغلب در هنگام ظهر، خورشید در نیمهٔ جنوبی آسمان است و سمت جنوب را نشان می‌دهد. در روزهای اول فروردین و اول مهرماه هر سال، خورشید دقیقاً از جهت شرق طلوع و از جهت غرب هم غروب می‌کند و در سایر ایام سال به خصوص اول تابستان و زمستان این روش خیلی دقیق نیست.
۲ - جهت یابی به کمک سایهٔ شاخص: شاخص، چوب، میله یا هر شیء نسبتاً صاف و به طول تقریبی یک متر است که به صورت عمودی در زمینی مسطح نصب می‌شود. در این روش، پس از نصب شاخص، انتهای سایهٔ آن را روی زمین با یک سنگ علامت گذاری می‌کنیم. پس از حدود پانزده تا بیست دقیقه محل جدید سایهٔ شاخص را دوباره علامت گذاری می‌کنیم. حال اگر این دو نقطه را به یکدیگر وصل کنیم و طوری بایستیم که پای چپ روی نقطهٔ اول و پای راست روی نقطهٔ دوم باشد، روبه روی ما شمال و پشت سرمان نیز جنوب خواهد بود.
الف) انتهای سایه شاخص را علامت گذاری کنید.
ب) بعد از مدتی محل سایه جدید را علامت گذاری کرده و دو نقطه را به یکدیگر وصل کنید.
ج) طوری بایستید که نقطهٔ اول زیر پای چپ و نقطهٔ دوم زیر پای راست شما باشد. حال روبه روی شما جهت شمال است.

جهت یابی در شب

۱ - جهت یابی به کمک ستارهٔ قطبی: در نیم کرهٔ شمالی، ستارهٔ قطبی با دقت بسیار زیادی جهت شمال جغرافیایی را نشان می‌دهد. برای مشاهدهٔ این ستاره که سایر ستارگان و صورت‌های فلکی به محوریت آن می‌چرخند، ابتدا باید صورت فلکی دبّ اکبر یا صورت فلکی ذات الکرسی را پیدا کرد. دبّ اکبر یا خرس بزرگ به مجموعه‌ای از هفت ستاره گفته می‌شود که در آسمان به شکل ملاقه دیده می‌شوند. اگر فاصلهٔ دو ستاره لبهٔ آبریز ملاقه را یک واحد درنظر بگیریم و آن را پنج برابر در همان مسیر ادامه دهیم، به تک ستاره‌ای پرنور می‌رسیم که ستارهٔ قطبی است و اگر به سمت آن بایستیم، روبه جهت شمال ایستاده‌ایم.
صورت فلکی ذات الکرسی نیز پنج ستاره است که به دلیل چرخش در آسمان به شکل حروف لاتین M یا W دیده می‌شود. اگر ستارهٔ وسط حرف را در مسیر مستقیم، پنج برابر فاصلهٔ دو ستاره، ادامه دهیم، به ستارهٔ قطبی می‌رسیم.
۲ - جهت یابی به کمک ماه: در این روش ابتدا باید بدانیم در نیمهٔ اول یا در نیمهٔ دوم ماه قمری هستیم. برای تشخیص این موضوع دو سر هلال ماه را با خط فرضی به یکدیگر وصل می‌کنیم و امتداد می‌دهیم اگر شکلی شبیه حرف لاتین P تشکیل شد، در نیمهٔ اول ماه هستیم. در این حالت سمت برجسته یا محدّب ماه، جهت مغرب را نشان می‌دهد. اگر با اتصال دو سر هلال، حرف لاتین q تشکیل شود، در نیمهٔ دوم ماه قرار داریم. در این حالت قسمت برجستگی ماه جهت مشرق را نشان می‌دهد.

تخمین مسافت

اندازه گیری تقریبی مسافت یا فاصلهٔ بین دو نقطه را تخمین مسافت می‌گویند. برای این که یک رزمنده بتواند در میدان نبرد، سلاح خود را تنظیم کند و هدف گیری دقیق تری داشته باشد، فن تخمین مسافت را می‌آموزد. همچنین یک رزمندهٔ دیده بان برای این که بتواند گزارشی دقیق از محل صحیح اهداف و عوارض را به فرماندهان گزارش دهد، به آموزش فن تخمین مسافت در رزم انفرادی نیاز دارد.

روش تخمین مسافت با وسیله

ما در این روش به کمک نقشهٔ توپوگرافی محل و یک خط کش، در ابتدا دو نقطهٔ موردنظر را روی نقشه مشخص می‌کنیم و به وسیلهٔ خط کش فاصلهٔ مستقیم آن دو نقطه را اندازه گیری می‌کنیم. سپس عدد به دست آمده را که به سانتی متر است در مخرج مقیاس نقشه ضرب می‌کنیم تا فاصلهٔ حقیقی دو نقطه روی زمین به سانتی متر به دست آید. پس از آن عدد موردنظر را بر ۱۰۰ تقسیم می‌کنیم تا فاصله به متر محاسبه گردد.
فاصلهٔ دو نقطه روی نقشه به سانتی متر ×مخرج مقیاس = فاصله افقی همان دو نقطه برروی زمین

اندازه گیری مسافت به وسیلهٔ یگان صدمتری

۱ - این روش برای تخمین مسافت تا ۵۰۰ متر مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدین ترتیب که ابتدا یک فاصلهٔ صدمتری را روی زمین مجسم می‌کنیم و سپس تعیین می‌نماییم که از موضع تا هدف چند تا از این اندازه‌ها وجود دارد.
۲ - برای مسافت‌های ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ متری ابتدا نقطه‌ای را در نیمه راه هدف انتخاب می‌کنیم و سپس با استفاده از روش بالا مسافت موضع تا این نقطه را تعیین و با دو برابر کردن این تخمین، مسافت بین هدف تا موضع به دست می‌آید.

آشنایی با سلاح انفرادی

امروزه علی رغم متنوع شدن تسلیحات نظامی و پیشرفت سلاح‌های دوربُرد که اهداف خود را از فواصل دور مورد اصابت قرار می‌دهند، هنوز هم سلاح‌های انفرادی در جبهه‌های نبرد و مقابله با دشمنان دارای اهمیت است.
با توجه به این که رزمندگان دوران دفاع مقدس از اسلحهٔ کلاشینکف برای دفاع در مقابل متجاوزان استفاده می‌کردند، و در حال حاضر نیز این اسلحه به عنوان سلاح سازمانی نیروهای بسیج است، در این بخش از درس با ویژگی‌ها و چگونگی استفاده از این اسلحهٔ انفرادی بیشتر آشنا می‌شوید.

ردیف	عنوان	شرح
کالیبر	۷/۶۲	میلی متر
تعداد خان	۴ خان	گردش از چپ به راست
طول اسلحه با سر نیزه	۱۰۲	سانتی متر
شلیک در حالت تک تیر	۴۰ گلوله	در دقیقه
شلیک در حالت رگبار	۹۵ گلوله	در دقیقه
برد مفید	۴۰۰	متر
برد نهایی	۲۰۰۰	متر

۱ - کالیبر: قطر دهانهٔ لوله هر جنگ افزاری را کالیبر می‌گویند. مثلاً قطر دهانهٔ لوله اسلحهٔ کلاشینکف ۷/۶۲ میلی متر
۲ - خان (Tube): شیارهایی است که داخل لوله تفنگ ایجاد می‌کنند، این شیارها به گلوله دوران داده و در نتیجه برد گلوله و قدرت تخریب را زیادتر می‌کند.
۳ - برد مفید: مسافتی است که از جنگ افزار انتظار می‌رود به دقت تیراندازی کند و موجب تلفات و خسارت گردد.
۴ - برد نهایی: حداکثر مسافتی است که از یک جنگ افزار انتظار می‌رود به دقت تیراندازی کند و در نتیجه در چنین مسافتی تلفات و خسارتی نیز وجود ندارد.

باز و بسته کردن سلاح

نگهداری و عیب یابی سلاح انفرادی برعهدهٔ کسی است که از آن استفاده می‌کند. اسلحهٔ انفرادی کلاشینکف باید همیشه روغن کاری شده و بدون عیب باشد. لذا لازم است یک رزمنده به راحتی و با مهارت بتواند سلاح خود را باز و بسته کند؛ چرا که باز و بسته کردن به موقع و درست اسلحه، به سالم ماندن آن کمک مؤثری می‌کند.
۱ - روپوش محفظه.
۲ - آلات متحرک.
۳ - قطعهٔ گلنگدن.
۴ - میله و فنر ارتجاع.
۵ - بدنه.
۶ - سیلندر گاز.
۷ - سمبه.
۸ - شعله پوش.
۹ - روپوش لوله.
۱۰ - غلاف سرنیزه.
۱۱ - سرنیزه.
۱۲ - خشاب.
البته روش صحیح سازمان باز و بسته کردن سلاح، قطعه شناسی و مراحل رفع گیر در اردوی عملی درس آمادگی دفاعی توسط مربیان بسیج به شما آموزش داده می‌شود.

اصول ایمنی هنگام استفاده از سلاح

یک کاربر اسلحه برای حفظ جان خود و سایر همراهان، باید به نکات زیر توجه کند:
۱ - سلاح باید قبل از تیراندازی بازدید شود.
۲ - هنگام تحویل گرفتن یا تحویل دادن سلاح، باید از خالی بودن آن اطمینان حاصل کنید.
۳ - هنگام باز و بسته کردن و یا تحویل گرفتن سلاح برای اطمینان از خالی بودن آن، روبه فضای مطمئن (به سوی آسمان) ماشه را بچکانید.
۴ - از هرگونه شوخی کردن با سلاح و نشانه روی به سوی دیگران خودداری کنید.
۵ - با ماشهٔ سلاح نباید بازی کرد؛ زیرا ماشهٔ این سلاح حساس است.
۶ - زمانی که ضرورتی برای تیراندازی نیست، سلاح در حالت ضامن باشد.
۷ - مهمات و فشنگ‌ها را در معرض حرارت شدید قرار ندهید و هیچ گاه به ته چاشنی فشنگ ضربه نزنید.
۸ - هنگام تیراندازی دست را در مقابل مسیر رفت و برگشت دستگیرهٔ آتش قرار ندهید.

اصول تیراندازی صحیح

تیراندازی دقیق یک مهارت فردی است که با آموزش، تمرین و پشتکار به دست می‌آید.
اصول یک تیراندازی صحیح و مؤثر به شرح زیر است:
۱ - قلق گیری و نشانه روی دقیق
۲ - وضعیت صحیح تیراندازی
۳ - انجام صحیح عمل انگشت روی ماشه
۴ - تخمین مسافت و تنظیم درجهٔ صحیح اسلحه
۵ - تیراندازی با آهنگ منظم و مداوم

روش قلق گیری

قلق گیری عملی است که قبل از تیراندازی برای به دست آوردن دقت سلاح انجام می‌شود. یکی از روش‌های قلق گیری به این شرح است:
۱ - تعداد سه تیر قلق را به دقت به طرف خال سیاه وسط سیبل نشانه روی و شلیک می‌کنیم.
۲ - محل برخورد سه گلوله را به یکدیگر وصل می‌کنیم تا مثلثی تشکیل شود.
۳ - مرکز مثلث را به وسط خال سیاه وصل می‌کنیم و قرینهٔ مثلث را به دست می‌آوریم.
۴ - حال قرینهٔ به دست آمده را به جای خال سیاه وسط سیبل نشانه گیری و شلیک می‌کنیم.

حالت‌های صحیح تیراندازی

۱ - حالت ایستاده ۲ - حالت به زانو ۳ - حالت نشسته

جنگ نرم

جنگ نرم در پی تغییر هویت وشخصیت "جامعه هدف" است . در این جنگ اعتقادات، باورها و ارزش‌های اساسی یک جامعه مورد هجوم قرار می‌گیرد .
جنگ نرم یعنی ایجاد تردید در دل‌ها و ذهن‌های مردم« مقام معظم رهبری »
انسان موجودی است که صاحب عقل، احساس، اراده و اختیار می‌باشد. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که انسان دربارهٔ موضوعات مختلف بیندیشد، تمایل پیدا کند و تصمیم گیری نماید. وقتی اراده و اختیار انسان در تصمیم گیری‌هایش مؤثر باشد، برخی از امور را می‌پذیرد و برخی دیگر را نمی‌پذیرد.
در دنیای امروز رسانه‌های جمعی (رادیو، تلویزیون، مطبوعات و …) ابزارهایی سرنوشت ساز در تأثیرگذاری بر فکر و خواست مردم محسوب می‌شوند.
از طرف دیگر در عصر حاضر رأی و نظر جمعی انسان‌ها که از آن با عنوان افکار عمومی یاد می‌شود، یک قدرت بزرگ و مهم است. به همین جهت گردانندگان و مدیران جوامع مختلف سعی می‌کنند تا زمینه‌ای را فراهم کنند که مردم پذیرای آنان باشند و از عملکرد آنها حمایت به عمل آورند.
رأی و نظر مردم فقط مربوط به امور سیاسی نیست، بلکه در زمینه‌های فرهنگی، اقتصادی و …نیز خواسته‌های مردم در برنامه ریزی‌های یک کشور مورد تأکید و توجه است.
در این میان رسانه‌های جمعی (رادیو، تلویزیون، مطبوعات و...) به علت اثرگذاری برافکار عمومی و تأثیر در خواسته‌های مردم نقش بسیار مهمی در اختیار دارند.
با توجه به تأثیرگذاری رسانه‌ها در نظرات و تصمیم گیری انسان‌ها، قدرت‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی دنیای امروز برای اثرگذاری بر افکار عمومی مردم سرمایه گذاری‌های بسیار زیادی در این زمینه انجام داده‌اند؛ زیرا آنها به خوبی می‌دانند که از طریق رسانه‌ها و با هزینه‌های کمتری می‌توانند آنچه را که در گذشته با زور و از طریق نظامی به دست می‌آوردند، از راه‌های غیرنظامی و با خواست و تمایل خود انسان‌ها به دست آورند.
از طرف دیگر بیشتر حکومت‌ها در دنیای امروز با رأی و نظر مردم بر سر کار می‌آیند. به همین جهت آنها سعی می‌کنند به هر طریق ممکن افکار عمومی جامعهٔ خود را به عنوان پشتوانهٔ سیاسی همراه داشته باشند.
بنابراین قدرت‌های سلطه گر برای حفظ منافع خود تلاش می‌کنند با اثرگذاری بر افکار عمومی کشورها، خواست خود را از طریق رأی و نظر مردم کشور موردنظر تأمین نمایند.
در نتیجه اگر در گذشته کشورهای سلطه گر با تهاجم نظامی (جنگ سخت) و کشتار انسان‌ها به اهداف و منافع خود می‌رسیدند، در دنیای امروز سعی می‌کنند با روش‌های جدید و کم هزینه به دنبال کسب منافع خود باشند بر این اساس تهاجم شکل و محتوای دیگری پیدا می‌کند که در عصر حاضر به عنوان جنگ نرم از آن یاد می‌شود در جنگ نرم کشور یا کشورهای مهاجم از طرق مختلف سعی می‌کنند به گونه‌ای برنامه ریزی کنند که طرف مقابل آنها با اختیار خود، کاری را انجام دهد که مهاجمان در انتظار آن هستند.
در جنگ نرم کشور و جامعه‌ای که مورد تهاجم قرار می‌گیرد جامعه هدف نام دارد و مهم‌ترین ابزار تأثیرگذاری نیز رسانه‌های جمعی اند.
شما دانش آموزان عزیز در سال‌های گذشته، به خصوص در کتاب آمادگی دفاعی پایهٔ سوم راهنمایی با مفهوم جنگ نرم تا حدودی آشنا شدید. به جهت گستردگی این مفهوم و ابعاد مختلف آن، در این کتاب نیز دربارهٔ بخش‌های دیگری از این مفهوم خواهیم آموخت.
جنگ نرم عبارت است از هرگونه اقدام نرم، روانی و تبلیغات رسانه‌ای که جامعهٔ هدف را نشانه گرفته و قصد دارد بدون استفاده از زور و اجبار اهداف خود را محقق کند. جنگ روانی، جنگ سفید، جنگ رسانه‌ای، براندازی نرم، انقلاب مخملی، انقلاب رنگی و … از اشکال مختلف جنگ نرم هستند. جنگ نرم به روحیه، به عنوان یکی از عوامل قدرت ملّی خدشه وارد می‌کند، عزم و اراده ملت را از بین می‌برد و مقاومت و دفاع از آرمان و سیاست یک نظام را تضعیف و تخریب می‌کند. در دنیای امروز کشورهای استکباری به این نتیجه رسید ه‌اند که استعمار به شیو ه‌های قدیم، نمی‌تواند منافع آنها را تأمین کند و باید با شیو ه‌های جدید وارد کشورها شوند. بنابراین آنها سعی می‌کنند با تمرکز به مسائل فکری و فرهنگی و در واقع با گشودن جبههٔ جنگ نرم به اهدافشان برسند. امروزه با استفاده از فناوری‌های ارتباطاتی مانند ماهواره‌ها، شبکه‌های اجتماعی مجازی، سایت‌ها، وبلاگ‌ها و … این تأثیرگذاری از سوی آنها راحت تر اعمال می‌شود. شیوهٔ عمدهٔ این تأثیرگذاری نیز به این صورت است که ابتدا مواردی از اخبار و اطلاعات صحیح را مطرح می‌کنند تا زمینهٔ جلب اعتماد مخاطبان فراهم گردد و آنگاه این اطلاعات صحیح را به عنوان پوشش و چتری به کار می‌گیرند تا در دل آن، چند موضوع خلاف واقع و نادرست را با تفسیرهای موردنظر خود به عنوان کالا و خدمات فکری و فرهنگی به کام مخاطب بریزند.
بنابراین با جذابیت ظاهری که برای مخاطبان ایجاد می‌شود، آنها را در پی بردن به انگیزهٔ اصلی به اشتباه می‌اندازند، زیرا هنگامی که مخاطب می‌بیند نکاتی از موارد مطرح شده صحیح است، کل آن پدیده و تحلیل ارائه شده را می‌پذیرد. بنابراین دشمنان از این طریق می‌توانند اهداف موردنظر خودرا به مخاطبان تحمیل کنند.

جنگ نرم در گذشته

پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ میلادی و پایان جنگ سرد، کارشناسان بخش جنگ در ایالات متحده با استفاده از تجارت دو جنگ جهانی و دوران جنگ سرد دریافتند که می‌شود با هزینهٔ کمتر و بدون دخالت مستقیم در سایر کشورها به اهداف سیاسی، اقتصادی و … دست یافت که در ادبیات سیاسی جهان به جنگ نرم شهرت یافت.
این نوع جنگ از فروپاشی شوروی شروع شد و تاکنون ادامه داشته و متکی به تهدیدات نرم فرهنگی و اجتماعی است. آمریکایی‌ها با استفاده از این نوع جنگ تاکنون موفق به تغییر چندین رژیم سیاسی در کشورهای موردنظر شده‌اند. انقلاب‌های رنگی که در چندین کشور بلوک شرق و شوروی سابق رخ داد، در واقع نمونه‌ای از جنگ نرم است. آنها با استفاده از قدرت نرم موفّق به تغییر رژیم‌های سیاسی در کشورهایی چون لهستان، گرجستان، چک اسلواکی، قرقیزستان، اوکراین و تاجیکستان شدند. در تمامی این دگرگونی‌های سیاسی بدون استفاده از ابزار خشونت و صرفاً با تکیه بر قدرت نرم و ابزار رسانه، با تغییر در ارزش‌ها و الگوهای رفتاری از رژیم‌های سیاسی حاکم مشروعیت زدایی شد و از طریق جنبش‌های مردمی و ایجاد بی ثباتی سیاسی، قدرت سیاسی جابه جا شد.

ویژگی‌های جنگ نرم

جنگ نرم به دلیل پیچیدگی و اتکا به قدرت نرم از ویژگی‌های بسیار زیاد و متنوع برخوردار است که مهم‌ترین آنها شامل موارد ذیل است:
۱ - جنگ نرم درپی تغییر هویت و شخصیت جامعهٔ هدف است: در این جنگ، اعتقادات، باورها و ارز شهای اساسی یک جامعه مورد هجوم قرار می‌گیرد. با تغییر باورهای اساسی جامعه، قالب‌های تفکر و اندیشه دگرگون می‌شود و مدل‌های رفتاری جدیدی شکل می‌گیرد.
۲ - آرام و تدریجی است: جنگ نرم دفعی و شتابان نیست. این جنگ به صورت آرام شروع می‌شود و به صورت تدریجی به سمت جلو حرکت می‌کند. آرام و تدریجی بودن این جنگ به گونه‌ای است که بسیاری آن را تشخیص نمی‌دهند. جنگ نرم غیرآشکار و نامحسوس است.
۳ - جنگ نرم الگوساز است: الگوسازی با بهره گیری از نمونه‌های تاریخی برای نشان دادن تصویری مطلوب از خود، یکی از ویژگی‌های برجستهٔ جنگ نرم است. در این جنگ تلاش می‌شود تصویری شکست خورده، ناامید و مأیوس از حریف ارائه شود و در مقابل مهاجم با الگوسازی و تصویرسازی خود را پیروز و موفق نشان می‌دهد.
۴ - پایدار و بادوام است: نتایج جنگ نرم در صورت موفق بودن، پایدار و بادوام خواهد بود. هدف اصلی در جنگ نرم تغییر باورها و اعتقادات است. چنانچه این تغییر حاصل گردد، به راحتی تغییر مجدد و بازگشت به حالت اولیه میسر نمی‌شود.
۵ - جنگ نرم پرتحرک و جاذبه دار است: جنگ نرم که به صورت تدریجی و آرام شروع می‌شود، در نقطه‌ای به دلیل ایجاد جاذبه‌های کاذب، افراد جامعهٔ هدف را برای تحقق اهداف به کار می‌گیرد. در واقع با گذشت زمان، بسیاری از بازیگران و حتی بازیگردانان جنگ نرم به صورت خواسته یا ناخواسته از درون جامعهٔ هدف به استخدام کارگزاران اصلی جنگ نرم درمی آیند.
۶ - جنگ نرم هیجان ساز است: با الگوسازی و خلق ارزش‌های جدید، از احساسات جامعهٔ هدف نهایت بهره برداری می‌شود. در بهره برداری از احساسات، تلاش می‌شود از عواطف جامعهٔ هدف به عنوان پلی برای نفوذ در افکار و اندیشه‌ها در جهت ایجاد تغییر و دگرگونی در باورها استفاده شود.
۷ - جنگ نرم آسیب محور است: ضعف‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، میدان مانور جنگ نرم است. دشمنان در جنگ نرم با شناسایی نقاط ضعف جامعهٔ هدف در حوزه‌های ذکر شده، فعالیت‌های خود را سامان داده و با خلق ضعف‌های جدید بر دامنهٔ تحرکات خود می‌افزایند.
۸ - جنگ نرم تردیدآفرین است: در جنگ نرم ایجاد تردید و بدبینی نسبت به بسیاری از مسائل یک اصل و قاعده است.حرکت در این جنگ با خلق تردید و ایجاد ناامیدی و یاس شروع می‌شود.

اهداف جنگ نرم

۱ - تغییر فرهنگ جامعهٔ هدف در جهت تأثیرگذاری بر افکار عمومی
۲ - ناکارآمد جلوه دادن نظام سیاسی کشور مورد هدف و تخریب و سیاه نمایی ارکان آن نظام
۳ - ایجاد ترس و نگرانی نسبت به مسائل مختلف (نظامی، اقتصادی، سیاسی و …)
۴ - اختلاف افکنی در صفوف مردم و برانگیختن اختلاف میان مقام‌های نظامی و سیاسی کشور موردنظر
۵ - ترویج روحیهٔ یاس و ناامیدی و بی توجّه کردن نسل جوان نسبت به مسائل مهم کشور
۶ - تبلیغات سیاه به وسیله شایعه پراکنی، جوسازی و …
۷ - تقویت نارضایتی‌های ملّت نسبت به نظام سیاسی کشور خود
۸ - تلاش برای بحرانی و حاد نشان دادن اوضاع کشور از راه ارائهٔ اخبار نادرست و نیز تحلیل‌های نادرست و اغراق آمیز.

راه‌های مقابله با جنگ نرم

۱ - شناخت دشمنان و روش‌های تبلیغاتی آنها
۲ - وحدت و انسجام حول محور قانون اساسی و رهبری نظام
۳ - اعتمادبه نفس و تقویت روحیهٔ دفاع از اعتقادات دینی
۴ - پایبندی به ارزش‌های اخلاقی
پرسش: چه راه‌های دیگری برای مقابله با جنگ نرم به نظر شما می‌رسد؟
دانش آموزان عزیز همهٔ ما می‌دانیم که تمام مشکلات جامعه را نمی‌شود به دشمنان نسبت داد و برخی از آنها حاصل عدم برنامه ریزی مطلوب، عدم استفادهٔ مناسب از نیروی انسانی و امکانات جامعه و … است، اما از این نکتهٔ مهم نباید غافل باشیم که در دنیای امروز قدرت‌های سلطه گر با استفاده از ابزارهای مختلف به دنبال تسلط بر جهان هستند، و هر کشوری که در جهت منافع آنها حرکت نکند، با مشکلاتی مواجه خواهد شد.
البته جوانان برومند کشور در دوران دفاع مقدس و پس از آن در عرصه‌های مختلف ثابت کرده‌اند که می‌توانند مشکلات را برطرف و در جهت تحقق منافع ملی جامعه حرکت کنند. ما دانش آموزان نیز به سهم خود می‌توانیم با فساد و تباهی مبارزه کنیم و عمل خویش مبلغ فرهنگ اصیل جامعه خود باشیم.

فعالیت

نظر شما در مورد تصویر فوق چیست؟ با هم کلاسی‌های خود در رابطه با این تصویر گفتگو نمایید.

پدافند غیر عامل

پدافند غیرعامل ما را با شیوه‌های دفاعی بدون استفاده از ابزارهای نظامی آشنا می‌کند
دانش آموزان عزیز همان طور که در کتاب آمادگی دفاعی سوم راهنمایی آموختید، دفاع یک مفهوم یکپارچه است که از دو بخش دفاع عامل و دفاع غیرعامل تشکیل شده است.
هر دفاعی که با بهره گیری از سلاح و تجهیزات نظامی صورت پذیرد، دفاع عامل و هر نوع دفاعی که بدون استفاده از سلاح و تجهیزات نظامی انجام شود، دفاع یا پدافند غیرعامل نامیده می‌شود. جنگ‌های بشر ابتدا با به کارگیری سلاح سرد شروع شد و سپس با استفاده از سلاح‌های گرم ادامه یافت.
پس از چندی ماشین‌های جنگی وارد میدان شدند و توسعهٔ جنگ به نبردهای هوایی و زیردریایی‌ها کشیده شد.
امروزه در جنگ‌هایی که نسل چهارم نام گرفته است، توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات الکترونیک، جنگ‌ها را به سطح پیچیده تری از نبرد توسعه داده است.
یکی از ویژگی‌های مهم جنگ‌های گذشته این بود که این جنگ‌ها بر اهداف نظامی و وارد کردن تلفات عمدهٔ نیروی انسانی برطرف مقابل تمرکز داشت و عمدتاً متکی بر تجهیزات جنگی بود.
در صورتی که در جنگ‌های جدید، تصرف خاک و سرزمین معنا ندارد و هدف اصلی از جنگ‌ها جابه جایی حکومت هاست. در جنگ‌های دوران جدید تسلط فیزیکی اهمیت زیادی ندارد، بلکه طالبان قدرت به دنبال آن هستند تا حکومت‌ها را به نحوی تغییر دهند که منافع خودشان تأمین شود.
پرسش: به نظر شما چرا قدرت‌های نظامی دنیای امروز کمتر به دنبال تسلط فیزیکی بر سایر کشورها هستند؟
با توجه به تعریفی که از جنگ‌های نسل چهارم ارائه شد، می‌توان گفت که در دنیای کنونی پدافند غیرعامل، دفاعی است که پاسخ گوی تهدیدات مدرن در عصر حاضر است؛ زیرا پدافند غیرعامل به ما می‌آموزد که حیله‌ها و تهدیدهای دشمنان را بشناسیم و راه و روش مقابله با آن را یاد بگیریم. پدافند غیرعامل ما را با شیوه‌های دفاعی بدون استفاده از ابزارهای نظامی آشنا می‌کند.
در پدافند غیرعامل به حداقل رساندن آسیب‌ها در سه حوزه تأسیسات، تجهیزات و نیروی انسانی مهم‌ترین هدف است که اغلب مباحث این درس دربارهٔ به حداقل رساندن آسیب‌ها در بخش نیروی انسانی است.
پدافند غیرعامل ریشه در فطرت انسان دارد. انسان‌ها براساس فطرت سعی می‌کنند قبل از این که خطری آنها را تهدید کند، از یک طرف، آن را پیش بینی کنند و از وقوع حادثه جلوگیری کنند و از طرف دیگر با انتخاب راه‌های دفاعی مناسب، تلفات و آسیب‌های احتمالی را به حداقل برسانند.

پدافند غیرعامل در سنّت رسول گرامی اسلام

در موضوع هجرت پیامبر و مسلمانان از مکه به مدینه، نکات مهمی وجود دارد که از آن به عنوان مصادیق پدافند غیرعامل می‌توان استفاده کرد.

اقدامات پیامبر در هجرت از مکه به مدینه

۱ - فرستادن مسلمانان به مدینه قبل از رفتن شخص پیامبر؛ اگر پیامبر قبل از مسلمانان به مدینه هجرت کرده بودند، اکثر مسلمانان توسط کفار و مشرکین کشته می‌شدند.
۲ - خوابیدن حضرت امام علی (ع) به جای پیامبر برای فریب دادن دشمنان
۳ - پیامبر در زمان هجرت برخلاف جهت مدینه که در شمال مکه قرار دارد، به سمت جنوب شهر مکه حرکت کردند و در غار ثور مخفی شدند.
۴ - پس از مخفی شدن رسول گرامی اسلام در غار ثور و عدم تشخیص دشمن، پیامبر اسلام از غار بیرون آمدند و از بیراهه و راه‌های صعب العبور خود را به مدینه رساندند.
همان طور که ملاحظه می‌کنید، پیامبر گرامی اسلام برای جلوگیری از جنگ بین مسلمین و کفار و ادامهٔ رسالت خود در هدایت مردم، از روش‌هایی استفاده کردند که امروزه جزء اصول پدافند غیرعامل محسوب می‌شود.

پدافند غیرعامل در قرآن کریم

خداوند بزرگ در آیهٔ ۶۰ از سورهٔ انفال می‌فرمایند: هرچه در توان دارید آماده کنید، تا با آن دشمن خدا و دشمن خودتان را بترسانید
مفسران قرآن در تفسیر این آیه به موارد زیر اشاره کرده‌اند:
۱ - در" واعدوا لهم ما استطعتم من قوه " هر نوع امکانات نظامی و غیرنظامی را شامل می‌شود
۲ - افزایش توان روحی و معنوی نیروی انسانی یکی از مصادیق مهم " قوه " است
۳ - در" تُرهِبُونَ بِه عَدُوَّ.... " به این موضوع اشاره می‌کند که از این امکانات و توانمندی‌ها درجهت ترساندن دشمنان استفاده کنید (نه برای کشتن آنها)

بازدارندگی

این موضوع که دشمن بترسد و به خود اجازه ندهد که به ما حمله کند، در دنیای امروز(بازدارندگی) نام دارد بنابراین تدابیر گوناگونی که از سوی یک کشور برای جلوگیری و مأیوس کردن کشورهای دیگر در جهت عملی کردن سیاست‌های تهدیدآمیز آنها صورت می‌گیرد،" بازدارندگی " نامیده می‌شود یکی از مهم‌ترین عوامل بازدارندگی دشمن، توان ایستادگی و مقاومت مردم یک کشور است. مقاومت و ایستادگی ما در برابر دشمنان از طریق راهکارهای زیر افزایش می‌یابد:
۱ - تقویت ایمان، صبر و بردباری
۲ - آشنایی با موازین اخلاقی و عمل به آنها
۳ - اتحاد و انسجام مردم حول محور رهبری نظام
۴ - آمادگی برای جهاد مال و جان در راه خدا
۵ - شناخت دوستان و دشمنان
پرسش: به نظر شما اگر در تشخیص دوست و دشمن دچار اشتباه شویم و دوست را دشمن و دشمن را دوست فرض کنیم، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

چگونگی مواجهه با تهدیدها

انسان‌ها در مواجهه با تهدیدها معمولاً به سه دسته تقسیم می‌شوند:
۱ - گروهی از انسان‌ها دشمن را بسیار بزرگ و خود را کوچک می‌پندارند، به نحوی که فکر می‌کنند هیچ کاری در برابر دشمن نمی‌توانند انجام دهند. این افراد قبل از آن که اقدامی از جانب دشمن صورت پذیرد، شکست را پذیرفته‌اند.
۲ - عده‌ای از انسان‌ها دشمن را کوچک و خود را بسیار بزرگ تصور می‌کنند. این گروه هم در برابر توانمندی‌های دشمن غافلگیر می‌شوند و شکست می‌خورند.
۳ - گروه دیگری از انسان‌ها حد و اندازهٔ دشمن و توانمندی و قدرت خود را به صورت واقعی می‌بینند. این دسته از انسان‌ها معتقدند که می‌توان با توکل بر خدا و سعی و تلاش، در مقابل دشمنان بزرگ هم مقاومت کرد و حتی آنها را شکست داد.
پرسش: شما فکر می‌کنید جزء کدام یک از سه گروه فوق هستید؟ چرا؟

جنگ الکترونیک

گسترش روزافزون سیستم‌های الکترونیکی در حوز ه‌های نظامی، غیرنظامی، تجاری و … موجب شده تا بسیاری از فعالیت‌های عملیاتی این مراکز وابستگی کامل و یا بسیار زیاد به مدارهای الکترونیکی داشته باشند.
در حال حاضر بخش قابل توجهی از فعالیت بانک‌ها، مؤسسات تجاری، رسانه‌های جمعی، شبکه‌های اینترنتی، سیستم‌های مخابراتی، سیستم‌های موشکی و … وابستگی بسیار زیادی به سیستم‌های الکترونیکی دارند؛ به نحوی که برخی از این مراکز به طور کامل و برخی دیگر درصد قابل توجهی از کارایی خود را ممکن است در یک نبرد الکترونیکی از دست بدهند. با توجه به این مطالب، می‌توانیم جنگ الکترونیک را این گونه تعریف کنیم:
استفاده از انرژی الکترومغناطیسی با هدف تشخیص، بهره برداری و اختلال در طیف الکترومغناطیسی دشمن و جلوگیری از اقدامات مشابه آنها، جنگ الکترونیک نامیده می‌شود.
بنابراین در یک جنگ الکترونیک، علاوه بر اهداف نظامی، مراکز مخابراتی، سیستم‌های اطلاع رسانی، شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی، شبکه‌های برق رسانی و … می‌توانند مورد تهاجم دشمن قرارگیرند برای مثال ارسال ویروس استاکس نت در سیستم انرژی هسته‌ای کشور که به موجب آن مدت کوتاهی در فعالیت این مرکز اختلال ایجاد شد، یکی از نمونه‌های جنگ الکترونیک است.
با توجه به این نکات می‌توان اهداف عمدهٔ جنگ الکترونیک را به شرح زیر خلاصه کرد:
۱- حفاظت از طیف الکترومغناطیسی خودی در برابر جنگ الکترونیک دشمن، به نحوی که برتری توان نیروی خودی در این زمینه حفظ شود.
۲ - رهگیری و بهره برداری از امواج الکترومغناطیسی دشمن که به صورت عمدی یا سهوی پخش می‌شود.
۳ - ایجاد اختلال در طیف الکترومغناطیسی دشمن، به طوری که توانایی آن را تضعیف کند.

جنگ سایبری چیست؟

در این بخش از درس با فضای سایبر و جنگ سایبری آشنا می‌شویم.
به مجموعه‌ای از ارتباطات که از طریق رایانه و وسایل مخابراتی و بدون در نظر گرفتن مکان جغرافیایی برقرار می‌شوند، فضای سایبر گفته می‌شود.
یک سامانهٔ متصل یا آنلاین نمونه‌ای از یک فضای سایبر است که کاربران آن می‌توانند با استفاده از رایانه و از راه‌های مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. وجود چنین فناوری ارتباطی باعث شده تا افراد و به تبع آن کشورها برای رسیدن به منافع خود و ضربه زدن به منافع دیگران به دنبال استفاده و بهره برداری از فضای سایبر باشند.
بر این اساس جنگ سایبری به معنای تهاجم عمومی به سیستم‌های فناوری اطلاعات یک کشور از طریق استفاده از روش‌های نفوذ به رایانه‌ها و همچنین محافظت از سیستم‌های فناوری خودی در برابر نفوذ بیگانگان است.

ویژگی‌های فضای سایبر

برخی از ویژگی‌های فضای سایبر به شرح زیر است:
۱ - فضای سایبری به بازیگران این امکان را می‌دهد که بدون استفاده از ابزار جنگی، به اهداف سیاسی، فرهنگی و … خود دست یابند.
۲ - فضای مجازی قدرت غیرواقعی به بازیگران کوچک و کم اهمیت می‌دهد.
۳ - در فضای مجازی، سرزمین، مکان و موقعیت جغرافیایی طرف مقابل چندان روشن نیست.
۴ - فضای سایبر به بازیگران این امکان را می‌دهد که بدون وارد کردن آسیب‌های جسمی و فیزیکی به طرف مقابل، منافع خود را تأمین کنند.
با توجه به نکاتی که دربارهٔ فضای سایبر گفته شد، به این نتیجه می‌رسیم که همهٔ ما در معرض آسیب‌های آشکار و پنهان این میدان هستیم، بنابراین باید مراقب بازیگران کوچک و بزرگ باشیم و بدانیم که کشورهای قدرتمند به دنبال منافعی هستند که در میدان‌های دیگر به دست نیاورده‌اند و برای رسیدن به آن از هر وسیله و امکانی استفاده می‌کنند.
پرسش: چگونه می‌توانیم در فضای سایبر نقش مفید و مؤثری داشته باشیم؟

وظیفهٔ ما

حقیقت آن است که در وضعیت کنونی دنیا، از جهت امکانات، تجهیزات نظامی و فناوری، ما در برابر کشورهای سلطه گر در یک جنگ نامتقارن و نابرابر قرار گرفته‌ایم، یعنی آنها امکاناتی بیش از ما دارند و فناوری پیشرفته تری در اختیار دارند، اما از جهت نیروی انسانی متعهد و کارآمد کشور ما از توانمندی بسیار بالایی برخوردار است.
بنابراین اگر ما به خداوند بزرگ ایمان داشته باشیم و به او توکل کنیم و برای تثبیت دین او تلاش کنیم، قطعاً خداوند کریم هم ما را یاری خواهد کرد پس وظیفهٔ ما آن است که با استعانت از خداوند بزرگ و با استقامت و پایداری تلاش کنیم تا نمونهٔ عینی این آیهٔ قرآن کریم باشیم که می‌فرماید چه بسا گروهی اندک که بر گروهی بسیار به اذن خدا پیروز شدند

آشنایی با حوادث و کمک‌های اولیه

آیا می‌دانید هر ساله میلیون‌ها نفر در جهان، در اثر حوادث مختلف، خانه و کاشانه و زندگی خود را از دست می‌دهند؟ آیا می‌دانید کشور ما در معرض حوادث طبیعی و غیرطبیعی زیادی قرار دارد؟ آیا می‌دانید افراد زیادی در میهن ما به دلیل این حوادث، آسیب می‌بینند و یا از بین می‌روند؟

حوادث طبیعی و غیرطبیعی

حوادث طبیعی

به مواردی مانند سیل، زلزله، طوفان، بهمن، سونامی و … حوادث طبیعی گفته می‌شود و اتفاقاتی مانند تصادفات جاده‌ای، آتش سوزی‌های خانگی و … حوادث غیرطبیعی نامیده می‌شوند.
علاج واقعه، قبل از وقوع باید کرد!
فرض کنید شما به عنوان نمایندهٔ دانش آموزان در جلسه‌ای شرکت کرده‌اید. در این جلسه، برای ایمنی مدرسه در برابر حوادث، پیشنهادهای زیر مطرح می‌شود:
۱ - بررسی وضعیت ایمنی کلاس‌ها و مدرسه و تلاش برای رفع نقاط ضعف آنها تا موجب افزایش آگاهی و بروز رفتار مناسب در هنگام حادثه شود.
۲ - برنامه ریزی برای آموزش کمک‌های اولیه و امداد و نجات به دانش آموزان
۳ - مشخص کردن مکان‌های امن در حیاط مدرسه، کلاس، راهروها، آزمایشگاه‌ها و آموزش نحوهٔ پناه گیری مناسب در هنگام زلزله
۴ - مشخص و معرفی کردن مسیرهای خروج اضطراری در کلاس، آزمایشگاه، حیاط مدرسه و آموزش نحوهٔ خروج (حفظ خونسردی و هجوم نیاوردن به درهای خروجی)
۵ - پاک سازی کلاس و مدرسه از هرگونه عوامل آتش زا و خطرآفرین
۶ - تجهیز آزمایشگاه و سالن مدرسه به جعبهٔ کمک‌های اولیه و کپسول آتش نشانی
۷ - انتقال لوازم سنگین و مواد شیمیایی خطرناک، در آزمایشگاه و کارگاه، به طبقات پایین قفسه ها
۸ - اتصال قفسه‌های کتابخانه، کارگاه و آزمایشگاه به دیوار توسط بست‌های محکم تصور کنید از جلسه‌ای که در آن شرکت کرده‌اید، به جمع دوستان خود در کلاس برگشته‌اید و دربارهٔ مطالبی که در جلسه، مطرح شده، برای هم کلاس هایتان صحبت می‌کنید. یکی از آنان می‌پرسد:
حالا، ما دانش آموزان، قبل از وقوع حادثه (مثلاً زلزله) چه چیزهایی را باید بدانیم و چه کارهایی را باید انجام دهیم در پاسخ می‌گویید که همهٔ دانش آموزان باید:
۱ - نقشهٔ مدرسه را بدانند و در آن، مکان‌های امن و راه‌های خروجی و محل قرارگیری شیرهای اصلی آب و گاز و کنتور برق را مشخص کنند.
۲ - از محل قرارگیری جعبهٔ کمک‌های اولیه و کپسول آتش نشانی و زنگ‌های خطر آگاهی داشته باشند تا در صورت لزوم از آنها استفاده کنند.
۳ - طرز استفاده از کپسول آتش نشانی و انجام عملیات امدادرسانی و کمک‌های اولیه را تاحدامکان بدانند.
۴ - امکان وقوع حوادث ناشی از زلزله را در کلاس درس از بین ببرند. برای مثال، فاصلهٔ محل نشستن (میز و نیمکت) خود را با پنجره‌ها و درهای شیش‌های حفظ کنند.
۵ - بیاموزند که چگونه جریان برق را قطع کنند و شیرهای آب و گاز و نظایر آن را از محل اصلی ببندند
تحقیق کنید :
سیل در کشور ما هرساله خسارات زیادی و گاهی تلفاتی را به وجود می‌آورد. تحقیق کنید قبل، حین و پس از وقوع سیل چه چیزهایی را باید بدانیم و چه کارهایی را در خانه و مدرسه می‌توانیم انجام دهیم.

حوادث غیرطبیعی

بعضی از حوادث، در اثر اعمال انجام شده توسط انسان‌ها اتفاق می‌افتند. حوادث صنعتی، آتش سوزی‌های خانگی، تصادفات جاده‌ای و … جزء این حوادث اند.
تصادفات جاده‌ای: هرساله در تصادفات جاده‌ای تعداد زیادی از هم وطنان ما کشته و زخمی می‌شوند، و مردم زیان‌های مادی و معنوی فراوانی را تحمل می‌کنند.
معمولاً سه عامل مهم زیر باعث بروز این اتفاق ناگوار می‌شود.
الف) عامل انسانی
ب) مسائل فنی خودرو
ج) مشکلات و ناامنی جاده ها
پرسش: به نظر شما کدام یک از عوامل فوق تأثیر بیشتری در حوادث جاده‌ای کشور ما دارند؟ چرا؟

فعالیت

تعداد کشته‌های حوادث جاده‌ای سال گذشته را از اینترنت استخراج کنید و راه‌های کاهش تلفات را بررسی کنید.
آتش سوزی: فرض کنید از یک کارشناس دعوت شده تا دربارهٔ ایمنی مدرسه در برابر آتش سوزی مطالبی بیان کند. او نکات مهمی را دربارهٔ بنا و تأسیسات مدرسه و تجهیزات آت شنشانی آن به مسئولان مدرسه یادآوری می‌کند. سپس خطاب به دانش آموزان مطالب زیر را یادآوری می‌کند.
۱ - از نگهداری مواد آتش زا و تهیه و ساخت وسایل آتش بازی خودداری کنید.
۲ - مواد آت شگیر و انفجاری را حتی به مقدار بسیار کم، در جیب لباس و کیف خود حمل نکنید.
۳ - هیچگاه از الکل، بنزین و سایر مواد با درجهٔ اشتعا لزایی بالا، برای آت شگیری استفاده نکنید.
۴ - از پرتاب مواد آتش زا مانند فشفشه و … بر روی درخت‌ها، بام‌ها و ایوان‌های منازل که از عوامل عمدهٔ بروز آتش سوزی است، خودداری کنید.
۵ - از برپایی آتش در معابر باریک و در نزدیکی پست‌های برق یا ایستگاه‌های کاهش فشار گاز و پارکینگ‌های عمومی پرهیز کنید.
تحقیق کنید :
دربارهٔ نکات ایمنی که در خانه باید رعایت شود، تحقیق کنید و از اعضای خانواده بخواهید که کارهای لازم را برای پیشگیری از آتش سوزی انجام دهند.
در صورت آتش سوزی:
۱ - آتش، خیلی سریع انتشار می‌یابد، بنابراین بلافاصله آتش نشانی و اورژانس را خبر کنید.
۲ - در فرونشاندن آتش سوزی سوخت‌های نفتی، از آب استفاده نکنید.
۳ - ظرف مشتعل را حرکت ندهید. شعله را با شن، نمک، پتوی نمناک یا با پوشش‌های دیگر خفه کنید.
۴ - سعی کنید که افراد را از ساختمان بیرون ببرید.
۵ - به هیچ وجه وارد ساختمان آتش گرفته نشوید؛ مگر آن که مجهز به ماسک تنفسی باشید و کاربرد آن را بدانید.
۶ - اگر در ساختمان آتش گرفته گرفتار شده‌اید، فوراً به اتاقی که دارای پنجره است، بروید ودر را ببندید. سپس پتو یا فرش را طوری زیر در قرار دهید که دود وارد اتاق نشود، و سپس از طریق پنجره تقاضای کمک کنید.
۷ - دستمالی را خیس کنید و آن را جلوی بینی و دهان خود بگیرید.
۸ - اگر لباس شما آتش گرفت، توقف کنید و روی زمین غلت بخورید تا آتش خاموش شود.
۹ - با حفظ خونسردی، تمام تهویه‌های ساختمان را خاموش کنید تا به این ترتیب از ورود دود جلوگیری شود.
۱۰ - در زیر دود سینه خیز بروید تا از محیط دودها و گازهای سمی خارج شوید.
با یک سازمان امدادرسان آشنا شویم:
یکی از سازمان‌های مهم امدادرسان که در حوادث مختلف، به خصوص حوادث طبیعی، به مردم آسیب دیده کمک می‌کند، جمعیت هلال احمر است. بعضی از وظایف این سازمان بین المللی که در اساسنامهٔ آن آمده عبارت است از:
- ارائهٔ خدمات امدادی در هنگام بروز حوادث و سوانح طبیعی مثل زلزله، سیل و …
- ارائهٔ کمک‌های اولیه در حوادث غیرمترقبه به وسیلهٔ امدادگران و …
آیا می‌دانید که :
شعبه‌های جمعیت هلال احمر در سراسر کشور، به مردم، کمک‌های اولیه را به صورت رایگان آموزش می‌دهند؟

آشنایی با چند موضوع در کمک‌های اولیه

دیدیم که برای آمادگی در برابر حوادث، باید کمک‌های اولیه را در حد ضرورت بیاموزیم. منظور از کمک‌های اولیه، کلیهٔ اقداماتی است که برای کمک به شخص آسیب دیده، بلافاصله پس از بروز حادثه و قبل از رساندن او به مرکز درمانی، توسط یک فرد آموزش دیده، انجام می‌شود.
در این جا به طور خلاصه با چند موضوع دراین باره آشنا می‌شوید. برای فراگرفتن کمک‌های اولیه، باید شما هم به جمعیت هلال احمر مراجعه کنید.
خونریزی خارجی چیست و چگونه می‌توان آن را کنترل کرد؟
اگر در خونریزی، خون از بدن خارج شود و به بیرون بریزد، به آن خونریزی خارجی می‌گوییم. برای کنترل خونریزی خارجی، چند روش وجود دارد که مؤثرترین آنها فشار مستقیم و بالا نگه داشتن عضو (در صورت امکان) است. برای این کار به روش زیر عمل کنید:
۱ - چند گاز استریل )یا چند تکه از یک پارچهٔ تمیز(را روی محل خونریزی بگذارید و با دست روی آن فشار آورید.
۲ - اگر خونریزی در قسمتی از بدن است که امکان قرار دادن آن در سطحی بالاتر از سطح بدن وجود دارد (مثلاً خونریزی در ساعد دست)، همزمان با فشار دادن محل خونریزی، عضو خونریزی کننده را بلند کنید و بالا نگه دارید.
۳ - در حالی که خونریزی را با وارد کردن فشار (به روش گفته شده) کنترل می‌کنید، با یک باند دور محل خونریزی را محکم ببندید (البته نه آن قدر محکم که باعث قطع گردش خون شود).
یادتان باشد:
اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، گاز استریل یا تکه پارچهٔ تمیز بیشتری به کار ببرید و با یک باند دیگر، زخم را محکم تر ببندید و هرگز پانسمان اولیه را که روی زخم گذاشته‌اید، برندارید.
چه نکات مهمی را در پانسمان و بانداژ یک زخم باز باید رعایت کرد؟
نکات مهمی که در پانسمان و بانداژ یک زخم باید رعایت کنید، به طور خلاصه عبارت اند از:
۱ - از پانسمان استریل یا بسیار تمیز استفاده کنید.
۲ - سطح زخم را به وسیلهٔ پانسمان، به طور کامل بپوشانید.
۳ - پانسمان را از محل اولیه جابه جا نکنید (چون جابه جا کردن آن ممکن است دوباره باعث خونریزی شود).
۴ - بانداژ را وقتی انجام دهید که خونریزی به وسیلهٔ پانسمان، قبلاً کنترل شده باشد.
۵ - باند را بیش از حد سفت یا شل نبندید.
۶ - نوک انگشتان دست‌ها و پاها را آزاد بگذارید.

در سوختگی‌های سطحی، چه کم کهای اولی‌های را باید انجام داد؟

۱ - مصدوم را از نظر آسیب دیدگی‌های دیگر بررسی کنید و در صورت آسیب دیدگی وخیم تر، ابتدا به آن رسیدگی کنید.
۲ - بلافاصله پس از حادثه، محل سوختگی را به مدت ده دقیقه داخل ظرف آب سرد فروببرید و یا آن را زیر جریان ملایم آب سرد قرار دهید.
۳ - به آرامی، ساعت، النگو، انگشتر، کفش و سایر چیزها را قبل از آن که ناحیه آسیب دیده متورم شود، خارج کنید.
۴ - اگر پوست تاول زده است، به آنها دست نزنید و آنها را نترکانید؛ زیرا ترکاندن تاول‌ها، خطر عفونت را بیشتر می‌کند.
۵ - ناحیهٔ سوخته شده را با یک پانسمان خشک و استریل بپوشانید. برای پانسمان موقت می‌توان از پوشش پلاستیکی تمیز استفاده کرد.
۶ - در صورت هرگونه سوختگی در راه تنفس، چشم، صورت و نقاط حساس بدن از پزشک کمک بگیرید.
در آسیب‌های اسکلتی چه کمکهای اولیه‌ای را باید انجام داد؟
کمک‌های اولیه برای تمام آسیب‌های اسکلتی (شکستگی، دررفتگی و پیچ خوردگی) یکسان است:
۱ - با حفظ خونسردی، صحنهٔ حادثه را ارزیابی و درخواست کمک کنید.
۲ - وضعیت تنفسی و هوشیاری مصدوم را کنترل کنید.
۳ - تمامی زخم‌های باز را با گاز استریل بپوشانید و خونریزی را کنترل کنید.
۴ - اگر آسیب یا علامت واضحی وجود ندارد، ولی مصدوم از درد شکایت دارد، همیشه بنا را بر وجود شدیدترین آسیب اسکلتی یعنی شکستگی بگذارید و اقدامات لازم را انجام دهید.
۵ - از اقدام برای جاانداختن موارد شکستگی یا دررفتگی به شدت پرهیز کنید. به علاوه اگر سر استخوان شکسته از زخم بیرون زده است، سعی در فروبردن آن به درون زخم نداشته باشید، بلکه آن را با روش مناسب پانسمان و بانداژ کنید و سپس عضو صدمه دیده را با روش صحیح آتل بندی و بی حرکت کنید.
تحقیق و تمرین کنید :
دربارهٔ رو شهای آتل بندی، تحقیق و آنها را با یکی از دوستان خود تمرین کنید.

حمل مصدوم چیست؟

حمل مصدوم عبارت است از انتقال مصدوم به روش صحیح از محل حادثه به محلی امن (برای انجام کمک‌های اولیه) و یا به مراکز درمانی.
بسیار مهم است که به یاد داشته باشید نباید مصدومی را که آسیب شدیدی دیده و بدحال است، حرکت دهید مگر آن که خطری فوری (مانند آتش سوزی، فروریختن آوار، گاز سمی و....) جان او را تهدید کند. روش‌های متعددی برای حمل مصدوم وجود دارد که با توجه به شرایط مصدوم و امدادگر باید از روش مناسب استفاده کرد. در این جا فقط یک نوع از آنها را برای آشنایی شما ذکر می‌کنیم.
حمل به پشت: اگر مصدوم، سبک، کوچک و به هوش است و می‌تواند خود را نگه دارد، می‌توانید او را به پشت خود بگذارید (او را کول کنید) و حمل نمایید. در صورتی که مصدوم بی هوش باشد، می‌توانید مچ دست‌های او را ببندید. از این نوع حمل وقتی استفاده کنید که مصدوم، آسیب اسکلتی نداشته باشد و مسافتی که باید او را حمل کنید، طولانی باشد.

یاد آوری

در مدرسه، منزل، مراکز عمومی و ادارات وجود جعبه کمک‌های اولیه لازم و ضروری می‌باشد.

پا نویس

{{پانویس|colwidth=30em|۲}

منبع: وبلاگ دفاع همه جانبه - تاریخ برداشت: 95/03/29