فرهنگ مصادیق:حرمت شراب در قرآن

حرمت شراب در قرآن

مقدمه

آياتي از قرآن مجيد كه شراب و يا موادي مثل آن را حرام كرده است را براي اثبات حرام بودن آن در قرآن و در اسلام براي فردي مي خواهم اگر بتوانم اثبات كنم آن فرد از مصرف اين گونه مايعات براي هميشه جلوگيري خواهد كرد.
خوردن مشروب در همه اديان الهي حرام بوده و اگر در مسيحيت اين عمل رايج و جايز است در اثر انحراف از تعاليم آسماني انجيل و حضرت عيسي(ع) مي باشد.
در اسلام نيز خوردن شراب از اول حرام بوده ولي زمينه هاي رواني و اجتماعي و فرهنگي براي بيان حکم حرمت فراهم نبوده و به همين خاطر حکم قطعي تحريم شراب يک باره براي اعراب جاهلي و مشرک نازل نگرديد بلکه به تدريج و در طي مراحلي با فراهم کردن زمينه هاي روحي و فکري و اجتماعي حکم قطعي حرمت شراب براي مردم بيان شد.
نخست در بعضي سوره هاي مکي اشاراتي به زشتي شرب خمر شده است چنان که در آيه ۶۷ سوره نحل آمده است: «و من الثمرات النخيل والاعناب تتخذون منه سکرا و رزقا حسنا؛ از ميوه هاي درخت نخل و انگور، مسکرات و روزي هاي پاکيزه فراهم مي سازيد» در اينجا «سکر» يعني مسکر و شرابي را که از انگور و خرما مي گرفتند، درست در مقابل رزق حسن قرار داده است و آن را نوشيدني ناپاک و آلوده شمرده است.
ولي عادت زشت شرابخواري عميق تر و ريشه دار از آن بود که با اين اشاره‌ها ريشه کن شود به علاوه شراب بخشي از درآمدهاي اقتصادي آنها را تشکيل مي داد، به همين خاطر وقتي که مسلمانان به مدينه منتقل شدند و نخستين حکومت اسلامي تشکيل شد، دومين دستور در زمينه منع شراب خواري به صورت قاطع تري نازل گشت تا افکار را براي تحريم نهايي آماده تر سازد: «يسئلونک عن الخمر والميسر قل فيهما اثم کبير و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما؛ از تو درباره شراب و قمار مي پرسند.
به آنها بگو در اين دو گناه بزرگ و منفعت هايي براي مردم است ولي گناه و زيان آنها از نفع و سودشان بيشتر است» . به دبنال آن در آيه ۴۳ سوره نساء به مسلمانان صريحا دستور داده شد که در حال مستي هرگز نماز نخوانند تا بدانند با خداي خود چه مي گويند: «يا ايها الذين آمنوا لا تقربوا الصلوه و انتم سکاري حتي تعلموا ما تقولون» البته مفهوم اين آيه آن نبود که در غير نماز، نوشيدن شراب مجاز بود، بلکه برنامه همان تحريم تدريجي و گام به گام بود. آشنايي مسلمانان با احکام اسلام و آمادگي فکري آنها براي ريشه کن کردن اين مفسده بزرگ اجتماعي که در اعماق وجود آنها نفوذ کرده بود سبب گرديد دستور نهايي با صراحت کامل و بيان قاطع نازل گردد: «يا ايها الذين امنوا انما الخمر والميسر والانصاب والازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه لعلکم تفلحون؛ اي کساني که ايمان آورده ايد، شراب و قمار و بت‌ها و ازلام (که نوعي بخت آزمايي بوده) پليد و از عمل شيطان مي باشند از آنها دوري کنيد تا رستگار شويد» . در آيه بعد يعني آيه ۹۱ سوره مائده برخي زيان هاي آشکار شراب و قمار بيان شده است: «انما يريد الشيطان ان يوقع بينکم العداوه والبغضاء في الخمر و الميسر و يصدکم عن ذکر الله و عن الصلوه فهل انتم منتهون؛ شيطان مي خواهد از راه شراب و قمار بذر دشمني و کينه و عداوت را در ميان شما بکارد و از نماز و ياد خدا باز دارد، آيا شما خودداري خواهيد کرد؟» در قرآن كريم آيات بسياري درباره شراب نازل شده است كه ما به برخي از آنها اشاره مي كنيم:

حرمت شراب

در رابطه با حرمت شراب گفتني است كه بيان احكام در صدر اسلام به صورت تدريجى بوده است. چون پذيرش لازم براى بيان دفعى وجود نداشته است. از همين رو در آيه ۲۱۹ سوره بقره، «يسئلونك عن الخمر و الميسر قل فيهما اثم كبير و منافع للناس و اثمهما اكبر من نفعهما و يسئلونك ما ذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الايات لعلكم تتفكرون» ابتدا نفع و ضررهاى مسكرات و اين كه مضار آن بيشتر از منافع آن است بيان گرديده ولى بعدا در آيه ۹۰ سوره مائده حرمت آن به طور كلى بيان گرديده است.
در اينجا چند مسئله بايد مورد توجه قرار گيرد:
الف. بايد گفت كه مسئله حرمت خمر و شراب، در همه اديان الهي حرام بوده، و هيچ آييني كه از تحريف بشر مصون مانده باشد، شرب خمر را جايز نمي‌داند. روايتي از امام رضا عليه السلام نقل شده است كه فرمودند: ما بعث الله نبيا الا بتحريم الخمر... خداوند هيچ پيامبري را مبعوث نكرد، مگر آنكه شراب را در شريعت او حرام نمود. بنابراين تصور اين كه حرمت شراب فقط مربوط به دين اسلام است، تصوري نادرست مي‌باشد و اينكه امروزه در برخي اديان شرب خمر را حلال مي‌شمارند، اين خود يكي از نشانه‌هاي تحريف‌هايي است كه در آيين‌هاي الهي به دست بشر صورت گرفت كه نمونة بارز آن را مي‌توان در دين يهود، و همين طور در تحريفاتي كه در دين مسيح توسط پولس قديس صورت يافت، پي‌گرفت.
ب. بايد دانست احكام الهي براساس مصالح و مفاسد است يعني حلاليت نشانه مصلحت و فايده داشتن آن براي انسان است و حرمت نشانه مفسده و ضرري است كه آن براي انسان دارد.
البته احكام الهي مورد وضعي است و ممكن است بنا بر مصالح مهمتر و يا به دلايل ويژه ديگري مدتي براي برخي مردم ابلاغ نشود و يا واجب نشود مانند ماهي‌گيري كه كاري حلال است ولي روزهاي شنبه براي يهوديان حرام شده است. اما اين گونه موارد با حرمت ذاتي برخي چيزها مانند گوشت، خون و شراب فرق مي كند.
ج. ضرر و زيان فردي و اجتماعي شراب بر کسي پوشيده نيست، هر چند ممکن است منافع زودگذر و اندکي داشته باشد چنان که قرآن کريم هم تصريح فرموده است: «يسئلونک عن الخمر والميسر قل فيهما اثم کبير و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما»؛ درباره شراب و قمار از تو مي پرسند، بگو: در آن دو گناهي بزرگ و سودهايي براي مردم است و[لي] گناهشان از سودشان بزرگتر است» .
و نيز در آيه ۹۰ و ۹۱ از سوره مائده، قمار بازي و مي گساري اعمالي پليد و از ابزار شيطان معرفي شده است.
ضررهاي بس گراني كه بر اثر شراب خواري بر روح و جسم انسان وارد مي شود، به گونه اي: «انما الخمر والميسر والانصاب والازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه...» است كه فغان دانشمندان، روان شناسان و پزشكان جوامع غربي را درآورده است، در اينجا نظريه دانشمندان را در مورد زيان هاي شراب به طور فشرده بيان مي كنيم:
۱. اثر الكل در عمر انسان؛ يكي از دانشمندان مشهور غرب اظهار مي دارد كه هرگاه از جوانان ۲۱ ساله تا ۲۳ ساله معتاد به مشروبات الكلي، ۵۱ نفر بميرند، در مقابل از جوان هاي غير معتاد، ۱۰ نفر هم تلف نمي شوند.
دانشمند مشهور ديگري ثابت كرده است كه جوان هاي ۲۰ ساله، كه انتظار مي روند پنجاه سال عمر كنند در اثر نوشيدن الكل، بيشتر از ۳۵ سال عمر نمي كنند.
۲. اثر الكل در نسل بشر؛ دانشمندان به تجربه ثابت كرده‌اند، كسي كه در حين انقاد نطفه مست است، ۳۵ درصد از عوارض الكليسم حاد را به فرزند خود منتقل مي كند و اگر زن و مرد هر دو مست باشند، صد در صد عوارض حاد در بچه ظاهر مي شود، براساس آماري كه در اين زمينه وجود دارد، كودكاني كه زودتر از وقت طبيعي به دنيا آمده‌اند، از پدران و مادران الكلي ۴۵ درصد و از مادران الكلي ۳۱ درصد و از پدران الكلي ۱۷ درصد بوده‌اند. كودكاني كه هنگام تولد توانايي زندگي را ندارند، از پدران الكلي ۶ درصد و از مادران الكلي ۴۵ درصد و نيز كودكاني كه فاقد نيروي كافي عقلايي و روحي بوده‌اند، از مادران الكلي ۷۵ درصد و از پدران الكلي نيز ۷۵ درصد بوده است.
۳. اثر الكل در اخلاق؛ در شخص الكلي عاطفه خانوادگي و محبت نسبت به زن و فرزند ضعيف مي شود، به طوري كه مكرر ديده شده كه پدراني، فرزندان خود را با دست خود كشته‌اند.
۴. زيان هاي اجتماعي الكل؛ طبق آماري كه «انيستتوي» پزشكي قانوني شهر «نيون» در ۱۹۶۱ تهيه نموده است، جرايم اجتماعي الكليست‌ها از اين قرار است:
مرتكبين قتل هاي عمومي ۵۰ درصد. ضرب و جرح‌ها در اثر نوشيدن الكل ۸/۷۷ درصد. سرقت هاي مربوط به الكليست‌ها ۵/۸۸ درصد. جرايم جنسي مربوط به الكليست‌ها ۸/۸۸ درصد مي باشد. اين آمار نشان مي دهد كه اكثريت قاطع جنايات و جرايم بزرگ در حال مستي روي مي دهد. خلاصه ضررهاي شراب آن قدر زياد است كه به گفته يكي از دانشمندان اگر دولت‌ها ضمانت كند درب نيمي از ميخانه‌ها را ببندند، مي توان ضمانت كرد كه از نيمي از بيمارستان‌ها و تيمارستان‌ها بي نياز شويم». به خاطر همين آثار منفي و خانمانسوز شراب خواري است كه اسلام آن را تحريم كرده و آياتي بر مذمت ميگساري نازل شده است

پانویس

منبع: سایت قرآن و حدیث - تاریخ برداشت : 95/09/28

بازگشت به خوردن مسکرات