فرهنگ مصادیق:عید قربان در روایات

عید قربان در روایات

رسول الله صلی الله علیه و آله: مَن أحیَا اللَّیالِیَ الأَربَعَ وَجَبَت لَهُ الجَنَّهُ: لَیلَهَ التَّروِیَهِ، ولَیلَهَ عَرَفَهَ، ولَیلَهَ النَّحرِ، ولَیلَهَ الفِطرِ.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:
هر کس این چهار شب را شب زنده داری کند، بهشت برای او واجب است: شبِ ترویه، شب عرفه، شب عید قربان و شب عیدفطر.

الإمام الباقر علیه السلام: لَمّا أقبَلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مِن مُزدَلِفَهَ مَرَّ عَلی جَمرَهِ العَقَبَهِ یَومَ النَّحرِ، فَرَماها بِسَبعِ حَصَیاتٍ، ثُمَّ أتی إلی مِنی، وذلِکَ مِنَ السُّنَّهِ
امام باقر علیه السلام:
رسول خدا صلی الله علیه و آله چون از مزدلفه آمد، روز عید قربان بر جمره عقبه گذشت وهفت سنگ بر آن زد، سپس به منی آمد واین از سنّت است.

الإمام علیّ علیه السلام: سَمِعتُ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَخطُبُ یَومَ النَّحرِ، وهُوَ یَقولُ: هذا یَومُ الثَّجِّ والعَجِّ، والثَجُّ: ما تُهریقونَ فیهِ مِنَ الدِّماءِ، فَمَن صَدَقَت نِیَّتُهُ کانَت أوَّلُ قَطرَهٍ لَهُ کَفّارَهً لِکُلِّ ذَنبٍ، والعَجُّ: الدُّعاءُ، فَعِجّوا إلَی اللّه ِ، فَوَالَّذی نَفسُ مُحَمَّدٍ بِیَدِهِ لا یَنصَرِفُ مِن هذَا المَوضِعِ أحَدٌ إلاّ مَغفورًا لَهُ، إلاّ صاحِبَ کَبیرَهٍ مُصِرًّا عَلَیها لا یُحَدِّثُ نَفسَهُ بِالإِقلاعِ عَنها.
امام علی علیه السلام: شنیدم رسول خدا صلی الله علیه وآله روز عید قربان، خطبه می‌خواند ومی فرمود:
امروز، روز «ثجّ» و«عجّ» است. ثجّ، خون قربانی هاست که می‌ریزید. پس نیّت هرکس صادق باشد، اولین قطره خونِ قربانی او کفّاره همه گناهان اوست، و«عجّ»، دعاست. پس به درگاه خداوند دعا کنید، قسم به آن که جان محمّد صلی الله علیه وآله در دست اوست، از اینجا هیچ کس بر نمی‌گردد، مگر آمرزیده شود، جز کسی که گناه کبیره انجام داده وبر آن اصرار ورزد ودر دل خود، تصمیم بر ترک آن ندارد.

مُعاوِیَهُ بنُ عَمّار: سَأَلتُ أباعَبدِاللّه ِ علیه السلام عَن یَومِ الحَجِّ الأَکبَرِ، فَقالَ: هُوَ یَومُ النَّحرِ، والحَجُّ الأَصغَرُ العُمرَهُ.
معاویه بن عمار:
از امام صادق علیه السلام درباره «روز حجّ اکبر» پرسیدم. فرمود: روز عید قربان است و حج اصغر، عمره است.

الإمام علیّ (ع) خطب یوم الأضحی، فکبّر و قال ـ: الله أکبر، الله أکبر، لا إله إلاّ الله و الله أکبر، الله أکبر، و لله الحمد، الله أکبر علی ما هدانا، و له الشکر
امام علی علیه السلام ـ در سخنرانی روز عید قربان، پس از تکبیر ـ:
خدا بزرگ است. خدا بزرگ است. خدایی جز خدای یگانه نیست. خدا بزرگ است. خدا بزرگ است. سپاس، از آنِ خداست. خدا بزرگ است بر آنچه که ما را هدایت کرد و شکر برای اوست، به خاطر آنچه که ما را بدان مبتلا ساخت. سپاس، از آنِ خداست برای آنچه که از چارپایان اهلی به ما روزی کرد.

الإمام زین العابدین علیه السلام ـ مِن دُعائِهِ یَومَ الأَضحی ویَومَ الجُمُعَهِ ـ: اللّهُمَّ هذا یَومٌ مُبارَکٌ مَیمونٌ، وَالمُسلِمونَ فیهِ مُجتَمِعونَ فی أقطارِ أرضِکَ، یَشهَدُ السّائِلُ مِنهُم وَالطّالِبُ وَالرّاغِبُ وَالرّاهِبُ، وأنتَ النّاظِرُ فی حَوائِجِهِم.
امام زین العابدین علیه السلام ـ در ضمن دعایش در روز عید قربان و روز جمعه ـ:
پروردگارا! این روز، روزی بابرکت و خجسته است و مسلمانان در این روز، از اطراف زمین تو گرد آمده‌اند. خواهنده، جوینده، امیدوار و بیمناک، همه حاضرند و تو، به نیازهایشان می‌نگری.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: یَسُحُّ اللّه ُ عز و جل مِنَ الخَیرِ فی أربَعِ لَیالٍ سَحّا: لَیلَهِ الأَضحی، وَالفِطرِ....
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: خداوند در چهار شب، پیوسته خیر فرو می‌ریزد: شب عید قربان و عید فطر....

تهذیب الأحکام عن عبدالرحمن بن الحجّاج عن الإمام الصادق علیه السلام: «مَن زارَ قَبرَ الحُسَینِ علیه السلام لَیلَهً مِن ثَلاثٍ غَفَرَ اللّه ُ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ وما تَأَخَّرَ».
قُلتُ: أیُّ اللَّیالی ـ جُعِلتُ فِداکَ! ـ؟ قالَ: «لَیلَهُ الفِطرِ، ولَیلَهُ الأَضحی، ولَیلَهُ النِّصفِ مِن شَعبانَ».
تهذیب الأحکام ـ به نقل از عبد الرحمان بن حَجّاج، از امام صادق ـ:
«هر کس یک شب از سه شب، قبر حسین علیه السلام را زیارت کند، خداوندْ گناهان گذشته و آینده اش را می‌آمرزد».
گفتم: فدایت شوم! کدام شب ها؟ فرمود: «شب عید فطر، شب عید قربان و شب نیمه شعبان».

رسول الله صلی الله علیه و آله: مَن قامَ لَیلَتَیِ العیدَینِ مُحتَسِبا للّه ِِ، لَم یَمُت قَلبُهُ یَومَ تَموتُ القُلوبُ.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:
هر کس دو شب عید [ فطر و قربان] را به خاطر پاداش خدا به عبادت بپردازد، در آن روز که دل‌ها می‌میرند، دل او نمی‌میرد.

الإمام الباقر علیه السلام: اُدعُ فِی العیدَینِ ویَومِ الجُمُعَهِ، إذا تَهَیَّأتَ لِلخُروجِ بِهذَا الدُّعاءِ:
اللّهُمَّ مَن تَهَیَّأَ وتَعَبَّأَ وأعَدَّ وَاستَعَدَّ لِوِفادَهٍ إلی مَخلوقٍ رَجاءَ رِفدِهِ وطَلَبَ نائِلِهِ وجَوائِزِهِ وفَواضِلِهِ ونَوافِلِهِ، فَإِلَیکَ یا سَیِّدی وِفادَتی وتَهیِئَتی وتَعبِئَتی وإعدادی وَاستِعدادی رَجاءَ رِفدِکَ وجَوائِزِکَ ونَوافِلِکَ، فَلا تُخَیِّبِ الیَومَ رَجائی، یا مَن لا یَخیبُ عَلَیهِ سائِلٌ ولا یَنقُصُهُ نائِلٌ، فَإِنّی لَم آتِکَ الیَومَ بِعَمَلٍ صالِحٍ قَدَّمتُهُ ولا شَفاعَهِ مَخلوقٍ رَجَوتُهُ، ولکِن أتَیتُکَ مُقِرّا بِالظُّلمِ وَالإِساءَهِ، لا حُجَّهَ لی ولا عُذرَ، فَأَسأَلُکَ یا رَبِّ، أن تُعطِیَنی مَسأَلَتی وتَقلِبَنی بِرَغبَتی، ولا تَرُدَّنی مَجبوها ولا خائِبا، یا عَظیمُ یا عَظیمُ یا عَظیمُ، أرجوکَ لِلعَظیمِ، أسأَلُکَ یا عَظیمُ أن تَغفِرَ لِیَ العَظیمَ، لا إلهَ إلاّ أنتَ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَارزُقنی خَیرَ هذَا الیَومِ الَّذی شَرَّفتَهُ وعَظَّمتَهُ، وتَغسِلُنی فیهِ مِن جَمیعِ ذُنوبی وخَطایایَ، وزِدنی مِن فَضلِکَ إنَّکَ أنتَ الوَهّابُ.
امام باقر علیه السلام:
روز عید فطر و عید قربان و روز جمعه، چون آماده بیرون رفتن شدی، این دعا را بخوان:
«خداوندا! هر کس که آماده و مهیّا شود و به امید عطا و بخشش و جایزه و احسانِ آفریده‌ای، ساز و برگ رفتن به حضور او فراهم سازد، پس ـ ای سرور من ـ باریابی و آمادگی و تهیّه ساز و برگ و آماده شدنِ من، به درگاه توست و به امید بخشش و جایزه‌ها و احسان‌های تو. پس امروز ناامیدم مکن! ای آن که هیچ نیازمندی از درگاهش محروم نمی‌شود و هیچ برخورداری، از او نمی‌کاهد! من امروز کار شایسته‌ای به درگاهت نیاورده‌ام و به شفاعت آفریده‌ای هم امید نبسته‌ام؛ لیکن با اعتراف به ستم و بدی، به درگاهت آمده‌ام. نه دلیلی دارم و نه عذری.
پروردگارا! از تو می‌خواهم که خواسته‌ام را بدهی و مرا با درخواستی برآورده برگردانی و مرا ناامید و بی بهره بر نگردانی! ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ! برای خواسته بزرگ به تو امیدوارم. ای بزرگ! از تو می‌خواهم که گناه بزرگ مرا ببخشایی. معبودی جز تو نیست.
خداوندا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و نیکیِ امروز را که شرافت و عظمتش بخشیده‌ای، روزی ام کن و در این روز، مرا از همه گناهان و لغزش‌هایم بشوی و از احسان خود بر من بیفزای! همانا تویی تو بسیار بخشنده».

منتهی المطلب: رُوِیَ عَن عَلِیٍّ علیه السلام أنَّهُ خَرَجَ یَومَ العیدِ، فَلَم یَزَل یُکَبِّرُ حَتَّی انتَهی إلَی الجَبّانَهِ.
منتهی المطلب: روایت شده است که علی علیه السلام روز عید بیرون آمد. پیوسته تکبیر گفت تا آن که به محلّ برگزاری نماز در بیرون شهر [کوفه] رسید.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إنَّ اللّه َ تعالی یَطَّلِعُ فِی العیدَینِ إلَی الأَرضِ، فَابرُزوا مِنَ المَنازِلِ تَلحَقکُمُ الرَّحمَهُ.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:
خداوند متعال در روز عید فطر و عید قربان، به زمین با عنایت می‌نگرد. پس، از خانه‌ها بیرون آیید تا رحمت به شما برسد.
الإمام الصادق علیه السلام: قیلَ لِرَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَومَ فِطرٍ أو یَومَ أضحی: لَو صَلَّیتَ فی مَسجِدِکَ.
فَقالَ: «إنّی لاَُحِبُّ أن أبرُزَ إلی آفاقِ السَّماءِ».
امام صادق علیه السلام:
یک روز عید فطر یا عید قربان، به پیامبر خدا گفتند: خوب بود در مسجدِ خود نماز می‌خواندی.
فرمود: «دوست دارم که به طرف آفاق آسمان بیرون آیم».

پانویس

منبع: تنظیم ونشر آثار آیت الله العظمی بهجت - تاریخ برداشت:۹۵/۲/۱۲

بازگشت به نماز عید قربان