فرهنگ مصادیق:فتاوای مراجع در مبارزه با بدعتها
فتاوای مراجع و علمای طراز اول شیعه در مبارزه با بدعتها یی چون قمه زنی و تیغ زنی از حدود صد سال پیش تا کنون
در آستانه ماه محرم الحرام قرار داریم. مسلما در این ایام و لیالی پرداختن به موضوعاتی مربوط به واقعه کربلا، علل و عوامل و ریشههای گوناگون آن و انحرافات قوم جاهل مقابل حضرت امام حسین(ع) و تبیین اهداف قیام و مبارزه آن امام و پیامدهای قیام کربلا از اهم برنامههایی است که در این ماه بایستی دنبال گردد و علمای معزز ومکرم با استفاده از فرصتهای تبلیغی به بیدارگری نسل نو بپردازند و طبیعی به نظر میرسد که ذکر مصیبت و یاد آوری مظالمی که بر آل محمد وعلی(علیهم السلام) رفته است و تعزیه ومصیبت داری، از برنامههای لازم و بلکه مورد تاکید ائمه معصومین(علیهم السلام) میباشد. ولی در کنار این موارد، برخی اعمالی از عزاداران سر میزنند که به اعتقاد بسیاری از مجتهدین طراز اول شیعه، به خصوص ولی امر مسلمین جهان حضرت امام خامنهای، موجب وهن اسلام و مذهب و زمینه ساز سوءاستفاده دشمنان و فضاسازی آنها جهت بدبین نمودن پیروان سایر مذاهب و فرق نسبت به شیعیان میشود که از جمله این اعمال، استفاده از زنجیرهای تیغ دار و دربرخی موارد شمشیر ها(قمهها)هنگام سینه زنی است.
این عمل در برخی کشورها در بین عدهای از شیعیان از جمله افغانستان رواج است. درافغانستان هرسال علمای اعلام و به نام کشور در راستای منع مردم از استفاده از زنجیرهای تیغ دار اعلامیههای متعددی صادر نمودهاند که لازم به نظر میرسد مردم عزیزما که در تدین و پیروی از اهل بیت عصمت و طهارت زبانزد خاص و عام اند از نظرات علمای شان پیروی کند و مرتکب اعمالی نگردند که موجب وهن مذهب و اسلام شوند.
خبرنگاران خبرگزاری صدای افغان(آوا) نیز جهت انجام رسالت اسلامی در راستای حفظ شان مذهب و پالوده شدن عزاداریها از این نوع عمل ممنوع شده از سوی علما ومجتهدین برجسته شیعه، سعی نمودهاند برخی فتاوای این مجتهدین را جمع آوری نموده، تا خبر گزاری صدای افغان(آوا) جهت اطلاع مؤمنین عزیز به دست نشر بسپارد.
در زیر فتاوای دستهای از این مجتهدین بزرگ را مطالعه میفرمایید
۱- حضرت آیه الله العظمی اصفهانی: "ان استعمال السیوف و السلاسل و الطبول و الابواق و مایجری الیوم امثاله فی مواکب الغرا بیوم عاشوراانما هو محرم و هو غیرشرعی." (به کار بردن شمشیرها (قمه زنی) و زنجیرها و طبلها و بوقها و کارهایی مانند این امور که امروزه در دستههای عزاداری و در روز عاشورا معمول است همه حرام و غیر شرعی است).
منبع: موسوعه العتبات المقدسه،ج۸،ص۳۷۸(پاورقی) با نقل: فرهنگ عاشورا صفحه۱۹۸ جوادمحدثی. منبع فتوای ایشان: دایره المعارف تشیع ج۲ ص ۵۳۱. و همچنین اعیان الشیعه ج۱۰ ص ۳۷۸. و همچنین تاریخ سیاسی عراق معاصر نوشته استاد حسین شبر ج۲ ص ۳۴۰ . و همچنین هکذا عرفتهم نوشته حعفر الخلیلی ج۳ ص ۲۰۷.
۲- حضرت امام خمینی ( ره): در شرایط و اوضاع کنونی از قمه زدن خودداری شود و عزاداری و سینه زدن مانعی ندارد.
منبع: (استفتاءات امام، ج ۳، سؤالات متفرقه، س ۳۷)
۳- حضرت امام خامنهای (مد ظله العالی): قمه زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمیشود و سابقهای در عصر ائمه (ع) و زمانهای بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصوم (ع) در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب میشود؛ بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست. و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد، نذر، واجد شرایط صحّت و انعقاد نیست.
منبع: (اجوبه الاستفتاءات، س۱۴۶۱ )
۴- حضرت آیت العظمی الله اراکی(ره): دستور ولی امر مسلمین مبنی بر جلوگیری از اعمال خرافی درعزاداری محرم، لازم الاطاعه است.
منبع: پیرامون عزاداری عاشورا٬ دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم٬ ص۳۷
۵- حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی"مدظله العالی: برعزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب میگردد و یا آسیبی به بدن آنها وارد میکند خودداری کنند.
آیت الله العظمی مکارم شیرازی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی انحرافات صورت گرفته در عزاداریها اشاره و تصریح کردند: عزاداریها رمز بقای تشیع بوده و نقشههای دشمنان اسلام را نقش بر آب میکند ولی به همین دلیل برنامههای دشمن نیز در این راستا کاملا محسوس است. این مرجع عالم تشیع با اشاره به قمه زنیها در ایام محرم، تاکید کردند: در دنیایی زندگی میکنیم که عکس این گونه اقدامات را منتشر میکنند و آن وقت مشکلاتی برای مسلمانان ایجاد میشود. آیت الله العظمی مکارم شیرازی افزودند: عزاداری در کلمات معصومان به صورت مطلق گفته شده است و ما باید هر چه در عرف، عقلا عزاداری شناخته شده است را بپذیریم و از کارهایی که موجب دوری مردم از اسلام و تشیع میشود خودداری کنیم. ایشان با اشاره به اینکه برخی میگویند، آیت الله نائینی، قمه زنی را جایز شمرده است، تاکید کردند: مسلما اگر آیت الله نائینی در زمان ما بود، او نیز فتوا بر جایز نبودن قمه زنی میداد، همان طور که شاگرد ایشان یعنی آیت الله خوئی این گونه فتوا داده و فرمودهاند اگر اقدامی ضرر قابل ملاحظهای داشته، یا سبب هتک حرمت مذهب و توهین مخالفان نسبت به مذهب شود، جایز نیست.
منبع: روزنامه حزب الله ۱۹/۱۲/۸۶.
۶- حضرت آیت الله العظمی میرزا جواد تبریزی: عزاداری خامس آل عبا، از مهمترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع میباشد؛ ولی برعزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان اسلام و اهل بیت(ع) میشود، اجتناب کنند.
منبع: (استفتاءات، س۲۰۰۳ و ۲۰۱۲ و ۲۰۱)
۷- حضرت آیت الله العظمی حسین نوری همدانی: لازم است (شیعیان) با مراسم عزاداری کار زینبی بکنند یعنی با منطق اسلام توام و از هرگونه حرکتی که این دین مقدس را بی منطق قلمداد نماید، منزه باشد و عزاداران محترم و متعهد به جای اینکه قمه را فرق خود بکوبند در فکر آن باشند، قمه را بر سر دشمنان اسلام که اراضی آنان را اشغال و در فکر تضعیف آنان میباشند و منابع آنان را غارت و بالاخره هر روزی با ترفند جدیدی حیات اسلامی آنان را به مخاطره میاندازند، بکوبند.
منبع: (نوری، استفتاءات، ج ۲، س ۵۹۷)
۸- حضرت آیت الله جوادی آملی: چیزی که مایه وهن اسلام و پایه هتک حرمت عزاداری است جایز نیست، انتظار میرود از قمه زنی و مانند آن پرهیز شود.
منبع: متن دستخط و متن عربی این فتوا در کتاب قمه زنی سنت یا بدعت، نوشته مهدی مسائلی، چاپ گلبن اصفهان، ص۱۸۰.
۹- حضرت آیت الله علی مشکینی: بعد التسلیم و التحیه امور مذکور فوق بنفسه در شرع اسلام مورد اشکال و بلکه بعضی از آنها ذاتا محرم است. مسلمین باید از وارد کردن آنها در مراسم تعزی حضرت حسین علیه الصلاه و السلام که یکی از عبادات است جدا خودداری نمایند علاوه آنکه عزاداری آن حضرت عمل سیاسی است پس باید ازمخلوط شدن کارهایی که جنبه سیاسی آن را مخدوش و یا عنوان خرافیت و وهن اسلام میبخشد اجتناب نمود. گذشته از اینها اعمال فوق مورد نهی امام خامنهای ( مد ظله) ولایت امر مسلمین قرار گرفته و حکم معظم له واجب الاتباع است.
منبع: متن دستخط و متن عربی این فتوا در کتاب قمه زنی سنت یا بدعت، نوشته مهدی مسائلی، چاپ گلبن اصفهان، ص ۱۷۹ موجود میباشد.
۱۰- حضرت آیت الله حسین مظاهری: چون امام خامنهای فرمودهاند که در عزاداریها قفل و قمه زدن و مانند اینها نباشد، پیروی از امر ایشان برهمه واجب است.
منبع: متن دستخط و متن عربی این فتوا در کتاب قمه زنی سنت یا بدعت، نوشته مهدی مسائلی، چاپ گلبن اصفهان، ص ۱۵۸ موجود میباشد.
۱۱- حضرت آیت الله فاضل لنکرانی: با توجه به گرایشی که نسبت به اسلام و تشیع بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در اکثر .... لازم است در رابطه با مسایل سوگواری و عزاداری سالار شهیدان حضرت ابی عبدالله الحسین (علیه السلام)به گونهای عمل شود که موجب گرایش بیشتر و علاقمندی شدیدتر به آن حضرت و هدف مقدس وی گردد. پیداست در این شرایط، مسأله قمه زدن نه تنها چنین نقشی ندارد، بلکه به علّت عدم قابلیت پذیرش و نداشتن هیچگونه توجیه قابل فهم مخالفین، نتیجه سوء بر آن مترتب خواهد شد. لذا لازم است شیعیان علاقمند به مکتب امام حسین (علیه السلام) از آن خودداری کنند. و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد، نذر واجد شرایط صحّت و انعقاد نیست.
منبع: (جامع المسائل، ج، س ۲۱۷۳)
۱۲- حضرت آیت الله العظمی سیستانی(مدظله العالی): باید از کارهایی که عزاداری را خدشه دار میکند اجتناب شود.
منبع: سید محسن محمودی. مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید جلد ۳ ص ۳۴
۱۳- حضرت آیت الله صافی گلپایگانی: در موردی که موجب وهن مذهب شود از آن خود داری گردد.
منبع: سید محسن محمودی. مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید جلد ۳ ص ۳۴
۱۴- حضرت آیت الله العظمی خوئی: در صورتی که موجب ضرر معتد به یا هتک و توهین به مذهب باشد، جایز نیست.
منبع: طریق النجات جلد ۲. ص ۴۴۵
۱۵- حضرت آیت الله العظمی شیخ محمد حسین کاشف الغطاء: بیشتر افراد قمه زنی را از روی تظاهر، ریا و تعصب به جا میآورند، از این جهت خالی از اشکال نبوده، بلکه حرام بودن آن به خاطر بعضی از دلایل زمانی و مکانی مضاعف خواهد بود.
منبع: الفردوس الاعلی ص ۱۹- ۲۲
۱۶- حضرت آیت الله العظمی سید محسن حکیم: مسئله قمه زنی غصه و اندوهی درگلوی ماست.
منبع: شهید محمد باقر حیکم. الحورات؛ ج ۲
۱۷- حضرت آیت الله شهید محمد باقر صدر: آنچه که امروز به نام قمه زنی و جاری ساختن خون بر بدن انجام میشود از افعال عوام مردم و جاهلین آنها است و هیچ یک از علماء اقدام به این کار نکردهاند، بلکه آنها دائما از این کار منع نموده و آن را حرام میدانستهاند.
منبع: دکتر تیجانی، کل الحلول عند آل الرسول- چاپ اول ۱۹۹۷ م. ص ۱۵۰
۱۸- حضرت آیت الله تبریزی: عزاداری باید طوری باشد که موجب وهن بر شیعه نباشد، داخل بودن این اعمال در عزاداری امام حسین جای تامل دارد.
منبع: استفتائات جدید. ص ۴۵۶
