فرهنگ مصادیق:روشهای پیشگیری از خطرات برق
مقدمه
اغلب خطر برق گرفتگی در مواقعی پیش می آ یدکه پوشش سیمهای برق معیوب شده باشد اگر روپوش سیمهای حامل برق پاره یا در آ ن شکافی ایجاد شود در موقع دست زدن ممکن است سانحهای بوجود آید همچنین ممکن است پوشش سیمهای داخلی موتورها یا دستگاههای الکتریکی ساییده یا سوخته شود ودراثرتماس بابدنه دستگاه مخاطراتی ایجاد کند.
روشهای پیشگیری از خطرات برق
اغلب خطر برق گرفتگی در مواقعی پیش می آ ید که پوشش سیمهای برق معیوب شده باشد اگر روپوش سیمهای حامل برق پاره یا در آ ن شکافی ایجاد شود در موقع دست زدن ممکن است سانحهای بوجود آید همچنین ممکن است پوشش سیمهای داخلی موتورها یا دستگاههای الکتریکی ساییده یا سوخته شود ودراثرتماس بابدنه دستگاه مخاطراتی ایجاد کند این مورد بیشتر در موتورها یا دستگاههایی که قابل حرکت بوده وآ نها رابرای انجام کار ا زنقطهای به نقطه دیگر حمل میکنند پیش میآید.
اگر شدت جریان از ۰۲۵/۰ آمپر تجاوز کند در موقع عبور از بدن موجب مرگ میشود. مقاومتی که بدن شخص در مقابل عبور جریان برق بوجود می آ ید متفاوت است و از ۵۰۰ تا ۵۰۰۰ اهم یا بیشتر میرسد. این اختلاف مقاومت بستگی به طبیعت شخص و وضع محیطی دارد که در آن قرار گرفته است. در شرایط نا مساعد ومواردی که تدابیر حفاظتی کامل اتخاذ نشده باشد یک اختلاف پتانسیل مختصرمثلا ۱۵ تا۲۰ ولت نیز ممکن است برای شخص خطرناک باشد. البته عبورجریان نیزدرشدت برق گرفتگی وخطرات ناشی از آ ن دخالت تام دارد.
اگر در دستگاههایی که با فشار ضعیف ۲۴ ولت کار میکنند اتصال بدنه بوجود آ ید ممکن است به اشخاصی که مورد برق گرفتگی حساسیت واستعداد دارند آسیب برساند زیرا اگر مقاومت بدن شخص درحدود ۱۵۰۰ اهم باشد جریانی معادل ۰۴۸/۰ آمپر از بدن عبورکرده و چون میزان آ ن ازحد ۰۲۵/۰ آمپر بیشتر است باعث مرگ او خواهد شد. تامین حفاظت بوسیله ایزوله کردن شخص: یکی از راه حلهای اساسی برای محفوظ کردن کارگران عبارت است از ایزوله کردن آنها بوسیله دستکش، کاسک، لباس یا کفش حفاظتی که از موارد عایق ساخته شده و شخص رادر مقابل ورود جریان از بدن، کف محل کار را با موا د عایق مانند فرش لاستیکی مفروش کرده و یا از زیر پایی یا چهار پایه یا پایههای عایق استفاده کرد. دو یا چند جسم هادی یا دستگاههای الکتریکی که نزد به هم قرار داشته باشد ممکن است در اثر عواملی مانند اتصالی به بدنه وامثال آ ن دارای اختلاف پتانسیلهای مختلف شوند و دست کارگران در آن واحد به هر دوی آنها اصابت کند که دراین صورت با وجود مجهز بودن به کفش عایق جریان خطرناک از بدن کارگرعبور خواهد کرد. شدت جریان خطرناکی که ازبدن عبور میکند متناسب با اختلاف پتانسیل بین دودستگاه فوق الذکر میباشد در این قبیل موارد میباید این اجسام را بوسیله یک سیم هادی به یکدیگرمتصل کرد تا درچنین مواردی اختلاف پتانسیل بین آ نها وجود نداشته باشد. حفاظت در مورد اتاق یا محفظههایی که بدنه آ نها دارای پتانسیل یکسان می باشد: اگر شخصی درداخل اتاق یا محفظهای قرارگیرد که پتانسیل تمام نقاط آ ن باهم مساوی ویکسان باشد تا در مدتی که در داخل اتاق باقی مانده خطری برایش موجود نیست ولی به محض اینکه پای خودرا برای خروج از اتاق روی زمین گذاشت تحت اثر اختلاف پتانسیل اتاق و زمین دچار برق گرفتگی خواهد شد.
تأمین حفاظت بوسیله ایزوله کردن سیم ترانسفورماتور از زمین: برای اینکه شدت جریان موجود در یک سیم هادی که به منبع تولید برق متصل شده است از بدن شخص بگذردکافی است که مدار جریان آن بسته شود مدار در این مورد فقط با متصل کردن سیم خنثی ترانسفورماتور میباشد این منظور در موردی تعیین میشود که کارخانه یا محل کار دارای یک ترانسفورماتور مخصوص به نام ترانسفورماتورایزولمان باشد تغذیه کلیه دستگاهها مستقیماً بوسیله این ترانسفور ماتور عملی میگردد. همچنین ممکن است ترانسفورماتورهایی رابه اسم ترانسفورماتورایزولمان روی مدار تغذیه هریک از دستگاههای مورد نظر قرار دارد متاسفانه دراین مورد اگر در محلی از شبکه اتصال به زمین ایجاد شود چون مدار مسدودی از راه زمین بوجود میآید خطر برق گرفتگی پیش خواهد آمد. برای جلوگیری از خطر باید مراقبتهای دقیق به عمل آورد که شبکه در طول خط کاملاً عایق باشد ودستگاههای الکتریکی روی فوند امنتها عایق نصب شده باشد همچنین اگر در پوشهای عایق سیمهای الکتریکی ناقل جریان عینی مشاهده شد باید بلافاصله اقدام به تعمیر یا تعویض آنها گردد. تامین حفاظت بوسیله
اتصال دادن به زمین
طریقه دیگری که برای جلوگیری ازخطر برق گرفتگی موجود میباشد عبارت است از اتصال دادن بدنه به زمین در مورد کلیه قطعات فلزی و دستگاههای الکتریکی که ممکن است دراثرخراب شدن روپوش سیم ووصل شدن به بدنه این قطعات تولید جریان خطرناک اتصالی کند با اجرای این عمل بدن شخص که با این دستگاهها معیوب تماس پیدا میکند درانشعاب جریان قرار میگیرد و مقدار شدت جریانی که به طورشنت از بدن عبور میکند جزیی ا زجریان خطرناک اصلی میباشد و اگر سیم اتصال به زمین به طور صحیح وبا مقاومت کم نصب شده با شد شدت جریانی که از بدن عبور میکند به میزان خطرناک ۰۲۵/۰ آ مپر خطرناک نمیرسد.
در کارخانجات برای جلوگیری از خطرعبور جریان از بدن در اثر ایجاد اتصالی بین فاز و بدنه دستگاههای برقی باید بوسیله سیمی با مقاومت کم وحساب شده بدنه دستگاهها را به زمین اتصال داد. تامین حفاظت افراد بوسیله رله دیفرانسیل: رله دیفرانسیل روی موتورها ومصرف کنندهها نصب شده و روی اختلاف جریان خروجی دستگاه عمل کرده ودر صورت ایجاد اتصال بدنه در دستگاه وفرار جریان خطا به زمین میزان جریان خروجی ا ز دستگاه کمتر از جریان ورودی میشود جریان ورودی وخروجی در دوسیم پیچ که در دو جهت مخالف یکدیگر پیچیده شده میرود. در حال عادی که اتصال بدنه بوجود نیامده جریان هر دو سیم پیچ مساوی بوده حوزه مغناطیسی ایجاد نمیشود ولی دراثر ایجاد اختلاف بین دو جریانی که در این دو سیم پیچ میرود حوزه مغناطیسی ایجاد شده و هسته مغناطیسی باعث قطع مدار میگردد زمان قطع مدار در حدود۱/۳ ثانیه بوده وبه این طریق اتصال به بدنه را در این مدت کوتاه قطع میکند ودیگر خطر برق گرفتگی نخواهد داشت.
