فرهنگ مصادیق:احكام قسم
سوال
س۱ - دو نفر دوست مرتکب عمل زشتی شدند یکی آنها توبه کرد و قسم یاد کرد به ترک آن لکن دوست دیگر آن را وادار به همان عمل زشت نمود و تهدید کرد که اگر اجابت نکنی خودکشی میکنم آیا شکستن قسم برای او جایز است یا خیر و آیا کفّاره دارد ؟
ج۱ - شکستن قسم جایز نیست و در صورتی که قسم شرعی باشد و مخالفت کند، موجب کفّاره است و اینگونه تهدیدها، نمیتواند مجوّز شکستن قسم باشد .
س۲ - قسمهایی که از روی ناراحتی یا عصبانیت خورده میشود آیا عمل به آنها واجب و ترکش کفّاره دارد ؟
ج۲ - عمل به آن واجب نیست .
س۳ - قسم خوردم که کفّاره روزه قسمهای گذشته را که شکستهام بگیرم لکن در بین روزه با همسرم مجامعت کردم، آیا ادامه کفّاره صحیح است یا خیر و آیا عمل بنده از روی اضطرار بوده یا نه و نیز قسم شکسته شده، چه حکمی دارد ؟
ج۳ - چون روزه بابت کفّاره قسم بوده اقوی بنظر ما آن است که اگر وظیفهاش روزه بوده باید مجدّداً سه روز روزه را از سر بگیرد و جهت کفّاره قسم دوّم که شکسته است نیز باید سه روز روزه دیگر بگیرد و صدق عرفی اضطرار، در اینگونه موارد مشکل است .
س۴ - شخصی قسم خورده، آیا پدر تنها میتواند قسم فرزند را به هم بزند، جدّ و حاکم شرع چطور ؟ همچنین آیا شوهر میتواند قسم زن را به هم بزند ؟
ج۴ - پدر و جدّ و زوج، میتوانند قسم فرزند و همسر خود را بر هم بزنند ولی در حاکم شرع در جائی که تشخیص دهد لزوم به هم زدن را، باید به صورت اعمال ولایت باشد .
س۵ - آیا کفّاره روزه حنث قسم که سه روز است باید پشت سر هم انجام شود یا لازم نیست ؟
ج۵ - توالی شرط نیست .
س۶ - آیا اگر شخصی بگوید به قرآن من چنین نکردهام یا میکنم این صیغه قسم حساب میشود ؟
ج۶ - به اینگونه قسمها، قسم شرعی صدق نمیکند .
متفرّقات
س۱ - فرمودهاند متعلّق نذر باید رجحان داشته باشد چنانچه کسی قسم بخورد و به زنش بگوید اگر به جایی که من راضی نیستم بروی تو را خواهم زد آیا این قسم منعقد میشود و در صورت انعقاد چقدر باید زن را بزند ؟
ج۱ - انعقاد چنین قسمی مورد اشکال است .
س۲ - اگر کسی قسم خورد یک ماه پشت سر هم مثلاً روزه بگیرد اگر در بین مانعی پیش آمد وظیفه او در مقابل قسمی که خورده چیست ؟
ج۲ - اگر ماه مشخّصی را معیّن کرده و مانع شرعی یا مانعی که عرف آن را مانع میداند پیش آید که نتواند در آن وقت معیّن روزه بگیرد نگرفتن روزه باعث حنث قسم نمیشود و کفّاره هم ندارد و اگر ماه معیّنی نیست بلکه مطلق قسم خورده و مانعی پیش آید باید در وقت دیگری یک ماه متوالی روزه بگیرد گرچه قبل از مانع هم روزهائی را روزه گرفته باشد و اگر مانع سفر باشد و قسم به صورتی خورده که هم در سفر و هم در حضر بتواند روزه بگیرد در این صورت باید در سفر هم روزه بگیرد و سفر مانع نیست و اگر قسم را به طور مطلق خورد سفر مانع است و باید بعد از سفر یک ماه متوالی هم روزه بگیرد .
س۳ - اینجانب که مشغول تحصیل بوده و تا مقطع دانشگاه رسیدهام پدرم قسم یاد کرده که دیگر نگذارد به تحصیل ادامه دهم آیا پدرم میتواند قسمش را عمل نکند ؟
ج۳ - انعقاد اینگونه قسمها خالی از اشکال نیست و لذا نباید به قسم عمل کند و عمل نکردن آن موجب کفّاره نیست .
س۴ - آیا قسم خوردن به کتابت هم محقّق میشود ؟
ج۴ - به نظر ما قسم به کتابت مورد اشکال است .
