فرهنگ مصادیق:سوء خلق یا بداخلاقی
سوء خلق چیست؟
سوء خلق یا بداخلاقی حالتی نفسانی است که موجب گرفتگی روح انسان میشود به طوری که هیچ ناملایمتی را برنمیتابد و بیدلیل یا با کوچکترین بهانهای بر دوستان و معاشران میخروشد و ایشان را آزار میدهد و چون در زندگی با صحنه ناخوشایندی مواجه شود به حضرت پروردگار نیز اعتراض میکند. [۱]
نکوهش سوء خلق
بداخلاقی صفتی زشت و ناپسند است که دنیا و آخرت و زندگی مادی و معنوی انسان را تحت تاثیر خود قرار دهد.
امام باقر علیه السلام در زشتی بدخلقی از رسول خدا نقل میکند:
اگر سوء خلق به چشم میآمد زشتترین مخلوق بود. [۲]
امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید:
کل داء یداوی الا سوء الخلق[۳]
هر دردی درمان میپذیرد جز بداخلاقی
پیامدهای دنیوی
از پیامدهای نامطلوب بداخلاقی در زندگی دنیوی انسان سختی زندگی، تنهایی، بیکسی و عذاب درونی را میتوان نام برد.
امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید:
سوء الخلق نکد العیش و عذاب النفس[۴]
بداخلاقی موجب سختی زندگی و عذاب جان آدمی است
معنی این سخن شریف چنانکه بعضی نوشتهاند [۵]این نیست که انسان بداخلاق دیگران را میآزارد و دیگران نیز او را آزرده میکنند. عذابی که در این حدیث به آن اشارت رفته است از درون نفس بر میخیزد. روح انسان بر اثر گرفتگی و انقباض خود از خود رنجور است نه از دیگران.
پیامدهای اخروی
تاثیر بداخلاقی بر زندگی معنوی بسیار عمیقتر و گسترده تر از زندگی دنیوی است از جمله:
۱- ناسازگاری با ایمان
امام صادق علیه السلام برای بیان این ناسازگاری با استفاده از اسلوب تشبیه معقول به محسوس میفرماید:
انّ سوء الخلق لفسد الایمان کما یفسد الخلّ العسل [۶]
بداخلاقی ایمان را تباه میکند همانطور که سرکه عسل را
۲- تعارض با عمل
بدخلقی رذیلتی است که آثار همه حسنات انسان را از بین میبرد.
رسول خدا صل الله علیه و آله میفرماید:
لکلّ ذنب توبة الا سوء الخلق فانّ صاحبه کلما خرج من ذنب دخل فی ذنب [۷]
هر گناهی توبهای دارد جز بدخلقی، زیرا انسان بداخلاق وقتی از گناهی پاک میشود گناه دیگری را آغاز میکند.
۳- تناسب با جهنم
بدخلقی صفتی جهنمی است که در نهایت از جهنم سر در میآورد.
رسول خدا صل الله علیه و آله فرمود:
سوء الخلق زمام من عذاب الله فی انف صاحبه و الزمام بید الشیطان یجرّه الی الشر و الشر یجرّه الی النار [۸]
بداخلاقی مهاری است از جنس عذاب الاهی در بینی انسان بداخلاق که سر رشته آن به دست شیطان است تا او را به بدی بکشاند و بدی او را به جهنم ببرد.
