احکام کیف و کفش و چرم

احکام کیف و کفش و چرم

مشخصات کتاب

نویسنده	محمد ابراهیم امینی و الیاس صالحی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
تاریخ نشر	۱۳۹۵
قطع	رقعی
شابک	۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۸۳
دانلود	PDF

مقدمه

خداوند متعال انسان را اشرف موجودات قرار داد و به همین خاطر، تمام وسائل راحتی انسان را فراهم آورد؛ تا او بتواند با آرامش بیشتری به اهداف عالی و مهمی که از طرف خداوند برایش در نظر گرفته شده، برسد. در سورهٔ نحل آیهٔ ۸۰، خداوند این چنین می‌فرماید: «و خدا برای شما خانه‌هایتان را مایهٔ آرامش قرار داد و از پوست دامها برای شما خانه‌هایی قرار داد که هنگام کوچ و هنگام اقامت به آسانی می‌توانید آنها را جابهجا کنید و از پشمها و کرکها و موهای آنها، وسایل زندگی قرار داد که تا چندی مورد استفاده است» .
در آیهٔ دیگری نیز می‌فرماید:«و چهارپایان را آفرید؛ در حالی که در آنها، برای شما وسیلهٔ گرمابخش و دارای منافع دیگری است؛ و از گوشت آنها می‌خورید»! منافع چهارپایان در تأمین سواری و تغذیه خلاصه نمی‌شود؛ بلکه پوست، روده، پشم، کرک و شیر آنها و کار آنها مثل شخمزدن از دیگر منافع چهار پایان است و حتّی از فضولات آنها نیز برای کود طبیعی یا وسیلهٔ ایجاد حرارت، استفاده میشودو علاوه بر اینها نقش حیوانات در اشتغال و ایجاد کارخانه‌های نخریسی، چرم سازی و لبنیات، چشمگیر است .
استفاده از چرم از زمان انسانهای نخستین رواج داشته است. انسان اولیه، به این نتیجه رسید که برای محافظت از پاهای خود در مقابل سنگ وخار و خاشاک، تکه پوستی سخت به دور آن پیچید ویا هنگامی که پیبرد می‌شود آب را در مشک نگهداری کند، توانست از تعداد دفعات لازم برای رفتن به رودخانه و چشمه بکاهد؛ سپس به مرور زمان، دانش استفاده از چرم فزونی یافت و قبایل اولیه از چرم،چادر، بستر، زیرانداز، زره، افسار و کفش می‌ساختند.
از روایات چنین برداشت می‌شود که حضرت آدم؟ع؟ که کعبه را بنا کرد، نخستین کسی است که پردهای مو بر آن پوشاند و پس از حضرت آدم؟ع؟، «تبّع» پردهای از چرم بر آن پوشاند؛ سپس حضرت ابراهیم؟ع؟ پردهای ضخیم بر روی آن قرار داد؛ و نخستین کسی که جامه بر آن پوشاند، سلیمان بن داوود؟عهما؟ بود که جامهای از قماش قباطی مصری بر آن پوشاند .
با توجه به مطالب فوق، به این نتیجه می‌رسیم که چرم اولا بین مردم دارای ارزش زیادی داشته و ثانیا کاربردهای زیادی داشته است و دارد و اجسام زیادی از جمله کیف و کفش از آن ساخته می‌شوند که هر کدام در دین اسلام آداب و احکام و حلال و حرامی دارد که در این نوشته در حد توان به این احکام پرداخته می‌شود تا انشاالله موجب خیر و برکت در زندگی و در نتیجه سبب رشد و تکامل جامعهٔ اسلامی شود.

فصل اول: کلیات و پیشینه چرم، کیف و کفش

تعریف چرم

چرم، جنسی است که از دباغی پوست خام جانوران، بهویژه گاو، بهدست می‌آید.عمل دباغی، پوست فسادپذیر را به یک مادهٔ طبیعی پایدار و انعطافپذیر، برای کاربردهای گوناگون، تبدیل می‌کند. چرم در تلفیق با چوب، پایهٔ بسیاری از ابزارهای گذشته بوده است. استفادهٔ اصلی چرم در صنعت کفش است.

تاریخچهٔ چرم در ایران

ایرانیان با پیشینه سه هزار ساله، اولین وقدیمی‌ترین تولید کنندگان چرم در جهان بودهاند. آثار باستانی به جا مانده از دوران قبل از میلاد، نشان دهندهٔ این است که ایرانیان از حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد، از پوست برای تهیهٔ لباس، کفش و جنگ افزار، استفاده می‌کردند، ولی از ۵۵۰ سال قبل از میلاد بود که از چرم برای لباس و زره نیز استفاده کردند.
وجود واژه‌هایی مانند ادیم، کیمخت، ساغری، تیماج و سختیان در زبان پارسی قبل از اسلام و همچنین وجود واژه‌های مرتبط با وسایل و ابزارهای چرمی، مانند سختک، کمربند، انگشتیان، مشک و... در متون پهلوی، نشان دهندهٔ استفاده گسترده از چرم در ایران پیش از اسلام است.
در حدود ۱۵۰۰سال پیش از میلاد، ایرانیان پوستهایی بلند و بدون آستین می‌پوشیدند که تازیر زانوهایشان می‌رسید به احتمال زیاد مردم ثروتمند آن زمان از پوست یوزپلنگ و مردم فقیر از پوست گوسفند استفاده می‌کردند. تا قبل از مادها و حتی خود مادها، لباسهایشان همینطور بود و رسم انداختن پوست روی شانه تا امروز نیز در بین چوپانان کوهستان آذربایجان رواج دارد.
به نوشته ابن یمین، ایرانیان باستان برای نوشتن از پوست حیواناتی مانند گاومیش، گاو و گوسفند استفاده می‌کردند. ابن یمین در نوشته‌هایش بر نوشتن دستورات داریوش بر روی چرم اشاره کرده است. بنابر برخی روایات، اوستا را بر دوازده هزار قطعه پوست گاو نوشته بودند. همچنین پوست نوشته‌هایی که در اورامان کردستان یافت شده و در موزه بریتانیا نگهداری می‌شوند نشان دهندهٔ استفاده از پوست برای نگارش در دورهٔ اشکانیان است.
تولید انواع پوست وچرم و نیز تجارت مرتبط با آن در دورهٔ عباسی، در سراسر قلمرو اسلامی پررونق بود. استفاده از پوست حیوانات مختلف برای ساخت پوستین، قبضهٔ شمشیر، آستر کفش و لباسهای زمستانی، همچنین برای افسار، رکاب، مشک و نیز جلدهای چرمی برای کتابها که به صورت ساده‌ای طلاکوب می‌شد، بعضی از مهمترین کاربردهای چرم در این دوره بوده است. گزارشهای فراوانی دربارهٔ تجارت پوست و چرم در این دوره در دست است که نشان دهندهٔ رونق استفاده از چرم در این دوره می‌باشد.
تجارت چرم و پوست پس از حملهٔ مغول نیز پررونق بود. مکاتبات خواجه رشید الدین، گواه شهرت برخی شهرها مانند تبریز و شیراز در تجارت چرم در این دوره است. در دورهٔ تیموری از چرم برای جلد کتابها و ساخت جلدهای ضربی و سوخته، استفاده بسیاری می‌شد؛ به طوری که جلد سازی به عنوان هنری تزیینی در این دوره، اهمیت پیداکرد.
گزارشهای جهان گردان از دورهٔ صفوی نشان دهندهٔ رونق فراوان بازار چرم و فعالیتهای مرتبط با آن در این دوره است. «کمپفر»، از کارگاه‌های سلطنتی و از کفش دوزخانه و پوستین دوزخانه سخن گفته است. معروفیت ساغری ایرانی در این دوره، به حدی بود که شاردن معتقد است واژهٔ شاگرن فرانسوی، به معنی پوست خالدار، مقتبس از کلمه ساغری می‌باشد. ساغری در دوره صفوی در تبریز تولید می‌شد و بیشتر در ساخت چکمه و کفش، کاربرد داشت و همهٔ درباریان از این نوع کفشهای ساغری می‌پوشیدند.
در دورهٔ قاجار انواع چرم به مقدار زیاد در شهرهای ایران تولید می‌شد. همدان در این دوره، مرکز مهم تولید نوعی چرم معروف به چرم همدانی بود که از پوست گوسفند، تهیه می‌شد. یکی از کارهای امیر کبیر در سال ۱۲۶۷ فرستادن پوست به نمایشگاه لندن بود. علاوه بر این در این دوره صادرات پوست و چرم از اغلب شهرهای ایران به روسیه، عثمانی و هند رونق بسیاری داشت. علاوه بر همدان، شهرهای تبریز و اصفهان نیز در تولید و صادرات چرم، سهم بسزایی داشتند و به علت رعایت مسائل شرعی، تجارت چرمهایی که توسط غیرمسلمانان تولید می‌شدند در دست ارمنیان بود.
اولین کارخانه چرم سازی ایران در سال ۱۳۰۸ش در شهر تبریز ایجاد شد و پس از آن در همدان، تهران، اصفهان و برخی شهرهای دیگر نیز کارخانه‌هایی تاسیس شدند؛ به طوری که در سال ۱۳۳۷ تعداد ۲۲ کارخانه در ایران مشغول به کار بودند.
از سال ۱۳۶۲ در اطراف شهرهایی مانند تهران، تبریز و مشهد که از قدیم در تولید چرم فعال بودند شهرکهای صنعتی تولید این کالا راه اندازی شد. این شهرکها را چرمشهر، نهادند. که وجود این شهرهای صنعتی، به افزایش تولید چرم و کیفیت آن، کمک شایانی نموده است؛ به طوری که امروزه فقط در شهر تبریز سالانه ۲٬۵۰۰٬۰۰۰، جلدچرم تولیدمی شود.

کاربرد چرم قبل از اسلام

انسان در همان روزهای آغازین سکونتش بر روی زمین، به خواص و اهمیت پوست حیوانات پی برد وبه همین جهت ازآن برای مصارفی چون پوشاک، کفش، زیر انداز و... بهره جست.
اگرچه انسانها در ابتدا پوست را به صورت خام مورد استفاده قرار می‌داد، ولی با گذشت زمان به فن نگهداری و دباغی پوست و تبدیل آن به چرم پی برد.
قبیلهٔ قریش همه ساله مبلغی را برای مخارج حجاج کنار می‌گذاشتند و آن را به قصیّ می‌دادند و قصیّ با آن، در ایام منی و مکه، برای مردمان غذا تهیه می‌کرد و از چرم، حوضهایی می‌ساخت و آنها را پر از آب می‌کرد و در مکه و منی و عرفات، مردم را آب می‌داد. این یادگارهای قصیّ در دورهٔ جاهلیت همچنان در قوم او (قریش) جاری بود و تا بعد از آمدن اسلام نیز ادامه داشت.
نکتهٔ مهمی که با توجه به شواهد و قرائن موجود، مانند اشیای بهدست آمده از دوران قدیم و نیز مجسمه‌ها، نقش برجسته‌ها و نقاشیها می‌توان به آن اشاره کرد، استفاده از چرم به صورت روزمره بوده است؛ یعنی دیگر چرم همواره در زندگی انسان نقش داشته و به کار می‌رفته است. این کاربرد کفش و پوشاکو به ویژه در کفش شکارچیان و جنگجویان و گاهی برای افسار ویراق آلات حیوانات و زمانی نیز برای ساخت ظروف بوده است.

کاربردچرم بعد از اسلام

با گذشت زمان، استفاده از چرم در زندگی مردم بیشتر شد؛ بهطوری که در زمان پیامبراکرم و ائمه؟ع؟ از چرم برای لباس، کفش، غلاف شمشیر و... استفاده می‌شد.
درسالهای آغازین ظهور اسلام، ورقهای قرآن را بر پوست آهو، می‌نوشتند و این شیوه حتی تا دو قرن پس از ظهور اسلام نیز ادامه داشت.
حضرت فاطمه؟سها؟ خدمت رسول خدا؟صل؟ رسید و عرض کرد: پدرجان! سلمان از لباس من در تعجب است و حال آن که به خدا سوگند مدت پنج سال است که فرش من و علی جز پوست تختی بیش نیست که روزها شترمان را روی آن علف می‌دهیم و شبانگاه همان را فرش خود می‌نماییم و بالش زیر سر ما از چرم است و داخل آن پوست درخت خرماست.
بنابراین چرم، کارایی فراوانی در زندگی مردم زمان ائمه علیهم السلام و به ویژه در زندگی خود ائمه علیهم السلام داشته است.
همچنین روایت شده که قرآن بر پیامبر؟صل؟ نازل می‌شد، پیامبر؟صل؟ آن آیه را تلاوت می‌کرد و اصحاب آیه را روی چرم و... می‌نوشتند.
درروایت دیگری آمده است که وقتی جعفرابیطالب و همراهانش به حبشه رفتند و پیغمبر؟صل؟ به مدینه هجرت کرد، و در جنگ بدر پیروزی نصیب مسلمین شد، قریش در دارالندوة جمع شدند و گفتند: ما باید از یاران محمد که در حبشهاند، انتقام کشتگانمان را بگیریم؛ پس مالی جمع کرده، هدیه نزد نجاشی بفرستیم؛ شاید پناهندگان را باز پس دهد و ا این هدف، عمرو عاص و عمارة بن ابی معیط را با هدایایی از چرم و ادویه و... به حبشه اعزام کردند...
از این روایت به دست می‌آید که چرم درزمان رسولخدا؟صل؟ دارای ارزش فراوانی بوده است و یک نوع هدیه و کالای قیمتی و زینتی محسوب می‌شد.
از چرم در عصر پیامبر؟صل؟ در سپر و نیزه استفاده می‌شد. زایگر آلمانی در کتاب خود می‌نویسد: علی؟ع؟ مثل اکثر سلحشوران قدیم، می‌توانست تمام سلاحها را به کار گیرد؛ همچنانکه در به کار بردن شمشیر، بسیار بصیر بود و در کاربرد نیزه، گرز و تیر و کمان، مهارت داشت و سپری از چرم که هم مقاوم بود و هم سبک بود.
با توجه به این مطالب،چنین استنباط می‌شود که چرم در زمان پیامبر؟صل؟ دارای ارزش فراوان بوده و کاربردهای زیادی داشته است.

چرم در عصر کنونی

در این زمان با توجه به سرمایهگزاریهای دولت و بخش خصوصی، تولید چرم روند رو به رشدی داشته است. در حال حاضر، حدود ۲۸۰ واحد دارای پروانهٔ صنعتی بهرهبرداری در زمینهٔ چرم فعال می‌باشند و با واحدهای فعالی که تاکنون موفق به اخذ پروانه بهرهبرداری نشدهاند نزدیک به ۳۵۵ واحد در این صنعت فعالیت دارند نزدیک به ۱۰۰ درصد این واحدها در استانهای تهران، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی و همدان، مستقر می‌باشند که همه خصوصی می‌باشند. در این بخش از صنعت کشور هیچ واحد وابسته به دولت، فعالیت نمی‌کند.

مشکلات صنعت چرم در ایران

یکی از کالاهای که ارز آوری بالایی دارد و می‌تواند جزء صادرات پر در آمد قرار گیرد و در صورت حمایت دولت می‌تواند جایگزین صادرات نفت شود، صنعت چرم است. تقریبا تمامی پوست سبک و سنگین مورد احتیاج این صنعت و ۶۵ درصد مواد شیمایی مورد نیاز آن، در داخل کشور تولید می‌شود. اگر بهجای صادرات سالانه ۱۹ تا ۲۰ میلیون جلد سالامبور، چرم و محصولات چرمی صادر می‌شد، سالانه بهجای یک صد میلیون دلار ارز حاصل از صادرات سالامبور، حدود ۶۰۰ میلیون دلار تا یک میلیارد و چهارصد میلیون دلار درآمد ارزی، نصیب کشور می‌شد. صنعت چرم بعد از پیروزی انقلاب و با شروع جنگ تحمیلی، آسیبهای دید و تاکنون نیز با آن آسیبها دست به گریبان است. مسائل زیست محیطی و سردرگمی دست اندرکاران صنعت چرم نسبت به تغییر مکانهای صنعتی واحدهایشان، رهاکردن صنعت چرمسازی از نظر آموزش وتربیت نیروی انسانی متخصص، عقب ماندگی فنآوری، مصوبات ناآگاهانه دولت و… سببشده که صنعت چرم جایگاه واقعی خودرا در اقتصاد کشور پیدا نکند و نتواند از ظرفیتهای موجود به نحو مطلوب، بهرهبرداری کند.
مهمترین مشکلات درصنعت چرم عبارتند از:
۱. مشکلات فن آوری در صنعت چرم؛
پوست از طریق کشش مکانیکی و یا به صورت دستی از لاشه جدا می‌شود. کشش زیاد در حیوانات کوچک، موجب آسیب دیدگی در پوست می‌شود. روش کندن دستی پوست به بریدگی افقی بزرگی جهت جدا کردن گوشت وچربی از پوست، نیاز دارد. آسیبهای ناشی از پوست کندن، شامل بریدگیهای عمقی وگذاشتن اثر انگشت در قسمت گوشتی و ایجاد سوراخ در پوست می‌باشد. عمق این بریدگیها بر ضخامت پوست تاثیر می‌گذارد و می‌تواند در کیفیت چرم نهایی و ارزش آن، تعیین کننده باشد.
متاسفانه نیمی از کشتارگاه‌ها به روش سنتی و توسط افراد غیرمتخصص در روستاها اداره می‌شوند و مرغوبیت این نوع چرم به دلیل ذبح سنتی، بسیار پایین است. همچنین شرایط نامناسب در نگهداری مواد مرتبط با آن، سبب شده که آسیب زیادی به صنعت چرم سازی کشور وارد شود. لکه‌های بی رنگ و پررنگ چرم بر اثر افزایش سطح خون در پوست، قبل از کشتار می‌باشد و این، نشان می‌دهد که قبل از کشتار، نباید فشار روحی به حیوان وارد شود و ارائه به یک دلال، احتمال آسیب به چرمها را افزایش می‌دهد.
۲. بالا بودن هزینهٔ کشتارگاه‌ها یکی دیگر از مشکلات صنعت چرمسازی است.
امراض دامی، بهویژه در سالهای اخیر بهشدت کیفیت پوست را کاهش داده است؛ اما اگر سازمان دامپزشکی کشور در مورد سمپاشی، نگهداری دام و آموزش دامداران، نظارت و مراقبت بیشتری کند، این کالای صادراتی بیش از ۶۰درصد افزایش قیمت می‌یابد.
استفاده از دامهای ضعیف در کارهای کشاورزی، می‌تواند موجب آسیبهایی در پوست آنها شود. عواملی چون سوء تغذیه، بیماری، کودهای چسبیده به بدن، داغ خوردگی، سیخ زدگی، بریدگی، خراش و ساییدگی، کیفیت پوست را کاهش می‌دهد و ارزش آنها را کم می‌کند و این معایب از ارزش آنها می‌کاهد.
۳. عقب ماندگی از فن آوری روز؛
با پیشرفت فنآوری در صنعت چرم در اقصی نقاط جهان و گسترش استفاده ازماشینآلات جدید برای فرآوری پوست و تهیهٔ چرم، بهتدریج، صنعت چرمسازی ایران از روند توسعهٔ جهانی این صنعت عقب افتاد.
۴. ضعف فنآوری مورد استفاده در صنعت چرم سازی نیز یکی دیگر از مشکلات این بخش از صنعت است. فرسودگی ماشین آلات علاوه برکاهش کیفیت محصولات تولیدی، موجب شده که مصرف انرژی در این صنعت، به ویژه برق، از حد متعارف جهانی بالاتر برود. بر اساس بررسیهای انجام شده، حدود ۱۵ درصداز ماشین آلات واحدهای چرم سازی فعال میان ۱۰ تا ۲۰ سال و ۸۵ درصد آنها بیش از ۲۰ سال، قدمت دارند و بدین ترتیب، متوسط عمرماشین آلات در این صنعت، بیش از ۲۰ سال است.
۵. فقر علمی ناشی از نبود رشتهٔ چرم سازی در دانشگاه‌های کشور.
۶. صادرات بی رویهٔ سالامبور.
۷. فعالیت کارخانجات چرم سازی بدون مجوز و....
این مشکلات باعث شده که کیفیت چرم ایران در سالهای اخیر بهشدت تنزل پیداکند.

چرم

چرم در تلفیق با چوب، پایهٔ فنآوری باستانیان را شکل می‌داده است. صنعت چرم و صنعت خز با هم متفاوتند و این تفاوت، از اهمیت مواد خام مورد استفاده در هر کدام پیداست. مواد خام مورد استفاده در صنعت چرم، محصولات فرعی صنعت گوشت هستند؛ در حالی که گوشت، ارزش بیشتری از پوست دارد. مواد خامی که در صنعت خز بهکار گرفته می‌شوند، ارزش بیشتری از گوشت دارند و به همین خاطر گوشت، به عنوان یک محصول جانبی، تلقی می‌شود. تاکسیدرمی ، اجازه استفاده از پوست حیوانات را به انسان می‌دهد؛ البته مهمتر از پوستشان، سر و بخشی از پشت آنهاست. پوستهای خام در ساخت چسب و ژلاتین هم کاربرد دارند.

انواع چرم

چرم دارای انواع مختلفی است که برخی از آنها عبارتند از:
۱.چرم طبیعی.
۲.چرم مصنوعی.
چرم طبیعی از چند چیز تهیه می‌شود:
الف. چرمی که ازپوست حیواناتی که در خشکی زندگی می‌کنند، تهیه می‌شود که خود بر دو نوع است:
حیوانات حلال گوشت؛ مانند بزغاله، بز، گاو،گوسفند، شتر، شترمرغ و....
حیوانات حرام گوشت؛ مانند گربه، ببر،خرگوش،گرگ، یوزپلنگ و... .
یکی از حیوانات حلالگوشتی که از پوست آن، چرم تهیه می‌شود، گاو است.
چرم گاو چرمی با دوام و مقاوم است و با وجود تولید الیاف پیشرفته، همچنان در بسیاری موارد، مانند دستکشهای ایمنی برای کارهای صنعتی و شیمیایی و پوشش حرفه‌ای موتور سواران از بهترین انتخابهاست.
ب. چرمی که از پوست حیوانات آبزی بهدست آید؛ مانند ماهی، نهنگ، سگ ماهی و کوسه.
در میان ماهیها، کوسه دارای مناسبترین پوست برای تولید چرم است. چرم موسوم به شاگرین (Shagreen) از پوست این حیوان تهیه می‌شود.
ج. چرمی که از پوست پرندگانی مانند شتر مرغ تهیه می‌شود.
پوست پرندگانی که برای استفاده از پر و بالشان پرورش می‌یابند، تنها در صورتی به چرم تبدیل می‌شوند که پرنده، بمیرد یا کشته شود.
از پوست شتر مرغ نیز چرمی بسیار سخت و مرغوب بهدست می‌آید؛ که از آن در ساختن کیف، کفش و چمدان استفاده می‌شود. تقریبا تمام پوستهای شتر مرغ در آمریکای جنوبی تهیه می‌شوند. بهطور کلی می‌توان گفت که بهجز حشرات، کمتر مخلوق چرنده یا خزندهای وجود دارد که نتوان پوست آن را به چرم مرغوب، تبدیل کرد.
د. چرمی که از خزندگان بهدست می‌آید؛ مانند، سوسمار، کروکدیل، مار، تمساح و مارمولک.
نکته ۱. پوست مارمولک و مار، بسیار نازک و در عین حال، محکم می‌باشند. وقتی که پوست پیرایی می‌شود، ترک نمی‌خورند و آبرفتگی و کشیدگی پیدا نمی‌کنند و دوام و استحکام زیادی دارند. پوست مارمولک، گرانتر از پوست مار است. از یک مارمولک، می‌توان حدود ۳۰ سانتیمتر مربع پوست بهدست آورد.
نکته ۲. کروکدیل و سوسمار، پوست زیبایی دارند و از روی نقشهای بزرگ، به راحتی تشخیص داده می‌شوند. این پوستها به اندازهای شهرت دارند که برای ساخت تقلبی آنها با پرسهای فولادی، نقشهای سوسمار را بر روی پوست گاو، نقش می‌کنند. پوست سوسمار، بیشتر از پوست کروکودیل مورد استفاده قرار می‌گیرد و از آنها برای ساخت چمدانهای درجه یک، کیفهای زنانه و کفشهای مرغوب درجه یک، استفاده می‌شود.
نکته ۳. نوع بسیار خوب چرم، امروزه از پوست کانگورو والابی (Wallaby) تهیه می‌شود. چرم ساخته شده از پوست این حیوانها برای رویه کفش بهکار می‌رود و در مقایسه با چرم، محکم تر است و هیچگاه ترک بر نمی‌دارد و پاره نمی‌شود.
۳. چرم گیاهی از تانن -از ریشهٔ tanning به معنای دباغی- و سایر عناصری که در سبزیجات، پوست درخت و مانند اینها یافت می‌شوند، تهیه می‌شود. این نوع چرم، انعطافپذیر و رنگ آن قهوهای است که میزان رنگش به ترکیب شیمیایی و رنگ پوست، بازمیگردد. چرم گیاهی در آب، پایدار نیست و بیرنگ می‌شود و اگر پس از خیس شدن، خشکش کنند، چروکیده می‌شود و از انعطافپذیری و نرمیاش کاسته خواهد شد و در آب گرم، چروکیدگیاش بیشتر است و تقریباً شبیه ژلاتین می‌شود و سفت و شکننده می‌گردد. چرم جوشانده نمونهای از چرمی است که با قرار گرفتن در آب داغ، شناور و سفت می‌شود. این اتفاق در موم جوشانده و مواد شبیه آنهم رخ می‌دهد. در گذشته پس از عمل سفت کردن این نوع چرم، از آن در زره‌ها و نیز در اتصال کتابها استفاده می‌شده است. این نوع چرم، تنها چرمی است که در حکاکی و قالبگیری مناسب است.
۴.چرم کرومی؛ این چرم که در ۱۸۵۸ اختراع شد، چرمی است که مواد اصلی در دباغی آن، بر پایهٔ کروم است. روی برخی چرمهای کرومی که رویهٔ نامرغوبی دارند، طرحی را بهصورت مصنوعی چاپ می‌کنند که به آن چرم کرومی گفته می‌شود.
۵. چرم جیری؛ چرم جیری، از پوست بز و گوساله تهیه می‌شود و طی مراحل و با وسایل خاصی آن را پرداخت می‌کنند و سطح گوشتی را بهصورت مخملی در می‌آورند از این نوع چرم بیشتر بهعنوان آستر در داخل دیگر محصولات استفاده می‌شود.
۶. چرم اشبالت؛ این چرم، شبیه جیر است و از ورقه ورقه کردن چرمهای ضخیم گاو بهدست می‌آید این نوع چرم نسبت به جیر، سطح پایینتری دارد.
۷. چرم آلدهید؛این چرم با استفاده از ترکیبات گلوتارآلدهید یا اکسازولیدین، دباغی می‌شود.
۸.چرم ترکیبی؛ این چرم به کمک بسپارهای آروماتیک، مانند گونه‌هایی از نوولاک و نرادول، ساخته و دباغی می‌شود.
۹.چرم آلومی؛ این چرم با نمک آلومینیوم در ترکیب با چسبنده‌های گوناگون و منابع پروتئینی، مانند فلوئور، زردهٔ تخممرغ و...، دباغی می‌شود.

موارد استفاده چرم

استفاده چرم در غیر پوشاک

۱. ادوات جنگی؛
در گذشته چرم در ساخت وسایل جنگی کاربرد داشته است. که برخی از این وسایل جنگی عبارتند از: سپر، زره، کمربند،جلد اسلحه‌های کمری، جای سرنیزه، ساعد بند و زانو بند.
۲. نقاشی؛
نقاشی روی چرم، از زیر مجموعه‌های هنر چرمی است که از آن برای تزیین قلمدانها، آینه‌ها، صندوقها، زیرلیوانیها، جعبه‌های قرآن، جلدهای نفیس برای قرآن و دیگر کتابها شد. این هنر از اوایل دورهٔ قاجاریه آغاز شد. در اجرای این کار، ابتدا سطوح داخلی کار را با روغن مخصوصی پوشش می‌دهند؛ سپس در صورت نیاز، نقش را بر روی کار، کپی می‌نمایند و از آنجاکه رنگهای مورد استفاده در ترسیم نقوش؛ از نوع رنگهای گواش یا آکوارل (اکرلیک) می‌باشند و به آسانی با آب پاک می‌شوند، به منظور شفافیت بخشیدن به اثر و ثبوت رنگها، روی آن را باروغن مخصوصی می‌پوشانند. روغن کاری معمولاٌ در چند نوبت انجام می‌شود و هربار با قلم موی نرم، قشری نازک از روغن که در حقیقت حکم شالان را دارد، به تمام سطوح می‌مالند. این عمل باید در محلی سربسته و دور از گرد و غبار انجام شود؛ تا درحین کار، ذرات غبار روی روغن ننشیند. امروزه به جای استفاده از روغنهای سنتی، از اسپریها و فیکساتورهای شیمیایی برای ثبوت و عایق کردن رنگها استفاده می‌شود. نقوش مورد استفاده در نقاشی روی چرم، از نقوش قدیمی و مینیاتوری می‌باشند.
۳. وسایل زینتی؛
چرم در وسایل زینتی هم کاربرد دارد که برخی از آن وسایل عبارتند از: جلد قرآن، جلد تلفن همراه، بند ساعت، دست بند، تابلو، فرش، جا مدارکی و مبل.
۴. وسائل ورزشی؛
چرم در ورزش هم دارای ارزش می‌باشد و از آن برای ساخت انواع توپ استفاده می‌شود.
۵. قلمزنی و حکاکی؛
بررسی آثار، علائم، نوشته‌ها و کتیبه‌های دوران گذشته تاریخ ایران و نقوش باستانی نشان دهندهٔ این است که ایرانیان قدیم از چرم برای کفش و افزارهای جنبی و لوازم دیگر،استفاده می‌کردند؛ اما از ابتدای قرن چهارم تا قرن نهم و دهم، فصل نوینی در هنر کتاب سازی گشوده شد و چند نوع جلد تزئینی ابداع شد که مهمترین آنها جلدهای سوخت (سوخته) و معرق بوده است.

در زمانهای دور، هنر نوشتن روی چرم وجود داشته است و شاید نتوان بهطور دقیق قدمت این رشته را بیان کرد. در روزگاری که هنوز کاغذ در اختیار انسان نبوده، افرادی بودند که مطالب را روی چرم می‌نگاشتند و برای نسلهای بعد، به یادگار می‌گذاشتند که نمونه بارز آن، آیات قرآنی است که در صدر اسلام جهت ماندگاری بیشتر بر روی چرم نوشته شده بود. بنابراین می‌توان گفت که هنر قلمزنی روی چرم، یکی از قدیمی‌ترین و جذاب‌ترین رشته‌های صنایع دستی بوده که متأسفانه اکنون منسوخ شده و از بین رفته است.

حکاکی بر روی چرم، از نظر روش کار و اصول، شباهت بسیاری به قلمزنی بر روی فلز دارد.
از چرمبرای ساخت جعبهٔ چرمی، کمربند چرمی مردانه، جاسوئیچی چرمی، کلاسور، فولدر و لوح تقدیر چرمی و دستبند چرمی نیز استفاده می‌شود.

استفاده چرم در پوشاک

شاید بیشترین استفاده از چرم، از کهن‌ترین ادوار تاکنون، برای پوشاک بوده است؛ پوشاکی که گاهی برای شکار و جنگ وگاهی برای مراسم آیینی و جشن مورد استفاده بوده است. چرم به دلیل داشتن ویژگیهای منحصر به فردش، مانند دردسترس بودن، مقاومت و ماندگاری و نیز شکل پذیر بودن و تنوع در تزیینات، همواره مورد توجه بوده است.برای دستیابی به نمونه‌هایی برای گسترهٔ کاربرد چرم در هنر و صنعت پوشاک ایران، می‌توان به نقش برجسته‌ها و مجسمه‌ها رجوع کرد.
مادها با پوشیدن لباس اصلی تر ایرانی، شناخته می‌شدند آنان کلاهی گرد، نمدی و کج،با لبهٔ پهن آویزان روی گردن، می‌پوشیدند و یک سدرهٔ چرمی تنگ آستین دراز که تا بالای زانو می‌رسد، در بر می‌کردند و شلوار بلند چرمی و کفش بنددار با نوک برجستهٔ آنها نشان می‌دهد که آنها بسیاری از وقت خود را به سواری می‌گذراندند.

ایرانیان باستان، کفش را از چرم نرم، به رنگ زرد و به شکل پا می‌ساختند؛ به طوری که مچ تا پا را می‌پوشاند و به وسیلهٔ دکمه و تسمه‌هایی که روی آن نصب شده بود، بسته می‌شد.

کاربردهای دیگر چرم در پوشاک عبارتند از: تولید کاپشن، کلاه، کفش، دست کش،پالتو، گردنبد، دست بند، مچ بند، کمربندزنانه و....

مفهوم شناسی کیف و کفش

تعریف کیف: کیف (یا ساک)، ابزار متداول به شکل غیر سخت است و استفاده از آنها به پیش از تاریخ ثیتشده بر می‌گردد.
کیف پول: کیف کوچکی است که از آن برای حمل پول استفاده می‌شود. این نوع کیفها معمولاً جایی برای انواع کارت، اعم از کارتهای اعتباری و شناسایی دارند.
کیف زنانه: کیف زنانهٔ چرمی کالایی گران قیمت محسوب می‌شود و به همین دلیل، در طراحی و دوخت کیف زنانه، علاوه بر توجه به زیبایی و شیک بودن، به کاربردی بودن آن هم باید توجه کرد. در طراحی و دوخت کیفهای زنانه باید به دسترسی آسان به داخل کیف، حمل و نقل راحت و زیبایی و کیفیت مواد اولیه در آن توجه می‌شود.

ست چرم

اصطلاح «ست چرم»، به مجموعه‌ای از کیف کتی چرمی، کیف جیبی چرمی، کمربند چرمی، جاسوییچی چرمی، جای کارتی چرمی، ساعت بند چرمی، ادکلن با روکش چرمی، فلش مموری چرمی که به تناسب در داخل یک جعبه قرار می‌گیرند، اطلاق می‌شود. «ست ۴تیکه» چرمی مردانه، شامل کیف کتی چرمی، کیف جیبی چرمی، کمربند چرم، جای کارت اعتباری یا جاکارتی عابر بانک، یا کیف مدارک چرم می‌باشد. ترتیب و ترکیبات گوناگون دیگری نیز در این نوع ست چرمی وجود دارد. بهطور کلی با توجه به تنوع بستهبندی، شما در انتخاب نوع ست چرمی، مشکلی نخواهید داشت. چرم به کار رفته در این نوع ست چرم، چرم طبیعی گاوی می‌باشد. متنوع‌ترین ست چرمی با بسته بندیهای نفیس در ایران، متعلق به شرکت کهن چرم است.

انواع کیف های چرمی

کیف دستی: نوعی کیف است که بیشتر مورد استفاده خانمها می‌باشد. کیفهای دستی، متوسط و بزرگ می‌باشند. این نوع کیفها معمولاً به شکل مد روز طراحی و مورد استفاده قرار می‌گیرند. کیفهای دستی معمولاً برای نگهداری و حمل وسایل شخصی نظیر لوازم آرایش، تلفن همراه، برس، دسته کلید، کیف پول، سکه و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرند.

چمدان

جامهدان، جامدان یا چمدان، به کیف بزرگ یا صندوقچهٔ دستهداری می‌گویند که رخت و جامه و وسایل شخصی فرد در آن قرار داده می‌شود. از جامهدان هم برای جابهجایی و هم برای نگهداری رخت و جامه استفاده می‌شود.
جامهدانهای امروزی معمولاً از جنس الیاف مصنوعی، فلز، پلاستیک سخت، چرم، پارچه‌های مقاوم یا ترکیبی از اینها ساخته می‌شوند. برخی جامهدانها دارای دسته‌های بلند و برخی دارای چرخند. درب بعضی جامهدانها نیز برای امنیت بیشتر، به قفل مجهز است.
از چرم در ساخت کیفهای دیگری نیز استفاده می‌شود که برخی از آنها عبارتند از:
کیف اداری چرم مردانه.
کیف دوشی چرم مردانه.
کیف دستی کوچک مردانه.
ست چرمی مردانه.
کیف کتی چرم مردانه.
کیف جیبی چرم مردانه.
کیف مسافرتی چرم.
کیف لپ تاپ چرمی.
کیف تبلت چرم.
کیف اداری چرم زنانه.
کیف مجلسی چرم زنانه.
کیف زنانه چرم یک طرفه (کراس بادی).
کوله چرم زنانه.
کیف پول چرم زنانه.
ست چرمی زنانه و دخترانه.
کیف پاسپورت چرم و مدارک سفر.
کیف دسته چک چرمی.
کیف کارت عابر بانک و کارت ویزیت.
کیف همایش و سمینار.

کفش

کفش، واژهای پارسی است که در پارسی میانه نیز به همین صورت تلفظ و نوشته می‌شد. به سازنده و تعمیرکنندهٔ کفش، کفشگر یا کَفّاش گفته می‌شود. کفاش به قیاس کلمه‌های عربی ساخته شدهاست و در منابع کهنتر فارسی نظیر شاهنامه، لفظ کفشگر به کار رفتهاست.
کَفش، پا افزاری برای محافظت و راحتی پای آدمی، هنگام انجام کارهای گوناگون است.
پای آدمی دارای استخوانهای بیشتری نسبت به هر اندام دیگری از بدن است و در برابر خطرهای محیطی، همچون سنگهای تیز و زمینهای داغ، آسیبپذیر است و کفش در برابر این آسیبها، از پا محافظت می‌کند. طراحی کفشها در درازنای زمان و در فرهنگهای مختلف، تفاوت بسیاری داشته است که ظاهر آن در اصل به کارکرد آن بستگی داشته است. کفشهای امروزی در شیوه، پیچیدگی و هزینه، تفاوت گستردهای دارند. امروزه در طراحی کفشها، جنبهٔ آراستگی آن نیز در نظر گرفته می‌شود.

پیشینهٔ کفش

یکی از وسایل مورد نیاز، بشر کفش است. کفش، نقش زیادی در زندگی روزانهٔ بشر دارد و چون پا قلب دوم شناخته شده، استفاده از کفش خوب، باعث طراوت جسم و پا می‌شود.
چرم در صنعت کفش دوزی، نقش بسزایی دارد. مناسب است به خاطر اهمیت کفشدوزی، نگاهی گذرا به تاریخچهٔ کفش و رنگ و آداب پوشیدن آن داشته باشیم.
نزدیک به پنج هزار سال پیش، مصریها چیزهایی شبیه کفش ساخته بودند که «پوشینه پا» نام داشتند. بسیاری از این پوشینه‌ها هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ مثل سندلیوم که به آن صندل می‌گویند. در قرن چهارم و پنجم میلادی که امپراتوری روم به بیزانس منتقل شد، کم کم تفکرات مسیحی روی کفشها تاثیر گذاشت؛ زیرا مسیحیها اعتقاد داشتند که کفش باید کاملاً پوشانندهٔ پا باشد و به همین دلیل، کفشها در مغرب زمین ازحالت صندل به شکل روبسته درآمد.
در قرن دهم و دوازدهم میلادی، اروپاییها در جریان جنگهای صلیبی، از علم و دانش مسلمانان برای ساخت کفشهایشان استفاده کردند. در قرن چهاردهم با پیشرفت صنایع، آرام آرام پارچه و چرم دباغی شدهٔ نازک وارد کفشسازی شد. بسیاری قرن چهاردهم را قرن آغاز مد می‌نامند.
در اواخر قرن چهاردهم نیز کفشهای نوک تیز مد شد و این مد از هلند آغاز شد.
در اواخر قرن پانزدهم میلادی، وقتی کفش نوک تیز از مد افتاد، کفش نوک پهن، مد شد؛ البته کفشهای ونیزی برای خانمها مد شد. این کفشها، یک کفهٔ تخت داشت که زیرش کاملاً پر بود و ارتفاعش گاهی به شصت سانتی متر می‌رسید.
در قرن هفدهم، این پاشنه‌های وحشتناک، از کفشها حذف شد و پاشنه‌های معقول تری به کفشهای زنانه و مردانه اضافه شد و سال ۱۸۵۰م. پوتین خیلی رواج پیدا کرد.
در سال ۱۹۱۴، همزمان با آغاز جنگ جهانی اول، کفشهای راحتی اختراع شد و از سال ۱۹۱۰م. که تجارت جهانی شکل گرفت و کشتیها و هواپیماها کالاها را حمل می‌کردند، فرهنگ کفش دنیا نیز دگرگون و و کفشها شکل بین المللی به خود گرفتند و از آن به بعد، کفش نیز داخل صنعتهای دیگر شد؛ گرچه هنوز هم در خیلی از کشورها مثل هندوستان، اوگاندا و بنگلادش، به دلیل گرمی هوا، برخی از مردم، پابرهنه راه می‌روند.
در منابع گوناگون صدر اسلام به وجود کارگاه‌ها و بازارهای کفش در شهرهای جهان اسلام اشاره شده است .
هر چند در آن عصر، بسیاری از مردم طبقات فرودست، به ویژه در مناطق روستایی و کوهستانی، پا برهنه راه می‌رفتند، اما در شهرها، بهویژه شهرهای بزرگ جهان اسلام، تولید و فروش انواع کفش، حرفهای پررونق بوده است. ناصرخسرو در کتاب سفرنامه خود نوشته است در میان صنعت گران شهر قزوین، جماعت کفشگران از همه بیشتر است.
بازارهای کفاشان در مصر، فراوان و بازار کفاشان قاهره، مشهور بود .
به گزارش حسن وزان، در حدود نیمهٔ قرن دهم، در بازار فارس، یکصد و پنجاه کفاشی وجود داشت .
به گزارش هولتسر ، در ایران، دورهٔ قاجار، در شهر اصفهان با جمعیت حدود سی هزار نفر، ۲۵۰ کفش دوز فعال بودند.
ارباب، «نویسندهٔ تاریخ قم» شمار کفشدوزیهای قم را در سال ۱۲۹۵، چهارده باب ذکر کرده است.
صنعت کفش از صنایع اشتغالزا و سودآور در دنیا بهشمار می‌رود ودر حال حاضر، بیشترین کفشهای تولید شده در ایران، به کشورهای آذربایجان و عراق صادر می‌شود.
صنعت کفش، یکی از بهترین صنعتهای جهان است که برای هر کشوری می‌تواند سالانه میلیاردها سوددهی داشته باشد.

تاریخچه بعضی از کفش ها

برخی از انواع کفشهای تاریخی به این شرح است:
۱. صندل مصری؛ این نوع صندلها که قدمت آنها به ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد، دو نوع بوده است؛ یکی نوک تیز و دیگری ساده.
۴. کفش یونانی؛ این کفشها که به صورت لاانگشتی بودهاند، توسط سربازان و مردان آزاد، مورد استفاده قرار می‌گرفتند و پیشینهٔ آنها به ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد.
۳. پادوکای هندی؛ این نوع کفش، قدیمیترین نوع کفش هندیها به شمار می‌رود و قبل از دورهٔ راما و ودا، مورد استفاده بوده است.
لیلیفوت چینی؛ این کفشها مربوط به چین هستند و با توجه به کوچک بودن، زیبایی محسوب می‌شدند؛ زیرا اغلب کوچکتر از اندازهٔ پاهای معمولی بودهاند.

انواع کفش

کفشها را می‌توان به روشهای مختلفی دستهبندی کرد. از نظر ظاهر و نحوهٔ محکم شدن کفش در پا، می‌توان کفشها را به انواع بندی، سگک دار و بی بند، تقسیم کرد. همچنین جنس کفش می‌تواند از چرم یا مواد دیگر باشد و به همین دلیل، می‌توان کفشهارا به چرمی، پلاستیکی، کتانی، چوبی en و... تقسیم کرد. از نظر جنسیت و سن و سال نیز می‌توان کفشها را به گروه‌های مردانه، زنانه و زنانه-مردانه (دو جنسیتی)، بچه گانه(دخترانه و پسرانه) تقسیم کرد. از نظر کاربرد نیز کفشها به معمولی، ورزشی، صنعتی و...قابل تقسیم هستند.

کفشهای معمولی

طیف گستردهای از کفشها، برای استفادهٔ روزمره و عمومی و یا رسمی افراد مختلف، ساخته می‌شوند. این کفشها اغلب دارای زیرهای ضخیم و رویهای نرم تر از جنس چرم و یا مصنوعات مشابه چرم هستند. ممکن است رویهٔ کفش کاملاً پوشیده و یا نیمه پوشیده و دارای منفذ باشد؛ به گونهای که پا از درون کفش دیده شود. انواع کفشهای معمولی عبارتند از:
۱. کفش آکسفورد؛ مانند کفش کفش بندی چرمی با نوک کشیده و دارای ک یک لایه چرم.
۲. کفش دربی؛ شبیه به کفش آکسفورد با رویهٔ یک دست و نوک پهن تر.
۳. کفش سگک دار؛ مانند کفش راهبهای.
۴. کفش کلارک؛ مانند کفشهای چرمی بی بند با رویهٔ بلند و پاشنهٔ تخت که حالتی راحت و غیررسمی دارند.
۵. کفش قیصری؛ در ایران، گونهای کفش چرمی مردانه و بندی با پاشنهٔ بلند و نوک باریک و کشیده،وجود داشته است که اغلب به رنگ سیاه و به عنوان کفش قیصری، معروف بوده است.
۶. کفش رویه کوتاه؛ کفشهای بی بند و راحتی شبیه به کفش کلارک، اما با رویه کوتاه که نوع زنانهٔ آن زیباتر است.
۷. کفش پاشنه بلند (زنانه).
۸. کفش کف تخت؛ مانند گالش و کفش باله.
۹. نعلین؛ (کفش رویه چرمی جلوبسته بدون پشت).
۱۰. دمپایی، برای استفادهٔ راحت در خانه.
۱۱. دمپایی ابری (انگشتی).
۱۲. صندل.
۱۳. چکمه.
۱۴. کفشهای ورزشی؛ این کفشها به گونهای ساخته می‌شوند که امکان فعالیتهای بدنی و انجام ورزشهای مختلف را فراهم می‌کنند.
۱۵. اسنیکر؛ نوعی کفش ورزشی از جنس کتان با کف تخت و با ساقه کوتاه یا بلند.
۱۶. کفش سوارکاری (چکمه)؛ کفشی با پاشنه جدا و ساق بلند جهت محافظت از پا که برای سوارکاری راحت است.
۱۷. کفش استوک دار؛ که در فوتبال مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۱۸. کفش کوهنوردی، کفش استیک، کفش بولینگ، کفش کشتی، کفش دوچرخه سواری و کفش اسکی.
۱۹. کفشهای خاص.
۲۰. کفش طبی یا ارتوپدیک.
۲۱. کفش باله، کفش رقص جاز و سایر کفشهای رقص.
۲۲. کفش ایمنی.
۲۳. کفش ماهوارهای.

اجزای کفش

کفشها دارای اجزای گوناگونی هستند که عبارتند از:
۱. رویهٔ تخت بیرونی و کفهای داخلی قابل تعویض.
۲. مغزی؛ باریکهٔ چرمی نوارمانند که میان زیره و رویه کفش دوخته می‌شود.
۳. توکاری؛ کاغذ یا مقواهایی که برای کلفت نشان دادن زیره، میان کف و زیرهٔ کفش چسبانده می‌شود.
۴. پاشنه، زیرپاشنه‌ها، زیرپاشنه‌های گتر و ساقپوش

کفشهای سنتی ایرانی

کفشهای قدیمی ایرانیان در انواع چاروق، گیوه، نعلین، اروسی، سگکی، صندل، قُندره و دهاندولچهای ساخته می‌شد. به نوعی پاشنه کفش که با چرم و میشَن (چرم بز) و مانند آن ساخته بشود «نعلَکی» می‌گویند.

چکمه

چَکمه، گونهای پایافزار است که معمولاً هم پا و هم قوزک پا را می‌پوشاند. برخی چکمه‌ها تا زانو و گاهی تا بالای ران را نیز می‌پوشانند.
پاشنهٔ چکمه‌ها معمولاً به گونهای ساخته می‌شود که از بقیهٔ کف چکمه، قابل تشخیص باشد. چکمه در آغاز برای کارگران ساخته شده بود؛ ولی امروزه چکمه‌های زیادی نیز برای زیبایی و مد بهویژه برای بانوان، ساخته می‌شود.

خف

«خُف» در لغت به معنای هر پاپوشی است که روی دو پا را بپوشاند؛ چه ساق داشته باشد و چه نداشته باشد؛ در مقابل نعلین که همهٔ روی پا را نمی‌پوشاند و گفته شده که خُف، بزرگتر از نعل است.

چارق

چارق که چارغ و چاروق نیز نوشته می‌شود، کلمهای ترکی است و پاپوش یا پای افزاری است که در گذشته بهویژه در مناطق کوهستانی و برف گیر، مانند تهران مورد استفاده بود. چارق را پاپوشدوز محلی، به سادگی از چرم تهیه می‌کرد. در فارسی به آن، چاموش، پالیک و... نیز گفته می‌شود.
چارق را که فاقد پاشنه و اجزای کفش امروزی بوده، با بندهایی از پشم، به ساق پا می‌بستند.
در فرهنگ معین این چنین آمده است: چارق، کفشی چرمی با بندهای بلند که به دور پا پیچیده می‌شود.

گیوه

در مناطق کوهستانی کردستان، باختران، فارس و گذرگاه‌های صعب العبور، به علت نبودن راه‌های ارتباطی ماشین رو، نوع معیشت مبتنی بردامداری و کشاورزی و ضرورت تحرک فراوان در فصول سهگانهٔ بهار، تابستان و پاییز کفشی را می‌طلبد که سبک، راحت، مقاوم، خنک و در عین حال، ارزان باشد و خود عشایر، روستاییان و جوامع نیمه شهری، با امکانات موجود در منطقه، قادر به تولید آن باشند.
گیوه، نوعی کفش است که رویهٔ آن را از ریسمان و نخ پرگ، یعنی ریسمانهای پنبه‌ای بافته می‌شود و ته آن را گاهی از چرم و اغلب از پارچه‌های بههم فشرده و درهم تنیده می‌سازند.
گیوه را باید یکی از جالب‌ترین و ارزندهترین صنایع دستی روستایی ایران دانست.
این کفش قدیمی که روزگاری، بهویژه در فصل تابستان مورد استفادهٔ فراوان قرار می‌گرفت، در سالهای اخیر به سبب رواج کفشهای ماشینی و جایگزین شدن آنها بهجای پایافزارهایقدیمی در اکثر مناطق ایران، رونق و اعتبار دیرین را از دست داده است و صنعتگران شاغل نیز بهعلت کمی درآمد و کاهش تقاضا در این رشته، به مشاغل دیگر روی آورده‌اند؛ ولی زیبایی و تنوع و طرحهای متعدد گیوهبهگونهای است که هنوز هم دارای متقاضیان فراوانی است و از استقبال قابل توجهی در فصول بهار و تابستان برخوردار می‌باشد. گیوهکشی، یکی از صنایع دستی رایج و بومی استان کرمانشاه است و به ویژه در بخش اورامانات از صنایع دستی مفید و پرکاربرد می‌باشد.
این صنعت بومی را می‌توان بر مبنای نوع تولید و محل تولید، به دو بخش اصلی روستایی و شهری تقسیم کرد. دو روستای هجیج و نودشه از بخش اورامانات، جزء مراکز قدیمی و مهم تولید نوع خاصی از گیوه می‌باشند که تخت آن کهنهای است و به نام گیوهٔ زیرهای شهرت دارد.
علاوه بر دو روستای یاد شده، روستاهای دیگری که در آنها قبلاً گیوهٔ کشی رواج دارد، عبارتند از: روستای ورادر خانه دره، شرکان ، میریه نروی، وزلی ، تنگ مردان، پیله گر، بره سیمین، علیا طلسم، ژامرگ، تومک، زمگه حیدر، حسین آباد، دوآب، قشلاق علیا و داربید. در نیمهٔ اول قرن حاضر۱، صنعت گیوه در فردوس و طبس قدیم نیز از صنایع پر رونق و مشاغل مفید بوده است.

پانویس

بازگشت به مجموعه فقه و زندگی