احکام آژانس تلفنی

احکام آژانس تلفنی

مشخصات کتاب

نویسنده	مصطفی کوهی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
تاریخ نشر	۱۳۹۵
قطع	رقعی
شابک	۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۶۹
دانلود	PDF

فصل اول: تعریف و اهمیت تاکسی تلفنی

تعریف تاکسی تلفنی

«تاکسی تلفنی»؛ مؤسسه‌ای است مرکب از دو واژه تاکسی و تلفن و منظور مؤسسات خدمت‌رسانی است که معمولادرداخل شهرها برای نقل و انتقال و حمل مسافران تلاش میکند.

اهمیت تاکسی تلفنی

تاکسیرانی یکی از مشاغل خدماتی است که همزمان با ورود اتومبیل در ایران برای شهروندان راه‌اندازی شده است، اما به مرور زمان و با آمدن تاکسی و سرویس خطوط، ارتباطی از درون این شغل، کسب‌و‌کار جدیدی به نام «آژانس تاکسی تلفنی» به وجود آمد که از طریق خطوط تلفن، تقاضا را به عرضه نزدیک‌تر کرده است. کسب‌و‌کار تاکسی تلفنی اگرچه بسیار کوچک و ساده می‌نماید؛ کار خدماتی ارزشمندی است و می‌تواند در سیستم نظام شهری دارای جایگاه داشته باشد.
آمار و ارقام نشان می‌دهد که سالانه به طور متوسط، ۶۳ درصد مردم از خدمات تاکسی تلفنی و به طور میانگین، ۳/۵ بار در ماه از آژانس استفاده می‌کنند.
همچنین نوجوانان، جوانان و افراد مسن، به ترتیب بالاترین آمار استفاده از آژانس را به خود اختصاص می‌دهند. این گروه با کسب ۷۰درصد آمار، بالاترین استفاده‌کنندگان از این نوع خدمات هستند.

فواید و منافع تاکسی تلفنی

منافع و فواید تاکسی تلفنی عبارت است از:
1. مأمنی است برای افراد بی‌وسیله، خصوصا کسانی که در مسیرهای دور از محل فعالیت و کار خویش هستند؛
2. سهل و آسان کردن رفت‌و‌آمد در زودترین فرصت ممکن؛
3. استفاده بهینه از وقت و صرف جویی در آن؛
4. راحت کردن مسافرت‌های کوتاه داخل شهری؛
5. امین و مورد اطمینان خانواده‌ها؛
6. سرویس‌دهی به مراکز مختلفی همچون مدارس، دانشگاه‌ها، مهدهاى کودک، مراکز تربیت معلم، کارخانه ها، بیمارستان‌ها و خانواده‌ها برای خرید خوراک و موارد دیگر؛
7. سرویس دهی به افراد مختلف، ازجمله دانشجویان، دانش‌آموزان، افراد کهنسال و ناتوان، افراد معلول، افراد مریض، کارگرها، کارمندان و پرستاران.
این نهاد خدمت‌رسان، به نوعی در اقتصاد مملکت نقش‌آفرینی می‌کند. گردش چرخ اقتصاد مملکت برعهده نیروی فکر و کار جامعه است و رساندن به‌موقع دانش‌پژوهان به مراکز تعلیم و تربیت، اعم از دانشگاه و مدرسه و کارمندان و کارگران به مراکز کارشان، از جمله مواردی است که بر عهده این نهاد است.
8. ایجاد احساس امنیت در افراد؛ بدان معنا که افراد با اطمینان و اعتماد به مراکز تاکسی تلفنی با آن‌ها تماس می‌گیرند و از آن‌ها در خواست خدمت رسانی می‌کنند.

آمار تاکسی تلفنی کشور

بررسی نتایج سال 1392 اجرای (طرح آمارگیری از مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌هـای تاکسـی تلفنـی) کـه به دوره زمانی یک ساله قبل از آن مربوط است؛ یافته‌های زیر را نشان می دهد:

تعداد کارگاه و نحوه تصرف

در سال 1391، 18هزار و 385 مؤسسه کرایه اتومبیل و آژانس تاکسی تلفنی در کشـور فعالیـت داشـته‌انـد. دردوره موردنظر، نحوه تصرف حداقل 7557 کارگاه (1/41 درصـد) ملکـی، حـداقل 722 کارگـاه (9/3درصـد) اجاره‌ای، حداقل 10هزار و 8 کارگاه (4/54 درصـد) سـرقفلی و حـداقل 11 کارگـاه (1/0درصـد) وقفـی بـوده اسـت.
همچنین نحوه تصرف حداقل 97 کارگاه (5/0 درصد)، سایر موارد اظهار شده است. شایان ذکر است، معـدودی ازکارگاه ها دارای بیش از یک نحوه تصرف بوده‌اند.

نحوه مالکیت وسایل نقلیه دراختیار

مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌های تاکسی تلفنـی در دوره مـورد نظـر، 240هزار و 189 وسـیله نقلیـه در اختیار داشته‌اند که نشان می‌دهد به طور متوسط سهم هر کارگاه حدود 13 وسیله نقلیه است. از این تعداد 6108 وسیله نقلیه (5/2 درصد) ملکی و 234هزار و 81 وسیله نقلیه (5/97 درصد) غیرملکی بوده است.

نوع وسایل نقلیه دراختیار

از مجموع وسایل نقلیه در اختیار مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌های تاکسـی تلفنـی در دوره مـورد نظـر؛ 28هزار و 511 دستگاه (/11 9درصد) پیکان، 159هزار و 531 دستگاه (4/66 درصد) پراید، 21هزار و667 دستگاه (0/9 درصـد) آردی (روآ)، 8490 دستگاه (5/3 درصد) سمند، 20هزار و 719 دستگاه (6/8 درصـد) پـژو و 1270 دسـتگاه (5/0 درصـد) سایر وسایل نقلیه بوده است.

تاریخچه تاکسیرانی

اگر به خاستگاه نخستین تاکسی‌ با سوخت فسیلی در جهان برگردیم، تقویم تاریخی قدیمی‌تر از 1899 میلادی و نقشه جایی جز شهر پاریس را نمایش نخواهد داد. امّا در ایران، نخستین تاکسی در سال 1306 شمسی وارد کشور شد. فخرالدوله، دختر مظفرالدین شاه، این تاکسی را به تهران آورد. وی همچنین پایه‌گذار نخستین موسسه تاکسیرانی در تهران بود و اولین تاکسی‌هایش را از میان خودروهای آمریکایی انتخاب کرد؛ خودرویی به نام «Bed Ford» یا اصطلاحا «ب. ب. فورد». در ابتدا نماینده شرکت آمریکایی به هر درشکه که اصطلاحا از رده خارج می‌شد یک دستگاه تاکسی واگذار می‌کرد. پس از آن، اتومبیل‌هایی مانند وُلگا، آستین، شورلت، هیلمن، موریس، دکاوه، بنز، فیات و سیتروئن وارد بازار حمل و نقل شهری شد.
از ابتدای دهه 50، رشد سریع شهر و افزایش ناگهانی تعداد اتومبیل‌ها، کنترل خیابان‌ها را با مشکل مواجه کرد. و لذا لازم بود که در چنین وضعی، شهرداری برای ساماندهی به تاکسی‌های شهری تدبیری بیندیشد و آن را به مأموران خاصی بسپارد. سرانجام در سال 59، سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر تهران، زیر نظر شهرداری تهران فعالیت خود را آغاز کرد. در همه شهرهای بالای 200 هزار نفر، چنین سازمانی راه‌اندازی شد و ساماندهی امور تاکسیرانی را بر عهده گرفت. اولین موسسه تاکسی تلفنی در ایران، در سال 1360 کار خود را شروع کرد.
البته هنوز تا صدساله شدن تاکسیرانی در ایران زمان مانده؛ اما این وسیله نقلیه عمومی به نوعی به کارآمدترین و محبوب‌ترین وسیله نقلیه درون‌شهری تبدیل شده است. در هر شهری، حتی اگر ناوگان اتوبوسی نداشته باشد، تاکسی وجود دارد. تنها در تهران بیش از80 هزار دستگاه تاکسی در انواع مختلف تاکسی‌های نارنجی، تاکسی‌های سبز و ون وجود دارد. براساس یکی از آمارهای ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور، در کل ایران 340هزار دستگاه تاکسی وجود دارد. (به طور متوسط برای هر 220 ایرانی یک دستگاه تاکسی) و با لحاظ این که خودروهای تاکسی تلفنی‌ها در این آمار لحاظ نشده است، می‌توان فهمید مردم ایران تا چه اندازه تاکسی‌دوست هستند.
تاکسیرانی در حال پیدا کردن ابعاد تازه‌ای است؛ به طوری که اخیرا سازمان تاکسیرانی تهران، از تاسیس رشته دانشگاهی تاکسیرانی خبر داده است.
رشته تاکسیرانی به صورت رشته‌ای پودمانی در مقطع کاردانی ارائه خواهد شد و طی آن، 72 واحد درسی با عناوینی همچون فرهنگ اقوام ملل، مکالمات زبان انگلیسی، عربی، ترکی استانبولی، مشتری‌مداری، سرویس و نگهداری خودرو، شهرشناسی و جغرافیای شهری تدریس و آموزش داده خواهد شد.

فصل دوم: حمل و نقل در قران کریم و روایات

قرآن کریم در سوره های مختلف به اهمیت حمل ونقل، اعم از تجهیزات و زیرساخت‌های حمل ونقل اشاره کرده است.
از منظر قران کریم برای حمل و نقل، سه عنصر اساسی وجودارد که عبارت است از :

راه خشکی و دریا

قران کریم در این زمینه می فرماید:« الَّذی جَعَلَ لَکُمُ الأرضَ مَهداً و سَلَکَ لَکُم فِیها سُبُلاً؛ همان خدایی که زمین را گَهواره شما قرار داد و راه‏هایی برای شما در آن پدید آورد.
در آیه‌ای دیگری می‌فرماید : وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ بِساطاً لِتَسْلُکُوا مِنْها سُبُلاً فِجاجاً؛ و خداوند زمین را براى شما فرش گسترده‏اى قرار داد تا از راه‌هاى وسیع و دره‏هاى آن بگذرید [و به هر نقطه مى‏خواهید بروید].
مولّف تفسیر هدایت در شرح این آیه می نویسد:
یعنى راه‌هاى فراوان وسیع، و به قولى راه‌هاى مختلف؛ و "فج" راه میان دو کوه است و این آیه تأکیدى بر آن است که خداوند متعال زمین را براى ما گسترده و هموار ساخت؛ چه اگر چنین نمى‏بود، به راه‌هایى میان نقاط مختلف آن دسترسى پیدا نمى‏کردیم و از آیات الاهى یکى آن است که هیچ نقطه‏اى بر زمین یافت نمى‏شود، مگر این که آدمى مى‏تواند از راهى خود را به آن برساند و گفته خدا (سبلا) به صورت جمع، حکایت از فراوانى و گوناگونى راه‌ها است، و گستردگى زمین، اعم از راه‌هاى خشکى و دریایى و هوایى است.

نقش خدای سبحان در جابه‌جایی انسان

قران کریم در مسئله حمل و نقل به این نکته که خدای متعال انسان ها را در روی زمین سیر می دهد، اشاره می‌کند و می‌فرماید:
(هُوَ الَّذِی یُسَیِّرُکُم فِی البَرِّ و البَحرِ) او کسی است که شما را در خشکی و دریا سیر می دهد.
صاحب تفسیر آسان می نویسد :
تردیدى نیست که اگر مردم عموما قادر نبودند بر روى زمین حرکت کنند و احتیاجات خود را برطرف نمایند، زندگى انسان فلج می‌شد و سرانجام نابودى بشر را به دنبال مى‏داشت. پس، این خود یکى از بزرگ‌ترین نعمت‏هاى پروردگاراست؛ اما چون بعضى از افراد توجهى به آن ندارند؛ خداى مهربان این نعمت مهم را به آنان خاطر نشان فرموده است. بعید نیست که انسان گمان کند به قدرت و قوت خویشتن در خشکى و دریا حرکت مى‏کند؛ ولى اگر اندکى دقت کند، مى‏بیند آن قدرت و قوت را خدا به وى عطا نموده و در نتیجه حرکتى که مى‏نماید از خدا مى‏باشد.

وسیله حمل و نقل

یکی از نعمت هایی که در قرآن کریم بر آن تکیه شده؛ «مَرکب» است. انسان برای انتقال یا مسافرت از جایی به جایی دیگر، برای آن‌که زودتر به مقصد برسد، خسته نشود، و از انجام دادن کارهایش باز نماند، به مَرکب نیاز دارد و در مواردی نیز اصولا بدون مرکب قادر نیست به محل مورد نظر خود انتقال یابد؛ مثل کسی که بر اساس انگیزه‌ای تصمیم می گیرد به جزیره ای در میان دریا و یا به ساحل آن سوی دریا سفر کند. بدیهی است این سفر بدون مرکب مناسب ممکن نیست.
بر این اساس انسان، در هر حال، هم در خشکی و هم در دریا، برای آن که زندگی اش بهبود یابد و بهتر بگذرد و نیازهایش زودتر برطرف شود، نیازمند مَرکب و سواری خواهد بود.
نخستین مرکب‌هایی که انسان برای سفر از آن‌ها استفاده می کرده، حیواناتی مثل گاو، شتر، الاغ، اسب و قاطر بوده‌اند.
قرآن کریم در این زمینه می فرماید:
(وَ الْخَیْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوها وَ زِینَةً وَ یَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُون) و اسبان و استران و الاغ‏ها را آفرید تا بر آنها سوار شوید و براى شما تجملى باشد و چیزهایى را مى‏آفریند که نمى‏دانید.
صاحب کتاب تفسیر نور درتفسیر (یَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُون؛ چیزهایى را مى‏آفریند که نمى‏دانید؛ می‌نویسد:
«وسایل نقلیه امروزى، چه ماشین، چه قطار و چه هواپیما، در واقع مخلوقِ خدا هستند نه بشر.
از منظر قرآن کریم، وجود مرکب از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی است که در خدمت انسان قرار داده شده تا انسان از آن‌ها بهره ببرد. قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:
(وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلاً)؛
و همانا فرزندان آدم را گرامى داشتیم و آنان را در خشکى و دریا [بر مرکب‏ها] حمل کردیم و از چیزهاى پاکیزه روزى‏شان دادیم و آنان را بر بسیارى از آفریده‏هاى خود برترى کامل دادیم. تفسیر نمونه، در تفسیر آیه‌ مذکور آورده است: در این‌جا این نکته جلب توجه مى‏کند که چرا خداوند از میان تمام مواهبى که به انسان بخشیده نخست به مسئله حرکت او در خشکى و دریا اشاره مى‏کند. این ممکن است به‌آن جهت باشد که بهره‏گیرى از طیبات و انواع روزی‌ها بدون حرکت امکان‏پذیر نیست و حرکت انسان بر صفحه زمین به مرکب راهوار نیاز دارد. آرى، "حرکت"، مقدمه هر گونه "برکت" است.
یا به این جهت که مى‏خواهد سلطه او را بر کل پهناى زمین، اعم از دریا و صحرا مشخص کند؛ چرا که هر یک از انواع موجودات بر قسمتى از محدوده زمین سلطه دارند. تنها انسان است که بر کل این کره خاکى حکومت مى‏کند، بر دریا، صحرا، و فراز هوا.

فصل سوم: فقه آژانس تلفنی

اخلاق رانندگی آژانس تلفنی

مراد از اخلاق رانندگی، رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و بیان مهارت‌ها و اصول فنی رانندگی نیست؛ بلکه رعایت آن دسته از قوانین و اصول اخلاقی است که راننده در هنگام رانندگی، باید آنها را رعایت کند. اخلاق رانندگی، رعایت بایدها و نبایدهای اخلاقی در رانندگی است و در واقع مسائلی که یا در قوانین راهنمایی و رانندگی بیان نشده است؛ یعنی به لحاظ قانونی انجام دادن یا ندادن آن اعمال جایز است؛ ولی به لحاظ اخلاقی ممکن است انجام دادن آن‌ها الزامی یا ممنوع باشد و اگر در قانون نیز ذکر شده‌اند، مسائلی هستند که اصالتاً به اخلاق متعلق هستند و در واقع بایدها و نبایدهای آنها در حوزه اخلاق قرار می‌گیرد؛ اعم از اینکه قانونی مطابق آن وضع شده باشد، یا نه.

شروع رانندگی با نام خدا

زمانی که رانندگان وارد خودرو می‌شوند، چه زیباست "بسم‌الله الرحمن الرحیم" و سپس بقیه اذکار وارد شده را بگویند.
خداوند در آیه 41 سوره هود، نقل می‌کند که حضرت نوح هنگام سوار شدن بر کشتی فرمود: (بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها)؛ به نام خدایی که حرکت و توقف آن کشتی به نام اوست.
پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید :
« مَنْ قَالَ إِذَا رَکِبَ الدَّابَّةَ بِسْمِ اللَّهِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ- الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا- سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ‏ إِلَّا حُفِظَتْ لَهُ نَفْسُهُ وَ دَابَّتُهُ حَتَّى یَنْزِل‏؛ هر که به وقت سوار شدن بگوید: به نام خدا، جز از طرف خدا نیرویی وجود ندارد و بگوید: سپاس خدای را که این مرکب را برای ما تسخیر کرد، وگرنه ما قادر به تسخیر او نبودیم؛ جان و مرکبش مصون بماند تا فرود آید.
علی بن ربیعه نقل می‌کند: مرکبی برای امیرالمومنین، علی (علیه السلام) آوردند. زمانی که حضرت پایش را بر روی مرکب گذاشت، بسم‌الله گفت و زمانی که بر روی پشت حیوان قرار گرفت، الحمد‌لله گفت. سپس چنین دعا کرد: (سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ)؛ پاک است کسى که این را براى ما رام کرد؛ وگرنه ما را یاراى رام‏ ساختن آنها نبود. سپس سه بار الحمدلله، و سه بار الله اکبر گفت و از خدا خواست:
سبحانک إنی ظلمت نفسی فاغفر لی فإنه لایغفر الذنوب إلا أنت؛ تو پاک و منزه هستی و من به خود ستم کردم؛ پس مرا ببخش که هیچ کسی غیر تو گناهان را نمی‌بخشد.
خواندن دعای ویژه، هنگام سوار شدن بر وسیله نقلیه، سبب آرامش خاطر راننده و رفع خطرهای سفر وی می شود.

صدقه دادن

از آداب اخلاقی پیش از رانندگی، صدقه دادن است. صدقه دادن در آغاز رانندگی، شر و بدی را از راننده، دور و مشکلات او را حل می‌کند. امام صادق علیه السلام دراین باره می فرماید: «إذا خَرَجَ اَحَدُکمْ مِنْ مَنْزِلِهِ فَلْیتَصَدَّقْ بِصَدَقَه؛ هرگاه یکی از شما از خانه اش خارج شد، صدقه بپردازد».
امام صادق (علیه السلام) در حدیثی دیگر می فرماید :
« هرگاه به ذهنت چنان آمد که ممکن است حادثه ای در راه باشد، به نخستین فقیری که برخوردی، صدقه‌ای عطا کن و بعد به راهت ادامه بده و بدان که خداوند، [بدی سفر را] از تو دفع می‌کند».

پرهیز از اذیت و آزار دیگران

اولین و مهم‌ترین اصل اخلاقی که در رانندگی باید رعایت شود، پرهیز از اذیت و آزار دیگران، اعم از مسافرین، عابرین و رانندگان دیگر است. پرهیز از اذیت و آزار انسان‌های دیگر، نه تنها در رانندگی، بلکه در همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، ضرورتی اخلاقی محسوب می‌گردد.
خداوند متعال، در قرآن کریم، اذیت و آزار بندگان مؤمن خویش را گناهی بزرگ می‌خواند: «وَ الَّذینَ یُؤْذُونَ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَیْرِ مَا اکْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبینا؛ و آنهایى که مردان و زنان مؤمن را بى‏آنکه جرمى مرتکب شده باشند، مى‏آزارند؛ حقّا متحمّل بهتان و گناهى آشکار شده‏اند».
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) درباره اذیت مؤمنان می‌فرماید:
مَنْ آذَى مُؤْمِناً فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ مَنْ آذَى اللَّهَ فَهُوَ مَلْعُونٌ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ وَ الْفُرْقَانِ وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلَائِکَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِین‏؛ هر کس مؤمنی را اذیت کند، مرا اذیت کرده است و هر کس مرا اذیت کند، خداوند را اذیت کرده است و او در تورات و انجیل و زبور و قرآن مورد لعن قرار گرفته است.
در واقع، فلسفه چنین فرمایشی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) این است که خدا و پیامبرش، همچون دوست داشتنِ پدری فرزندانش را، همه بندگان خدا را دوست دارند. بنابراین، همان طور که پدر از اذیت شدن فرزندانش ناراحت می‌شود، خداوند و رسولش نیز از اذیت شدن بندگانش، اذیت می‌گردند.
امام صادق(علیه السلام) در تعریف انسان‌های نیک و رستگار می‌فرمایند:
«سوگند به خدا که نیکان رستگار شدند. آیا می‌دانی آنها چه کسانی هستند؟ آنان کسانی هستند که آزارشان به مورچه‌ای نمی‌رسد.
ملّا مهدی نراقی در کتاب جامع السعادات در مورد اذیت مؤمنان چنین می‌گوید:
«شکی نیست که ایذای مؤمن و تحقیر او در شریعت حرام است و موجب هلاکت ابدی است.
مصادیق اذیت و آزار رانندگی به دیگران عبارت است از :

آزار و اذیت با بوق زدن

وجود بوق در وسایل نقلیه، به منظور هشدار و اعلام خطر برای جلوگیری از تصادفات است. از آن‌جا که این وسایل خطرهای زیادی می‌تواند برای دیگران داشته باشد، بوق‌زدن به عنوان ابزاری برای هشدار دیگران در این وسایل قرار داده شده است. بنابراین، استفاده از بوق برای این مقصود همواره الزامی است و مواردی مانند هشدار به عابرین پیاده که با غفلت از وسایل نقلیه وارد خیابان می‌شوند؛ هشدار به رانندگان دیگر که بدون توجه به وسایل نقلیه پشت‌سر و بدون زدن چراغ راهنما به راست یا چپ منحرف می‌شوند، هشدار به رانندگانی که بدون توقف، از خیابان فرعی به اصلی وارد می‌شوند. در این‌گونه موارد، استفاده از بوق الزامی است؛ اما در غیر این‌ موارد، مانند استفاده از بوق برای خودنمایی و هشدار به دیگران ممنوع است. در ماده 184 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، به مصادیق ممنوع بوق‌زدن اشاره شده است:
استفاده از بوق‌های شیپوری،‌ سوت بلبلی و به طور کلی، هر نوع وسیله آگاه سازی صوتی، با صدای ناهنجار و غیرعادی در مناطق مسکونی و همچنین بوق‌زدن ممتد یا غیرضروری و یا زدن بوق در محل‌هایی که این عمل به وسیله علایم منع شده است، ممنوع است. استفاده از بوق برای مقاصدی مانند صدا زدن افراد، جلب توجه مسافر، ‌اعلام حضور و باز کردن در منزل، خداحافظی و مانند آنها ممنوع است.
یکی دیگر از مصادیق ممنوع بوق‌زدن که زیاد مشاهده می‌شود، بوق‌زدن برای بیان شادی خود در مراسم عروسی و یا غیر آن، مانند برنده شدن تیم ورزشی مورد نظر است. بوق زدن‌های بی‌مورد و غیرضروری که راننده تنها از سر بی‌حوصلگی، خستگی و تعجیل آن را به صدا در می‌آورد؛ مانند بوق‌زدن در پشت چراغ قرمز یا پشت راه‌بندان‌هایی که به علت تصادف یا تعمیر جاده ایجاد می‌شود، نیز از موارد ممنوع است. در همه این موارد، بوق‌زدن نه تنها به لحاظ قانونی، بلکه به لحاظ اخلاقی نیز ممنوع است؛ زیرا موجب اذیت، آزار، ترس و وحشت دیگران می‌شود. بنابراین، راننده با اخلاق قبل از بوق‌زدن، از خود می‌پرسد آیا این بوق از موارد مجاز و ضروری است یا از موارد ممنوع؟ آیا این بوق‌زدن ممکن است موجب ترس، وحشت، اذیت و آزار کسی شود یا نه؟ اگر بوق‌زدن ما موجب اذیت دیگران شود، عملی غیراخلاقی انجام داده‌ایم و به لحاظ اخلاقی مسئول بوده و باید از کسی که با بوق‌زدن بی‌هنجار ما متضرر شده است، رضایت بگیریم
رانندگان محترم آژانس تلفنی می‌توانند با در اختیار داشتن شماره تلفن مشتری با او تماس بگیرند و حضور خود را اعلام کنند؛ نه این‌که با بوق زدن در کوچه موجب آزار مردم شوند.

اذیت و آزار به وسیله ترساندن دیگران

پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مورد ترساندن دیگران فرموده‌اند:
مَنْ آذَى مُؤْمِناً آذَاهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَحْزَنَهُ أَحْزَنَهُ اللَّهُ وَ مَنْ نَظَرَ إِلَیْهِ بِنَظْرَةٍ تُخِیفُهُ بِغَیْرِ حَقٍّ أَوْ بِجَفَاءٍ یُخِیفُهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَة؛ هرکس مؤمنی را اذیت کند، خدا او را آزار خواهد داد. هرکس مؤمنی را ناراحت و محزون کند، خداوند او را محزون خواهد کرد و هر کس با نگاهی ترسناک، به غیر حق و ظالمانه، به دیگری نظر کند و او را بترساند، خداوند او را در روز قیامت خواهد ترساند.
ترساندن در رانندگی مصادیق زیادی دارد، از جمله ترساندن عابرین پیاده و رانندگان دیگر از طریق رانندگی با سرعت بالا، ترمزهای ناگهانی که موجب ایجاد صدای وحشتناک می‌شوند، مارپیچ رفتن در خیابان‌ها و جاده‌ها، سبقت‌های ناگهانی از چپ یا راست بدون اعلام به راننده جلویی و ترساندن از طریق بوق زدن.

پاشیدن گِل و لای

پاشیدن آب و گل‌و‌لای بر روی عابران پیاده و سایر اتومبیل‌ها نیز از مصادیق اذیت و آزار دیگران است. بنابراین، رانندگان باید با کم کردن سرعت خود در روزهای بارانی از ارتکاب این فعل غیراخلاقی بپرهیزند.

پارک دوبله و ایجاد راه‌بندان

پارک دوبله، به لحاظ قوانین راهنمایی و رانندگی ممنوع است و جریمه دارد؛ ولی فارغ از این عمل غیر قانونی، از آن‌جا که این عمل، موجب زحمت دیگران، راه‌بندان و اتلاف وقت دیگران می‌شود، مصداق اذیت وآزار بوده و به لحاظ اخلاقی عملی ممنوع است و مرتکب آن، موظف است اذیت وارد شده به دیگران را جبران کند و باید به هر طریق ممکن از زیان‌دیده جلب رضایت شود. البته از آن‌جا که جبران چنین مواردی مشکل و گاه غیرممکن است؛ پیشگیری و عدم ارتکاب آن از جبران آن آسان‌تر است.
امام صادق(علیه السلام) در حدیثی درباره کسی که در راه عبور مسلمانان، چیزی قرار می‌دهد که موجب رم کردن اسب و مرکب عابرین و صدمه زدن به آنها می‌شود، می‌فرماید:
« کُلُّ شَیْ‏ءٍ مُضِرٍّ بِطَرِیقِ الْمُسْلِمِینَ فَصَاحِبُهُ ضَامِنٌ لِمَا یُصِیبُهُ؛ هر کس چیزی در مسیر عبور مسلمانان قرار داده باشد که به آنها ضرر برساند، ضامن ضررهایی است که به دیگران وارد می‌شود». با توجه به عمومیت این روایت، کلیه سدّ معبرها، از جمله پارک دوبله و توقف در جاهای نامناسب که موجب زحمت یا آسیب عابرین می‌شود، ممنوع است و ایجادکنندگان آنها ضامن صدمات احتمالی وارد شده به مردم هستند.

آزار و اذیت به وسیله ایجاد آلودگی

وسایل نقلیه دارای نقص فنی، علاوه بر ایجاد سروصدا، از طریق آلودگی هوا، موجب اذیت و آزار دیگران می‌شوند. همه انسان‌ها در استفاده از این مواهب طبیعی حق مشترک دارند. از این‌رو، به لحاظ اخلاقی هیچ‌ کس حق تخریب محیط زیست را ندارد. بنابراین، وظیفه اخلاقی هر راننده‌ای است که مراقب کیفیت فنی وسیله خود بوده و از آلودگی هوا، به طوری که موجب اذیت دیگران شود، بپرهیزد.

نیکی به دیگران

یکی دیگر از اصول اخلاقی، که در رانندگی کاربرد فراوانی دارد، نیکی و کمک به دیگران است. پیرمرد، پیرزن یا کودکی خردسال که قصد عبور از خیابانی را دارد که خط‌کشی نشده و پل عابر پیاده‌ نیز در آن اطراف نیست و به دلیل پیری یا کودکی، برای این کار مهارت لازم ندارد؛ در این شرایط، گرچه حقّ تقدم و عبور به رانندگان تعلق دارد؛ اصل اخلاقی کمک و نیکی به دیگران به ما توصیه می‌کند، با توقف خودرو، به این‌گونه افراد اجازه عبور بدهیم.
مورد دیگر اصل مذکور، کمک به رانندگان یا مسافران در راه مانده است. متأسفانه گاه مشاهده می‌شود که برخی رانندگان سودجو در شرایط سخت، مانند فصل سرما و یخبندان، به جای این‌که به مسافران در راه مانده کمک کنند، کرایه‌ای چند برابر برای رساندن آنها به مقصدشان را درخواست می‌کنند! این‌گونه رفتار که سوء استفاده از شرایط سخت و نیازمندی انسان‌هاست، به لحاظ اخلاقی و دینی بسیار ناپسند و خارج از اخلاق انسانی است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:
هر کس مؤمنی را از چیزی که به آن نیازمند است، منع کند؛ در حالی‌که خودش آن را دارد یا می‌تواند از کس دیگر برای او تهیه‌اش کند؛ خداوند او را در روز قیامت با صورتی سیاه، چشمانی نابینا و در حالی‌که دستانش به گردنش آویزان است، محشور می‌کند و گفته می‌شود: این، همان خائنی است که به خدا و پیامبرش خیانت کرده است. سپس به آتش انداخته می‌شود.

خویشتنداری و صبوری

شکیبایی و خویشتنداری از اصول اخلاقی مورد توصیه برای انسان‌ها در همه شرایط زندگی است. عموماً برخی از عواملی خارجی موجب ناراحتی و عصبانیّت انسان شوند. در مواقع عصبانیّت، انسان اخلاقی با کنترل خشم خویش، اقدامی عاقلانه در برابر شرایط ایجاد شده صورت می‌دهد؛ ولی انسان غیراخلاقی تسلیم خشم خود شده و به کارهای غیرعاقلانه و غیراخلاقی دست می‌زند که بعدها موجب پشیمانی و گاهی اوقات غیرقابل جبران است. قرآن کریم فرو بردن خشم را از نشانه‌های مؤمنان ذکر کرده، می‌فرماید: (وَ الْکاظِمِینَ الْغَیظَ)؛ [مومنان] کسانی هستند که به موقع خشم، آن را فرو می‌برند.
نیز: (وَ إذا ما غَضِبُوا هُمْ یغْفِرُونَ)؛ وقتی خشمگین می‌شوند، گذشت می‌کنند.
از آن‌جا که خطر عصبانیت راننده عصبانی، معمولاً چند برابر عصبانیت معمول است؛ این عصبانیت ممکن است به قیمت جان خود یا دیگری تمام شود. از این‌رو، کنترل خشم در رانندگی بسیار ضروری است. رانندگان پرخاشگر با رفتارهای زیر برای خود و دیگران خطر آفرین هستند:
الف) تغییر مسیر ناگهانی و خطرناک؛
ب) سبقت غیر مجاز اتومبیل مقابل؛
ج) عدم رعایت فاصله با اتومبیل جلویی؛
د) توهین، نعره کشیدن و رفتارهای ضد اخلاقی؛
هـ) بوق‌زدن غیرضروری و مکرر؛
و) استفاده از نور بالا برای تنبیه راننده مقابل؛
ز) حرکت سریع و تعقیب و گریز اتومبیل دیگر؛
ح) سرعت‌های نابه‌جا و غیر مجاز؛
ط) مانور و تغییر مسیر به طور مکرر؛
ی) اشغال طولانی خط سرعت به قصد تنبیه اتومبیل پشت سر؛
ک) ترمزهای مکرر و ناگهانی؛
ل) انحراف از مسیر اصلی و حرکت در شانه جاده؛
م) عبور از خط مقابل برای رهایی از ترافیک.

رعایت حقوق دیگران

قوانین راهنمایی و رانندگی، حقوقی را برای رانندگان، مسافران و عابرین تعریف کرده است. بنابراین، این حقوق جزء حقوق قانونی هستند که منشأ پیدایش آنها قانون است. به همین دلیل، متخلفان از این قوانین، تحت پیگرد قانون قرار گرفته، مجازات می‌شوند. البته برخی از حقوق در مقوله رانندگی جزء حقوق قانونی نمی‌باشند؛ به این معنا که قانونگذار برای تخلف از آنها مجازاتی در نظر نگرفته است، بلکه جزء مبانی اخلاقی هستند و وجدان اخلاقی و انسانی ما را به رعایت آن‌ها ملزم می‌کند. در هر صورت، باید توجه داشت که به لحاظ اخلاقی، رعایت هر حقّی، فارغ از منشأ پیدایش آن، وظیفه‌ای اخلاقی است. بر اساس آموزه‌های اخلاقی، حقّ هر صاحب حقّی باید رعایت شود و این حق باید به محق اعطا گردد. از این‌رو، اگر چه حقوق قانونی، منشأ قانونی دارند؛ ما اخلاقاً موظف به رعایت اصولی هستیم که در مبانی اخلاقی ریشه دارند (علاوه بر حقوق قانونی). انسانی که حقوق قانونی دیگران را رعایت نکند، مستوجب نکوهش و مذمت است.
از منظر اخلاق اسلامی رعایت حقوق برادران دینی، وظیفه‌ای اخلاقی، شرعی است که ریشه در حقوق خداوند متعال دارد. امام علی(علیه السلام) در این مورد فرموده‌اند:
«خداوند سبحان، حقوق بندگانش را مقدمه حقوق خود قرار داده است. هرکس به ادای حقوق بندگان خدا قیام کند، ادا کننده حقوق خدا خواهد بود».
آنچه در اخلاق دینی و غیردینی به طور مشترک بر آن تأکید شده، رعایت حقوق انسان‌های دیگر است. فرقی نمی‌کند چه نوع حقّی باشد. بنابراین، عدم رعایت حقوق دیگران، از جمله عدم رعایت حقّ تقدم‌ در تقاطع‌ها، حقوق عابرین و عدم رعایت حقوق رانندگان در عبور از چراغ سبز، امری غیراخلاقی است؛ متأسفانه قوانین راهنمایی و رانندگی، برای عبور وسایل نقلیه از چراغ قرمز جرایم سنگینی در نظر گرفته است؛ ولی برای عبور عابرین از چراغ قرمز که تجاوز به حقوق رانندگان است، مجازاتی وجود ندارد. شاید دلیل آن، عدم امکان عملی اجرای چنین مجازات‌هایی است. در چنین مواردی، اخلاق می‌تواند به کمک قانون بشتابد و مشکل را حل بکند. عابران باید توجه داشته باشند که عبور از چراغ قرمز، تجاوز به حقوق رانندگان و مصداق ظلم است؛ ظلمی که حضرت امیرالمومنین علی علیه‌السلام در مذمت آن فرموده‌اند:
«از ظلم بپرهیزید که بزرگ‌ترین جرائم و عظیم‌ترین معاصی است».
گاهی اوقات شنیده می شود راننده ای در پاسخ به اعتراض دیگران نسبت به رفتارهای نادرست رانندگی‌اش، عبارت «خودرویم بیمه است؛ دیه‌ات را می‌دهم» را بر زبان می‌أآورد. چنین رانندگانی حکم قاتل بالقوه را دارند و فکر می کنند به دلیل پرداخت مقداری حقّ بیمه، اجازه دارند حقوق دیگران را مورد تعرض قرار دهند! چنین تفکرات و رفتارهایی، با شئون انسانی متباین است.

تواضع و فروتنی

یکی دیگر از اصول اخلاقی، که دررانندگی کاربرد دارد، تواضع و فروتنی است.
قران کریم می فرماید: (و عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشونَ عَلَی الاَرضِ هَوناً)؛ و بندگان خدای رحمان کسانی‌اند که با تواضع روی زمین راه می‌روند».
احساس برتری (به دلیل گران قیمت بودن خودرو، حجیم بودن ظاهر خودرو، موقعیت اجتماعی راننده و غیره) یا خودخواهی، از جمله بدترین احساس راننده در خیابان یا جاده نسبت به دیگران است که زمینه ساز بسیاری از سوانح رانندگی می‌گردد.
این نوع تفکر، سبب تحریک راننده می‌شود و او را به بروز رفتارهای خطرناک، همچون حرکت های پرشتاب و ناگهانی (مانور رفتن)، سبقت از سمت راست، سبقت غیر مجاز از سمت چپ، رانندگی طولانی در خط سبقت و غیره سوق می دهد. این رانندگان اجرای هر حرکتی را برای خود مجاز می‌دانند.
اگر سوار خودروی مدل بالا و گران قیمت ـ نسبت به خودروهای در حال عبور ـ هستیم، خود را همچون دیگر رانندگان وسایل نقلیه، دارای حقوق مساوی بدانیم و از ارتکاب رفتارهای تحقیر آمیز نسبت به دیگران اجتناب کنیم؛ چرا که ارزش آدمی به داشته های ظاهری نیست، بلکه ارزش انسان به رفتاری است که در مقابل بروز می‌دهد.

گذشت و بخشش

بخشش تقصیر دیگران، از مهم‌ترین اصول لازم در زندگی اجتماعی است که مورد توصیه اکید دین اسلام است. آیات زیادی در قرآن کریم به عفو و بخشش توصیه می‌کند: (خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلین‏)؛ بر طریق بخشش و عفو رفتار کن و امر به معروف نما».
امام علی علیه‌السلام می فرماید:
« اَلعَفوُ تاجُ المَکارِمِ؛ گذشت، اُوج بزرگواری‌هاست».
در رانندگی نیز بخشش و گذشت از تقصیر راننده‌ای که عمداً یا سهواً به خطایی دچار شده است و حقی را از دیگری ضایع کرده یا موجب ناراحتی‌ شده است، عملی اخلاقی و ضروری است. بسیار مشاهده می‌شود که رانندگان به هنگام تضییع حق خود توسط رانندگان متخلف دیگر، شروع به فحش و ناسزاگویی به او می‌کنند. بدین ترتیب، خود مرتکب عمل غیراخلاقی دیگر می‌شوند و یا با بوق زدن‌های ممتد، بستن راه و اجازه سبقت ندادن به راننده مقصر یا تعقیب او و حرکت با سرعت بالا برای رسیدن به او، نور بالا زدن و غیره؛ خود در صدد تأدیب راننده مقصر برمی‌آیند و بدین ترتیب، تخلفات متعددی را موجب می‌شوند. باید توجه داشت که تأدیب راننده متخلف، تنها وظیفه پلیس است و رانندگان دیگر به هیچ وجه چنین وظیفه‌ای ندارند. در نهایت فقط می‌توان از باب امر به معروف و نهی از منکر به او تذکر داد. البته روشن است که عفو و گذشت توصیه‌ای است که به رانندگان می‌شود. ولی پلیس بدون هیچ گذشتی باید با متخلفان برخورد کند تا از تکرار این تخلفات جلوگیری شود و تخلف راننده خاطی که در واقع حقی از جامعه ضایع کرده است، بی‌پاسخ نماند.

فاش نکردن اسرار مردم

رازداری، فضیلتی اخلاقی است که خود منشأ انجام دادن کارهای نیکو و پیروزی و نیک‌بختی انسان‌ها می‌گردد.
رازداری بر دو گونه است: نگه داشتن و پوشیده داشتن راز خود و اسرار دیگران.
چه زیباست که رانندگان به این فضیلت اخلاقی توجه داشته باشند و سعی کنند راز خودشان را یا راز مسافران را آشکار نکنند.

احترام به خانواده

اهمّیت اشتغال از نظر اسلام تا جایی است که روایات اسلامی، کسی را که در راه کسب روزی حلال برای خانواده تلاش می کند؛ مانند فردی دانسته که در راه خدا در میدان نبرد، مشغول جهاد است.
امام صادق (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:
« الْکَادُّ عَلى‏ عِیَالِهِ‏ کَالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّه‏؛ کسی که برای معاش عایله خود می‌کوشد، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند».
با این همه تاکید اسلام به کار؛ باید طوری برنامه های زندگی تنظیم شود که کارکردن مانع رسیدگی به امور خانواده و زندگی خصوصی نشود؛ مخصوصا رانندگان آژانس‌های تلفنی که فعالیت‌هایشان شبانه‌روزی است، باید طوری برنامه‌ریزی کنند که بتوانند ساعاتی در کنار خانواده باشند تا مایه آرامش و دلگرمی آنها شوند.
قران کریم در آیه 19 سوره نساء می فرماید:
(وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوف‏)؛ و با آنان [همسرانتان] به نیکى معاشرت کنید».
رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) از مردى پرسید: آیا امروز، روزه گرفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. فرمود: به عیادت بیمارى رفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. حضرت فرمود: در تشییع جنازه‏اى شرکت کرده‏اى؟ مرد گفت: خیر. حضرت فرمود: تنگدست مسکینى را غذا داده‏اى؟ مرد عرض کرد: خیر. پس حضرت فرمود: به خانه خود بازگرد و به افراد خانواده‏ خود محبت‏ کن و آنها را ببوس؛ که این عمل، به منزله صدقه تو به‏ آنهاست [و براى تو پاداش صدقه را دارد].

احترام به همکاران

حسن خلق و خوش رویی با همکاران، علاوه بر جلب خشنودی خداوند، وسعت رزق و روزی مادی و معنوی انسان را فراهم می‌کند و این ویژگی نزد مردم نیز خوب و پسندیده است.
در روایات اسلامی خوش خلقی همکار، نوعی سعادت برای اشخاص معرفی شده است؛ چنان‌که امام سجّاد (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:
« از سعادت مرد است که محلّ کسب و کارش در شهر خودش باشد و همکاران‏ و کارگزارانش نیکوکار باشند و داراى فرزندانى باشد تا از آنها کمک گیرد».
رعایت حقوق همکاران و احترام به آن‌ها هنگام کار، نشان دهنده حسن خلق و اخلاق خوب است. به طور مثال رعایت نوبت و حق تقدم برای رفتن به سرویس‌دهی‌ها، سبب نظم و انضباط آژانس می‌شود.
مدیران آژانس تلفنی، با رعایت عدالت در نوبت دهی، در ایجاد فضای صمیمی بین رانندگان، دارای نقش بالایی هستند.

رعایت حقوق مسافران

یکی دیگر از مسائل مربوط به اخلاق رانندگی، رعایت حقوق متقابل راننده و مسافران در وسایل نقلیه عمومی است. حق راننده بر مسافر این است که مسافر کرایه او را بی‌کم و کاست پرداخت کند. نیز وظیفه اخلاقی مسافر ایجاب می‌کند که از راننده به خاطر رساندن او به مقصد از راننده تشکر کند. حقوق مسافران بر رانندگان نیز عبارت است از:
الف) رانندگان کرایه بیشتر از حد متعارف یا مورد توافق از مسافران نگیرند؛
ب) از انجام دادن اعمالی که موجب اذیت مسافران است، پرهیز کنند؛ اعمالی چون سیگار کشیدن، پخش موسیقی، چسباندن عکس‌های غیراخلاقی در داخل خودرو، مانند عکس غیر متعارف خوانندگان و هنرپیشه‌گان مرد یا زن یا عکس‌هایی که موجب تبلیغ یک فرقه منحرف است؛
ج) با آرامش رانندگی کنند و از رانندگی با سرعت بالا که موجب اذیت و ترس مسافران گردد، بپرهیزند؛
د) تمیز و مرتب کردن داخل ماشین امری ضروری است. حق مسافر در قبال کرایه پرداختی، برخورداری از وسیله سالم، تمیز و با کیفیت مناسب است. بهره‌گیری از تاکسی‌ها و وسایل نقلیه فرسوده در سطح شهر، نقض حقوق مسافران از جانب رانندگان و سازمان‌های تاکسیرانی است.
هـ) از آن‌جا که غالبا رانندگان محترم اوّلین کسانی هستند که مسافران خارجی با آنها برخورد می‌کنند، چه زیباست رانندگان طوری رفتار کنند که رفتارشان گویای عظمت اخلاقی ایرانیان و بلند طبعی و کرامت مسلمانان باشد و به‌ویژه در گرفتن کرایه از آن‌ها، نرخ مصوّب را لحاظ داشته باشند.
و) بسیاری از مردم از تاکسی تلفنی به این دلیل که زودتر به مقصدشان برسند، استفاده می‌کنند. لذا رانندگان محترم باید مسئله سوخت(بنزین) و مسائل فنی خودرو خود را قبل از سوارکردن مسافر حل کنند تا مسافر برای این امور معطّل نماند.
پیشنهاد می‌شود سازمان اتوبوس‌رانی و تاکسیرانی، منشوری اخلاقی، مشتمل بر وظایف و حقوق متقابل مسافران و رانندگان تنظیم کرده و داخل وسایل نقلیه عمومی نصب کنند تا هر دو طرف از حقوق یکدیگر مطلع شوند.

پرهیز از فحش و ناسزگویی

یکی از اعمال غیراخلاقی که از برخی رانندگان مشاهده می‌شود، فحش و ناسزاگویی به رانندگان دیگر است؛ رانندگانی که تخلفی مرتکب شده‌اند، یا اصلاً تخلفی نکرده‌اند؛ ولی چون با احتیاط می‌رانند، راننده عجول از روی خشم، به آنها فحش و ناسزا می‌گوید. باید دانست فحش و ناسزاگویی، عملی غیراخلاقی و بسیار ناپسند است و در هیچ شرایطی توجیه منطقی ندارد.
پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نیز فرموده‌اند: «خداوند بهشت را بر هر فحّاش بدزبان و بی‌شرمی که باکی ندارد چه می‌گوید و چه می‌شنود، حرام کرده است».
امام باقر(علیه السلام) در این مورد می‌فرماید: « خداوند شخص ناسزاگوی بد دهن را دشمن می‌دارد».

رعایت بهداشت فردی

دین مقدس اسلام، حاوی نکاتی غنی و ظریف از بهداشت کامل در زندگی فردی و اجتماعی انسان است و عمل به این توصیه های بهداشتی، ضامن سلامت فردی و اجتماعی افراد است. البته در اسلام، حفظ تندرستی، این نعمت ارزشمند الاهی بر همگان واجب است و حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)می فرماید: «دو نعمت است که مردم قدر آن را نمی دانند: سلامتی و جوانی». چون تندرستی از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند متعال است، باید در حفظ آن بکوشیم و پیش از افتادن در بستر بیماری به اصول بهداشتی توجه و با حفظ بهداشت خصوصی و عمومی و روانی از ایجاد بیماری تا حد توان پیشگیری کنیم.
قرآن مجید پیروان خود را برای زیستن در محیطی پاک و مطمئن به حفظ بهداشت فردی و اجتماعی فرا می‌خواند. خداوند پس از بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به او می‌فرماید: (وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ)؛ جامه خود را پاکیزه ساز».
نیز در ستایش پاکان می فرماید: (إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوّابینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرینَ)؛ خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکان را نیز دوست دارد».
در ارزشمندی نظافت همین بس که حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلّم) در روایتی می فرمایند:
« هر چه در توان دارید برای پاکیزگی بکوشید؛ زیرا خداوند، اسلام را بر اساس پاکیزگی استوار کرده است و فقط افراد پاکیزه می توانند وارد بهشت شوند».
چه زیباست که رانندگان محترم، هم مراقب بهداشت فردی و هم مراقب نظافت داخل ماشین باشند.
برای اجرای بهتر و دقیق تر این توصیه اخلاقی نکاتی چند پیشنهاد می شود:
الف) بدن به طور طبیعی در حین کار عرق می کند؛ لذا در روزهای گرم و داخل تاکسی، غالباً بوی ناخوشایندی استشمام می‌شود. پس لازم است راننده علاوه بر زدودن موهای زاید بدن، روزانه دوش گرفته و در دفعات مختلف پاها و جوراب را بشوید که این عمل علاوه بر رفع بوی بد، بر رفع خستگی و تسکین روان اثر زیادی دارد.
ب) موی سر را تا مدت زیاد، بدون آرایش رها نکند و هنگام آرایش توجه داشته باشد که آرایشگر موهای او را طبق مدل طبیعی و متعارف کوتاه کند، نه بر طبق مدل و مُد تقلیدی که امروز به عنوان شعار سیاسی ـ فرهنگی از سوی گروه‌های خارجی مبتذل و منحرف جنسی، جامعه اسلامی را آلوده کرده است.
ج) بوی نامطبوع فضای دهان باعث رنجش مسافران در محیط محدود و بسته داخل تاکسی خواهد شد؛ پس برای پیشگیری بهتر است:
د) راننده قبل از نشستن پشت فرمان، به‌خصوص در نوبت صبح، علاوه بر خلال کردن، مسواک بزند و فضای دهان را با آب نمک شست‌وشو دهد. خلال کردن و مسواک زدن از اخلاق انبیاست؛ چنان‌که از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) چنین روایت شده است:
«حضرت جبرئیل پیوسته مرا به مسواک کردن توصیه می کردند؛ تا حدّی که گمان کردم مسواک زدن از جمله واجبات دینی است».
ه) قبل از ارائه سرویس از خوردن مواد بودار مثل سیر بپرهیزد.

حفظ جان خود و دیگران

حفظ جان یکى از بایسته‌های مسلّم و مهم اسلام است. از نظر اسلام جان مسلمان آن قدر مهم و با‌ارزش است که براى حفظ آن حتى مى‌توان واجباتى مثل نماز و روزه و حج را به تأخیر انداخت و از ادای آن‌ها خوددارى کرد.
رسـول خدا(صلّی الله علیه و آله) در بخشى از خطبه خود در حجة الوداع اهمیت حفظ جان را چنین توصیف مى کند: «مـردم ! چـنـان که این روز [ایّام حج] و این شهر [مکّه] محترم است، خون، عرض و آبروى شما هم مـحـتـرم اسـت. حـق ریـخـتن خون و بردن آبروى یکدیگر را ندارید، تا آن گاه که به دیدار خدا نایل گردید.» از این رو راننده تاکسی تلفنی در مواردى که مى‌داند در صورت اقدام کاری، جانش به خطر مى‌افتد و کشته خواهد شد، از نظر احکام اسلامى نباید آن کار را انجام دهد و مُجاز نیست جان خود را در مخاطره قرار دهد. بنابراین، با رعایت نکات زیر، می‌تواند جان خود، مسافران و عابران را حفظ کند:
الف) حرکت با سرعت مجاز و پرهیز از سبقت بی مورد، یا تخلف دیگر.
ب) اجتناب از هر عملی که او را از توجه به رانندگی باز دارد؛ مثل خوردن و آشامیدن که از سوی قانون نیز منع شده است.
ج) سوار کردن سرنشین در سمت چپ راننده که از طرف قانون نیز منع شده و جریمه دارد.
د) مطابق قانون، راننده بعد از سوار شدن مسافر تا از بسته شدن کامل درِ تاکسی اطمینان پیدا نکرده است، نباید حرکت کند و نیز تا لحظه توقف کامل، اجازه باز کردن درِ تاکسی را به سر نشین ندهد. رعایت این نکته نیز بر حفظ جان مسافر مؤثر است.
ه)مسافرین ردیف عقب را از سمت چپ پیاده نکند.
متأسفانه آمار تصادفات رانندگی درون شهرها بالاست و باید رانندگان محترم در حین رانندگی کمال دقت را داشته و قوانین، اخلاق و آداب رانندگی را رعایت کنند.
آمار تصادفات درون شهری کشور:

سال کل تصادفات (فقره) منجر به فوق منجر به جرح منجر به خسارت (فقره)
تعداد تصادف (فقره) تعداد فوت شده تعداد تصادف (فقره) تعداد مجروح
1385 646851 1307 1427 93789 115378 551755
1386 601896 1348 1471 94943 113228 505605
1387 623447 1442 1700 108551 128939 513454
1388 539755 3436 4951 128142 161373 408177
1389(3) 530296 8008 9810 294895 320928 227393
1390(4) 270015 4117 4457 151421 169850 114477
1391 296116 4533 5061 165650 189778 125933
1392 193427 1419 1545 90792 107159 101216

پاکیزه و امن نگه داشتن شهر و خیابان

پاکیزه نگه داشتن خیابان و نریختن زباله به سطح جاده، از مهم‌ترین آداب اخلاق رانندگی راننده تاکسی تلفنی است. ریختن شیشه، بتری، میخ، سیم، حلبی، مایعات لزج و به طور کلی هر چیزی که باعث سد راه و ایجاد خطر و انحراف وسایل از مسیر حرکت باشد، بر روی راه ها ممنوع است.
راننده تاکسی تلفنی، علاوه بر رعایت نکات مذکور در برداشتن ضایعات و رفع موانع از سطح خیابان‌ها می‌کوشد؛ زیرا به گفته پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله):
«برداشتن سنگ، خار، و استخوان از راه صدقه است».

اطلاعات راه‌ها و خیابان‌ها

کسی که در تاکسی تلفنی کار می‌کند، باید راه‌ها و خیابان‌ها و کوچه‌های محلّه و شهر خود را بشناسد. پیش‌ آمده است که مشتری به دلیل اینکه راننده نشانی را بلد نیست، به جای اینکه ده‌دقیقه‌ به مقصد برسد، نیم ساعت یا بیشتر در مسیر معطل می‌شود و این‌ رویکرد پیامدهای ناگواری دارد.

وظایف مسافران

الف) هنگام ورود به تاکسی با عبارت سلام و خسته نباشید، به راننده روحیه بدهیم؛
ب) در حفظ و نگهداری صندلی و بدنه داخل تاکسی که از آن استفاده می‌کنیم، کوشا باشیم؛
ج) حتی المقدور پول خرد همراهمان باشد؛
د) از راننده تاکسی درخواست غیر عادی، یا انتظارات خارج از حیطه کاری نداشته باشیم؛
هـ) هرگونه پیشنهاد، انتقاد یا مطلب خاصی در مورد کار راننده، یا بهبود حمل و نقل در سطح شهر را به‌صورت زیبا و مستدل و علمی به راننده اعلام کنیم؛
و) بستن یا باز کردن دَر تاکسی، طوری صورت گیرد که به دَر آسیبی وارد نشود؛
ز) اگر چیزی را در تاکسی پیدا کردیم، آن را به تاکسیران بدهیم تا از طریق موسسه تاکسی تلفنی به صاحبش برگردانده شود؛
ح) در صورت بروز تخلّف از سوی تاکسیران، به صورت محترمانه و مؤدبانه امر به معروف و نهی از منکر کنیم.

سرویس مدارس

چون غالبا راننده‌های تاکسی تلفنی افراد قابل اعتمادی هستند، معمولاً والدین برای سرویس‌های رفت و آمد فرزندان خود از تاکسی تلفنی ها استفاده می‌کنند. بنابراین، راننده‌های محترم تاکسی تلفنی باید نکاتی را در این‌باره رعایت کنند:
الف) چون طبع دانش آموزان پر نشاط و پر جنب و جوش است، در صورت شلوغی دانش آموزان، رانندگان، با صبر و بردباری با آن‌ها رفتار کنند و عصبانی نشوند.
ب) در صورت خرابی ماشین، یا مسافرت و یا هر علّت دیگر که موجب می‌شود راننده به سرویس نرسد، با اولیای دانش آموزان تماس بگیرند و آن ها را در جریان بگذارند.
ج) رانندگان محترم توجه داشته باشند که بیش از ظرفیت مجاز دانش آموز سوار نکنند.

احکام شرعی آژانس تلفنی

احکام اموال جا مانده

در حدیثی از نبیّ مکرم اسلام آمده است: (صلّی الله علیه و آله و سلّم) «هر کس نسبت به مال مردم که در اختیار اوست، مسئول است تا آن را برگرداند».
این حدیث گویای حساسّیت اسلام نسبت به اموال مردم و مسئولیت هر یک از افراد جامعه در برابر اموال دیگران است. تاکسیران خوب باید مصداق بارز حدیث مذکور باشد. لذا:
الف) تاکسیران خوب تصرف در مال مسافران را، اعم از پول نقد یا اثاث همراه، بر خود حرام می‌داند و آن را امانت می‌داند و تلاش می کند از مصداق کلام امام صادق(علیه السلام) باشد که می فرمایند: «مومن کسی است که مردم او را نسبت به اموال و جان خود امین بشمارند».
ب) تاکسیران مؤمن پیوسته مراقب است از روی سهل انگاری یا غفلت یا وسوسه، عملی صورت ندهد که خیانت تلقی شود؛ زیرا رسول مکرّم اسلام (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: « کسی که به مال مردم خیانت کند، از ما نیست».
مراجع تقلید در بیان حکم شرعی وسایل جا مانده در تاکسی می‌گویند: «راننده حق استفاده از آن وسایل را ندارد و اگر از پیدا کردن صاحبان آنها مأیوس شد، مى‌تواند از طرف آن‌ها به فقیر صدقه بدهد و براى این کار بنا بر احتیاط واجب از حاکم شرع اجازه بگیرد».
استفتا: بنده راننده تاکسی تلفنی هستم؛ گاهی بعضی از مسافرین، وسایلشان را در ماشین جا می‌گذارند. در صورت عدم امکان برگشت آنها به صاحبان خود، آیا می‌توانم وسایل جا مانده را استفاده کنم، هدیه کنم یا بفروشم؟
جواب: اگر وسیله ای که جا مانده، نشانه ای دارد که با آن صاحبش معلوم شود؛ ولی قیمت آن کمتر از یک درهم (دو و نیم گرم نقره، حدودا 5 هزار تومان) است، چنانچه صاحبش معلوم باشد، نمی‌تواند بدون رضایت او بردارد و اگر صاحبش معلوم نباشد، می‌تواند بردارد و تملّک کند. اما اگر قیمتش به اندازه یک درهم یا بیشتر است، باید برای یافتن صاحبش به مدت یک سال تلاش و کوشش کند. هرگاه در این بین، از یافتن صاحبش مأیوس شد، می‌تواند آن شیء و یا معادل مبلغ آن را به نیّت صاحب اصلی به فقیری صدقه دهد».
بنابراین، اموال مسافر در دست راننده امانت است و چنان‌که بر اثر کوتاهی، اثاث مسافر تلف و یا نقصانی بر آن وارد شود، تاکسیران ضامن است و باید رضایت مسافر را جلب و یا خسارت وارده را جبران کند.
استفتا:
آیا مؤسسه حمل و نقلی که با دریافت اجرت معیّنی به حمل و رساندن کالا به مشتری اقدام می‏کند، در صورتی که کالا در راه بر اثر سرقت یا آتش سوزی تلف شود و یا خسارت ببیند؛ ضامن کالاست؟
جواب: اگر مؤسسه‏ای که برای حمل و رساندن کالا به مقصد اجیر شده، به حفظ آن کالا، به‌طوری که در حمل و نقل آن متعارف است، مبادرت نموده باشد و در این زمینه مرتکب هیچ‌گونه تعدّی و تفریطی نشده باشد، تا زمانی که شرط ضمان نشده، ضامن نیست؛ و الّا ضامن است.

کرایه تاکسی

قرآن کریم و امامان معصوم (علیهم السلام) با گفتار، عمل و تشویق، همواره پیروان خود را به تلاش برای کسب روزی حلال سوق داده و حلال بودن را ویژگی ضروری درآمدها دانسته اند.
قرآن کریم می فرماید: « اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اموال یکدیگر را به باطل [و از طرق نامشروع] نخورید؛ مگر اینکه تجارتى باشد که با رضایت شما انجام گیرد...».
امام علی(علیه السلام) فرمود: « پاکیزه ترین مال آن است که از حلال به دست آید».
رانندگان محترم تاکسی تلفنی، شبانه روز مشغول کسب و کار هستند تا روزی حلال برای خود و خانواده تأمین کنند. در کنار این سعی و تلاش، چه زیباست به نکات زیر توجه کنند تا درآمد آن‌ها به مال حرام مخلوط نشود:

دریافت کرایه بر اساس نرخ مصوب

مراجع تقلید در باب دریافت کرایه بر اساس نرخ مصوب می فرمایند:
لازم است راننده به مقتضای قوانین عمل کند و تخلف از قوانین نظام اسلامی جایز نیست.
در صورتی که حکومت اسلامی نرخ خاصی را برای کرایه تعیین کرده باشد، باید به همان شکل عمل شود. در غیر این صورت، به توافق و تراضی طرفین بستگی دارد؛ ولی سزاوار است مسلمانان انصاف را در هر حال رعایت کنند و به سود عادلانه قانع باشند.

استفاده ازدستگاه تاکسی متر

"تاکسی‌متر" وسیله‌ای است برای تعیین نرخ عادلانه کرایه که در تاکسی نصب شده است. تاکسی متر با توجّه به مسافت طی شده و بر اساس زمان سپری شده نرخ کرایه را تعیین می کند؛ یعنی دو عامل«مسافت» و «زمان» در میزان کرایه بها مؤثرند.
آیین نامه تاکسیرانی، استفاده از تاکسی‌متر را امری ضروری دانسته است:
«تعهد به رعایت نرخ های مصوب و نصب و استفاده از تاکسی‌متر برابر دستورالعمل های صادر شده».
امّا در بعضی شهرها تاکسی‌متر وجود ندارد؛ ولی کرایه بها باید براساس نرخ مصوّب دریافت شود.

دریافت کرایه برای حمل مواد مخدر، مشروبات الکلی و کالاهای ممنوع

حمل مواد مخدر و مشروبات الکلی از منظر شرع و فقه اسلام حرام است و کرایه ای که در ازای آن‌ها گرفته می‌شود، حرام است.

اجاره تاکسی

هر نوع داد و ستد مالی باید بر اساس یکی از عناوین فقهی باشد. تاکسیرانی در فقه اسلام از نوع «اجاره» است و رعایت مقررات و ضوابط شرعی اجاره برای تاکسیران و مسافر لازم و واجب می شود. در اجاره دادن تاکسی ها به چند نکته مهم باید توجه کرد:
الف) اجاره تاکسی برای کار مباح باشد؛ اجاره دادن ماشین برای حمل شراب و مواد مخدر و همکاری در این کار، حرام و باطل است. ب) وقتی اتومبیلی اجاره داده می‌شود، باید معلوم باشد برای مسافرکشی یا حمل بار یا منظور دیگری است.
ج) مدت اجاره معلوم باشد؛ مثلاً در مواردی مقدار کار باید مشخص گردد. د) اجاره دادن ماشین به ظالم مجاز نیست.
در زمان امام کاظم، یکی از شیعیان به نام صفوان، یک بنگاه کرایه وسایل حمل و نقل داشت که وسایل حمل و نقل در آن زمان بیشتر شُتر بود و این بنگاه تا آن‌جا گسترده بود که گاهی دستگاه خلافت، وسایل او را برای حمل و نقل بارها کرایه می‌کرد. روزی هارون برای سفری به مکّه، لوازم حمل و نقل او را خواست و قرار دادی با او بست. روزی صفوان خدمت امام(ع) رسید و اعلام کرد که من چنین کاری کرده ام. حضرت فرمود: چرا شترهایت را به این مرد ستمگر کرایه دادی؟ گفت: چون سفر، سفر حج و سفر طاعت بود، کرایه دادم؛ والّا کرایه نمی دادم. حضرت فرمود: تمام پول‌هایت را گرفته ای یا پس کرایه‌هایت مانده است؟ گفت: آری مانده است. حضرت فرمود: آیا ته دلت علاقه‌مند است که لااقل هارون این قدر در دنیا زنده بماند که برگردد و مابقی کرایه تو را بدهد؟ صفوان گفت: بله. فرمود: تو همین مقدار به بقای ظالم راضی هستی و همین گناه است. صفوان به خود آمد و تمام شترها را فروخت. فروش شترهای صفوان را به هارون خبر دادند. هارون او را احضار کرد و از صفوان، جریان را پرسید. صفوان گفت: من پیر شده ام و دیگر این کار از من ساخته نیست. هارون گفت: راستش را بگو، چرا شترهایت را فروختی؟ صفوان گفت: راستش همین است. هارون گفت: نه، من می‌دانم قضیه چیست. موسی بن جعفر(علیه السلام) خبردار شده که تو شترها را به من کرایه داده‌ای و به تو گفته است که این کار خلاف شرع است! به خدا قسم اگر نبود سوابق زیادی که ما از سالیان دراز با خاندان تو داریم دستور می‌دادم همین جا اعدامت کنند!
این حکایت که در حقیقت سیره معصومان است، نشان می‌دهد کرایه دهنده وسیله نقلیه نباید وسیله خود را در راه گناه کرایه دهد و یا آن را به کسی اجاره دهد که وجود آن شخص کلیت قضیه به ضرر جوامع اسلامی است؛ هر چند آن شخص وسیله را برای کاری ظاهراً نیکو کرایه کرده باشد.
سؤال:

1ـ اگر معتادی یک ماشین برای خریدو فروش مواد مصرفی خودش کرایه کند، آیا پول کرایه برای راننده اشکال دارد؟

جواب: اشکال دارد.
2. من آژانس دارم و بعد سرویس گروه ارکسترم؛ آیا پولی که در قبال کرایه ماشین به من می‌دهند، حلال است یا حرام؟
جواب: در صورتی که احتمال می‌دهید آن‌ها درآمد حلالی هم دارند و شما نمی‌دانید از کدام درآمد به شما کرایه می‌دهند، برای شما مانعی ندارد.

احکام نماز و روزه راننده تاکسی تلفنی

نماز یکی از ارکان اسلام است که از منظر قرآن و روایات از اهمیت والایی برخورداراست؛ اهمیتی که قبولی سایراعمال، منوط به قبولی آن می باشد. در قرآن کریم درآیات مختلف به اهمیت این رکن عبادی اشاره شده است؛ ازجمله درسوره بقره می‌خوانیم: (حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‏ وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتینَ)؛ نمازها و نماز میانین را پاس دارید و مطیعانه براى خدا قیام کنید.»  یا درباره اهمیت نمازبه عنوان عامل دورکننده ازگناه می فرماید: «هر چه را از این کتاب بر تو وحى شده است، تلاوت کن و نماز بگزار؛ که نماز آدمى را از فحشا و منکر باز مى‏دارد و ذکر خدا بزرگ‏تر است و خدا به کارهایى که مى‏کنید، آگاه است‏». 

حضرت لقمان خطاب به فرزندش می گوید: « اى پسرک من! نماز بگزار، و امر به معروف و نهى از منکر کن و بر هر چه بر تو رسد صبر کن که این از کارهایى است که نباید سهلش انگاشت‏». 

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: « بنده ای نیست که به وقت های نماز و جاهای خورشید اهمیت بدهد، مگر این که من سه چیز را برای او ضمانت می کنم: برطرف شدن گرفتاری ها و ناراحتی ها، آسایش و خوشی به هنگام مردن و نجات از آتش».
از شایسته ترین خصوصیات اخلاقی راننده تاکسی تلفنی، خواندن نماز و روزه گرفتن راننده تاکسی درون شهری هنگام مسافرت بیرون شهراست. البته اگر به‌طور غیر مستمر به مسافرت می‌رود، نمازش شکسته و روزه‌اش باطل می‌شود و اگر به طور مستمر(کثیر السفر ) به عنوان رانندگی به مسافرت می‌رود، نمازش کامل و روزه‌اش صحیح است.
آیت الله خامنه‌ای: در کلمات فقها(رضوان‌الله‌علیهم) مراد از کسى که شغل او مسافرت است، کسى است که قوام کار او به سفر است.

خمس درآمدها وماشین

"خمس" یکی از مسلّمات و واجبات اسلام است که قرآن کریم وجوب آن را به‌صراحت بیان کرده است . قرآن ادای خمس را با ایمان به خداوند پیوند زده است.
برای پرداخت خمس که وظیفه قرآنی هر مسلمان بالغ است و موجب زیادی رزق و روزی و پاکی و پاکیزگی مالی انسان می‌شود، باید به روش ذیل عمل کرد:
راننده تاکسی تلفنی اولین روز اشتغال به تاکسیرانی را آغاز «سال خمسی» خود قرار ‌دهد. پس از گذشت یک سال قمری یا شمسی، یعنی در سالروز اشتغال به تاکسیرانی، زمان محاسبه و پرداخت خمس فرا می‌رسد.
علما و مراجع تقلید در مورد با خمس درآمد و ماشین تاکسیران می گویند:
الف) اگر بدون آن تاکسى زندگى او اداره نمى‌شود، تاکسی او خمس ندارد؛ ولى اگر درآمد او از سال خمسى اضافه آمد و چیزى پس‌انداز کرد، ‏خمس دارد. ب) برخی از مراجع تقلید قائلند که ماشین سواری به علّت این که وسیله کاری است، خمس به آن تعلّق می گیرد.

خمس دفتر و ساختمان موسسه تاکسی تلفنی

به عقیده مراجع عظام تقلید، در صورتی که دفتر موسسه تاکسی تلفنی اجاره ای باشد، خمس ندارد و اگر اجاره ای نباشد، بلکه در ملک اعضای تاکسی تلفنی باشد، خمس واجب می شود.

احکام نگاه به نامحرم

در شغل تاکسی تلفنی که به افراد مختلف سرویس دهی می‌گردد، مشکل اختلاط و ارتباط با نامحرم اجتناب ناپذیر است و این مقوله از آسیب‌های و از پرتگاه های این حرفه می‌باشد.
نکات قابل توجه
الف) گاهی اوقات راننده مسیری طولانی را بایک زن طی مى کند که عرفاً در این موارد خلوت با اجنبیه و زن نامحرم تحقق پیدا می کند. در این زمینه راننده باید مواظب باشد تا وسوسه‌های نفسانی فکر او را منحرف نسازد؛ زیرا پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله) فرمود: «بدانید که هیچ مردى با زن نامحرم خلوت نمى‏کند، جز آن‌که سومى آن‌ها شیطان است».
ب) هم صحبت شدن با نامحرم، اگر در غیر موارد ضروری باشد، خطر شوخی به دنبال دارد که مقدمه گناه می‌باشد. در روایات ما بر این مطلب تاکید شده که سخن با نامحرم فقط در حد ضرورت جایز است.
در باب شوخی نیز فرموده‌اند: اگر کسی با زن نامحرم شوخی کند، در ازای هر کلمه شوخی هزار سال در جهنّم محبوس خواهد شد.
از طرفی برخی از افراد سودجو در صدد فریب دادن راننده ها هستند که آنها را برای مطامع جنسی یا موارد دیگر شکار کنند که این نیز از خطراتی است که این قشر را تهدید می‌کند.

نحوه نصب آیینه‌ها داخل ماشین چنان‌چه به نگاه کردن به نامحرم منجر گردد، یکی از دام های کلیدی شیطان است. هر کس دیده اش را رها سازد و به راحتی به هر نامحرمى نگاه کند، به دلیل تبعات آن حسرتش بسیار خواهد بود و کسی که چشم خود را بر هم گذارد و مناظر شهوت انگیز و نامحرم را نگاه نکند، قلب او در راحتی و آسایش خواهد بود.  

امام علی(علیه السلام) در این زمینه می‌فرماید: « هر کس چشم خود را [از نامحرم] فرو بندد، قلبش راحت مى‏ شود».

مسئله شرعی

به زنان نامحرم نمی توان به قصد ریبه و لذّت نگریست و منظور از لذّت، نگاه شهوت آلود و مراد از ریبه، بیم وقوع در حرام است.  

سوال: آیا راننده تاکسی می تواند دختر و پسری را که با هم نامحرم و همچنین با هم دوست هستند، سوار کند؟
حضرت آیت الله خامنه ای: اگر به ‌گونه‌اى باشد که موجب تایید یا ترویج عمل آنها باشد، جایز نیست؛ والا فى‌نفسه مانعى ندارد.
حضرت آیت الله نوری همدانی :چنانچه مفسده نداشته باشد، اشکال ندارد.
حضرت آیت الله مکارم شیرازی: اشکالی ندارد؛ ولی لازم است با زبان خوش توأم با ادب و احترام آنها را ارشاد کرد.

حضرت آیت الله حسین مظاهری: جایز نیست؛ اما اگر مجبور است، در حد ضرورت می‌تواند آن‌ها را سوار کند.

برخی از رانندگان می پرسند:
به هنگام گرفتن کرایه به‌طور ناخواسته و مکرّر، دستم با دست زنان نامحرم برخورد مى کند. حکم آن چیست؟

جواب: حرام نیست؛ ولى سعى شود چنین اتفاقى نیفتد. 

عمل به وعده

قران کریم در ضرورت وفای به عهد می فرماید: (وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کانَ مَسْؤُلا)؛ و به عهد [خود] وفا کنید که از عهد سؤال مى‏شود».
حضرت امیرالمومنین، علی(علیه السلام) فرمود: «افضل الصدق الوفاء بالعهد؛ برترین راستگویی وفای به عهد و پیمان است».
بعضى اوقات به رغم اعلام تاکسی تلفنی مبنی بر ارسال ماشین، بعد از مدتی طولانی انتظار خبری از ارسال ماشین نمی‌شود و این، به معنای خلاف عهد عمل کردن است. و اگر راننده تاکسی تلفنی به دلیل تاخیر شدیدش موجب ضرر و زیان مسافر بشود، ضامن است.
بی‌تردید اگربه وعده ها عمل و وفا شود، به نفع خود مؤسسه تاکسی تلفنی خواهد بود؛ زیرا مشترى به آن‌ها اطمینان بیشترى پیدا خواهد کرد.

عمل به قوانین راهنمایی و رانندگی

مراجع عظام تقلید در پاسخ به این که آیا رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، شرعا واجب است یا نه، می‌گویند:
الف) مخالفت با قوانین و مقررات و دستورات دولت اسلامى که به‌طور مستقیم توسط مجلس شوراى اسلامى وضع شده و مورد تأیید شوراى نگهبان قرار گرفته‏اند و یا با استناد به اجازه قانونى نهادهاى مربوطه وضع شده‏اند؛ براى هیچ‌کس جایز نیست و در صورت تحقق مخالفت توسط فردى در این خصوص، بر دیگران تذکر و راهنمایى و نهى از منکر لازم است (البته با وجود شرایط نهى از منکر).
ب) از قوانین و مقررات حکومت اسلامى تخلف نکنید و بدیهی است رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی برای حفظ نظم و آسیب نرسیدن به افراد است.
ج) حضرت آیت الله سیستانی نیز برای رعایت قوانین و مقرراتی که براى حفظ نظم و به مصلحت جامعه است (مانند قوانیین رانندگی) ضروری عنوان کرده‌اند.
د) تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی و همچنین سایر قوانین مشروعه جایز نیست.

موسیقی مطرب

برخی از رانندگان در حال رانندگی به موسیقی گوش می‌کنند. از نظر دین مبین اسلام، گوش دادن به برخی موسیقی ها حلال و مباح و گوش دادن به برخی گناه و حرام است.
ملاک تمییز و تشخیص موسیقی حلال از حرام چیست؟
معیار حرمت موسیقی، طرب انگیزی(رقص آوری) و لهوی بودن آن است؛ به‌طوری که با مجالس گناه و خوش‌گذرانی و فساد تناسب دارد.
هر موسیقى‌ای که به نظر عرف، موسیقى لهوى و مضل عن سبیل الله که مناسب با مجالس عیش و نوش است، باشد، موسیقى حرام محسوب مى‏شود و فرقى نمى‏کند که موسیقى کلاسیک باشد یا غیر کلاسیک. تشخیص موضوع هم موکول به نظر عرفى مکلّف است و اگر موسیقى این گونه نباشد، به‌خودى خود اشکال ندارد.
مقصود فقیهان از واژه "لهو" سازگاری و همنوایی آواز و آهنگ نواخته شده با مجالس فساد و خوش‌گذرانی است؛ یعنی ممکن است نغمه ای طرب انگیز نباشد؛ ولی از نغمه هایی باشد که فقط در جلسات فاسقان و هواپرستان رایج باشد. این آهنگ را لهوی گویند و اگر دارای هر دو مشخصه (طرب و لهو) باشد، مطرب لهوی گفته می شود.
بنابراین، به عقیده همه فقهای شیعه، گوش کردن به موسیقی مطرب حرام است و اگر مسافری به دلیل پخش موسیقی مطرب از راننده بخواهد که موسیقی مطرب را خاموش کند، شرعا خاموش کردن این موسیقی بر راننده، واجب است.

احکام رانندگی بانوان در تاکسی تلفنی

وجود تاکسی بانوان حرکتی برای تأمین امنیت خاطر بانوان و تلطیف فضای اخلاقی است. قابل ذکر است که تاکسی های تلفنی بانوان، صرفا به ارائه خدمات به بانوان مجاز هستند. از نگاه فقهای شیعه، رانندگی زنان با حفظ کامل حجاب و شئونات اسلامی اشکالی ندارد.

عوامل رشد موسسه تاکسی تلفنی

برخی از عوامل که بر پیشرفت موسسه تاکسی تلفنی مؤثرند، عبارتند از:
1. مدیریت آژانس می‌تواند با استفاده از نرم‌افزارهای مختلف، خدمات الکترونیکی معتنابهی ارائه کند و با مشتری همواره در ارتباط باشد. این نرم‌افزارها، امکانات فراوانی برای مدیریت ارتباط با مشتری دارد که می‌توان از این سیستم به شکل مناسبی برای جذب و نگهداری از آن استفاده کرد. یکی از دلایل رکود بازار کسب ‌و‌ کار تاکسی تلفنی‌ها، بهره‌گیری از شیوه‌های سنتی است. اگر از سیستم نرم‌افزاری جدید بهره‌مند شوند، سیستم راه‌های ارتباطی متنوعی را در اختیار آنان قرار می‌دهد؛ به طوری که هر روز مشتریان آنها بیشتر می‌شود.
بی‌تردید هر کس دوست دارد زمانی که به آژانس تاکسی تلفنی زنگ می‌زند، جواب مؤدبانه بشنود؛ اتومبیل تمیز و شیکی برای او بفرستد؛ با پیامک نام راننده، نوع اتومبیل و شماره اتومبیل را به متقاضی اطلاع بدهد و زمانی که تاکسی از مبدا به سمت منزل یا محل کار متقاضی حرکت کرد، با یک پیامک به وی اطلاع داده شود و دست آخر هزینه به شکل فاکتور کامپیوتری در داخل پاکت به او داده شود.
2. راننده، به مسافردر حمل احیانا چمدان و کالا کمک کند.
3. اتومبیل دارای شناسه آژانس باشد. این علائم به مسافران اطمینان خاطر می‌دهد که راننده مورد نظر دارای صلاحیت است و زیرنظر سازمان تاکسیرانی فعالیت می‌کند.
4. راننده یونیفورم مخصوص بر تن داشته باشد.
5. رانندگان موسسه تاکسی تلفنی، افرادی آموزش دیده باشند.
6. داشتن شماره های متعدد برای تماس با تاکسی تلفنی و رساندن آن شماره ها به دست مردم به و سیله تبلیغات.

مشکلات آژانس های تلفنی

1. برخی از راننده های تاکسی تلفنی از پایین بودن نرخ کرایه مصوب گلایه مند هستند و قائلند که باید نرخ کرایه ها را تا حدودی بالا ببرند، یا برای خرید بنزین به رانندگان تاکسی تلفنی یارانه‌ای تعلق گیرد.
2. یکی از مشکلات بزرگی که موسسات تاکسی تلفنی با آن روبه‌رو هستند، افزایش آژانس های تلفنی غیر مجاز و غیر قانونی است. برای حل این مشکل، باید سازمان‌های نظارتی مربوط با جدّیت تمام با آژانس‌های غیر مجاز برخورد کنند.
3. کمبود جا و کوچکی مکان تاکسی تلفنی، از جمله مشکلاتی است که برخی از راننده های تاکسی تلفنی اظهار می کنند.

فصل چهارم: آیین نامه اجرایی و ضوابط لازم برای صدور پروانه کسب تاکسی تلفنی

اول. کلیات (ماده ۱ تا ۳)

ماده ۱. به منظور ایجاد تمرکز و هماهنگی در امور مربوط به تاکسیرانی و انواع سرویس‌های تاکسی‌شهری در شهرها، وزارت کشور بر اساس مواد (۵۴) و (۸۴) قانون شهرداری، مصوب ۱۳۳۴ اقدامات لازم را معمول می‌کند.
ماده ۲. تاکسی عبارت از وسیله نقلیه‌ای، اعم از سواری‌، استیشن یا هر خودروی مناسب دیگر است که دارای مشخصات معین شده در این آیین ‌نامه است و با امتیاز بهره‌برداری که توسط شهرداری‌صادر می‌شود، به صورت یکی از سرویس‌های تاکسی شهری به جابه‌جایی مسافر در درون شهرمی‌پردازد.
تبصره: انواع سرویس‌های تاکسی شهری که با عناوین‌، رنگ‌ها و فرم‌های گوناگون، نظیر نارنجی وفرودگاه که با وسایل نقلیه سواری‌، استیشن یا خودروی مناسب دیگر یا آژانس مشغول به کارهستند؛ مشمول این آیین ‌نامه هستند.
ماده۳. تمرکز امور مربوط ‌به تاکسیرانی، همچنین کلیه امور مربوط به حمل‌ونقل عمومی مسافر دردرون شهر، در حیطه نظارت و مسئولیت شهرداری است‌.
تبصره: شهرداری می‌تواند به منظور رعایت مفاد این آیین ‌نامه، برای اشخاص حقوقی واجدشرایط‌، مجوز حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری صادر نماید. اشخاص یادشده بر طبق مفاد این‌آیین ‌نامه و به نمایندگی از شهرداری به حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری اقدام می‌نمایند.

دوم. پروانه اشتغال به حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری با تاکسی (پروانه تاکسیرانی‌)

ماده4. پروانه اشتغال به حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری با تاکسی (پروانه تاکسیرانی‌) مجوزی است که پس از طی موفقیت آمیز مراحل مختلف مذکور در این آیین ‌نامه، برای مدت معین‌(حداکثر ۱۲ ساعت در روز)، سرویس مشخص‌، مسیر و زمان معین توسط شهرداری صادر می‌شود. مجوز مذکور فقط برای اشتغال فرد با وسیله نقلیه مشخص است‌، اعم از اینکه وسیله نقلیه متعلق به‌دارنده مجوز باشد، یا به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر تعلق داشته باشد.
تبصره: شماره پروانه تاکسیرانی به عنوان کد شناسایی راننده نیز به کار خواهد رفت‌.
ماده5. مراحل مختلف صدور پروانه تاکسیرانی به قرار زیر است‌:
الف) ثبت نام از متقاضی‌؛
ب) امتحان ورودی مطابق با مفاد دستورالعمل امتحان که به تصویب شهرداری می‌رسد؛
ج) تحقیق در مورد صلاحیت اخلاقی و اجتماعی متقاضی‌؛
د) مصاحبه حضوری؛
هـ) صدور پروانه تاکسیرانی مطابق مقررات موضوعه توسط شهرداری و در قبال اخذ گواهینامه ‌معتبر رانندگی‌.
تبصره1. با توجه به درج نوع و شماره گواهینامه رانندگی در پروانه تاکسیرانی‌، پروانه مزبور برای‌رانندگی با تاکسی به منزله کارت شهری موضوع آیین ‌نامه راهنمایی و رانندگی و گواهینامه رانندگی است‌.
تبصره ۲. تعداد پروانه تاکسیرانی و پروانه بهره ‌برداری از امتیاز سرویس‌های تاکسی شهری در هرشهر، با رعایت ضوابط مصوب شورای عالی ترافیک، توسط شهرداری تعیین می‌شود.
تبصره ۳. هزینه خدمات و هزینه صدور پروانه‌ها و مجوزهای موضوع این آیین ‌نامه و حق امتیازپروانه بهره‌برداری و حق امتیاز واگذاری نمایندگی به اشخاص حقوقی، با تصویب شورای شهر یاجانشین قانونی آن و تایید وزارت کشور توسط شهرداری از متقاضیان اخذ خواهد شد.
تبصره ۴. مدت اعتبار پروانه تاکسیرانی (۲) سال است و در صورت دارا بودن شرایط‌، هربارتمدید آن برای (۲) سال دیگر توسط شهرداری مجاز است‌.
تبصره ۵. شهرداری موظف است نسخه‌ای از پروانه تاکسیرانی را برای اطلاع راهنمایی و رانندگی‌ یا هر مرجع ذی‌صلاح جانشین ارسال کند.
ماده ۶. شرایط لازم برای دریافت پروانه تاکسیرانی به شرح زیر می‌باشد:
الف) داشتن حداقل (۲۳) سال؛
ب) داشتن حداقل گواهی پایان دوره ابتدایی یا گواهی نهضت سوادآموزی معادل آن برای افرادی که‌کمتر از (۵۰) سال دارند و سواد خواندن و نوشتن برای افرادی که دارای بیش از (۵۰) سال هستند؛
ج) داشتن برگ پایان خدمت یا معافیت از خدمت وظیفه عمومی؛
د) دارا بودن گواهینامه معتبر رانندگی اتومبیل که حداقل یک سال از تاریخ دریافت آن گذشته باشد؛
هـ) داشتن تاهل‌؛
و) تابعیت جمهوری اسلامی ایران‌؛
ز) نداشتن سوءپیشینه‌؛
ح) عدم اشتهار به فساد اخلاقی‌؛
ط) ارائه گواهی صحت بدنی و فکری و عدم اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی‌؛
ی) محروم نبودن از حقوق اجتماعی یا اشتغال به رانندگی از طرف مراجع ذی‌صلاح‌؛
ک) التزام به رعایت شئون اسلامی‌؛
ل) نداشتن شغل دیگر.
تبصره: در صورت فقدان هر یک از شرایط یاد شده، اعتبار پروانه خاتمه می‌پذیرد.
ماده ۷. متقاضی صدور پروانه تاکسیرانی مکلف به سپردن تعهد رسمی مبنی بر عدم انجام تخلفات ‌موضوع این آیین ‌نامه و قبول تصمیم‌های هیات‌های انضباطی و رعایت دستورالعمل‌های صادر شده‌ است‌.
ماده ۸. امور زیر از تخلفات تاکسیرانی محسوب و مرتکبین تابع تصمیم‌های هیات‌های انضباطی ‌خواهند بود:
الف) امتناع از حمل مسافر یا حمل مسافر با شرایطی خارج از مقررات‌؛
ب) عدم رعایت شئون اسلامی و اجتماعی‌؛
ج) عدم انجام کشیک‌های محوله و رعایت مقررات آن‌؛
د) اقدام به تاکسیرانی برای غیر از ساعت‌، مسیر و سرویسی که در پروانه قید شده است‌؛
ه) ارتکاب به جرم در هنگام تاکسیرانی یا با استفاده از تاکسی‌؛
و) عدم رعایت نرخ‌های مصوب و عدم استفاده از تاکسی متر در صورت‌ نصب‌ و الزام‌ استفاده ‌از آن‌؛
ز) عدم رعایت مقررات مربوط به حمل مسافر و تکرار تخلفات راهنمایی و رانندگی‌؛
ح) استفاده از پلاک شناسایی راننده دیگر در هنگام ارائه سرویس‌؛
ط) نصب و استفاده از وسایل غیرمجاز که مخالف دستورالعمل‌های صادر شده باشد، در تاکسی‌.

سوم. پروانه بهره‌برداری از امتیاز سرویس‌های تاکسی شهری (ماده ۹ تا ۱۳)

ماده ۹. ارائه انواع سرویس‌های تاکسی شهری در هر شهر با مدیریت شهرداری صورت می‌گیرد وارائه هر یک از انواع سرویس‌های مذکور توسط اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط‌، مستلزم اخذموافقتنامه اصولی و ارائه پروانه سرویس تاکسی شهری برای هر تاکسی از شهرداری است‌. پروانه ‌مذکور در این آیین ‌نامه به اختصار (پروانه بهره‌برداری‌) نامیده می‌شود.
تبصره ۱. شماره پروانه بهره‌برداری، عنوان کد شناسایی وسیله نقلیه (تاکسی‌) را نیز خواهد داشت‌.
تبصره ۲. اعتبار پروانه بهره‌برداری (۲) سال است و در صورت عدم تغییر شرایط مندرج درقرارداد، هر بار برای مدت (۲) سال دیگر قابل تمدید است‌.
ماده ۱۰. شماره‌گذاری وسایط نقلیه به عنوان تاکسی، توسط مرجع شماره‌گذاری با ارائه پروانه‌بهره‌برداری معتبر امکان‌پذیر است‌.
تبصره: فرم، رنگ‌، تعداد ارقام و حروف قابل درج در شماره تاکسی توسط شهرداری با هماهنگی ‌سازمان شهرداری‌های کشور و نیروی انتظامی تعیین خواهد شد.
ماده ۱۱. پروانه بهره‌برداری که به اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط قابل واگذاری است‌.
تبصره: برای شخص حقیقی واجد شرایط، فقط یک پروانه بهره‌برداری صادر می‌شود.
ماده ۱۲. شرایط اشخاص حقیقی برای دریافت پروانه بهره‌برداری به شرح زیر می‌باشد:
۱. داشتن پروانه تاکسیرانی معتبر.
۲ ـ معرفی یک دستگاه وسیله نقلیه مناسب، مطابق با ضوابط این آیین ‌نامه به عنوان تاکسی‌.
۳ ـ انعقاد قرارداد در قالب مفاد ماده (۱۰) قانون مدنی به منظور قبول تعهدات و شرایط زیر؛ همچنین‌ تصمیم‌های هیات انضباطی موضوع ماده (۱۵) این آیین ‌نامه ‌:
الف) تعهد ارائه فقط یکی از سرویس‌های تاکسی برابر مفاد قرارداد و روزانه حداقل یک نوبت کاری‌(۸) ساعته‌. حداکثر اضافه کار یک فرد که ارائه سرویس را در یک نوبت کاری (۸) ساعته قبول ‌می‌کند، (۴) ساعت است که میزان آن توسط شهرداری در پروانه تاکسیرانی قید می‌شود. دارنده‌ پروانه بهره‌برداری با موافقت شهرداری‌، اختیار ارائه همان سرویس در نوبت کاری دیگر را منوط به‌قید موضوع در قرارداد و معرفی فرد دارای پروانه تاکسیرانی دیگر دارد. در این صورت، مسئولیت‌های ارائه سرویس در نوبت کاری دیگر نیز کماکان به عهده دارنده پروانه بهره‌برداری است‌.
ب) اعلام زمان استفاده از مرخصی سالیانه به مدت یک ماه که ضمن آن ممکن است حداقل یک‌نوبت کاری ارائه سرویس تعطیل شود. دارنده پروانه بهره‌برداری فقط در مدت مرخصی سالیانه‌ می‌تواند به جای خود فرد دارای پروانه تاکسیرانی دیگری را برای ارائه سرویس در نوبت کاری موردتعهد معرفی نماید.
پ) تعهد به انجام نوع سرویس و مسیر و زمان‌های شروع و خاتمه هر نوبت کاری سرویس درج شده‌ در پروانه تاکسیرانی‌.
ت) تقبل انجام برنامه‌های مربوط به کشیک‌.
ث) تعهد به انجام مرتب نظافت بیرون و داخل تاکسی و رعایت شئون اسلامی و اجتماعی و عدم ‌نصب لوازم و اشیای غیرمجاز در تاکسی برابر دستورالعمل‌های ارائه شده‌.
ج) تعهد به تهیه و استفاده از لباس فرم نظیف توسط راننده، هنگام ارائه سرویس و نصب پلاک کدشناسایی راننده بر روی شیشه عقب خودرو برای رویت از خارج؛ همچنین نصب کد شناسایی راننده‌ و وسیله نقلیه (تاکسی‌) در داخل اتومبیل در محل قابت رویت مسافر برابر دستورالعمل‌های ‌شهرداری‌.
چ) تعهد به عدم سپردن تاکسی برای ارائه سرویس به افراد فاقد پروانه تاکسیرانی معتبر و نیزبهره‌برداری از تاکسی در زمانی که پروانه بهره‌برداری توسط مراجع ذیربط طبق مقررات اخذ یا به‌طور موقت تا صدور پروانه بهره‌برداری جدید باطل شده است‌.
ح) تعهد به اعلام علت عدم ارائه سرویس ظرف (۴۸) ساعت از تاریخ توقف تاکسی به شهرداری‌.
خ) تعهد به رعایت نرخ‌های مصوب و نیز نصب و استفاده از تاکسی متر طبق دستورالعمل‌های صادرشده‌.
د) تعهد به عدم امتناع از حمل مسافر؛ همچنین عدم اقدام به حمل مسافر با اعمال شرایط شخصی وخارج از مقررات‌.
ذ) تعهد به استفاده از تابلو (خارج از سرویس‌) در مواردی که بنا به دلایل نقص فنی اتومبیل یا پایان‌نوبت کاری یا بنا به اضطرار قابل توجیه، پذیرش مسافر ممکن نباشد.
ر) تعهد به توجه کامل به اخطارها و تذکرهای بازرسان شهرداری در امور تاکسیرانی‌.
ماده ۱۳. اشخاص حقوقی با احراز شرایط زیر و دریافت پروانه بهره‌برداری می‌توانند به نمایندگی از شهرداری اقدام به حمل‌ونقل عمومی مسافر در شهر بنمایند:
۱. تاسیس شرکت با موضوع حمل‌ونقل عمومی مسافر درون شهری توسط انواع اتومبیل‌های‌سواری، استیشن یا خودرو مناسب مدل بالا که حداکثر (۵) مدل پایین‌تر از مدل همان سال باشد؛ برای انجام سرویس‌هایی که در موافقت‌نامه اصولی به اطلاع متقاضی می‌رسد.
تبصره ۱. شرکت‌های تعاونی ایجاد شده توسط اشخاص حقیقی که تا تاریخ تصویب این آیین ‌نامه ‌دارای تاکسی بوده و در اجرای این آیین ‌نامه پروانه بهره‌برداری دریافت کرده باشند؛ مشروط به‌استفاده از پروانه بهره‌برداری تاکسی خود در شرکت‌، در اولویت هستند.
تبصره ۲. شرکت‌های تعاونی تاکسیرانی در امور غیر حمل‌ونقل، اعم از خدمات رفاهی و پشتیبانی اعضا، تابع قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران خواهند بود.
۲. حداقل و حداکثر تعداد وسیله نقلیه با توجه به نوع وسیله نقلیه، اعم از ملکی یا قراردادی که ‌شرکت می‌تواند به کارگیرد، برابر ضوابطی است که از طرف شهرداری با هماهنگی شورای عالی‌ترافیک تعیین می‌شود.
تبصره ۱. چنانچه خودروی مناسب دیگری معرفی شود، حداقل تعداد توسط شهرداری اعلام‌خواهد شد. حداکثر تعداد آن اتومبیل‌های ملکی و قراردادی هر شرکت نباید از هفت برابر تعداد اتومبیل‌های شرکتی که کمترین تعداد وسیله نقلیه را دارد، بیشتر باشد.
تبصره ۲. شرکتهایی که با توجه به شرایط موضوع این ماده تاسیس و مشغول به کار می‌شوند، می‌توانند در حدود معین شده در بند (۲) این ماده از اتومبیل‌های واجد شرایط اشخاص حقیقی وحقوقی با تنظیم قرارداد در جهت ارائه سرویس‌هایی که در قرارداد مشخص می‌شود، استفاده نمایند. دراین صورت، شرکت نسخه دوم قرارداد را به شهرداری ارائه و پس از اخذ پروانه بهره‌برداری به نام‌شرکت‌، اتومبیل را تحت نظارت خود مورد استفاده قرار می‌دهد. چنانچه هر شخص حقیقی دارای‌پروانه بهره‌برداری معتبر، مایل باشد تاکسی متعلق به وی توسط یکی از این شرکت‌ها مورد استفاده‌قرار گیرد؛ باید ضمن انعقاد قرارداد با شرکت موردنظر، پروانه بهره‌برداری خود را به شرکت تسلیم‌کند. شرکت‌، پروانه بهره‌برداری وسیله نقلیه مذکور را به همراه نسخه دوم قرارداد به شهرداری ارائه وپروانه بهره‌برداری نام شرکت دریافت‌می‌کند. پروانه بهره‌برداری شخصی که به این ترتیب در اختیارشهرداری قرار می‌گیرد، پس از خاتمه قرارداد و در صورتی که مالک اتومبیل همچنان واجد شرایط‌باشد، از طرف شهرداری به وی اعاده خواهد شد. حداقل زمان قراردادها طبق ضوابطی خواهد بود که توسط شهرداری هر شهر تعیین می‌شود.
۳. معرفی دفتر و توقفگاه مناسب با حداقل یک شماره تلفن‌.
۴. انعقاد قرارداد در قالب مفاد ماده (۱۰) قانون مدنی برای ارائه سرویس‌های محوله به نمایندگی ازطرف شهرداری با قبول کلیه تعهدات و شرایط ذیل و تصمیم‌های هیات‌های انضباطی‌:
الف) تعهد به ارائه سرویس تاکسی برابر مشخصات قرارداد حداقل یک نوبت کاری (۸) ساعته برای‌ هر اتومبیل شرکت‌، توسط افراد دارای پروانه تاکسیرانی‌.
ب) تعهد به اینکه در هیچ زمان سرویس ارائه شده توسط اتومبیل‌های شرکت کمتر از چهارپنجم‌ تعداد اتومبیل‌های معرفی شده نباشد. در غیر این صورت، باید ظرف حداکثر (۲۴) ساعت شهرداری را مطلع کند.
پ) تعهد به تقبل انجام برنامه‌های کشیک و مقررات مربوط‌.
ت) تعهد به انجام نظافت درون و بیرون تاکسی و رعایت شئون اسلامی و اجتماعی برابردستورالعمل‌های صادر شده‌.
ث) تعهد به تهیه و استفاده از لباس هم‌شکل توسط رانندگان شرکت هنگام ارائه سرویس؛ همچنین‌نصب کد شناسایی راننده و وسیله نقلیه (تاکسی‌) در داخل اتومبیل در محل قابل رویت مسافر وشیشه عقب اتومبیل، به نحوی که از بیرون قابل رویت باشد.
ج) تعهد به تجهیز شرکت به سیستم ارتباطی با ارائه اشتراک در سیستم ارتباطی شرکت‌های مشابه درصورت اعلام شهرداری مبنی بر استفاده از سیستم ارتباطی‌، با رعایت قوانین و مقررات مربوط‌.
چ) تعهد مبنی بر عدم واگذاری سهام شرکت تحت هر عنوان به اشخاص دیگر، مگر با اطلاع‌شهرداری‌.
ح) تعهد به استفاده از تابلو (خارج از سرویس‌) در تاکسی‌های شرکت در مواردی که بنا به دلایل فنی یا اضطراری قابل توجیه یا اتمام نوبت کاری پذیرش مسافر ممکن نباشد.
خ) تعهد به رعایت نرخ‌های مصوب و نصب و استفاده از تاکسی متر برابر دستورالعمل‌های صادرشده‌.
د) تعهد به عدم امتناع از حمل مسافر؛ همچنین عدم اقدام به حمل مسافر با شرایط شخصی و خارج‌ از مقررات‌.
ذ) تعهد به توجه کامل به اخطارها و تذکرهای بازرسین شهرداری‌.
ر) تعهد به عدم استفاده از وسایط نقلیه‌ای که پروانه بهره‌برداری آن به نام شرکت نیست‌.

چهارم. نحوه نقل و انتقال حقوق پروانه بهره‌برداری (ماده ۱۴ تا ۱۹)

ماده ۱۴. انتقال حقوق متعارف اشخاص ناشی از داشتن پروانه بهره‌برداری معتبر فقط به اشخاصی‌که برابر مفاد این آیین ‌نامه واجد شرایط واگذاری پروانه بهره‌برداری باشند و با طی مراحل زیر ازطریق شهرداری صورت می‌گیرد:
۱. متقاضی انتقال‌، مشخصات کامل پروانه بهره‌برداری و مشخصات انتقال گیرنده را طی فرمی‌تسلیم دفتر مخصوص انتقالات پروانه بهره‌برداری تاکسی مستقر در شهرداری می‌نماید.
۲. شهرداری بلافاصله و در صورت معتبر بودن پروانه بهره‌برداری‌، همچنین واجد شرایط بودن‌انتقال گیرنده فرم موافقت‌نامه اصولی انتقال را به متقاضی تسلیم می‌کند.
۳. انتقال حقوق پروانه بهره‌برداری صرفا به طور رسمی و با ثبت در دفاتر اسناد رسمی معرفی شده ‌از طرف شهرداری ممکن است‌. دفاتر اسناد رسمی مذکور مکلفند بر اساس مشخصات موافقت‌نامه ‌اصولی معتبر صادره از سوی شهرداری، نسبت به ثبت اسناد معامله اقدام و پروانه بهره‌برداری موردمعامله را به مهر باطل شد که از سوی شهرداری در اختیار آنها گذارده می‌شود؛ ممهور کنند.
تبصره: وسیله نقلیه (تاکسی‌) در طول مدتی که پروانه بهره‌برداری مربوط به آن باطل یا مضبوط ‌است‌؛ حق تردد ندارد و متخلف تحت پیگرد قرار می‌گیرد.
۴. شخصی که حقوق پروانه بهره‌برداری به او منتقل شده است‌، پروانه بهره‌برداری باطل شده وتصویری از سند انتقال را به شهرداری تسلیم می‌کند. شهرداری موظف است پروانه بهره‌برداری‌جدید به نام متقاضی صادر و آن را ظرف (۲۴) ساعت به وی تسلیم کند.
تبصره 1. چنانچه حقوق متعارف ناشی از پروانه بهره‌برداری معتبر، به صورت قهری، اعم از ارث یادر اثر اجرای احکام مراجع قضایی به اشخاص منتقل شود، پروانه بهره‌برداری از تاریخ انتقال رسمی‌حقوق مذکور از درجه اعتبار ساقط و باطل می‌شود. اشخاص صاحب حق مکلفند حداکثر ظرف سه‌ ماه با رعایت مفاد این ماده و بندهای آن و با ارائه گواهی انحصار وراثت و حکم قطعی مرجع قضایی‌نسبت به درخواست صدور پروانه بهره‌برداری جدید به نام اشخاص واجد شرایط اقدام نمایند. درغیر این صورت‌، پس از انقضای مهلت یاد شده، شهرداری می‌تواند بهای عادله روز متعلق به حقوق ناشی از داشتن پروانه بهره‌برداری را که توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین می‌شود؛ به‌اشخاص صاحب حق پرداخت و در صورت عدم مراجعه با سپردن بهای مذکور به صندوق ثبت‌، حقوق ناشی از داشتن پروانه بهره‌برداری را به خود منتقل کند. چنانچه صاحبان حقوق مذکور مایل‌باشند که شهرداری این حقوق را ابتیاع کند، شهرداری موظف است که بهای حقوق مذکور را طبق‌قیمت عادله روز و با تقویم کارشناس رسمی دادگستری بپردازد. هزینه کارشناسی به تساوی توسط ‌شهرداری و فروشنده پرداخت می‌شود.
تبصره ۲. در صورتی که به استناد حکم انحصار وراثت یا حکم قطعی مراجع قضایی، حقوق ناشی از پروانه بهره‌برداری معتبر به یک یا عده‌ای محجور (صغار، اشخاص غیر رشید، مجانین‌) تعلق یابد؛ به درخواست ولی یا قیم اشخاص محجور و نیز رضایت سایر صاحبان احتمالی حقوق و درخصوص ورثه سایر وراث در صورتی که تاکسی به تشخیص هیات انضباطی وسیله امرار معاش‌اشخاص محجور باشد، تا هنگام رفع محجوریت از تمامی آنها، شهرداری با استفاده از حقوق پروانه‌بهره‌برداری توسط ولی یا قیم به نفع اشخاص محجور، از طریق معرفی اشخاص دارای پروانه‌تاکسیرانی برای هر نوبت کاری موافقت می‌کند.
ماده ۱۵. در هر شهر، توسط شهرداری به تعداد مورد نیاز هیات‌های سه نفره انضباطی به منظوررسیدگی به تخلفات تاکسیرانان و تاکسی‌داران و نیز وظایفی که در این آیین ‌نامه ذکر شده است‌؛ مرکب از نماینده تاکسی داران دارای پروانه بهره‌برداری یا نماینده اشخاص حقوقی که به نمایندگی‌شهرداری اقدام به حمل و نقل عمومی مسافر می‌نمایند، یا تاکسیرانان دارای پروانه تاکسیرانی‌(حسب مورد مطرح شده در هیات‌) و نماینده شهرداری و نماینده شورای اسلامی شهر یا جانشین‌ قانونی آن تشکیل خواهد شد. تصمیمات هیات قطعی و لازم‌الاجراست‌.
تبصره ۱. جلسات هیات مذکور به ریاست نماینده شورای اسلامی شهر یا جانشین قانونی وی و بنا به دعوت شهرداری‌، حداقل هر ماه یک بار، در محل تعیین شده توسط شهرداری و با حضور کلیه‌اعضا تشکیل و تصمیم‌های هیات با اکثریت دو رای وقتی معتبر است که نماینده شهرداری یکی ازآن دو نفر باشد. رای اقلیت نیز به صورت مستند و مستدل درج می‌شود.
تبصره ۲. هیات پس از وصول پرونده تخلفات از شهرداری‌، به ذینفع اعلام می‌نماید که ظرف ده‌ روز، توضیحات خود را کتبا برای هیات ارسال کند. پس از انقضای مدت مذکور، هیات مکلف است‌ ظرف یک ماه بر حسب مورد و بر اساس مقررات تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.
تبصره ۳. در صورتی که تخلف راننده و دارنده تاکسی از جرایم مندرج در سایر قوانین مملکتی، ازجمله قوانین جزایی باشد، علاوه بر اعمال تصمیم‌های هیات انضباطی‌، مراتب جهت اعمال‌مقررات کیفری مناسب به مراجع‌ ذی‌صلاح قضایی نیز منعکس می‌شود.
تبصره ۴. افرادی که پروانه تاکسیرانی آن‌ها به صورت دایم باطل می‌شود، حق ثبت نام مجدد برای‌دریافت پروانه جدید نخواهند داشت‌.
ماده ۱۶. شهرداری می‌تواند در تشکیل شرکت‌های تعاونی مصرف‌، مسکن، خدمات فرهنگی، ورزشی و رفاهی‌، خدمات پزشکی و درمانی، خدمات تعمیرگاهی و تامین لوازم یدکی‌، حمایت اقتصادی و صندوق قرض‌الحسنه برای تاکسیرانان و تاکسیداران اهتمام ورزیده و در حد امکان درزمینه تحقق نیازهای فوق مشارکت نماید.
ماده ۱۷. شهرداری برای تنظیم و اداره امور تاکسیرانی در شهر، می‌تواند در احداث ایستگاه تاکسی‌، ترمینال‌های درون شهری، مرکز معاملات تاکسی و ایجاد جایگاههای توزیع موقت و ایجاد تسهیلات‌ برای راه‌اندازی سیستم‌های ارتباطی، از جمله بی‌سیم‌، اقدامات لازم را معمول نماید.
تبصره: استفاده از دستگاه‌های بی‌سیم منوط به کسب مجوزهای قانونی لازم از دستگاه‌های ‌ذیربط است‌.
ماده ۱۸. کلیه ضوابط‌، آیین ‌نامه ‌ها و دستورالعملهای مغایر با مفاد این آیین ‌نامه از تاریخ تصویب‌، ملغی می‌شود.
ماده ۱۹. در اجرای ماده (۶۲) قانون شهرداری، وزارت کشور می‌تواند در ارتباط با مسئولیت‌های ‌شهرداری‌ها در امور تاکسیرانی هماهنگی‌های لازم را ایجاد نماید.

فصل پنجم: منشور اخلاقی سازمان تاکسیرانی

ماده1. در راستای بهبود وضعیت حمل و نقل درون شهری به‌وسیله تاکسی و جلب رضایت شهروندان جهت استفاده از وسایط نقلیه عمومی منشور اخلاقی سازمان تاکسیرانی در 30 ماده تنظیم و در مورخه.................. به تصویب هیأت مدیره و شورای سازمان تاکسیرانی رسید.
ماده2. بی تردید بهبود وضعیت حمل و نقل درون شهری و رضایت خاطر شهروندان از امر مذکور می تواند قسمت قابل توجهی از امنیت روانی خانوادگی واجتماعی شهردرچه را تأمین نماید؛ زیرا که استفاده از تاکسی به عنوان یک وسیله نقلیه ایمن، سریع و نسبتاً ارزان در برنامه کاری اکثریت شهروندان قراردارد. لذا دراین منشور سعی می‌گردد تا حقوق مسافر و تکالیف راننده رعایت و در مقابل آن وظایف مسافردر قبال راننده تاکسی و دیگر مسافرین لحاظ گردد.

اول. حقوق مسافر و تکالیف راننده

ماده3. راننده تاکسی موظف است به عنوان مسئول مستقیم حمل نقل مسافر درون شهری نسبت به حسن معاشرت با مسافرین اهتمام ورزد.
ماده4. ملّیت، تابعیت و شخصیت سیاسی یا مالی یا اجتماعی مسافر نباید باعث تبعیض در نوع خدمات رسانی یا برخورد راننده تاکسی با مسافرین باشد.
تبصره1. در راستای اعتلای فرهنگ غنی اسلامی و احترام به مقام شامخ روحانیت، احترام و خدمات رسانی به این قشر باید به صورت حداکثری از طرف راننده و همچنین مسافر انجام پذیرد. لذا این تبصره به بخش تکالیف مسافر و حقوق راننده که در مباحث زیر ذکر خواهد شد، تعمیم داده می شود.
تبصره2. راننده و مسافر مکلفند نسبت به احترام به روحانیون ادیان دیگر به رسمیت شناخته شده توسط قانون اساسی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران اهتمام ورزند.
ماده5. راننده موظف است وضعیت ظاهری و داخلی خودرو خویش را منظم و پاکیزه نگه دارد.
ماده 6. استفاده از آرم و علائم، تصاویر و نوشته هایی که به هر نحوی مغایر با فرهنگ و ارزش های نظام اسلامی است و بویی از بیگانه پرستی داشته باشد یا از ابزارهای تهاجم فرهنگی است در داخل و خارح تاکسی ممنوع می باشد. نصب، تبلیغ و نوع موضوع برای نصب بر روی تاکسی باید با موافقت سازمان باشد.
ماده 7. نصب کد شناسایی همراه با عکس، نام و نام خانوادگی راننده و کمکی آنها الزامی بوده و تاکسیدار موظف است در راستای مقابله با تهاجم فرهنگی نسبت به نصب شعار هفته در کنار کد شناسایی اقدام نماید.
تبصره: شعار هفته می بایست متناسب با آرمان ها و ارزش های جمهوری اسلامی از احادیث ائمه اطهار، بیانات بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، جملات پند آموز از عالمان دین مبین اسلام و بزرگان ادب فارسی انتخاب و به تاکسیدار ارائه شود.
ماده 8. تاکسیدار موظف است آراستگی، محجوبیت خویش را به صورت تام رعایت و نسبت به رعایت ضوابط اسلامی، عفت عمومی، اخلاق و آداب متعارف اهتمام ورزد. و با لباس فرم مصوب سازمان تاکسیرانی در محل کار خود حاضر شود.
ماده 9. تاکسیدار به هیچ عنوان نباید در تاکسی به استعمال دخانیات بپردازد.
ماده 10. تاکسیدار از پخش هر گونه نوار کاست سی دی پرهیز نموده و برای افزایش آگاهی مردم نسبت به مسایل روز باید از رادیو ملی (صدای جمهوری اسلامی ایران) استفاده نماید.
تبصره : استفاده از امواج رادیو بیگانه و محارب با نظام مقدس جمهوری اسلامی تخلف محسوب و مانند تخلفات دیگر قابل طرح در کمیته انضباطی می باشد.
ماده 11. تاکسیدار نسبت به وسایل جا مانده مسافرین در خودرو خویش در حکم امین است و تعدی و تفریط در نگهداری آن مشمول قوانین قضایی می باشد.
ماده 12. تاکسیدار موظف است با توجه به رعایت ضوابط مربوط و تعهدات خود نسبت به خدمات رسانی مطلوب به مردم اقدام نماید. لذا عدم حمل مسافر به دلیل کورس پایین، کهولت سن، معلولیت یا هر دلیل دیگر تخلف محسوب می شود.
تبصره : تاکسیدار به عنوان مسوول مستقیم حمل و نقل می‌تواند جهت رعایت حقوق مسافرین و خود از سوار کردن افراد مست یا معتاد با ظاهر کاملاً دگرگون لاابالی، ولگرد و متکدی خودداری نماید.

دوم. تکالیف تاکسیدار در قبال شهروندان غیر مسافر

ماده 13. خدمات رسانی به معلولین، نابینایان، ناشنوایان و جانبازان هشت سال دفاع مقدس باید در دستور کار تاکسیدار قرار گیرد در ضمن مسافرین نیز با درک این موضوع باید تاکسیداران را در این خصوص یاری نمایند.
ماده 14. راننده تاکسی به عنوان نماد حمل نقل درون شهری و سفیر ترافیکی سازمان تاکسیرانی موظف است تمامی قوانین، اصول و ضوابط راهنمایی و رانندگی را رعایت نماید.
ماده 15. راننده تاکسی موظف است در صورت بروز هرگونه حادثه، تمامی تلاش خود را در جهت مهار و جلوگیری از آن به کار گیرد. لذا نصب کپسول آتش نشانی و جعبه کمک های اولیه از الزامات صدور دفترچه صلاحیت است و نظارت بر این امر با سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی است.
ماده 16. راننده تاکسی باید جهت کاهش آلودگی صوتی از بوق زدن اضافی و خارج از حد متعارف خودداری نماید.

سوم. تکالیف رانندگان تاکسی در قبال یکدیگر

ماده 17. رانندگان تاکسی و خانواده های آنان به عنوان مجموعه حمل و نقل مسافر درون شهری موظفند نسبت به حسن معاشرت و حمایت و مساعدت در برابر یکدیگر اهتمام نمایند.

چهارم. حقوق راننده و تکلیف مسافر

ماده 18. هر مسافر می‌تواند (12) کیلوگرم بار به همراه داشته باشد و راننده مکلف است در این خصوص همکاری لازم را جهت جابه جایی بار مذکور با مسافر داشته باشد. در صورت اضافه بار مبلغ با توافق مسافر و راننده با توجه به مسافت طی شده انجام گیرد.
ماده 19. مسافرین موظفند نسبت به حفظ و نگهداری تاکسی به عنوان یک وسیطه نقلیه عمومی کوشا بوده و نظافت فردی و اجتماعی را در محوطه تاکسیرانی رعایت نمایند. لذا از استعمال دخانیات، خوردن و آشامیدن مواد خوراکی باید اجتناب نمایند.
ماده 20. تمامی مسافرین می بایست به منظور حفظ آسایش مسافرین دیگر و جلوگیری از انحراف تمرکز راننده؛ حتی المقدور از استفاده تلفن همراه خودداری نموده و در صورت دریافت تماس نسبت به کوتاه کردن مدت مکالمه اقدام نمایند.
ماده 21. مسافرین باید جهت جلوگیری از کاهش استهلاک تاکسی از سوار نمودن کودکان بالای 5 سال در آغوش خویش خودداری نمایند. بدیهی است این امرباعث شخصیت بخشیدن به فرزندان و ورود سریع‌تر آنان به جامعه خواهند شد.
تبصره: مسافرین جهت آموزش فرزندان خود می‌توانند پرداخت مبلغ کرایه تاکسی و دریافت مابقی آن را به کودکان بالای 5 سال خود سپرده و تاکسیدار نیز موظف است درکمال متانت، حوصله و ادب نسبت به امر آموزش مساعدت نماید.
ماده 22. هر مسافر موظف است متعارفاً، یعنی با توجه به مسافت، کورس و مبلغ کرایه پول کرایه را به صورت خرد به راننده ارائه دهد. مبلغ پول ارائه شده حداکثر نباید بیشتر از چهار برابر کرایه مسافر باشد. بدیهی است در صورت نبود پول خرد راننده باید با کمال حوصله در برخورد با مسافر حق قانونی خود را دریافت نماید.
ماده 23. هر مسافر موظف است از هر گونه حرکت یا عمل یا گفتاری که باعث سلب آسایش تاکسی دار و همسفران می گردد، پرهیز نماید.

پنجم. تکالیف کارمندان سازمان تاکسیرانی در برابر مردم و تاکسی داران

ماده 24. سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی در چه سازمانی مردمی است که همین امر موجب می گردد تا طرح تکریم ارباب رجوع که از بیانات گهر بار مقام معظم رهبری (مدظله العالی) می‌باشد، در این سازمان نسبت به ادارات و ارگان های انقلابی دیگر بیشتر مورد توجه شورای سازمان تاکسیرانی، هیأت مدیره سازمان کمیته انضباطی، مدیر عامل و سایرکارمندان سازمان قرار دارد.
ماده 25. کارمندان تاکسیرانی موظفند محجوبیت و آراستگی خود را در محیط سازمان و خارج از آن رعایت نمایند.
ماده26. کارمندان تاکسیرانی موظفند شئونات اسلامی، اخلاق، عفت عمومی و هم‌چنین محجوبیت و آراستگی خود را رعایت نموده و در جهت اشاعه فرهنگ اسلامی در خارج و داخل سازمان کوشا باشند.
ماده 27. کارمندان تاکسیرانی موظفند در کمال ادب، اخلاق، حوصله و بردباری با ارباب رجوع، اعم از شهروند و تاکسی‌دار برخورد نموده و از صورت بروز هر گونه مشکل، موضوع را به مدیریت گزارش داده و ارباب رجوع را از هر طریق ممکن دعوت به آرامش نمایند.
ماده 28. سازمان تاکسیرانی، بازرسین و رانندگان گشت ترافیک و کارمندان آن موظفند نظارت دقیق و مستمری را نسبت به حمل و نقل درون شهری داشته و با متخلفین، اعم ازمسافربرهای شخصی و تاکسیدار برابر ماده 8 آیین نامه از طریق توقیف خودرو و طرح در کمیته انضباطی برخورد نماید. بدیهی است هر گونه نشر اکاذیب و مقابله با تشویش اذهان عمومی از طریق مخاطب می بایست سریعاً به سازمان تاکسیرانی و مراجع ذیر بط گزارش داده شود.
ماده 29. سازمان تاکسیرانی موظف است نسبت به آموزش رانندگان در زمینه های مختلف، اعم از فرهنگی، اخلاقی، پزشکی، امداد نجات، اطفای حریق و از همه مهم‌تر ترافیکی اقدام نماید. مدت حضور در هر یک از کلاس های مذکور 10 ساعت می باشد.
تبصره : سازمان تاکسیران می تواند از طریق برگزاری کلاس، توزیع بروشور، البته با هماهنگی پلیس راهور نسبت به آموزش شهروندان در خصوص مسایل ترافیکی اقدام نماید.
ماده 30. آن دسته از تاکسی هایی که سرویس دهی مدارس را پذیرفته اند، علاوه بر رعایت موارد ذکر شده می بایست تابع قوانین و مقررات آموزش و پرورش نیز باشند.

فهرست منابع

کتاب ها

قرآن کریم.
1. ابن بابویه، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ترجمه علی‌اکبرغفارى و محمدجواد و بلاغى، صدر، تهران نشر صدوق، 1367 ش.
2. ابوالقاسم پاینده، نهج الفصاحه، تهران، دنیای دانش، 1382 ش.
3. احمد بن محمد بن خالد برقی، المحاسن، قم، دار الکتب الاسلامیه، 1371 ق
4. خمینی، روح‌الله، تحریر الوسیله، قم، دار العلم،1384 ش.
5. خامنه ای، سیدعلی، رساله آموزشی، معاملات، اجاره، برگرفته از پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR.
6ـ آیت الله مکارم شیرازی، پایگاه رسمی اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم به نشانی www. makarem.ir
7ـ مکارم شیرازی،ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه،1374 ش.
8 ـ آیین نامه راهنمایی و رانندگی.

9ـ دفتر صنعت و معدن، چکیده یافته های طرح آمارگیری ازمؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌های تاکسی تلفنی، 1392 ش.

10ـ سایت اینترنتی مرکز آمارایران، تصادفات درون شهری وسایل نقلیه منجر به فوت، جرح و خسارت، فایل tasadofatjadeh-daroonshahri-sal
11ـ مطهری مرتضی، مجموعه آثار شهید مطهری، قم، صدرا، 1385 ش.
12ـ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشریف الرضی للنشر، 1406 ق.
13ـ طوسی، امالی، قم، دار الثقافه،1414 ق.
14. تهذیب الاحکام، چاپ چهارم، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1407 ق.
15ـ قمی، شیخ عباس، سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار، قم، اسوه،1381 ش.
16ـ آمدی، عبدالواحد تمیمی، غرر الحکم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1366ش.
17ـ مجلسی، محمدتقی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، 1403 ق.
18ـ علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، قم، دارالکتب، 1367 ش.
19ـ قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگ درس هایی از قران، 1383 ش.
20ـ مدرسی، محمدتقی، تفسیر هدایت، مشهد بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، 1377 ش.
21ـ مصباح یزدی، محمدتقی، جان‌ها فدای دین، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1384 ش.

22. نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، تهران، نشر اسلامیه، 1398 ق.

23ـ  مجاهدی، محمدعلی، پاداش نیکیها و کیفر گناهان، (ترجمه ثواب الأعمال) قم، انتشارات سرور، 1381ش.

24ـ محمد محمدی ری شهری، میزان الحمکه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1363 ش.

25ـ رفیعی، مهدی، احکام و آداب تاکسیرانی، قم، نشر نور السجاد، 1378 ش.

26ـ نراقی، مهدی، جامع السعادات، عراق، مکتب دار المجتبی،1430 ق.

27ـ نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسه آل البیت دارالاحیاء التراث، 1411 ق.

28ـ حبیبی، هادی، آسیب شناسی اخلاقی مشاغل، قم، مؤسّسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1392 ش.

آدرس دفاتر مراجع تقلید

1ـ دفتر آیت الله سیدروح الله موسوی خمینی (ره)
سایت www.imam-khomeini.com
ایمیل : info@imam-khomeini.com
2ـ دفتر مقام معظم رهبری
تهران: خیابان جمهوری اسلامی، خیابان شهید کشور دوست، تلفن : ۰۲۱۶۴۴۱۱
قم: خیابان صفائیه
تلفن: ۰۲۵۳۷۷۴۲۲۳۲
سایت: www.leader.ir
3ـ حضرت آیت الله ناصر مکارم شیرازی
قم : ابتدای خیابان شهدا
تلفن: ۱۱۳-0253۷۷۴۳۱۱۰
تهران: میدان شهدا، خیابان مجاهدین اسلام، نبش کوچه شهید کاظمی، پلاک ۳
تلفن: ۷۵۰۹۶۹۷ -۴۲- 021۵۱۲۲۴۱
تهران: خیابان ۱۷ شهریور، ابتدای بزرگراه شهید محلاتی، ضلع جنوبی، پلاک ۲۹
تلفن: ۷۰- 0213۳۰۲۶۰۶۶
سایت: www.makarem.ir

پانویس

بازگشت به مجموعه فقه و زندگی