احکام پوشاک

از پژوهشکده امر به معروف
نسخهٔ تاریخ ‏۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۳۳ توسط Abbas69 (نظرات | مشارکت‌ها) (فصل سوم: راه کارهای حمایت از تولید داخلی)

پرش به: ناوبری، جستجو
احکام پوشاک
مشخصات کتاب
Poushak1.jpg
نویسنده محمود صادقی
زبان فارسی
ناشر نشر معروف
محل انتشارات قم
تاریخ نشر ۱۳۹۵
قطع رقعی
شابک ۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۹۰
دانلود PDF

محتویات

پیشگفتار

لباس و پوشش بیانگر شخصیت، هویت و موقعیت اجتماعی افراد به حساب می آید؛ جوامع بشری معمولاً از انسان هایی که پوشش ندارند یا پوشش نامناسب دارند خشنود و راضی نیستند چون آنها را انسان های بی هویت و بی شخصیتی می دانند. [۱]
پیشینه پوشش و لباس به زمان حضرت آدم علیه السلام بر می گردد. خدای متعال برای اولین انسان پوشش و لباس قرار داد: «یا بَنی‏ آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباساً یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشاً؛ اى فرزندان آدم! ما لباسى که شرمگاهتان را مى ‏پوشاند، و لباسى فاخر و گران که مایه زینت و جمال است براى شما نازل کردیم‏‏».
لباس فوائد زیادی دارد که خدای متعال در این آیه دو فایده آن را ذکر کرده است؛ لباس وسیله پوشاندن زشتی ها و مایه زینت انسان است.
علی علیه السلام یکی از خاصیت های لباس را زیبا کردن جمال انسانی می شمارند و می فرمایند: «الثِّیَابُ‏ تُظْهِرُ الْجَمَالَ؛ لباس، جمال و زیبایی را ظاهر می کند». [۲]
این کتاب دوازده فصل دارد که شامل مباحثی پیرامون (اهمیت پوشش، تولید کنندگان لباس، راه کارهای حمایت از تولید کنندگان داخلی، فروش لباس زنانه و مردانه، جنس های و رنگ های توصیه شده در لباس، پوشش زنان و مردان، آسیب های برخی از لباس ها و ...) می باشد.
در این نوشته، سوالات شرعی را از مراجع تقلید مشهور ذکر کرده ایم لذا اگر در کتاب، نظرات فقهی مرجع تقلیدی ذکر نشده است یا به آن دست نیافتیم یا در این مورد نظری نداشته اند. ان شاء الله در صورتی که این نظرات را به دست بیاوریم در چاپ های بعدی اضافه می شود.
خوانندگان محترم در صورتی که در یک موضوع خاص، مسئله شرعی ای را در این کتاب پیدا نکردند حتماً به رساله مرجع تقلید خودشان رجوع شود یا از ایشان استفتاء کنند.
تذکر: در این کتاب هرجا از آیت الله شبیری زنجانی مسئله یا استفتائی با قید «احتیاط وجوبی» یا «احتیاط واجب» آمده باشد عمل به اینگونه احتیاط، واجب است و مقلد نمىتواند در آن به فتواى مجتهد دیگر رجوع کند. [۳]
امید است این مجموعه بتواند رسالت خود را در جهت روشن کردن افکار جامعه و تعلیم افراد پیرامون احکام پوشش و لباس به انجام رساند و مورد قبول درگاه احدیِت قرار گیرد.
در پایان از تمام کسانی که بنده را در تهیه این اثر یاری کردند تشکر می کنم و از خدای متعال توفیق و موفقیت آنها را خواستارم.
محمود صادقی
سوم جمادی الثانی [۴] ۱۴۳۶ برابر با ۱۳۹۴/۱۲/۲۳
شهر مقدس قم

فصل اول: کلیات و اطلاعات عمومی

اهمیت پوشش و لباس [۵]
لزوم داشتن پوشش از ضروریات عقلی است و دین هم آن را تأیید کرده و دستوراتی خاص برای آن بیان کرده است؛ رسول خدا صلی الله علیه و آله به شخصى فرمود: «خُذ عَلَیکَ ثَوبَکَ ولا تَمشوا عُراةً؛ لباست را بپوش و عریان راه نرو» [۶] و در حدیثی دیگر، حضرت علی علیه السلام علت پوشش داشتن انسان را چنین بیان کرده است: : «إِذَا تَعَرَّى أَحَدُکُمْ نَظَرَ إِلَیْهِ الشَّیْطَانُ فَطَمِعَ فِیهِ فَاسْتَتِرُوا؛ وقتی یکی از شما عریان شود شیطان به او نظر می کند پس در او به طمع می افتد (که او را به گناه بکشاند) پس خود را بپوشانید». [۷]
لقمان، یکى از کسانى است که پوشیدگى شدیدى داشته و امام صادق علیه السلام، این ویژگى را یکى از علل حکیم شدن وى دانسته و فرمودند: «به خدا قسم لقمان به سبب حسب و مال حکیم نشد بلکه چون خیلی با حیاء و با پوشش بود به این مقام رسید»‏. [۸]
شخصى به نام جَرهَد مى گوید که روزى نشسته بودم و لباسم کنار رفته بود و ران پایم پیدا شده بود. در این هنگام، رسول خدا صلی الله علیه و آله که از آن جا عبور مى کرد، به من فرمود: «غَطِّ فَخِذَکَ ؛ فَإِنَّ الفَخِذَ عَورَةٌ؛ ران خود را بپوشان، که جزو عورت است». [۹]

تاریخچه نساجی و دوخت لباس

به گفته کاوشگران و باستان شناسان شهر شوش: «پیدایش هنر دوخت یکی از هنرهای قدیم ایرانیان است. بر اساس تحقیقات بدست آمده نخستین پارچه بافته شده در ایران به (۴۰۰۰) هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد که در حفاریات شوش بدست آمده است که معلوم می کند در دوره تمدن شوش (۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) بافتن پارچه معمول بود. قسمت هایی از این قطعه پارچه هم اکنون در موزه های لووروبافلو موجود است. به گفته آنان تا زمانی که مغولان وارد ایران نشده بودند نساجی ایران همیشه یکی از صنایع پر رونق بوده و همین عامل موجب خود کفایی ایران نسب به سایر کشورها بوده است. اسناد و مدارک موجود، نشان می دهد علاوه بر خود کفایی، منسوجات ایرانی جنبه صادراتی نیز داشته است.
دانشمندی ایران شناس بنام «رنه گووسه» بیان می کند که لباس های مردم اولیه ایران بیشتر از مجسمه هایی شناخته می شود که در حفاری های مختلف پیدا شده و نوع لباس را مشخص کرده است. قدیمی ترین مجسمه انسانی در فلات ایران پیدا شده است که متعلق به (۴۲۰۰) سال قبل از میلاد مسیح می باشد لباس این مجسمه در کاشان به دست آمده است. این لباس از پارچه ای است که به صورت لنگ و کمر بسته شده است. وجود این پارچه نشان می دهد که ساکنین آن روزگار فلات ایران از پوست حیوانات به طور طبیعی استفاده نمی کردند بلکه از پشم، پارچه هایی می بافتند. [۱۰]
از برخی روایات معلوم می شود که خیاطی و دوخت لباس به حدوداً هزار سال بعد از هبوط حضرت آدم علیه السلام به زمین بر می گردد؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «حضرت ادریس [۱۱] علیه السلام خیاطی می کردند». [۱۲]

تاریخچه اتحادیه پوشاک و لباس

در سال ۱۳۶۰ تشکل جدیدی با حضور اکثریت دست اندرکاران صنایع نساجی و پوشاک کشور با همت و برنامه ریزی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با عنوان «شورای صنایع همگن نساجی» تشکیل شد تا به صنایع نساجی و پوشاک، که پس از انقلاب قدری از مسیر تولیدی منحرف شده بودند و با روند و ساختار جدید کشور هماهنگی نداشتند، با بررسی های همه جانبه تخصصی کمک کنند. [۱۳]

فصل دوم: تولید کنندگان لباس و پوشاک

در این فصل احکام و مسائل تولید لباس و پوشاک مطرح می شود و خواننده به اهمیت تولید داخلی پی برده و سعی می کند در حمایت کردن از محصولات داخلی، تولید کنندگان را یاری نماید.

چاپ اسماء متبرکه بر روی لباس

برخی معتقدند برای تبلیغ معارف دینی می توانیم آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام را بر روی لباس ها چاپ کنیم و مردم با خرید آنها در نشر تعالیم دین شریک باشند.

استفتاء

سؤال: آیا چاپ کردن اسماء متبرکه مانند اسم های خدای متعال [۱۴] و اهل بیت علیهم السلام بر روی لباس، جایز است؟
جواب: اگر موجب هتک حرمت اسامی متبرکه شود [۱۵]و یا با بدن تماس داشته باشد جایز نیست. [۱۶]
سزاوار است این لباس ها در مکان هایی (مانند دستشویی و ...) که سبب بی احترامی به اسماء متبرکه می شود استفاده نشود و حتی الامکان با آنها نخوابند یا آنها را در جایی قرار ندهند که پای افراد به سمت آنها کشیده می شود و بدون وضو بر آنها دست نکشند؛ برای این کار بهتر است تولید کنندگان محترم روی این اسماء متبرکه را با پلاستیکی بپوشانند یا با روش های دیگری جلوی تماس بدن با آنها را بگیرند.
افرادی که از اینگونه لباس ها استفاده می کنند باید مواظب باشند هنگام شستن، آنها را با لباس های نجس شستشو ندهند بلکه جداگانه شسته شوند و اگر می خواهند آنها را دور بیندازند باید قسمت هایی که دارای اسماء متبرکه است را جدا کرده و در اسماء متبرکه قرار دهند و کاری نکنند که موجب هتک حرمت آنها شود.

دوختن لباس زنانه توسط آقایان

سزاوار است زنان با حیاء و با غیرت جامعه برای دوختن لباس و پوشاک خود به خیاط زن مراحعه کنند تا خود و مردان از آسیب های اختلاط در امان باشند چون برای دوختن لباس، لازم است اندازه زن گرفته شود بنابراین گاهی در این اندازه گیری دست خیاط با بدن مشتری تماس پیدا می کند، حتی حجم بدن آنها توسط خیاط مرد مشاهده می شود که کاری ناشایست است در حالی که اگر به خیاط زن مراجعه شود این آسیب ها به حداقل می رسد.

استفتاء

سؤال: آیا دوختن لباس زنانه توسط خیاط مرد، جایز است؟
جواب: در صورتى که مستلزم تماس بدنى و محرّمات دیگرى نشود اشکالى ندارد. [۱۷]

لباس های نازک و بدن نما

افرادی که در تولید پوشاک و لباس مشغول هستند باید بدانند که محصولات آنها در زندگی تمام مردم جامعه تأثیر فراوانی دارد؛ لذا سزاوار است از تولید لباس هایی که مناسب فرهنگ دینی و ملی ما نیست اجتناب کنند ولی متأسفانه برخی از تولیدی ها و کارخانجات، لباس هایی را تولید می کنند که پوشش شرعی حساب نمی شود بلکه سبب گمراهی و به گناه افتادن افراد را فراهم می کنند. لباس های نازک و بدن نما، فرهنگ غلط برهنگی را تبلیغ و ترویج می دهند و تا زمانی که این لباس ها مورد استفاده افراد قرار می گیرند تولید کنندگان در گناه آنها شریک هستند؛ امام علی علیه السلام در این باره فرمودند: «آن کس که به کار جمعیتى راضى باشد، همچون کسى است که در آن کار دخالت دارد، منتها آن کس که در کار باطل دخالت دارد، دوگناه می ‏کند: گناه عمل و گناه رضایت». [۱۸]

سوالات فقهی

سؤال: آیا تولید لباس های نازک و بدن نما اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعا موجب تحریک شهوت نامحرم شود) [۱۹] و فرهنگ غربی و بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، جایز نیست. [۲۰]
سؤال: آیا تولید و دوختن لباس های محرک و مهیّج (در صورتی که تولید کننده و خیاط بداند مشتری آن را در مجلس مختلط استفاده می کند) جایز است؟
جواب: اگر سبب انجام حرام شود یا مفسده داشته باشد، تولید و دوختن اینگونه از لباس ها جایز نیست. [۲۱]
سؤال: آیا تولید لباس های محرک و مهیج که مخصوص خلوت زن و شوهر است (به قصد لذت بیشتر بردن زوجین) جایز می باشد؟
جواب: اگر مفسده ای نداشته باشند جایز است. [۲۲]

چاپ تصاویر و جملات مبتذل روی لباس

متأسفانه برخی از تولیدی های لباس، تصاویر زنان و شخصیت های عروسکی مبتذل و برهنه (مانند باربی) و جملات نامناسب و مستهجن را بر روی لباس و پوشاک چاپ می کنند در حالی که سبب انحراف و گمراهی افراد می شوند و خواسته و ناخواسته در مسیر مقاصد دشمنان اسلام و ایران حرکت می کنند و به جای اینکه غیرت و عفت مردم را بیشتر کنند بی حیایی و بی عفتی را گسترش می دهند پس سزاوار است به جای این تصاویر نامناسب و مستهجن از تصاویر شهدا و پهلوانان کشور استفاده کنند و مردم را با راه و روش این افراد برجسته آشنا کنند البته باید چاپ و استفاده از اینگونه لباس ها موجب توهین و بی حرمتی به تصاویر شهدا نشود.

استفتاء

سؤال: آیا چاپ کردن تصاویر مبتذل و مستهجن (مانند زنان برهنه) بر روی لباس و پوشاک اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعاً موجب تحریک شهوت نامحرم شود یا منجر به ترویج و تأیید باطل گردد) [۲۳] جایز نیست [۲۴]، و مزد گرفتن در برابر آن حرام است. [۲۵]
سؤال: آیا تولید لباس هایی که بر روی آنها جملات و کلمات توهین آمیز و مستهجن نوشته شده است جایز است؟
جواب: اگر موجب نشر فساد باشد [۲۶] جایز نیست. [۲۷]

تولید و فروش مانکن

یکی از شغل هایی که با تولید لباس و پوشاک ارتباط زیادی دارد تولید و ساخت مانکن زنانه و مردانه است. فروشندگان برای اینکه لباس ها را به مردم معرفی کنند و سایز و اندازه آنها را به مشتری خویش نشان دهند از مانکن استفاده می کنند ولی غالباً این مانکن ها تحریک کننده و شهوت انگیز هستند.

استفتاء

سؤال: آیا تولید و فروش مانکن هایی که برجستگی های بدن زنان و مردان را نشان می دهد، جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده، مهیج و مفسده دار باشد [۲۸] و فرهنگ بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، تولید و فروش آنها حرام است. [۲۹]

فصل سوم: راه کارهای حمایت از تولید داخلی

تولید کننده های داخلی در صورتی می توانند موفق و موثر باشند که همه آحاد جامعه از مسئولین گرفته تا مردم به این نهال تازه پاگرفته کمک کنند و از آن به هر صورتی که می توانند حمایت کنند. در این فصل اموری ذکر می شود که با به کار گیری آنها امید می رود تولید داخلی رونق بیشتری پیدا کند:

الف: حمایت دولت از تولید داخلی

تجربه و تاریخ ثابت کرده است هر موقع دولت ها و حکومت ها به کارخانجات، تولید کنندگان و کارگاه های کوچک را در مراحل تولید یاری کرده اند آنها موفق بوده اند و هر گاه آنها را به حال خود رها کرده و یاری نشده اند ضرر کرده و حتی به تعطیلی کشیده شده اند.
مقام معظم رهبری در این باره فرمودند: «اجرای کامل سیاست های حمایتی از بخش تولید {باید مد نظر مسئولین قرار بگیرد} تولید، اساس و قائمهی اقتصاد کشور است. در مسئلهی هدفمندی یارانه ها حتماً حمایت از بخش تولید ملاحظه بشود البته نظارت دولت هم در این زمینه خیلی مهم است؛ یعنی در قبال حمایتی که دولت می کند، باید نظارت هم بکند. تسهیلات داده بشود، آن مقداری که سهم تولید است؛ لیکن مراقبت بشود که سوء استفاده کنندگان و فرصت طلبان از این تسهیلات برای یک کار دیگر استفاده نکنند. باید با این موارد برخورد قاطع انجام بگیرد تا تولید کنندهی سالم، صادق، علاقه مند به کار و مشتاق تولید بتواند کار خودش را انجام بدهد». [۳۰]
دولت به روش های مختلفی می تواند به تولید کنندگان داخلی پوشاک کمک کند که به برخی از آنها اشاره می شود:

تهیه مواد اولیه

به گفته تولید کنندگان پوشاک، یکی از مشکلات اصلی تولیدی های داخلی، تهیه مواد اولیه متنوع و با کیفیت است. برخی سود جویان جلوی تولید مواد اولیه در داخل کشور را می گیرند و فقط به فکر واردات آنها از خارج هستند؛ دولت باید به فکر تولید مواد اولیه در داخل باشند و اجازه ورود مواد اولیه خارجی به داخل کشور را ندهد چون به صنعت پوشاک ضرر می زند.
در مواقعی که مواد اولیه در داخل تولید نمی شود وظیفه دولت است که این مواد را از خارج تهیه کرده و به قیمت مناسب در اختیار تولید کنندگان قرار دهند تا چرخه تولید داخلی بر قرار باشد و گرنه به مرور زمان کارگاه ها و کارخانجات به تعطیلی کشیده می شوند که جز بیکار کردن عده ای از کارگران زحمت کش و مومن چیزی را به دنبال ندارد.

حمایت از طراحان داخلی

طراحان مد و لباس ایرانی با تلاش شبانه روزی خود سعی کرده اند طرح ها و مدهای ایرانی خوب و زیبایی را تولید کنند و حتی به ثبت ملی برسانند ولی برای به ثمر نشستن این تلاش ها، باید دولت وارد عرصه شود و از آنها حمایت کند بدین صورت که طرح آنها را در کارگاه ها و کارخانجات داخلی به تولید انبوه و با کیفیت برساند و زمینه فروش آنها را در داخل و خارج از کشور فراهم کند و با تبلیغات گسترده استفاده از این لباس های زیبا و با دوام را در جامعه گسترش دهد.
تولید کنندگان داخلی نیز باید با جدّیت و جسارت وارد این میدان پر خطر شوند و با تولید طرح های شیک و جذاب در نشر آنها سهیم باشند؛ ما باید به این باور برسیم که با همت و پشتکار می توانیم لباس های زیبا و با کیفیتی را تولید کنیم که هم نیاز مشتری را برآورده کند و هم با مشابه خارجی رقابت کند و حتی به کشورهای دیگر صادر شوند؛ تولید کنندگان با غیرت و انقلابی کشورمان این کار را در سال های گذشته انجام داده اند به طوری که پوشاک ایرانی را به کشورهای خارجی مانند انگلیس و روسیه و ... صارد کرده اند. [۳۱]
یکی از کارهای مفید کارگروه مد و لباس اسلامی ایرانی که در سال 1385 تشکیل شد این است که برای پوشاک ایرانی شناسنامه ای با عنوان «شیما» [۳۲] طراحی کرده است که مردم می توانند به وسیله آن به ایرانی بودن پوشاک اطمینان پیدا کرده و از آنها استفاده کنند. [۳۳]
طراحان کشور مشتاق و آماده هستند که برای همه اقشار جامعه و ادارات، لباس های مخصوص زیبا و با کیفیت طراحی کند؛ پس سزاوار است ادارات و موسسات مختلف جامعه از این پیشنهاد استقبال کرده و با مراجعه به سایت بنیاد مد و لباس اسلامی ایرانی [۳۴] درخواست طراحی لباس برای کارکنان خود را اعلام کنند که با این کار از تولید کنندگان داخلی حمایت کرده و در راستای گسترش فرهنگ پوشش و لباس اسلامی ایرانی تلاش نموده اند.

کاهش مالیات تولیدی ها

از اموری که به تولید داخلی کمک زیادی می کند کاهش مالیات کارگاه ها، کارخانجات موثر و مفید تولیدی می باشد ولی در برخی موارد این تولیدی ها به خاطر بدهی های مالیاتی مجبور به تعطیلی مجموعه خود می شوند که ضرر جبران ناپذیری به چرخه تولید وارد می کند البته در اغلب موارد، دولت به این تولید کنندگان کمک می کند و بدهی آنها را قسط بندی می کند ولی بهتر است برای تشویق و ایجاد رقابت بین تولیدی ها، مالیات مجموعه هایی را که به مردم خدمت رسانی بیشتری دارند و به صنعت داخلی کمک می کنند کاهش دهند و در صورت ناتوانی از پرداخت به آنها مهلت بیشتری داده شود تا بتوانند تولیدی خود را حفظ کنند.

خرید برای کارکنان

چقدر زیباست دولت، همه ادارات را تشویق کند که برای کارکنان خود از پوشاک ایرانی استفاده کرده و از خرید هر گونه لباس خارجی جلوگیری کنند البته تولید کنندگان داخلی نیز باید کیفیت پوشاک خود را بالا ببرند تا ادارات دولتی به سراغ پوشاک خارجی نروند.
مقام معظم رهبری درباره مصرف تولید داخلی فرمودند: «بعضی ها حتّی حاضرند به نفع کارگر، رگ گردن را هم درشت کنند و شعار بدهند، امّا در عمل به کارگر ایرانی لگد بزنند. لگد زدن به کارگر ایرانی این است که جنس ساخته شده این کارگر را مورد استفاده قرار ندهد ولی مشابه خارجی آن را استفاده کند؛ گاهی هم به قیمت های گران تر!». [۳۵]
سزاوار است مسئولین و مدیران ارگان های دولتی برای حمایت از تولیدات داخلی، پوشاک ایرانی را به عنوان عیدی یا پاداش به کارکنان خود بدهند که با این کار هم به صنعت کشور کمک می کنند و هم به کارکنان خود هدیه ای ارزشمند داده اند.

استفاده مسئولین از لباس ایرانی

یکی از بهترین راه هایی که می تواند تولید پوشاک داخلی را حمایت کند؛ پوشیدن لباس های ایرانی توسط مسئولین و سران مملکتی است که متأسفانه تا به حال محقق نشده است.
مقام معظم رهبری فرمودند: «ما در جایی رئیس جمهوری را دیدیم که لباس ملی اش عبارت بود از دامن! مرد بزرگ، دامن پوشیده بود! پاهای او هم لخت بود! یک دامن تقریباً تا حدود زانو، و هیچ احساس حقارت هم نمی کرد. با افتخارِ تمام در آن جلسه شرکت می کرد؛ می آمد و می رفت و می نشست. این {لباس}، لباس ملی اوست؛ ایرادی هم ندارد. عرب ها با تفاخر، لباس ملی خودشان را می پوشند- پیراهن بلند و چفیه و عقال- و ممکن است به نظر من و شما هیچ منطقی هم نداشته باشد؛ اما لباسِ آنهاست و آن را دوست دارند». [۳۶]
امیدواریم که همه مردم مخصوصاً بزرگان و مسئولین با جسارت انقلابی و غیرت تمام از لباس های ایرانی در داخل و خارج از کشور استفاده کنند تا هم به تولید و صنعت پوشاک کمک کرده باشند و هم فرهنگ غنی اسلامی ایرانی را به سراسر جهان معرفی کنند.

جلوگیری از واردات غیر ضروری

سزاوار است دولت با جلوگیری از واردات بی رویه کالای خارجی به تولید داخل کمک کند چون که واردات غیر ضروری پوشاک فقط به ضرر تولید داخلی و به نفع افراد سودجو تمام می شود.
مقام معظم رهبری درباره واردات فرمودند: «من بارها با مسئولین در زمینهی واردات صحبت کرده ام. البته هیچ کس با واردات مخالف نیست؛ تنظیم و کنترل واردات لازم است. حتماً بایستی در مسئلهی واردات ملاحظهی تولید داخلی بشود؛ البته گفته می شود که واردات به رقابت پذیری تولید داخلی کمک می کند؛ اگر واردات نباشد، تولید کنندهی داخلی به کیفیت یا به قیمت تمام شده اهمیت نمی دهد؛ واردات، او را به این کار وادار می کند. به نظر من این منطق خیلی قوی ای نیست». [۳۷]
ایشان در کلامی دیگر فرمودند: «یکی از مشکلات (ما این است که به) واردات عادت کرده‏ایم (آن هم واردات بدون اولویت) عادتی است که متأسفانه دچار آن هستیم و این عادت را هم نتوانستیم کنار بگذاریم (چون) نگاهمان به تولید خارجی است.» [۳۸]
گاهی واردات کالاهای خارجی در ممالک اسلامی باعث تقویت نیروی دشمنان و تضعیف نیروی مسلمین می‏شود، البته ممکن است این اثر در درازمدت خودش را نشان دهد؛ ولی باید توجه داشت که خرید کالای داخلی باعث تقویت مسلمین و تضعیف دشمنان دین و انقلاب می‏شود.

مسائل فقهی

سؤال: آیا وارد کردن پوشاک و لباس هاى خارجى اشکال دارد؟
جواب: اگر مخالف قانون باشد [۳۹] یا پوشیدن آنها با عفّت و اخلاق اسلامى منافات داشته باشد یا مُروّج فرهنگ غربى است [۴۰]، واردات آنها جایز نیست [۴۱] و در این مورد باید به مسئولین مربوطه مراجعه می شود تا از آن جلوگیرى کنند. [۴۲]
سؤال: آیا واردات کالاهای خارجی که موجب رکود و تعطیلی تولیدی های داخلی شود، اشکال دارد؟
جواب: اگر موجب ضرر و زیان بر اقتصاد کشور اسلامی گردد (مثل اینکه سبب تعطیل یا رکود کارخانه ها و صنایع و بیکاری افراد شود) و یا باعث تقویت دشمنان اسلام می شود [۴۳] باید ورود آن ممنوع شود و نیز بازرگانانی که از این پیامد اطلاع دارند، شخصاً موظفند که این کالاها را وارد نکنند. [۴۴] باید صنعت و کار در کشور، ترویج و تشویق شود و حتی اگر کالای خارجی را ارزان عرضه می دارند (برای اینکه تولید آن در کشور گران تر تمام می شود) باید منافع اصلی و دراز مدت را در نظر بگیرند. بعضی از کالاها هم که در داخل تولید نمی شوند؛ ولی چون ضرورتی برای ورود آن به کشور نیست و به نفع بیگانه می باشد باید ممنوع شود تا تولید و تجارت و کسب و کار در کشور رواج پیدا کند و مردم با اطمینان خاطر و امنیت کامل به اقتصاد مملکت اسلامی رونق بیشتری دهند. [۴۵]
مسأله: خرید و فروش هرگونه کالاى وارداتى از دولت غاصب اسرائیل حرام است و همچنین خرید و فروش هرگونه کالایى از شرکت هاى صهیونیستى و یا شرکت هایى که از سود حاصله به دولت غاصب اسرائیل کمک مىکنند، حرام است. [۴۶]
توصیه‏هایی به مسئولین:
- تا به کالای خارجی به صورت ضروری نیازمند نشده‏ایم، از واردات آن خودداری شود؛
- کالاهای داخلی را تبلیغ کنند تا مردم به خرید آنها اشتیاق بیشتری پیدا کنند؛
- اگر مسئولین کشور اقدام به خرید کالاهای داخلی کنند، مردم نیز از آنها یاد می‏گیرند و از کالاهای خارجی کمتر استفاده می‏کنند؛
- اگر کیفیت تولیدات و کالاهای داخلی بهتر شود، یقیناً مردم به سمت خرید کالاهی خارجی نمی‏روند؛

جلوگیری از قاچاق پوشاک

مسئولین محترم در امر مبارزه با قاچاق نهایت سعی خود را انجام می دهند (اما متأسفانه هنوز این غده سرطانی مهار نشده است) ولی به کمک همه جانبه دولت و ملت نیازمند است. قاچاق کالا به تولید داخلی ضرر می زند و موجب فروخته نشدن کالاهای داخلی می شود و به مرور زمان به تعطیلی تولیدی های داخلی منجرّ می شود.
بر اساس آمار رسمی کشور سالانه حدود دو و نیم میلیارد دلار واردات رسمی و غیر رسمی پوشاک به کشور صورت میگیرد که عمده این واردات به قاچاق اختصاص دارد. کارشناسان بر این باورند که اگر واردات از مبادی رسمی با حداقل عوارض و تعرفه انجام شود، واردات به سمت روش های رسمی و قانونی سوق پیدا می کند، اما اگر مقررات سخت گیرانهای وجود داشته باشد، قاچاق افزایش خواهد یافت. [۴۷]
مقام معظم رهبری فرمودند: «یکی دیگر از ارکان (تقویت تولید داخلی)، دستگاه مبارزهی با قاچاق است. این همه مسئلهی مبارزهی با قاچاق را تأکید کردیم؛ دولت های مختلف از سال ها پیش همین طور مرتّب آمدهاند رفتهاند؛ این کار یک کاری است که باید تحقّق پیدا کند و این هم ممکن است؛ نگویند نمی شود، کاملاً {محقق} می شود؛ جلوی قاچاق را به طور قاطع بگیرند. بنده یک وقتی گفتم فقط سرِ مرز دنبال قاچاق نروید؛ امروز میلیاردها دلار در داخل کشور صرف جنس قاچاق می شود. قاچاق را از لب مرز و از پیش از مرز تا داخل مغازه دنبال کنید. این، یک کار بسیار مهم است. کسانی که این کار را بکنند، هم مجاهدت می کنند، هم عبادت می کنند؛ این هم حسنه است». [۴۸]

سوالات فقهی

مسأله: قاچاق هر کالایی مانند پارچه و لباس {چون مخالف قوانین کشور است} حرام می باشد [۴۹] و باید از آن به شدّت پرهیز کرد. مخصوصاً هنگامى که موجب ضرر و زیان جامعه مى شود، و به اقتصاد کشور اسلامى لطمه وارد مى کند، و کمک کردن به قاچاقچیان در امر قاچاق جایز نیست. [۵۰]
سؤال: درآمد حاصل از قاچاق حلال است؟
جواب: درآمد حرام است. [۵۱]
سؤال: گاهی قاچاقچیان برای وارد کردن کالا به برخی از مسئولین و مرزبانان رشوه می دهند، آیا این کار اشکال دارد؟
جواب: گرفتن رشوه در این زمینه گناه مضاعف دارد و بر همگان لازم است امر به معروف و نهى از منکر را فراموش نکنند. [۵۲]

کمک به صادرات

از بازوهای کمک کننده به تولید داخلی، صادر کردن پوشاک به کشورهای همسایه است. دولت باید زمینه این امر مهم را فراهم کند و با کشورهای دیگر رایزنی کنند تا آنها با نهادها و تولیدی های داخلی قرارداد همکاری ببندند به طوری که تولید کنندگان داخلی بتوانند در کشورهای دیگر نمایشگاه هایی برپا کرده و محصولات خود را در آن به فروش برسانند و فرهنگ غنی اسلامی ایرانی کشورمان را به جهانیان معرفی کنند.
به گفته رئیس اتحادیه پوشاک کشور [۵۳] پوشاک اسلامی ایرانی در بازارهای کشورهای عرب جایگاه خوبی دارد و از این فرصت می توان استفاده کرد و پوشاک ایرانی را به کشورهای دیگر نیز صادر کنیم. [۵۴]

برگزاری نمایشگاه های تولیدات داخلی

بر پا کردن نمایشگاه توزیع و عرضه پوشاک و لباس ایرانی از بهترین راه های تبلیغ و ترویج پوشاک حساب می شود و این کار موجب می شود تولید کنندگان داخلی به فکر بهتر کردن محصولات خویش باشند تا بتوانند خود را در نمایشگاه به خوبی نشان دهند و مشتریان خود را پیدا کنند؛ پس سزاوار است دولت در فصول مختلف این نمایشگاه ها را در استان ها و شهر های مختلف برگزار کند تا هم سبب آشنایی مردم با فرهنگ شهرهای مختلف شود و هم مسئولین از نزدیک با مشکلات مردم آن دیار آشنا شده و در صدد بر طرف کردن این مشکلات برآیند.

برگزار نکردن نمایشگاه تولیدات خارجی

یکی از کارهایی که ممکن است به تولید لباس داخلی ضرر بزند برگزاری نمایشگاه های لباس و پوشاک کشورهای خارجی است که موجب می شود مردم به سمت خرید اینگونه از لباس ها بروند که علاوه بر رکود تولید داخلی می تواند به مرور زمان فرهنگ پوشش کشورمان را تهدید کند و نوع لباس و پوشش مردم کشورمان را تغییر دهد؛ پس سزاوار است دولت تا جایی که ممکن است از برگزاری اینگونه نمایشگاه های تولید پوشاک خارجی خودداری کند و بیشتر به فکر محصولات کشورمان باشند.
برخی از اعضای اتحادیه پوشاک [۵۵] می گویند: «وقتی پوشاک داخلی از ابعاد مختلف توان رقابت با پوشاک خارجی را ندارد، نباید اجازه ورود به پوشاک خارجی داده شود» [۵۶] و حتی برای مقابله با این نمایشکاه ها از حضور در آنها خودداری کردند. [۵۷] برخی دیگر نیز معتقدند برگزاری نمایشگاه های لباس خارجی در بعضی از اوقات (مانند نزدیک عید نوروز، اول مهر و ...) ضرر بیشتری به تولید داخلی می زند. [۵۸]

استفتاء

سؤال: به گفته کارشناسان اقتصادی و فعالان صنف پوشاک، برگزاری نمایشگاه های لباس خارجی سبب تعطیلی کارگاه های تولید لباس و رکود اقتصادی می شود، آیا برگزاری چنین نمایشگاه هایی جایز است؟
جواب: اشکال ندارد [۵۹] مگر اینکه مخالف قانون باشد [۶۰] یا به تولید داخلی ضرر بزند که در این صورت برگزاری چنین نمایشگاه هایی جایز نیست. [۶۱]

بالا بردن کیفیت و ارزان کردن قیمت پوشاک داخلی

از مهم ترین چیزهایی که به تولید داخلی کمک می کند این است که مسئولین و تولید کنندگان، محصولات خود را با کیفیت بالا و ارزان قیمت به مشتریان تحویل دهند؛ کلام برخی از مردم این است که لباس های نامناسب و خارجی با کیفیت بالا و قیمت ارزان تری به فروش می رسد مثلا یک چادر خوب و مناسب که پوشش کاملی برای زنان متدین و باحجاب حساب می شود با قیمت بالایی به فروش می رسد اما یک مانتوی بد حجاب با قیمت کمتری فروخته می شود پس اگر برخی از مردم به سراغ پوشاک و لباس های بی حجاب و خارجی می روند زمینه آن را خود مسئولین و تولید کنندگان فراهم می کنند.

خرید پوشاک و محصولات داخلی

بهترین سخنی که می تواند اهمیت خرید پوشاک داخلی را بیان کند سخنان مقام معظم رهبری است که به برخی از انها اشاره می شود:
مقام معظم رهبری فرمودند: «متأسفانه در کشور ما فرهنگِ کاملاً منحرفی از گذشته پایهگذاری شده، که هنوز آثارش از بین نرفته {است} - با این همه تبلیغاتی که ما از اول انقلاب تا امروز داشتیم - و آن، نگاه نیازمندانهی به سمت غرب، بزرگ دیدن غرب و کوچک دیدن خود در مقابل اوست؛ که متأسفانه ریشه کن نشده و وجود دارد؛ این به دلیل نبود خود باوری است. اینکه شما ملاحظه می کنید فلان مارکِ جنس خارجی پول بیشتری طلب می کند، اما طرفدار بیشتری هم در بین یک طبقهای دارد (در حالی که جنس مشابه داخلی گاهی کیفیتش بهتر از آن است) به خاطر همین نگاه است؛ این یک بیماری است، این یک آفت است». [۶۲]
ایشان فرمودند: «مردم در همهی سطوح، {باید} تولید ملّی را ترویج کنند. عزیزان من! وقتی شما به جای جنس خارجی یک جنس داخلی را خرید می کنید، به همین اندازه کار و اشتغال ایجاد کردهاید، {و} هم کارگر ایرانی را وادار کردهاید به اینکه ابتکار خودش را میدان بیاورد. وقتی شما جنس داخلی مصرف می کنید، ثروت ملّی را افزایش دادهاید. نمی گوییم خرید جنس خارجی حرام است، امّا عرض می کنیم خرید جنس داخلی برای مقاوم سازی اقتصاد یک ضرورت است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر می گذارد. باید به این توجّه کرد؛ این نقش همهی مردم است. البتّه در اینجا هم مثل خیلی جاهای دیگر، مسئولیّت مسئولان و مدیران کشور از دیگران بیشتر است؛ بسیاری از زیاده روی ها و ریخت و پاش ها در رفتار مردم، به خاطر نگاه کردن به رفتار آن کسانی است که آنها را (بزرگ ترها) می دانند؛ اگر اسراف در بین سطوح بالا نباشد، در بین مردم هم اسراف کم خواهد شد. بنابراین ترجیح تولید داخلی یکی از کارها است». [۶۳]
ایشان در جای دیگر فرمودند: «مردم محصولات داخلی را مصرف کنند؛ {به} دنبال این نشانه ها نروند. حالا مُد شده است بگویند «بِرَند» است؛ بِرَند چیست! بروید سراغ مصرف تولیدات داخلی. ملّت ایران کالاهایی که مشابه داخلی دارد، با تعصّبِ تمام، خارجیِ آن را مصرف نکنند. این {توصیه} را فقط برای متدیّنین و افرادی که برای حرف ما حجّیّت شرعی قائلند، نمی گویم؛ بلکه برای هرکسی می گویم که به ایران و آیندهی کشور علاقه مند است، به فکر بچّه های خودش است که بنا است فردا در این کشور زندگی کنند. {وقتی} شما مصنوعات خارجی را مصرف می کنید، در واقع به اینکه حجم آن بنگاه خارجی، آن کارگر خارجی، آن سرمایه دار خارجی، مدام بیشتر بشود و تولید داخلی ضربه بخورد، شکست بخورد؛ کمک می کنید». [۶۴]

حمایت علما و فقها از تولید داخلی

در ایران همیشه مردم به تبعیت از مرجعیت و رهبری بزرگان شیعه با دشمنان مبارزه کرده و آنها را از کشور خارج کرده اند. در تحریم تنباکو توسط آیت الله میرزای شیرازی مردم مومن از ایشان حمایت کرده و دشمنان را از تسلط بر این کشور نا امید کردند. «یکی از نتایج مهم جنبش تنباکو، تقویت این فکر بود که جهت رفع وابستگی به بیگانگان، لازم است وسایل مورد نیاز جامعه ایران، در داخل کشور تولید شود. در همین راستا شرکت های اقتصادی و تولیدی پا به عرصه گذاردند. یکی از بزرگترین آنها شرکت اسلامیه در اصفهان بود. این شرکت با هدف تأمین منسوجات مورد نیاز مردم مسلمان ایران، با تلاش و حمایت علمای اصفهان به ویژه حاج آقا نور الله و آقا نجفی اصفهانی، در سال 1316، تأسیس شد و به تدریج شعبه هایی در برخی شهرهای دیگر و حتی خارج از کشور مانند (لندن، کلکته، بمبئی، مصر، اسلامبول، بغداد، مسکو و ...) ایجاد شد. در آن دوران، اساس تجارت ایران، بر دلالی اجناس فرنگی قرار داشت. به گفته حاج آقا نورالله، «بازرگانان ایرانی، به عمله های خارجی تبدیل شده بودند»؛ و بدین ترتیب شکوه و جلال اروپایی ها، از طریق کالاهایشان در ایران جلوه گری می کرد». [۶۵]
روزنامه حبل المتین از دامنه نفوذ شرکت اسلامیه در مدارس {داخلی} اینگونه خبر می دهد: «لباسی که مدرسه به شاگردان می دهد عبارت است از سالی دو لباده زمستانی و تابستانی و عمامه و یک کلاه و زیر عمامه و دو جفت پا افزار. و تمام اجناس باید ساخت داخل ایران باشد. لباده هایی که به شاگردان داده می شود، همه از شرکت اسلامیه هستند. این لباس را شاگردانی دوخته اند که در مدرسه، خیاطی آموخته اند و عمامه هم دوخت اصفهان است. اگر مدرسه بیشتر توانایی پیدا کند، پیراهن و شلوار هم برای شاگردان دوخته می شود». [۶۶]
علما و مراجع شیعه نیز از این اقدام وطن دوستان اصفهانی، حمایت کردند. برخی از مراجع تقلید مانند (آیت الله محمد کاظم خراسانی معروف به آخوند خراسانی؛ آیت الله سید محمد کاظم یزدی؛ آیت الله ملا عبدالله مازندرانی؛ آیت الله فتح الله شریعت اصفهانی معروف به شریعت مدار؛ آیت الله حسین نجل حاجی میرزا خلیل؛ آیت الله محمد حسین نوری معروف به محدث نوری) از شهر نجف، پیام هایی مبنی بر حمایت از شرکت اسلامیه صادر کردند و همگان را دعوت به حمایت از این حرکت ملی نمودند. در راس این حرکت در اصفهان نیز، آیت الله محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی اصفهانی حضور داشت. این اتحاد عمل به واسطه رهبری ایشان شکل گرفت. [۶۷]

تحریم لباس های نامناسب خارجی

امیر کبیر در نظر داشت با استفاده از صنایع کشور دست استعمارگران را کوتاه نماید. امیرکبیر معتقد بود ملت از نظر اقتصادی باید به وظیفه وجدانی خود عمل نموده و عموماً از البسه وطنی استفاده نمایند. وی برای توسعه و تکمیل صنایع دستی تلاش فراوانی کرده بود. قبل از امیر کبیر، لباس سربازها را از ماهوت انگلیسی تهیه میکردند ولی او برای رشد و توسعه صنایع داخلی، فرمان تهیه لباس نظامیان از شال چوخای پشمین مازندرانی را صادر نمود. او تأکید کرده بود شال های دستی کرمانی خوب بافته شود و با شال های کشمیری رقابت کند. در این زمان پارچه های وطنی رواج بسیار یافت و به تشویق دولت، تولید آن افزایش پیدا کرد. پس از آن سفارش شد سالی پنجاه هزار دست لباس سربازی از قماش وطنی آماده سازند. [۶۸]
چقدر زیباست مسئولین کشور از کار انقلابی حاج آقا نور الله، آیت الله آقا نجفی و امیرکبیر الگوگیری کرده و از خرید و واردات لباس های خارجی تا جایی که ممکن است جلوگیری کنند و کیفیت لباس های داخلی را بالا ببرند و مردم را به خرید و استفاده از آنها تشویق کنند.

تبلیغ و ترویج صدا و سیما

صدا و سیما از مهم ترین ابزاری است که می تواند با تبلیغات و برنامه های مفید به تولید پوشاک داخلی کمک کند و آن را در راه پیشرفت یاری نماید.
بازیگران و مجریان تلویزیون می توانند با پوشیدن لباس های مناسب ایرانی در تبلیغ و ترویج فرهنگ استفاده از پوشاک داخلی سهم بسزایی را ایفا کرده و مردم را با عمل خویش به سمت استفاده از تولیدات داخلی تشویق کنند. با این پتانسیل و نیروی قوی که در رسانه تلویزیون و سینما برای ترویج لباس های مناسب اسلامی ایرانی وجود دارد؛ متأسفانه برخی از بازیگران زن و مرد با پوشیدن لباس های نامناسب، سبک زندگی و پوشش غربی را تبلیغ می کنند؛ مثلا از لباس های تنگ، بدن نما و نازک استفاده می کنند یا مانتوهایی را می پوشند که دارای رنگ و طرح محرک و و زننده هستند یا از لباس ها و مانتوهای آستین کوتاه به همراه ساق دست استفاده می کنند در حالی که حجم دست آنها کاملا معلوم و تحریک کننده است.

استفتاء

سؤال: برخی از بازیگران سینما و مجریان تلویزیون، لباس هایی را می پوشند که موجب ترویج یک نوع خاص از لباس یا مدگرایی در جامعه می شود. آیا این کار جایز است؟
جواب: اگر پوشیدن این لباس ها ترویج پوشش های غربی و مدگرایی شود جایز نیست. [۶۹]

قوانین مربوط به صدا و سیما

قانون کشورمان در راستای حمایت و تیلیغ پوشاک ایرانی برای صدا و سیما وظایفی را معرفی کرده است که باید اجرا شوند که به آنها اشاره می شود:
• ترویج الگوهای مناسب پوشش منطبق با ارزشهای فرهنگی، اسلامی و ملی در فیلم ها، سریال ها، مستند ها، نماهنگ ها، پویانمایی ها، گزارش ها و گفتگوها. [۷۰]
• تهیه و پخش برنامههای تلویزیونی در جهت معرفی و ترویج نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی و بومی مناطق مختلف کشور و نیز مدل های لباس ایرانیان در ادوار مختلف تاریخی. [۷۱]
• انعکاس جشنواره ها و نمایشگاه های مد و لباس اسلامی و ملی و معرفی طرح های ارایه شده و طراحان موفق در برنامه های سیما. [۷۲]
• پرهیز از ترویج الگوهای غربی پوشش در پخش برنامه های سیما. [۷۳]
• اطلاع رسانی درباره جریان های منحرف و مهاجم مد و الگوهای غربی پوشش در قالب برنامه های جذاب تلویزیونی همراه با ارایه الگوهای بدیل و برتر اسلامی ایرانی. [۷۴]
• توجه ویژه به ساخت برنامه های پویانمایی برای کودکان به منظور جلب توجه آنها به لباس های اسلامی ایرانی با استفاده از نمادهای محبوب عروسکی. [۷۵]
• ترویج و تبلیغ الگوهای لباس منطبق با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی (مطابق با شاخص های تعیین شده در کارگروه) به وسیله مجریان تلویزیون. [۷۶]

لباس ملی از نظر رهبری

مقام معظم رهبری فرمودند: «بنده زمان ریاست جمهوری در شورای عالی انقلاب فرهنگی قضیهی طرح لباس ملی را مطرح کردم و گفتم بیایید یک لباس ملی درست کنیم؛ بالاخره لباس ملی ما این کت و شلوار نیست. البته من با کت و شلوار مخالف نیستم؛ خود من هم گاهی اوقات در ارتفاعات یا جاهای دیگر ممکن است کاپشن هم بپوشم؛ ایرادی هم ندارد؛ اما بالاخره این لباس ملی ما نیست.
عرب ها، هندی ها، اندونزیایی ها، آفریقایی ها و کشورهای گوناگون شرقی لباس های ملی خودشان را دارند و در مجامع جهانی هرکس لباس ملی خود را دارد؛ افتخار هم می کنند. من و شما که ایرانی هستیم، لباسمان چیست؟ شما نمیدانید لباس ما چیست. البته من نمیگویم طرح این لباس حتماً باید برگردد به لباس پانصد سال قبل؛ ابداً. من می گویم بنشینید برای خودتان یک لباس طراحی کنید. من می خواهم بگویم اگر شما موی سرتان را می خواهید آرایش کنید، اگر می خواهید لباس بپوشید، اگر می خواهید سبک راه رفتن را تغییر دهید، بکنید؛ اما خودتان انجام دهید؛ از دیگران یاد نگیرید.
در کشورهای غربی و بیشتر از همه در آمریکا، حدود سه چهار دهه پیش یک مشت جوان بر اثر واخوردگی از شرایط اجتماعی، دچار حرکت هایی شدند، که البته تا امروز هم ادامه دارد. در زمان ما مظهر این افراد، بیتل ها بودند که با آرایش عجیب و غریب و با نوعی موسیقی شبیه موسیقی پاپ- که الآن در دنیا معمول است- ظاهر می شدند. بنده بعد از انقلاب به الجزائر رفتم و در خیابان دیدم پسر جوانی نصف موی سرش را تراشیده و نصف دیگر را باقی گذاشته است. هر چه نگاه کردم، دیدم این آرایش، هیچ زیبایی ندارد. مشخص بود او از کسانی تقلید کرده است. در الجزائر، فشار صنعتی و فشار ابزار تولید و تکنیک بر زندگی مردم اصلًا آن قدر نیست که یک جوان، احساساتی را پیدا کند که در امریکا یا انگلیس یا در جای دیگر پیدا می کرد؛ اما چون دیده بود آنها انجام دادهاند، او هم انجام می داد. بنده با این چیزها مخالفم و دوست ندارم جوان ما اینطوری حرکت کند و دختر و پسرِ ما دائم چشمشان به آنها باشد. [۷۷]

قانون ساماندهی مد و لباس

در این قسمت برای آگاهی بیشتر افرادی که با لباس و پوشاک در ارتباط هستند و خوانندگان محترم، قوانین مربوط به لباس و وظایف ارگان ها و نهادهای مربوط را ذکر می کنیم تا با اطلاع بیشتر در این عرصه فعالیت داشته باشند.

وظایف وزارت ارشاد و بازرگانی

• وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی جهت تبادل فرهنگی ملل مسلمان، موزه، نمایشگاه و جشنواره های ملی، منطقهای و بین المللی با محوریت معرفی نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی - اسلامی برگزار نماید. [۷۸]
• طرح ها و الگوهای تولید شده پارچه و لباس مبتنی بر نمادهای ایرانی-اسلامی مشمول حمایت قانونی حقوق مؤلفان و مصنفان و کانون ثبت اختراعات و مالکیت صنعتی خواهد بود. [۷۹]
• وزارت بازرگانی مکلف است برای دسترسی عمومی و حمایت از تولید و فروش پارچه ها و پوشاک منطبق با الگوهای ایرانی - اسلامی، نمایشگاه های عرضه فصلی مد لباس و پوشاک برگزار نماید. [۸۰]
• کلیه دستگاه های دولتی مکلفند از بودجه سنواتی ردیف های خدماتی رفاهی خود، جهت تشویق تقاضای پارچه و لباس منطبق با الگوهای ایرانی- اسلامی تسهیلات خرید پارچه و لباس های مذکور را در اختیار کارکنان خود قرار دهند. [۸۱]
• اِعمال تمهیدات لازم در جهت ترویج و تبلیغ نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی ـ اسلامی و بومی مناطق مختلف کشور و نمادها و الگوهای مصوب کارگروه در سینما، تئاتر، مطبوعات، کتاب، موسیقی، هنرهای نمایشی و دیگر فعالیتهای فرهنگی. [۸۲]

وظایف آموزش و پرورش

• آشنا نمودن دانش آموزان با شیوه ها و مظاهر تهاجم فرهنگی غرب به ویژه در زمینه اشاعه و القای الگوهای رفتاری و ترویج مدگرایی کاذب در پوشش و آرایش. [۸۳]
• معرفی نمادها و الگوهای فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در زمینه پوشش، لباس و سایر آرایه های مکمل از طریق تصاویر کتب درسی. [۸۴]
• فراهم کردن زمینه طراحی های متنوع برای لباس دانش آموزان، معلمان و کارکنان مدارس با توجه به اقتضائات جنسیتی، سنی و منطقه ای، از طرق مختلف از جمله برگزاری جشنواره سالیانه لباس مدارس و حمایت از طرح های برگزیده برخوردار از شاخصه های زیبایی و حجاب که بتواند پاسخ مناسبی برای نیازهای روحی و روانی آنها باشد. [۸۵]
• سفارش لباس فرم مخصوص دانش آموزان ممتاز، برگزیدگان المپیادها و شرکت کنندگان در جشنواره های علمی و فرهنگی به طراحان برجسته لباس اسلامی و تولید کنندگان و بر اساس الگوها و نمادهای ایرانی ـ اسلامی و برخوردار از پارچه و دوخت با کیفیت بالا و اعطای این لباس ها به این دانش آموزان در قالب جوایز فرهنگی برای استفاده در مراسم و مناسبتها. [۸۶]

وظایف بازرگانی

• حمایت عملی از طراحان و تولید کنندگان پوشاک اسلامی که محصولات آنها ضمن انطباق با موازین شرعی پوشش از کیفیت، زیبایی، جذابیت و تنوع برخوردار باشد. [۸۷]
• شناسایی تولید کنندگان و فروشندگان موفق در زمینه تولید و عرضه لباس های مناسب اسلامی و اعطای تسهیلات به آنها و رفع مشکلات ایشان و تسهیل شرایط صادرات برای محصولات آنها. [۸۸]
• حمایت از طراحان موفق لباس های اسلامی در امور صنفی جهت رساندن مدل های طراحی شده به تولید انبوه. [۸۹]
• نظـارت مستمر و مؤثر و اعـمال کنتـرل های لازم بر صنـوف تولید کننده و عرضه کننده لباس. [۹۰]
• توسعه «طرح جلوه های حجاب» با تنوع بخشی به مدل های اسلامی و جامعیت محصولات عرضه شده برای پوشش کامل بانوی مسلمان ایرانی (از قبیل روسری بلند و جوراب مناسب). [۹۱]

وزارت صنایع و معادن

• فراهم کردن امکان ارتباط مؤثر طراحان پارچه و لباس های اسلامی با کارخانجات نساجی و تولید کنندگان لباس. [۹۲]
• حمایت از کارخانجات و تولید کنندگان لباس های منطبق با الگوهای ایرانی اسلامی به خصوص چادر با کیفیت. [۹۳]
• حمایت از متقاضیان تأسیس واحدهای تولید صنعتی لباس و پارچه به ویژه پارچه چادری. [۹۴]

فصل چهارم: فروش لباس مردانه

بیشتر مسائلی که درباره فروش لباس زنانه ذکر شد در فروش لباس مردانه هم مطرح می شود و فروشندگان محترم باید با توجه به نکاتی که در آنجا گفته شد خود را از آسیب ها و گناهان این شغل حفظ کنند و از هر کاری که زمینه فساد خود و جامعه را فراهم می کند خودداری کنند.

فروش لباس مردانه توسط زنان

سزاوار است زنان در مغازه ها و فروشگاه هایی که لباس های مردانه می فروشند مشغول به کار نشوند زیرا از یک طرف ارتباط دائمی زنان با مردان زمینه فساد و گناه بین آنها را فراهم می کند و از سوی دیگر دیدن پوشاک مردانه مخصوصاً لباس های زیر ممکن است زنان را تحریک کرده و آنها را به انحرافات و گناهان بکشاند.

احکام فقهی

سؤال: آیا فروش لباس مردانه و لباس زیر مردان توسط زن جایز است؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد جایز نیست [۹۵] ولی اگر مفسده هم نداشته باشد بهتر است ترک شود. [۹۶]
مسأله: نگاه کردن زنان به بدن مردان نامحرم (به استثنای وجه و کفّین و مقداری که معمولاً نمی ‏پوشانند) حرام است (چه با قصد لذت باشد یا نباشد). [۹۷]
مسأله: دیدن موی سر و صورت، دست ها تا مچ، پا تا قوزک و گردن مردان نامحرم برای زنان اشکال ندارد، به شرط آن که به قصد لذت و ریبه نباشد. [۹۸]

خرید لباس مردانه توسط زنان

برخی از زنان برای شوهران و پسران خود از لباس فروشی های مردانه لباس زیر خریداری می کنند. سزاوار است مردان و پسران، خودشان این کار را انجام دهند و آن را به مادر یا خواهرشان واگذار نکنند.
سؤال: برخی از زنان برای پسران و شوهران خود از لباس فروشی های مردانه لباس زیر خریداری می کنند، آیا این کار جایز است؟
جواب: اشکال ندارد مگر اینکه مفسده داشته باشد که در اینصورت جایز نیست. [۹۹]

خرید و فروش کروات و پاپیون

سؤال: آیا خرید و فروش کروات و پاپیون جایز است؟
جواب: اشکال ندارد [۱۰۰] مگر خلاف قانون باشد [۱۰۱] یا فرهنگ غربی ترویج شود. [۱۰۲]

فروش لباس حریر و ابریشم

سؤال: آیا فروش لباس حریر و ابریشم خالص به مردان (مخصوصاً دامادها) جایز است؟ آیا درآمد به دست آمده حلال است؟
جواب: فروش جایز نیست و درآمد به دست آمده حرام است. [۱۰۳]

فصل پنجم: فروش لباس زنانه

پانویس

  1. . ر.ک: دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 14، ص 5572.
  2. . خصال، ج‏1، ص 92، ح 33.
  3. . توضیح المسائل، آیت الله شبیرى زنجانی، ص 8، م 7.
  4. . مصادف با شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها.
  5. . ر.ک: مجله «رشد؛ آموزش معارف اسلامی»، مقاله «پوشش و لباس؛ نظری به دیدگاه اسلامی»، سیده مینا هاشمی، دوره نوزدهم، ش4، تابستان 1386.
  6. . سنن أبى داوود، ج 2، ص 251، ح 4016، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.
  7. . تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان)، ج‏1، ص 374، ح 2.
  8. . تفسیر القمی، ج‏2، ص 162.
  9. . مسند أحمد، ج 1، ص 591، ح 2493، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.
  10. . www. mardomsalari.com، مقاله «جیب خالی پز عالی»، سارا دماوندان، 13/4/1389، با کمی تغییرات.
  11. . زمان تولد حضرت ادریس علیه السلام 830 سال بعد از هبوط حضرت آدم به زمین می باشد.( www.wikifeqh.ir، مقاله «اسامی پیامبران»)
  12. . کافی، ج‏3، ص 494، ح 1.
  13. . اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران: www.itema.ir.
  14. . مانند آرم جمهوری اسلامی ایران و ... .
  15. . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 13/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23391)، 20/8/1394.
  16. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 13/8/1394.
    آیت الله شبیری زنجانی: بنابر احتیاط با بدن بدون وضو تماس نداشته باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر،کد استفتاء: 23391، 20/8/1394)
  17. . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 237، س 832؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
  18. . الرَّاضِی بِفِعْلِ قَوْمٍ کَالدَّاخِلِ فِیهِ مَعَهُمْ وَ عَلَى کُلِّ دَاخِلٍ فِی بَاطِلٍ إِثْمَانِ إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِثْمُ الرِّضَى بِهِ.(نهج البلاغه، صبحی صالح، کلمات قصار، ح 154)
  19. . جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1732؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
  20. . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 534، س 1758؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
  21. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23577)، آیت الله نوری همدانی، 19/8/1394.
    آیت الله مکارم: اگر این لباس ها جنبه مشترک دارد یعنی هم در منزل برای همسر استفاده می شود و هم در غیر منزل؛ تولید آن جایز است و مسئولیت آن بر عهده کسی است که از آنها سوء استفاده می کند.(استفتائات جدید، ج1، ص 534، س 1758)
    آیت الله صافی گلپایگانی: صرف علم داشتن ضرری ندارد مگر اینکه تولید یا دوختن برای استفاده حرام باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 21/8/1394)
    آیت الله خامنه ای: تولید هر لباسی (مانند جوراب نازک) که پوشیدن آن در مقابل نامحرم حرام است اگر به قصد این باشد که زنان خریدار از آنها در برابر نامحرم استفاده کنند، حرام است.( farsi.khamenei.ir، رساله آموزشی، ج 2، پوشش و نگاه کردن)
  22. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23181)؛ آیت الله نوری همدانی، 6/8/1394.
    آیت الله مکارم: اشکال ندارد ولی مسئولیت آن به عهده کسانی است که از آن سوء استفاده می کند.(استفتاء پیامکی از دفتر، 6/8/1394)
  23. . استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
  24. . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج3، ص 151، س 454؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1733؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.
  25. . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.
  26. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23730)، آیت الله سیستانی، 23/8/1394؛ آیت الله خامنه ای، 24/8/1394.
  27. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله مکارم، 23/8/1394؛آیت الله نوری همدانی، 24/8/1394؛ آیت الله صافی گلپایگانی، 25/8/1394.
  28. . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل؛ آیت الله سبحانی: tohid.ir، احکام شرعی، زینت و پوشش؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 10/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23302)، 11/8/1394.
  29. . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل.
    آیت الله صافی گلپایگانی: اشکال ندارد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 10/8/1394)
  30. . farsi.khamenei.ir، بیانات در دیدار فعالان بخشهای اقتصادی کشور، 26/5/1390.
  31. . ر.ک: www.farsnews.com، مقاله «حاج آقا نور الله؛ مبتکر اقتصاد مقاومتی»؛ 4/1/1393.
  32. . مخفف «شناسه یکپارچه مد ایران».
  33. . ر.ک: بنیاد ملی مد و لباس اسلامی ایرانی: www.iranmode.com.
  34. . همان.
  35. . farsi.khamenei.ir، بیانات در دیدار جمعى از کارگران سراسر کشور، 9/2/1394، با کمی تغییرات.
  36. . همان، لباس ملی، 17/4/1383.
  37. . farsi.khamenei.ir، بیانات در دیدار فعالان بخش های اقتصادی کشور، 26/5/1390.
  38. . www.leader.ir.
  39. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 5/12/1394؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
  40. . أجوبة الاستفتائات، آیت الله خامنه ای، ص 306، س 1373.
  41. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، 5/12/1394.
  42. . أجوبة الاستفتائات، آیت الله خامنه ای، ص 306، س 1373.
  43. . آیت الله خامنه ای: www.leader.ir.
  44. . آیت الله صافی گلپایگانی: www.saafi.org؛ استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 13/10/1394.
    آیت الله نوری همدانی: در این موارد باید به مقتضای نظر ولی امر مسلمین عمل شود.(استفتاء پیامکی از دفتر، 13/10/1394)
    آیت الله شبیری زنجانی: فی نفسه جایز است.(استفتاء پیامکی از دفتر، کد استفتاء: 25558، 13/10/1394)
  45. . آیت الله صافی گلپایگانی: www.saafi.org.
  46. . آیت الله خامنه ای: www.leader.ir.
  47. . www.jahannews.com، مقاله «آب کردن برندهای خارجی در بازار با تخفیف های باور نکردنی»، 28/6/1394.
  48. . farsi.khamenei.ir، بیانات در دیدار جمعى از کارگران سراسر کشور، 9/2/1394.
  49. . آیت الله سیستانی: www.sistani.org؛ استفتائات، امام خمینى، ج 2، ص 45، س 126؛ استفتائات جدید، آیت الله تبریزى، ج2، ص 244، س 1089؛ جامع المسائل، آیت الله فاضل، ج1، ص 268، س 1079؛ أجوبة الاستفتائات، آیت الله خامنه ای، ص 485، س 1982؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 123، س 1575؛ استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج3، ص 620، س 1779.
    آیت الله بهجت: چون قاچاق موجب قرار گرفتن در معرض خطر و ضرر است، خرید و فروش آن تکلیفاً جایز نیست، اگر چه وضعاً صحیح است.(استفتائات، ج3، ص 219، س 4078)
  50. . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج3، ص 620، س 1779.
  51. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، 9/12/1394.
    آیت الله مکارم: بنابر احتیاط واجب اشکال دارد.(www. makarem.ir)
  52. . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج 3، ص 620، س 1779.
  53. : ابوالقاسم شیرازی.
  54. . اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران: www.itema.ir.
  55. . مونا طاهری.
  56. . www.hamshahrionline.ir، مقاله «هزینه نابسامانی بازار پوشاک بر دوش مصرفکنندگان»، علی ابراهیمی.
  57. . همان.
  58. . همان.
  59. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، 22/9/1394.
  60. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 24671)، 18/9/1394.
  61. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 22/9/1394.
  62. . farsi.khamenei.ir، بیانات در دیدار معلمان و اساتید دانشگاههای خراسان شمالی، 20/7/1391، با کمی تغییرات.
  63. . همان، بیانات در حرم مطهر رضوی، 1/1/1393، با کمی تغییرات.
  64. . همان، بیانات در دیدار مردم آذربایجان، 29/11/1393، با کمی تغییرات.
  65. . www.farsnews.com، مقاله «حاج آقا نور الله؛ مبتکر اقتصاد مقاومتی»؛ 4/1/1393.
  66. . همان.
  67. . همان.
  68. . www. dowran.ir، ماهنامه دوران، مقاله «سندی درباره استفاده از لباسهای ایرانی»، اکرم جانی، ش 46، شهریور 1388، با کمی تغییرات.
  69. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله مکارم، آیت الله نوری همدانی، 1/10/1394؛ آیت الله خامنه ای، 6/10/1394.
    آیت الله صافی گلپایگانی: به طور کلی تشبه به کفار جایز نیست.(استفتاء پیامکی از دفتر، 3/10/1394)
    آیت الله شبیری زنجانی: باید از پوشیدن لباس هایی که موجب تحریک شهوت می شود یا بعضی از قسمت های بدن که پوشاندن آنها واجب است را نمی پوشاند؛ اجتناب شود و شایسته است از پوشیدن لباس هایی که فرهنک غربی را تبلیغ می کند و منافی با آموزه های دینی است پرهیز شود.(استفتاء پیامکی از دفتر؛ کد استفتاء: 25182؛ 3/10/1394)
  70. . www. rc.majlis.ir، آیین نامه اجرایی قانون ساماندهی مد و لباس، ماده 7، ه، 1، مصوب 9/4/1387.
  71. . همان، ه، 2.
  72. . همان، ه، 3.
  73. . همان، ه، 4.
  74. . همان، ه، 5.
  75. . همان، ه، 6.
  76. . همان، ه، 8.
  77. . www. farsi.khamenei.ir، بیانات، موضوعی، لباس ملی، 17/4/1383، با کمی تغییرات.
  78. . www. rc.majlis.ir، قانون ساماندهی مد و لباس، ماده 3، مصوب 20/10/1385.
  79. . همان، ماده 4.
  80. . همان، ماده 5.
  81. . همان.
  82. . www. rc.majlis.ir، آیین نامه اجرایی قانون ساماندهی مد و لباس، ماده 7، الف، 6، مصوب 9/4/1387.
  83. . همان، ب، 2.
  84. . همان، ب، 3.
  85. . همان، ب، 4.
  86. . همان، ب، 5.
  87. . همان، ج، 2.
  88. . همان، ج، 4.
  89. . همان، ج، 5.
  90. . همان، ج، 6.
  91. . همان، ج، 9.
  92. . همان، د، 1.
  93. . همان، د، 2.
  94. . همان، د، 3.
  95. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله مکارم، آیت الله نوری همدانی، 11/8/1394.
    آیت الله شبیری زنجانی: فی نفسه جایز است؛ البته نحوه فروش آن نباید مفسده داشته باشد(استفتاء پیامکی از دفتر؛ کد استفتاء: 23333؛ 11/8/1394)
    آیت الله صافی گلپایگانی: اگر قصد لذت نداشته باشد، اشکال ندارد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 12/8/1394)
  96. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 11/8/1394.
  97. : احکام روابط زن و مرد، ص68؛ با استفاده از جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 172، س 1713.
  98. : همان، ص69؛ همان؛ توضیح المسائل، آیت الله مکارم، ص 401، م 2080.
  99. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله سیستانی، آیت الله مکارم، آیت الله نوری همدانی، 28/10/1394؛ آیت الله خامنه ای، 29/10/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 26138)، 30/10/1394؛ آیت الله صافی گلپایگانی، 3/11/1394.
  100. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 24548)، آیت الله سیستانی، 14/9/1394.
    آیت الله مکارم: با توجه به اینکه در حال حاضر در کشور ما این امر به عنوان شعار بیگانگان و همبستگی به آنها محسوب می شود، از آن اجتناب شود.(استفتاء پیامکی از دفتر، 14/9/1394)
    آیت الله نوری همدانی: جایز نیست.(استفتاء پیامکی از دفتر، 14/9/1394)
  101. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 24548)، 14/9/1394.
  102. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله خامنه ای، 16/9/1394.
    آیت الله وحید خراسانی: اگر شعار غیر مسلمین حساب شود جایز نیست.( wahidkhorasani.com، احکام شرعی، سوالات شرعی، احکام کسب های حرام و بعضی گناهان، س 456)
  103. . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 26295)؛ آیت الله نوری همدانی، آیت الله سیستانی، 3/11/1394؛ آیت الله خامنه ای؛ آیت الله مکارم، 5/11/1394.
    آیت الله صافی گلپایگانی: احتیاط در ترک کردن است.(استفتاء پیامکی از دفتر، 5/11/1394)