فرهنگ مصادیق:احکام استحاضه - بیتوته
مقدمه
مسأله ۱: یکی از خونهایی که از زن خارج میشود، خون « استحاضه » است. و زن را در این هنگام « مُستحاضه » میگویند.
مسأله۲: خون استحاضه در بیشتر اوقات زردرنگ و سرد است، بدون فشار و سوزش بیرون میآید و غلیظ نیست، ولی ممکن است گاهی سیاه یا سرخ، گرم و غلیظ باشد و با فشار و سوزش بیرون آید.
مسأله ۳: استحاضه سه قسم است: قلیله، متوسّطه و کثیره.
۱ - استحاضه قلیله: یعنی خون فقط روی پنبهای را که زن داخل فرج مینماید، آلوده کند و در آن فرو نرود.
۲ - استحاضه متوسطه: خون در پنبه فرو رود، اگرچه در یک گوشه آن باشد، ولی از پنبه به دستمالی که معمولا زنها برای جلوگیری از ریزش خون میبندند، نرسد.
۳ - استحاضه کثیره: خون، در پنبه فرو رود و به دستمال نیز برسد.
احکام استحاضه
مسأله ۴: در « استحاضه قلیله » زن باید برای هر نماز، یک وضو بگیرد، پنبه را عوض کند و ظاهر فرج را اگر خون به آن رسیده باشد، آب بکشد.
مسأله ۵: در « استحاضه متوسطه » زن باید هر روز برای نماز صبح غسل کند و برای نمازهای دیگر، کارهای استحاضه قلیله را که در مسأله پیش گفته شد، انجام دهد. و اگر عمداً یا از روی فراموشی، برای نماز صبح غسل نکند، باید برای نماز ظهر و عصر، غسل کند و اگر برای نماز ظهر و عصر غسل نکند، باید پیش از نماز مغرب و عشا غسل نماید، چه آنکه خون بیاید یا قطع شده باشد.
مسأله ۶ : در « استحاضه کثیره » علاوه بر کارهای استحاضه متوسطه که در مسأله پیش گفته شد ( غسل نماز صبح، وضو، تغییر پنبه و آب کشیدن روی فرج ) باید برای هر نماز دستمالی را که روی پنبه میگذارد عوض کند یا آب بکشد و یک غسل، برای نماز ظهر و عصر و یکی برای نماز مغرب و عشا، بجا آورد و بین نماز ظهر و عصر، فاصله نیندازد و اگر فاصله بیفتد باید برای نماز عصر، دوباره غسل کند و نیز اگر بین نماز مغرب و عشا، فاصله افتاد باید برای نماز عشا دوباره غسل نماید.
مسأله ۷: اگر خون استحاضه، پیش از وقت نماز بیاید، چنانچه زن برای آن خون، وضو و غسل بجا نیاورده باشد، باید در موقع نماز، وضو و غسل را بجا آورد.
مسأله ۸: مستحاضه متوسطه و کثیره که باید هم وضو بگیرد و هم غسل کند، هر کدام را اوّل بجا آورد صحیح است.
مسأله ۹: اگر استحاضه قلیله، بعد از نماز صبح متوسطه شود، احتیاط استحبابی است که برای نماز ظهر و عصر، غسل کند. و همچنین اگر بعد از نماز ظهر و عصر متوسطه شود، احوط استحبابی است که برای نماز مغرب و عشا غسل نماید.
مسأله ۱۰: اگر استحاضه قلیله یا متوسطه، بعد از نماز صبح کثیره شود، باید برای نماز ظهر و عصر، یک غسل و برای نماز مغرب و عشا، غسل دیگری بجا آورد و اگر بعد از نماز ظهر و عصر، کثیره شود باید برای نماز مغرب و عشا، غسل نماید.
مسأله ۱۱: مستحاضه کثیره یا متوسطه، اگر پیش از داخل شدن وقت نماز صبح، برای نماز صبح غسل کند، غسل او باطل است ولی اگر نزدیک به اذان صبح، برای نماز شب غسل کند و نماز شب را بخواند و همین که وقت داخل شد، فوراً نماز صبح را بخواند اشکال ندارد.
مسأله ۱۲: زن مستحاضه برای هر نمازی، چه واجب باشد و چه مستحب، باید وضو بگیرد و نیز اگر بخواهد نمازی را که خوانده، احتیاطاً دوباره بخواند یا بخواهد نمازی را که تنها خوانده است، دوباره با جماعت بخواند، باید تمام کارهایی را که برای استحاضه گفته شد انجام دهد. ولی برای خواندن نماز احتیاط، سجده فراموش شده، تشهّد فراموش شده و سجده سهو، اگر آنها را بعد از نماز فوراً بجا آورد، لازم نیست، کارهای استحاضه را انجام دهد.
مسأله ۱۳: زن مستحاضه بعد از آنکه خونش قطع شد، فقط برای نماز اوّلی که میخواند باید کارهای استحاضه را انجام دهد و برای نمازهای بعد لازم نیست.
مسأله ۱۴: اگر زن نداند استحاضه او چه قسم است، موقعی که میخواهد نماز بخواند، باید مقداری پنبه داخل فرج نماید و کمی صبر کند و بیرون آورد و پس از آنکه فهمید، استحاضه او کدام قسم است کارهایی را که برای آن دستور داده شده انجام دهد، ولی اگر بداند تا وقتی که میخواهد نماز بخواند استحاضه او تغییر نمیکند، پیش از داخل شدن وقت نیز میتواند خود را بررسی نماید.
مسأله ۱۵: زن مستحاضه، اگر پیش از آنکه خود را بررسی کند، مشغول نماز شود، چنانچه قصد قربت داشته و به وظیفه خود عمل کرده، مثلا استحاضه اش قلیله بوده و به وظیفه استحاضه قلیله عمل نموده، نماز او صحیح است و اگر قصد قربت نداشته، یا عمل او طبق وظیفه اش نبوده، مانند آنکه استحاضه او متوسّطه بوده و به وظیفه قلیله رفتار کرده، نماز او باطل است.
مسأله ۱۶: زن مستحاضه، اگر نتواند خود را بررسی نماید، باید به آنچه یقیناً وظیفه اوست عمل کند، مثلا اگر نمیداند استحاضه او قلیله است یا متوسطه، باید کارهای استحاضه قلیله را انجام دهد و اگر نمیداند متوسطه است یا کثیره، باید کارهای استحاضه متوسطه را انجام دهد، ولی اگر بداند سابقاً کدام یک از آن سه قسم بوده، باید به وظیفه قبل رفتار نماید.
مسأله ۱۷: اگر خون استحاضه، در باطن باشد و بیرون نیاید، وضو و غسل باطل نمیشود، امّا اگر بیرون بیاید هر چند کم باشد، وضو و غسل را باطل میکند.
مسأله ۱۸: زن مستحاضه، اگر بعد از نماز خود را بررسی کند و خون نبیند اگرچه بداند دوباره خون میآید، با وضویی که دارد میتواند فوراً نماز بخواند.
مسأله ۱۹: زن مستحاضه، اگر بداند از وقتی که مشغول وضو یا غسل شده، خونی از او بیرون نیامده، میتواند خواندن نماز را تا هنگامی که پاک است، تأخیر بیندازد.
مسأله ۲۰: اگر مستحاضه بداند پیش از گذشتن وقت نماز، به کلّی پاک میشود، یا به اندازه خواندن نماز، خون بند میآید بنابر احتیاط واجب، باید صبر کند و نماز را در وقتی که پاک است بخواند.
مسأله ۲۱: اگر بعد از وضو و غسل، خون در ظاهر قطع شود و مستحاضه بداند که اگر نماز را تأخیر بیندازد، به مقداری که وضو، غسل و نماز را بجا آورد، به کلّی پاک میشود بنابر احتیاط واجب، نماز را تأخیر بیندازد و موقعی که به کُلّی پاک شد، دوباره وضو و غسل را بجا آورد و نماز را بخواند. و اگر وقت نماز تنگ شد، لازم نیست وضو و غسل را دوباره بجا آورد، بلکه با وضو و غسلی که دارد، میتواند نماز بخواند.
مسأله ۲۲: مستحاضه کثیره و متوسطه، وقتی به کلّی از خون پاک شد، باید غسل کند ولی اگر بداند از وقتی که برای نماز قبل، مشغول غسل شده دیگر خون نیامده لازم نیست دوباره غسل نماید.
مسأله ۲۳: مستحاضه قلیله، بعد از وضو و مستحاضه کثیره و متوسطه، بعد از غسل و وضو، باید فوراً مشغول نماز شود، ولی گفتن اذان و اقامه و خواندن دعاهای قبل از نماز، اشکال ندارد و در نماز نیز میتواند کارهای مستحب، مانند قنوت و غیر آن را بجا آورد.
مسأله ۲۴: زن مستحاضه، اگر بین غسل و نماز فاصله بیندازد، باید دوباره غسل کند و بلافاصله مشغول نماز شود.
مسأله ۲۵: اگر خون استحاضه جریان دارد و قطع نمیشود، چنانچه برای او ضرر ندارد، بنابر احتیاط مستحب، پیش از غسل و بعد از آن، با پنبه از بیرون آمدن خون جلوگیری کند ولی اگر همیشه جریان ندارد، فقط باید بعد از وضو و غسل از بیرون آمدن خون جلوگیری نماید و چنانچه کوتاهی کند و خون بیرون آید، بنابر احتیاط مستحب دوباره غسل کند و اگر نماز خوانده، دوباره بخواند.
مسأله ۲۶: اگر در موقع غسل، خون قطع نشود، غسل صحیح است ولی اگر در بین غسل، استحاضه متوسطه، کثیره شود، بنابر احتیاط باید غسل را از سر بگیرد.
مسأله ۲۷: بنابر احتیاط مستحب زن مستحاضه، در تمام روزی که روزه است به مقداری که میتواند، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند.
مسأله ۲۸: روزه زن مستحاضهای که غسل بر او واجب میباشد، در صورتی صحیح است که غسلها را انجام دهد، مثلا غسل نماز مغرب و عشای شبی که میخواهد فردای آن، روزه بگیرد، بجا آورد و نیز غسلهایی را که برای نمازهای روزش واجب است، انجام دهد. و اگر برای نماز مغرب و عشا غسل نکند اما برای خواندن نماز شب، پیش از اذان صبح، غسل نماید و در روز غسلهایی را که برای نمازهای روزش واجب است بجا آورد، روزه او صحیح است.
مسأله ۲۹: زن روزه دار اگر بعد از نماز عصر، مستحاضه شود و تا غروب غسل نکند روزه او صحیح است.
مسأله ۳۰: اگر استحاضه قلیله، پیش از نماز، متوسطه یا کثیره شود، باید کارهای متوسّطه یا کثیره را که گفته شد، انجام دهد. و اگر استحاضه متوسّطه کثیره شود باید کارهای استحاضه کثیره را انجام دهد و چنانچه برای استحاضه متوسّطه، غسل کرده باشد فایده ندارد و باید دوباره برای کثیره، غسل کند.
مسأله ۳۱: اگر در بین نماز، استحاضه متوسطه، کثیره شود بنابر احتیاط واجب، باید نماز را قطع کند و برای استحاضه کثیره، غسل کند و وضو بگیرد و کارهای دیگر آن را انجام دهد و همان نماز را بخواند. و اگر برای هیچ کدام از غسل و وضو وقت ندارد، باید دو تیمّم کند، یکی بدل از غسل و دیگری بدل از وضو و اگر برای یکی از آنها ( غسل و وضو ) وقت ندارد، باید عوض آن تیمّم کند و دیگری را بجا آورد و اگر برای تیمّم نیز وقت ندارد نمیتواند نماز را قطع کند و باید نماز را تمام کند و بنابر احتیاط مستحب، قضا نماید و همچنین است اگر در بین نماز، استحاضه قلیله او متوسطه یا کثیره شود.
مسأله ۳۲: اگر در بین نماز، خون بند بیاید و مستحاضه نداند که در باطن قطع شده یا نه، چنانچه بعد از نماز بفهمد قطع شده بوده، باید وضو، غسل و نماز را دوباره بجا آورد.
مسأله ۳۳: اگر استحاضه کثیره، متوسطه شود باید برای نماز اوّل، عمل کثیره و برای نمازهای بعد عمل متوسطه را بجا آورد، مثلا اگر پیش از نماز ظهر، استحاضه کثیره، متوسطه شود باید برای نماز ظهر غسل کند و برای نماز عصر، مغرب و عشا فقط وضو بگیرد ولی اگر برای نماز ظهر غسل نکرده باشد و فقط به مقدار نماز عصر وقت داشته باشد، باید برای نماز عصر غسل نماید و چنانچه وقت باشد پس از غسل، نماز ظهر را اعاده کند و اگر برای نماز عصر غسل نکند، باید برای نماز مغرب غسل کند و اگر برای آن نیز غسل نکند و فقط به مقدار نماز عشا وقت داشته باشد باید برای عشا غسل نماید.
مسأله ۳۴: اگر پیش از هر نماز، خون مستحاضه کثیره، قطع شود و دوباره بیاید، بنابر احتیاط واجب باید برای هر نماز یک غسل بجا آورد.
مسأله ۳۵: اگر استحاضه کثیره، قلیله شود، باید برای نماز اوّل، عمل کثیره و برای نمازهای بعد، عمل قلیله را انجام دهد و نیز اگر استحاضه متوسّطه قلیله شود، باید برای نماز اوّل، عمل متوسّطه و برای نمازهای بعد، عمل قلیله را بجا آورد.
مسأله ۳۶: اگر مستحاضه، یکی از کارهایی که بر او واجب میباشد، حتّی عوض کردن پنبه را ترک کند، نمازش باطل است.
مسأله ۳۷: مستحاضه قلیله، اگر بخواهد غیر از نماز، کار دیگری انجام دهد که شرط آن وضو داشتن است، مثلا بخواهد جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند، در صورتی که بعد از وقت نماز گذاشتن باشد باید وضو بگیرد و وضویی که برای نماز گرفته بنابر احتیاط مستحب کافی نیست.
مسأله ۳۸: اگر مستحاضه، غسلهای واجب خود را بجا آورد، رفتن در مسجد، توقّف در آن، خواندن سورهای که سجده واجب دارد و نزدیکی شوهر با او حلال میشود، اگرچه کارهای دیگری که برای نماز واجب است، مانند عوض کردن پنبه و دستمال را انجام نداده باشد.
مسأله ۳۹: اگر زن در استحاضه کثیره یا متوسطه، بخواهد پیش از وقت نماز، سورهای را که سجده واجب دارد بخواند یا مسجد برود، بنابر احتیاط واجب، باید غسل نماید و همچنین است اگر شوهرش بخواهد با او نزدیکی کند، امّا اگر بخواهد جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند، باید وضو نیز بگیرد.
مسأله ۴۰: نماز آیات بر زن مستحاضه، واجب است و باید برای نماز آیات کارهایی را که برای نماز یومیّه، گفته شد انجام دهد.
مسأله ۴۱: هرگاه در وقت نماز یومیّه، نماز آیات بر مستحاضه واجب شود، اگرچه بخواهد هر دو را پشت سرهم بجا آورد، بنابر احتیاط باید برای نماز آیات نیز تمام کارهایی که برای نماز یومیّه او واجب است انجام دهد و نمیتواند هر دو را با یک غسل و وضو بخواند.
مسأله ۴۲: اگر زن مستحاضه بخواهد نماز قضا بخواند، باید برای هر نماز کارهایی را که برای نماز ادا بر او واجب است بجا آورد.
مسأله ۴۳: اگر زن بداند خونی که از او خارج میشود، شرعاً حکم حیض و نفاس را ندارد و خون زخم نیست، باید به دستور استحاضه عمل کند، بلکه اگر شک داشته باشد خون استحاضه است یا خونهای دیگر، چنانچه نشانه آنها را نداشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید کارهای استحاضه را انجام دهد.
