فرهنگ مصادیق:عده زنی که شوهرش مرده (عده وفات)

عده زنی که شوهرش مرده (عده وفات)

مقدمه

(مسأله ۲۵۱۷) زني كه شوهرش مرده۱ اگر آبستن نباشد۲، بايد تا چهار ماه۳و ده روز عدّه نگه دارد (يعني از شوهر كردن خودداري نمايد۴ )اگر چه يائسه يا صيغه باشد۵، يا شوهرش با او نزديكي نكرده باشد۶، و اگر آبستن باشد، بايد تا موقع زاييدن عدّه نگه دارد۷، ولي اگر پيش از گذشتن چهارماه و ده روز، بچه اش به دنيا آيد۸، بايد تا چهار ماه و ده ورز از مرگ شوهرش صبر كند و اين عدّه را «عدّه وفات» مي گويند.
۱- خوئي، تبريزي: در صورتي كه آزاد است...
۲- [عبارت «اگر آبستن نباشد» در رساله آيت الله بهجت نيست] ۳- سيستاني: چهارماه قمري...
۴- عبارت داخل پرانتز در رساله آیت الله سبحانی نیست.
بهجت: يا نه سالش تمام نشده باشد...
خوئي: اگر چه يائسه يا صغيره باشد...
۵- اراكي، فاضل: اگر چه صغيره و يا يائسه يا صيغه باشد...
سيستاني: اگر چه صغيره يا يائسه يا متعه يا كافره يا مطلّقه رجعيّه در حال عدّه باشد...
۶- سيستاني: حتي اگر شوهر، طفل يا ديوانه باشد...
زنجاني: اگر چه صيغه باشد يا از زنهايي باشد كه عدّه ندارند.
مكارم: زني كه همسرش از دنيا رفته، بايد چهار ماه و ده روز عدّه نگه دارد، خواه ازدواج دائم باشد يا موقّت، شوهرش با او نزديكي كرده باشد يا نه، حتي زن يائسه نيز بايد عدّه وفات نگه دارد...
وحید: از شوهر کردن خودداری نماید چه شوهرش با او نزدیکی کرده باشد یا نه، صغیره باشد یا کبیره ، یائسه باشد یا نه، عقدش دائم باشد یا موقت...
۷-زنجانی:اگرآبستن باشد باید تا موقع زایمان یا سقط شدن کودک عده نگه دارد...
۸-زنجانی:یا سقط شود...
(مسأله ۲۵۱۸) زني كه در عده وفات مي باشد، حرام است لباس الوان^[۱] بپوشد۱ و سرمه بكشد و همچنين كارهاي ديگري كه زينت حساب شود بر او حرام مي باشد2.
۱- فاضل، سيستاني: حرام است لباسهاي زينتي بپوشد...
سبحانی: حرام است لباسى كه در عرف زينت حساب مى شود بپوشد ...
مظاهری: و كارهاى ديگرى كه زينت حساب شود نيز بر او حرام مى‌باشد...
۲- سيستاني: ولي بيرون رفتن از خانه حرام نيست.

مكارم: مسأله- زن در مدّت عدّه وفات بايد از پوشيدن لباسهاي زينتي و كشيدن سرمه در چشم و كارهاي ديگري كه زينت حساب مي شود خودداري كند.
زنجاني: مسأله- زن در مدت عدّه وفات بايد از زينت كردن يا پوشيدن لباسهاي زينتي يا كشيدن سرمه در چشم يا كارهاي ديگر خودداري كند.
وحید: مسأله- بر زن آزادى كه در عدّه وفات مى باشد زینت در بدن و لباس حرام است ـ مانند سرمه كشیدن و استعمال عطریات و پوشیدن لباس رنگین ـ و این حكم از صغیره و دیوانه مرفوع است ، و تكلیف ولىّ هم به منع آنها ثابت نیست ، و در زنى كه متعه شده و مدت آن دو روز یا كمتر است زینت كردن حرام نیست.
(مسأله ۲۵۱۹) اگر زن يقين كند كه شوهرش مرده و بعد از تمام شدن عدّه وفات، شوهر كند۱، چنانچه معلوم شود شوهر او بعداً مرده است۲، بايد ازشوهر دوم جدا شود۳ و در صورتي كه آبستن باشد۴، به مقداري كه در عدّه طلاق گفته شد۵، براي شوهر دوم عدّه طلاق۶، و بعد براي شوهر اوّل عدّه وفات۷ نگهدارد و اگر آبستن نباشد، براي شوهر اوّل عدّه وفات و بعد براي شوهر دوم عدّه طلاق نگه دارد8.
۱- زنجاني: چنانچه معلوم شود شوهر او در موقع يقين زن به مرگ وي، هنوز زنده بوده و بعداً مرده است، بايد از شوهر دوم جدا شود و براي شوهر اوّل عدّه وفات نگهدارد كه ابتداي آن زماني است كه خبر درست مرگ وي به او مي رسد و براي شوهر دوم- اگر با وي نزديكي كرده باشد- عدّه وطي شبهه كه مانند عدّه طلاق است، نگهدارد. ظاهراً عدّه وفات و عدّه وطي شبهه در يكديگر تداخل نموده و لازم نيست دو عده مستقل بگيرد، بلكه با هر كدام از آنها كه ديرتر به پايان مي رسد عده زن بطور كامل سپري مي گردد.
۲- اراكي: و عقد ازدواج با شوهر دوم در ايام عده واقع شده ...
سيستاني: و عقد دوم در زمان حيات شوهر اوّل يا عده وفات واقعي او بوده است، بايد از شوهر دوم جدا شود و بنابراحتياط واجب دو عدّه نگهدارد، پس در صورتي كه از شوهر دوم آبستن باشد تا مقدار زاييدن براي شوهر دوم عدّه وطي شبهه (كه مانند عده طلاق است) و بعد براي شوهر اوّل عدّه وفات نگهدارد يا عدّه سابق را تكميل نمايد،واگر آبستن نباشد اگر مرگ شوهر اوّل قبل از نزديكي شوهر دوم بوده است ابتداء عدّه وفات نگهدارد و سپس عده وطي شبهه، و اگر نزديكي قبل از وفات بوده است عدّه آن مقدّم است.
۳- وحید: و در صورتى كه آبستن باشد بنابر احتیاط واجب تا زاییدن كه مقدار عدّه طلاق است براى شوهر دوم عدّه نگه دارد ، و بعد براى شوهر اوّل عدّه وفات نگه دارد ، و اگر آبستن نباشد براى شوهر اول عدّه وفات و بعد براى شوهر دوم عدّه وطى به شبهه ـ كه مانند عدّه طلاق است ـ نگه دارد.
مظاهری: و براى شوهر اوّل عدّه وفات و بعد براى شوهر دوّم عدّه طلاق نگهدارد.
۴- مكارم: بايد از شوهر دوم جدا شود و احتياط واجب آن است كه در صورتي كه آبستن باشد...
۵- گلپايگاني، صافي: يعني تا موقع زاييدن...
سبحانی: مسأله 2512...
۶- اراكي: در صورتي كه از شوهر دوم آبستن باشد باید تا وضع حمل براي شوهر دوم عدّه نگه دارد...
خوئي، تبريزي: بنابراحتياط در صورتي كه آبستن باشد تا مقدار زاييدن براي شوهر دوم عدّه طلاق...
۷- مكارم: چهار ماه و ده روز عدّه وفات...
۸- گلپايگاني، صافي: و ابتداي عدّه وفات را از موقعي كه خبر صحيح وفات شوهر به او رسيده قرار دهد.
فاضل: رجوع کنید به مسائل اختصاصی ۲۵۸۷- ۲۵۸۳ بعد از مسأله ۲۴۶۳ متن اصلی.
(مسأله ۲۵۲۰) ابتداي عدّه وفات۱ از موقعي است كه زن از مرگ شوهر مطلع شود2.
۱- خوئي، فاضل، تبريزي، سيستاني: در صورتي كه شوهر زن، غايب يا در حكم غائب باشد...
مكارم: در صورتي كه شوهر غائب باشد و فوت كند...
۲- سيستاني: نه اززمان مرگ شوهر؛ ولي اين حكم در زني كه به سن بلوغ نرسيده و يا ديوانه مي باشد محلّ اشكال است و رعايت احتياط، واجب است.
(مسأله ۲۵۲۱) اگر زن بگويد عدّه‌ام تمام شده، با دو شرط از او قبول مي شود: اول: آن كه مورد تهمت نباشد۱، دوم: از طلاق يا مردن شوهرش به قدري گذشته باشد كه در آن مدّت، تمام شدن عدّه ممكن باشد.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
۱- خوئي، فاضل، تبريزي: بنابراحتياط ...

مكارم: مسأله- هرگاه زن بگويد عدّه من تمام شده، از او قبول مي شود به شرط آن كه مورد اتهام نباشد، بلكه احتياط واجب آن است كه مورد وثوق باشد.
زنجاني: مسأله- اگر زن بگويد عدّه‌ام تمام شده، چنانچه اطمينان برخلاف گفته وي نباشد، قول او پذيرفته مي شود.
سيستاني: مسأله- اگر زن بگويد عدّه‌ام تمام شده، از او قبول مي شود مگر آن كه مورد تهمت باشد كه در اين صورت بنابراحتياط واجب قبول نمي شود، مثلاً اگر ادّعا كند كه در يك ماه سه مرتبه خون ديده ادّعاي او تصديق نمي شود، مگر آن كه نزديكانش از زنان تصديق كنند كه عادت زنانه او اين چنين بوده است.
وحید: مسأله- اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده از او قبول مى شود به شرط آن كه از طلاق یا مردن شوهر به قدرى گذشته باشد كه در آن مدّت تمام شدن عدّه ممكن باشد.