فرهنگ مصادیق:ویژگیهای بندگان خدا در قرآن
مقدمه
در قرآن علاوه بر آیه مورد بحث، در دو مورد دیگر سخن از اعراض و دوری از لغو و دوری از لغو به میان آمده و چنین اعراضی را از ویژگیها و خصال مومنان و حق طلبان دانسته است: والذین هم عن اللغو معرضون؛ مومنان از کارهای بیهوده، روی گردان هستند. و در وصف حق طلبان میفرماید: و اذا سمعوا لغوا اعرضوا عنه؛ آنها وقتی سخن لغو و بیهودهای بشوند، از آن روی بر میگردانند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه آله و سلم) فرمود: اعظم الناس قدرا نت ترک ما لا یعنیه؛ ارزشمندترین انسانها کسی است که کارهای بیهوده را ترک کند. امام صادق (علیه السلام) فرمود: ایاک و الدخول فی ما لا یعنیک فتضل؛ از ورود به کارهای بی هدف و بیهوده دوری کن که ورود در آن کارها موجب ذلت و خواری تو گردد. امیرمومنان علی (علیه السلام) فرمود: من اشتغل بالفضول، فاته من مهمه المعمول؛ کسی که خود رابه کارهای زائد و غیر مهم مشغول سازد، کارهای مهم مورد توجه را از دست خواهد داد. از دعاهای امام سجاد (علیه السلام) است که عرضه میدارد: وعمرنی ما کان عمری بذله فی طاعتک؛ فاذا کان عمری مرتعا للشیطان فاقبضنی الیک؛ خدایا! تا هنگامی که عمرم در راه انجام فرمان تو به کار رود، به من عمرده، و هرگاه چراگاه شیطان گردد، مرا بمیران. در روایت آمده است: در عصر امام سجاد (علیه السلام) در مدینه دلقکی بود که با کارهای بیهوده، مردم را میخندانید و گاه اظهار میکرد که این مرد (اشاره به امام سجاد (علیه السلام)) مرا خسته کرده است، و هر چه سعی کردم نتوانستم او را بخندانم. روزی همین دلقک از پشت سر امام سجاد (علیه السلام) حرکت کرد و عبای آن حضرت را از دوش مبارکش گرفت، امام (علیه السلام) به او اعتنا نکرد. همراهان امام به دنبال او دویدند و عبا را از دستش گرفتند و به محضر امام آوردند. امام سجاد (علیه السلام) پرسید: این شخص کیست؟ عرض کردند: دلقکی از اهالی مدینه است که مردم را به این گونه کارها میخنداند. امام سجاد (علیه السلام) فرمود: به او بگویید: ان لله یوما یخسر فیه المبطلون؛ خداوند را روزی است (قیامت) که بیهوده کاران در آن روز زیان میبینند.
