فرهنگ مصادیق:اخلاق اسلامی چیست؟
محتویات
مقدمه
اخلاق اسلامی اخلاقی است که در چارچوب اسلام است. اخلاق اسلامی سه بخش اصلی دارد.:
بخشهای اصلی اخلاق اسلامی
رابطه با خدا
کارهایی که آدمی باید در برابر خدا بکند، مانند نماز و روزه و دعا
رابطه با مردم
برخورد فرد و رفتارهایش با مردم و دیگر اعضای جامعه، مانند رفتار نقشهای خانواده و دوستی. عموماً منظور از اخلاق اسلامی بیشتر این بخش است.
رابطه با خود
چارچوب برخورد انسان با خودش، مانند حسد (رشک) و چگونگی غذا خوردن
خوی اسلامی بهداشت اسلامی و احکام اسلام و دیگر چیزهای از این دست را نیز در بر میگیرد.
در کل ویژگیهای اخلاقی در اسلام بسیار مهم است، به گونهای پیامبر اسلام فرمود: «(به عربی: إنّما بُعِثْتُ لأُتَمِّمَ مَکارِم الأخلاق)»یعنی «تنها برای به انجام رساندن خلق و خوی گرامی برانگیخته شدهام».
روش اخلاقی اسلام
در روش اخلاقی اسلام، ملاک هر کار رضایت خداوند است. اسلام میگوید: ای انسان هر کاری که میکنی ببین آیا رضای خداوند در آن کار هست یا نه؟ در روش اخلاقی اسلام، تحسین و تقبیح مردم در رسیدن به بهشت و دوری از جهنّم، اهداف اصلی نیست، بلکه هدف اصلی رضایت خداوند است.و چون هدف علم اخلاق، رسیدن انسان به سعادت و کمال است و از سوی دیگر سعادت و کمال انسان نیز در تحصیل رضای الهی است، پس اخلاق واقعی همان اخلاق اسلامی است چون زمینه کمال و سعادت انسان را فراهم میکند و دستیابی به آن برای همگان امکان پذیر است.
بهترین شاهد بر اینکه اخلاق واقعی، همان اخلاق اسلامی است، مطالعه حالات و داستان زندگی افراد بزرگ و عالیقدری چون علی ـ علیه السّلام ـ ، سلمان، اباذر، مقداد، و . . . میباشد که از طریق عمل به اخلاق و دستورات اسلامی توانستند به عالیترین درجات کمال و سعادت نایل شوند.
بهتر است برخی از شاخصههای اخلاق واقعی و مورد نظر اسلام بطور خلاصه بیان کنیم:
۱- تاکید بر مطابقت و یا عدم مطابقت مباحث با کتاب و سنت.
۲- تلاش در ارائه نظامی جامع که پاسخگوی همه پرسشهای اخلاقی باشد.
۳- ارائه تفسیری معتدل و هماهنگ با سایر مفاهیم اخلاقی.
۴- تقسیم و تربیت منطقی مباحث اخلاقی در سه بخش مطالعات مبنایی، توصیفی و تربیتی.
۵- توجه به ابزار تربیت اخلاقی و ترتیب طبیعی آنها و تاکید بر مشروعیت آنها.
۶- استفاده از تجربیات علمی پیشگامان و پیش کسوتان در تهذیب اخلاق.
۷- سعی در استخراج اصول و قواعد کلی اخلاق از خلال مصادیق وارد شده در کتاب و سنت.
۸- تبیین دیدگاه اسلام در حوزههای مختلف رفتاری و ملکات نفسانی به طور مستقل و البته با توجه به تاثیر متقابل آنها.
۹- توجه به تاثیر متقابل حوزه اندیشه، ملکات نفسانی و رفتار و کردار بر یکدیگر.
۱۰- توجه به جایگاه عقل، گرایشهای فطری و آثار و تجربیات عملی، در تفسیر و عمل به مفاهیم اخلاقی.
۱۱- تاکید بر رشد هماهنگ و متوازن استعدادهای اخلاقی و پرهیز از افراط و تفریط در آنها.
۱۲- توجه به وضعیت و شرایط خاص مخاطبان در به کار بستن دستورهای اخلاقی
