کتابخانه:قمار و شراب
 | |
| نویسنده | عزیزالله حیدری |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| ناشر | مسجد مقدس جمکران |
| محل انتشارات | قم |
| تاریخ نشر | چاپ سوم: ۱۳۸۹ |
| مشخصات ظاهری | ۴۵ ص. ۱۱ × ۱۷ سم |
| شابک | ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۳-۱۶۱-۲ |
| دانلود | |
محتویات
قمار
مقدمه
قمار از کارهایی است که در اثر عدم توجه به هدف بلند زندگی و یا جهل به مقصد ارزشمند آفرینش و به قصد سرگرمی و یا طمع در پولهای بادآورده و مفتخواری، آدمی را به خود مشغول میکند و به همین دلیل، اسارت دائمی دارد، چون آتش طمع را برافروخته مینماید و طمع اسارت ابدی است(۱) و خداوند چه زیبا آثار آن را افشاء نموده و میفرماید: شیطان تصمیم گرفته تا با شراب و قمار، بین شما دشمنی و دعوا ایجاد نماید و در نهایت از یاد خدا و نماز باز دارد.(۲)
نکته
کلمه قِمار در هنگامی که دو نفر بازی میکنند، مقامره گفته میشود و مقامره به معنی مغالبه از غلبه است.(۳)
یعنی در قمار هیچ احساسی جز غلبه و بُرد نیست و همین است که فوراً زمینهساز کینه، دشمنی و دعوا میگردد، گرچه روشهای جدید شرط بندی و قمارهای مدرن ایجاد شده اما آثار روان شناختی قمار، عمومی بوده و در قرآن به راحتی قابل مشاهده است، در واقع قمار، مقدمات کینه، دشمنی و درگیری را ایجاد میکند و جالب توجه است که، در آمریکا شهر ویژه قمار خانههای بزرگ لاس وگاس را City Of Sin، یعنی شهر گناه مینامند.
اکنون حتی ورزشهایی مثل فوتبال به نوعی قمار بازی و شرطبندی دچار شده و میبینیم که چگونه به میدان تنازع و درگیری تبدیل شده است.
حکایات و اخبار روز برای اثبات مسأله کافی است
سلطان قمار بازان خودکشی کرد
این خبر درباره میلیار در آلمانی، به نام رولف لودر است، او گفته بود اگر درآمد ماهانهام از ده هزار مارک کمتر شد خودم را میکشم.
وی در یک معامله به خاطر استعداد زیادش ده میلیون مارک سود کرد و چون علاقه زیادی به قمار و بازی رولت داشت، هر شب به کازینوهای معروف میرفت، او پیوسته در قمار بازی برنده میشد و تنها چهار مرتبه باخت. در این اوج، ناگهان، باختهای کلان او شروع شد و در یک قمار، ۸ میلیون مارک باخت، کمکم دچار ناراحتی و عصبانیت شد و ثروت چند میلیاردی او رو به کاهش رفت و چند ویلای شخصی خود را هم فروخت، این پول را هم در قمار باخت و ده میلیون هم مقروض شد.
این بود که با ناامیدی به آپارتمان کوچک خود رفت و یک لوله قرص خواب آور خورد و جسد او را پس از ۲۴ ساعت در آپارتمان پیدا کردند.(۴)
در جراید آمده بود که یک خانم قمار باز، فرزندش را در اتومبیل گذاشته بود و میخواست فقط به مجلس قمار سرکشی کند و بازگردد، اما آنقدر جذب بازی و غافل میشود که وقتی به اتومبیل باز میگردد کودک در اثر گرما و تشنگی داخل اتومبیل فوت کرده بود.
تحلیلی روشنتر از قمار
قمار بازان باید بدانند، هرگز هیچ کسی در این کار سرانجام خوبی نخواهد داشت، زیرا قمار یک گناه است و گناه در تفسیر دین، مخالفت با نظم و قانونمندی هستی است. در قرآن میخوانیم، حکم شراب و قمار را از تو میپرسند، بگو: هر دو گناه بزرگی است.(۵)
مخالفت با نظم هستی یعنی این که اتومبیلی در یک خیابان پر از اتومبیل و پر ازدحام با سرعت به طرف مخالف جریان ماشینها حرکت کند!
نتیجه چه خواهد بود؟!
قمار به روشنی گناه است، زیرا:
۱. مخالفت با دستور خداست؛
۲. پولی که نصیب او میشود، مالک نیست و حرام است و باید به صاحبش برگرداند، زیرا قرآن این را خوردن مال به باطل میداند.(۶)
۳.بازی با آلات قمار با هدف شرطبندی از نظر شرعی حرام است؛
۴. بازی با آلات قمار بدون شرط بندی هم حرام است.(۷)
پرسشها
س - بازی با پاسور چه حکمی دارد؟
ج - اگر از آلت قمار شمرده نشود و برد و باختی در کار نباشد، مانعی ندارد.(۸)
در حالی که میدانیم پاسور هم اکنون از وسائل مشهور و مورد استعمال در قمار خانههاست و نمیتوان گفت بدون برد و باخت حلال است.
س - بیشتر اوقات مشاهده میشود که بعضی در مسابقات فوتبال، والیبال و به خصوص پینگ پنگ، مبلغ ۴۰ یا ۵۰ هزار تومان پول میسپارند و روی آن شرطبندی میکنند و هر گروه یا تیمی که برنده میشود با آن پول میوه یا شیرینی خریداری کرده و میخورند؛ آیا این بازی حکم قمار را دارد یا خیر؟!
ج - شرط بندی و گرفتن و دادن پول حرام است.(۹)
پرسشهایی درباره شطرنج
شطرنج نیز در تاریخ خود با عنوان قمار شناخته میشود و چقدر اوقات گرانبهایی را از انسانها، ضایع نموده است. اما گرچه در هنگام حضور پر برکت امام خمینیرحمه الله این پرسش از ایشان شد و برخی فکر کردند که جواز بازی به طور مطلق داده شده، اما لازم است نصّ فتوای امامرحمه الله را ملاحظه کنیم.
س - آیا شطرنج در اسلام حرام است؟!
ج - حرام است.
س - اگر شطرنج بدون پول باشد، آیا باز هم حرام است؟
ج - حرام است.
س - اگر شطرنج آلت قمار بودن خود را به کلّی از دست داده باشد و چون امروزه تنها به عنوان یک ورزش فکری از آن استفاده گردد، بازی با آن چه صورت دارد؟
ج - بر فرض مذکور اگر برد و باختی در بین نباشد، اشکال ندارد.
توجه: در رابطه با سؤال و جواب فوق، سؤال مجددّی از امام شد که ایشان در جواب نهایی فرمودند: جواب من در فرض سؤال (خروج از حالت قمار) بود و تا احراز نشود، بازی نکنند.(۱۰)
اثبات نظر قرآن در آثار قمار
به راستی که صدق و اعجاز قرآن در حوادث جاری گذشته و حال روشن میشود و این حقیقت دین ثابت و پایدار را نشان میدهد. به این نمونهها توجه کنید:
قبل از ظهور اسلام، مردم جاهلیت به انواع قمار آلوده بودند؛ بازیکنان در ابتدای قمار بر سر اندوختهها و اموال خود و سپس خانه و املاک خود قمار میکردند و چون یکی از بازیکنان تمام ثروت و هستی خود را میباخت، زن خود را در معرض قمار قرار میداد و اگر زن را میباخت با کمال وقاحت، همسر خود را در اختیار برنده میگذاشت.
امام صادقعلیه السلام میفرماید:
کانت قریش تُقمِر الرجلُ بأهله و ماله فنهاهم اللَّه من ذلک
قریش اموال و زن خود را در معرض برد و باخت قرار میدادند و بر سر آنها قمار میزدند، خداوند این عمل زشت را تحریم فرمود و مردم را از ارتکاب قمار بر حذر داشت.(۱۱)
به گزارش زیر توجه کنید:
ریکاردو یکی از اعضاء ارکستر جاز تلویزیون مکزیک که علاقه به بازی پوکر داشت، دیشب در منزل خود یک مجلس قمار ترتیب داد و پس از آن که تمام موجودی خود را به رفیقهایش باخت، تصمیم گرفت بر سر تنها چیزی که برایش باقی مانده بود بازی را ادامه دهد و آن هم زنش بود!
متأسفانه در آخر بازی زنش را نیز باخت و چون همسرش در مقابل اصرار وی حاضر نشد، خود را به برنده بازی تسلیم کند او را کتک زد تا از حال رفت، اکنون زن بدبخت در بیمارستان بستری است و امیدی به بهبود او نیست.(۱۲)
امام رضاعلیه السلام فرمودهاند:
اِنّ اللَّه تبارک و تعالی نهی عن جمیع القمار و أمر العبادَ بالاجتناب منها و سّماها رجساً...؛
خداوند تعالی از همه نوع قمار نهی کرده و دستور داده که از آن دوری نمایند و آن را پلیدی معرّفی کرد و فرمود قمار پلیدی است و از کارهای شیطانی محسوب میگردد.(۱۳)
در آموزههای دینی، کبوتر بازی و تخته نرد، هم جزء قمار است.
گردو بازی و حتی چیزی مثل تخم مرغ که آلت قمار نیستند اگر به عنوان برد و باخت بازی شود، قمار است.
جالب آن که برخی مسابقهها و شرطبندیها که هم اکنون انجام میشود، پیش بینی شده است. مردی میخواست با رفقای خود گوسفندی را بخورند و صاحب گوسفند شرط کرد که اگر همهی گوسفند را بخورید چیزی نمیگیرم وگرنه باید فلان مبلغ بدهید؛ حضرت علیعلیه السلام چنین حکم فرمود: که این کار باطل است. زیرا مسابقه در کم و زیاد خوردن، کار لغو و بیهوده است و هیچ چیزی بر عهدهی ایشان نیست.(۱۴)
یادآوری
اسب دوانی و تیراندازی، در دین اسلام استثناء شده و شرطبندی در آنها حلال است و پولی را که میگیرند جایز بوده و مالک هم میشوند؛ زیرا در این کار اهداف والایی مثل تقویت نیرو و استعداد جنگی مسلمانان و تولید روح سلحشوری و مقاومت، دنبال میشود.(۱۵)
نکند دانا مستی، نخورد عاقل می
ننهد مرد خردمند سوی پستی پی
چه خوری چیزی کز خوردن آن چیز تو را
نی، چنان سرو نماید به نظر، سرو چونی
گر کنی بخشش، گویند که میکرد نه او
ور کنی عربده، گویند که او کرد نه می
حکیم سنایی
شراب
مقدمه
آیا شراب واقعاً حرام است؟
آیا فقط دین، آدمها را از این مستی و خوشی محروم نمود؟
عاقلهای عالم چه میگویند؟
به این تمثیل زیبا توجه کنید: اگر کسی شراب بنوشد، درست مثل انسانی است که برای دزد، در را باز کند و بگوید اگر چیز با ارزشی میخواهید، از این پلهها بالا بروید، بعد به اتاق وارد شوید و در آن صندوق، غنیمت با ارزش را بردارید. این تصویر آدمی است که الکل را به بدن خویش میریزد و این مادّه، عقل را که در سر اوست میرباید.
مثالی که ذکر شد از شکسپیر نویسندهی مشهور انگلیسی است. میبینید این کار از نظر عقل هم محکوم است و چنین است که اگر به دنبال علّت این گناه برویم چیزی جز هوس و فریب دادن خویش نیست.
فراموش نمیکنم روزی یکی از دوستان نگارنده، نزدم آمده و گفت امروز در محل کارمان (بانک) یکی از کارمندان گفت: من دلیلی یافتم که شراب خوردن به طور مطلق حرام نیست! چند نفر با خوشحالی از او پرسیدند: چطور؟
او گفت: در حین مطالعه قرآن دیدم که قرآن میگوید: هنگامی که مست هستید به نماز نزدیک نشوید.(۱۶) از این جا معلوم شد که تا حالا اشتباه میکردیم! و با خوشحالی کشف خود را برای کارمندان دیگر شرح داد و آنها را نیز تحریک نمود.
راستی قرآن چه میگوید؟!
در پاسخ آن دوست گفتیم: قرآن در زمانی نازل شد که مردم در اثر گمراهی به شراب خواری عادت کرده بودند به طوری که زشتی آن از بین رفته و مبارزه ناگهانی با آن مشکل بود.
بنابراین در تربیت قرآنی، اصل تدریج رعایت شد و در طی چهار مرحله تحریم شد؛ این مراتب در قرآن عبارتند از:
مرحلهی اول
خداوند از میوههای نخل و انگورها (غذای پر برکتی نصیب شما نمود) که گاه از آن شراب میسازید و گاه رزق پاکیزه میگیرید.(۱۷)
در این آیه بدیهی است که قرآن شراب ساختن را در مقابل رزق پاکیزه قرار داد تا اشارهای لطیف به بدی شراب داشته باشد.(۱۸)
مرحلهی دوم
ای پیامبر! از تو درباره شراب و قمار میپرسند؛ بگو در آن دو گناه بزرگی است و منافعی برای مردم دارد ولی زیانهای شراب و قمار از سودشان بزرگتر است.(۱۹)
مرحلهی سوم
ای کسانی که ایمان آوردهاید! به نماز نزدیک نشوید هنگامی که مست هستید، تا آن که آنچه را میگویید، بفهمید.(۲۰)
مرحلهی چهارم
ای کسانی که ایمان آوردهاید! همانا شراب و قمار و بتها و (وسائل) بخت آزمایی، پلیدی و شیطانی است. پس از آن دوری گزینید و (ترک نمایید) شاید که رستگار شوید.(۲۱)
به راستی برنامه تحریم خوردن شراب با چه روش مدبّرانهای همراه با اصل تدریج بیان شد. اما نفس آدمی در برابر هوسها، بازیگری میکند و فقط یک بخش حرف خداوند را مینگرد.
حدیثها چه میگویند؟!
پیامبر اعظمصلی الله علیه وآله به علیعلیه السلام فرمود:
ای علی! تمام گناهان را در خانهای قرار دادند و کلید آن، خوردن مشروب الکلی است.(۲۲)
رسول اکرمصلی الله علیه وآله فرمود:
ای علی! برای شرابخوار زمانی هست که خدای خود را نمیشناسد.(۲۳)
در روایتی دیگر پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود:
روز قیامت شرابخوار با چهرهای سیاه، دهانی کج و زبانی آویزان برانگیخته میشود و پیوسته داد میزند العطش! العطش!(۲۴)
امام باقرعلیه السلام فرمود:
پیامبرصلی الله علیه وآله ده نفر را درباره شراب لعنت نمود، کارنده انگور (برای شراب)، باغبان، آب گیرنده، خورنده، ساقی، حمل کننده، تحویل گیرنده، فروشنده، مشتری و خورنده پول شراب.(۲۵)
امام صادقعلیه السلام فرمود:
خداوند با چیزی بدتر از شرابخواری نافرمانی نشده، چون شرابخوار، نماز را ترک میکند و (ممکن است) به مادر، دختر و خواهر خویش تجاوز کند در حالی که عقل ندارد.(۲۶)
امام صادقعلیه السلام به نقل از پیامبرصلی الله علیه وآله فرمودند: «دائم الخمر مثل بت پرست میباشد.» از امامعلیه السلام پرسیدم: «دائمالخمر کیست؟» فرمود: «کسی که هر وقت مشروب پیدا کند، مینوشد.»(۲۷)
امام باقرعلیه السلام فرمودند:
سه نفر به بهشت وارد نمیشوند، کسی که عاق والدین شده، دائمالخمر و آن که بعد از کار خیر منّت میگذارد.(۲۸)
نکته
کلمه خمر (مشروب) به معنی پوشیدن است. خِمار، پوشش است. شراب هم عقل را میپوشاند و از حرکت باز میدارد.
چنین است که در حدیث آمده:
خداوند خمر را به خاطر اسمش حرام نکرد بلکه حرام شدن شراب به خاطر عاقبت و فسادش بود.
پس هر چیزی که کار خمر (مستی) را انجام دهد، حرام است.
پرسشها
س - آیا میتوان در مجلس شراب نشست، ولی از آن نخورد؟!
ج - امام صادقعلیه السلام فرمودند: در مجلس شراب ننشینید؛ زیرا هنگامی که لعنت بر آن جمع نازل میشود، همه را در بر میگیرد.(۲۹)
هارون بن جهم میگوید: در حیره (شهری نزدیک کوفه)، بودیم یکی از افسران ارتش، گروهی از جمله امام صادقعلیه السلام را به منزل خود دعوت کرد، یکی از میهمانان آب خواست، قدحی شراب آوردند، امامعلیه السلام برخاست و فرمود: پیامبر خدا فرموده است از رحمت الهی به دور و ملعون است کسی که بر سر سفرهای بنشیند که در آن شراب میآشامند.(۳۰)
س - آیا کسی که شراب نوشید، باید ۴۰ روز نماز نخواند؟!
ج - خیر! باید نمازش را بخواند. منظور حدیث این است که خداوند نمازش را قبول نمیکند. یعنی با او قهر میکند.
س - آیا کمخوردن شراب (به طوری که مست نکند) اشکالی دارد؟!
ج - در حدیث جالبی آمده است که پیامبر اعظمصلی الله علیه وآله فرمود: آنچه زیادش مست میکند، کم آن هم حرام است و جالبتر آن است که همین مطلب در حدیث دیگری آمده که شخصی به امام صادقعلیه السلام گفت: اگر در قدحی شراب باشد و آنقدر آب بریزیم که اسکار و مستی آوری آن برود اشکالی دارد؟
امامعلیه السلام با قاطعیت پاسخ دادند: نه؛ به خدا اگر قطرهای شراب در یک سطل آب بریزند، باید آن را دور ریخت.(۳۱)
شخصی از امام صادقعلیه السلام پرسید: «شراب خوردن بدتر است، یا ترک نماز؟!» امام صادقعلیه السلام فرمود: «شراب خوردن بدتر است، زیرا شرابخوار را در حالتی فرو میبرد که در آن لحظه خدا را نمیشناسد.(۳۲) و حتی ترک نماز هم میکند و به مادر، دختر و خواهر خود تجاوز میکند در حالی که عقل ندارد.»(۳۳)
در حدیث دیگری از امام صادقعلیه السلام پرسیدند: «چرا خداوند شراب را حرام نمود در حالی که لذّت زیادی دارد؟!» امامعلیه السلام پاسخ داد: «زیرا اُمُ الخبائث (مادر همه بدیها) و سرچشمه همهی شرور است. شرابخوار را زمانی میآید که عقلش گرفته میشود و خدایش را نمیشناسد، هر گناهی را انجام میدهد و پرده هر حرمتی را میدرد و رَحِم نزدیک را قطع میکند و هر فحشایی را انجام میدهد. اختیارش در دست شیطان است، اگر به او دستور دهد، بر بت سجده میکند و او را به هر سو میکشاند.»(۳۴)
مجازاتهای شرابخواران
امام باقرعلیه السلام فرمود: «کسی که شراب بنوشد، نمازش ۴۰ روز قبول نخواهد شد و خداوند او را طینت خبال مینوشاند.» پرسیده شد: «این چیست؟» پاسخ داد: «چرکی است که در جهنم از آلت تناسلی زناکاران خارج میشود.»(۳۵)
رسول اکرمصلی الله علیه وآله فرمود:
کسی که در رگ خویش کمی از مست کننده وارد کند خداوند همان رگ را سیصد و شصت نوع عذاب میکند.(۳۶)
به یهود و مسیحی سلام کنید اما به شرابخوار سلام نکنید و حتی جواب او را ندهید.(۳۷)
امام صادقعلیه السلام فرمود:
وقتی شرابخوار مریض شد، عیادتش نروید و اگر مُرد بر سر جنازهاش حاضر نشوید، شهادت او را قبول نکنید، به او همسر ندهید، و در امانت به او اطمینان نکنید.(۳۸)
حکایتهایی عبرتآموز از شراب
شخصی به نام شقرانی شنید، منصور دوانیقی (خلیفه ستم گر دوران امام صادقعلیه السلام) صندوق بیتالمال را گشوده و سهمی به افراد میدهد.
شقرانی هم بهدنبال آشنایی میگشت تا او را به منصور معرفی کند.
البته این شقرانی نسبتی هم از طریق پدر به خاندان رسالت داشت. لذا نزد امام صادقعلیه السلام آمد و او را واسطه نمود تا از منصور برایش سهمی بگیرد، امام صادقعلیه السلام سهمی برای او گرفت و به دست شقرانی داد، سپس با لحنی مهربان این جمله را فرمود: کار خوب از هر کسی خوب است ولی از تو به واسطه انتسابی که با ما داری و تو را وابسته به خاندان رسالت میدانند، خوبتر و زیباتر است و کار بد از هر کس بد است، ولی کار بد از تو به خاطر همین نسبت، زشتتر و قبیحتر است.
شقرانی با شنیدن این جمله دانست که امامعلیه السلام راز او یعنی شرابخواری پنهانی را میداند، ولی از این که با این آگاهی به او محبت کرد و او را متوجه عیبش نمود، نزد وجدان خویش شرمسار شد.(۳۹) (یعنی توبه کرد.)
مشهور است که دکتر آرشه تونگ دبیر کل سازمان بینالمللی مبارزه با الکل، مسافرتی به ایران کرد، این محقق سوئیسی نزد دانشمندان میرفت و دربارهی شراب و الکل نظرشان را میپرسید، هنگامی که نزد آیتاللَّه بروجردیرحمه الله آمد پرسید: چرا دین اسلام مشروب الکلی را حرام نموده؟
آقا از او پرسیدند: شما زینت شخصیت آدم را به چه میدانید؟
خداوند امانت گرانبهایی مثل عقل را به ما داده و برای حفظ آن هم دستوراتی داده، لذا برخی مواد الکلی را که به سستی عقل میانجامد، حرام نموده است.
آرشه تونگ پرسید: اگر مقدار آن کم باشد چطور؟!
آیت اللَّه بروجردی پاسخ داد: طبع آدمی زیاده طلب است، اگر اسلام مقدار کم را جایز میشمرد تعیین حدّ مشکل میشد.
آرشه تونگ در نهایت گفت: تاکنون با شخصیتهای ممالک مختلف، اعم از مذهبی و سیاسی مذاکره و مصاحبه داشتهام، ولی اعتراف میکنم تا کنون کسی چنین جواب جامع و مستدلی نداده بود.(۴۰)
ابوبصیر میگوید: خانمی به نام اُم خالد نزد امام صادقعلیه السلام آمد و گفت: شکم من دچار عارضهای شده که پیوسته قرقر (صدا) میکند. من این وضع را برای پزشکان عراق گفتهام، آنها نبیذ (شراب خرما) را تجویز کردهاند.
امام صادقعلیه السلام از او پرسید: چه چیزی تو را از خوردن باز داشته است؟ زن عرض کرد: من قلاده دین تو را به گردن انداختهام (تسلیم تو هستم).
امامعلیه السلام فرمود: یک قطره ننوش! نه، به خدا قسم اجازه نمیدهم که یک قطره بنوشی، چون در زمانی نفس تو به اینجا برسد، پشیمان خواهی شد و حضرت به گلویش اشاره کرد، یعنی زمان مرگ از خوردن شراب پشیمان میشوی.
امام صادقعلیه السلام سه بار تکرار کرد: فهمیدی؟ فهمیدی؟ فهمیدی؟
اُمّ خالد گفت: بله!
سپس امامعلیه السلام سه بار فرمود: یک سر سوزنی شراب، کوزهای را نجس میکند.(۴۱)
استاد حائریرحمه الله تعریف نمود: روزی شخصی از آشنایان ما که مشروب الکلی میخورد، با لحنی فریبنده گفت: علی! تو شراب نمیخوری؟!
گفتم: نه!
گفت: چرا؟! خاصیت دارد، این از نظر علمی ثابت شده که بدن ما نیاز به الکل دارد، درست است؟!
گفتم: بله!
گفت: خوب شراب این نیاز را تأمین میکند!
به او گفتم: تو دسته آفتابه (که آهنی بود) را نمیخوری؟
گفت: چه ربطی دارد؟
گفتم: بدن ما نیاز به آهن دارد!
پاسخ داد: آهن بدن از طریق میوهها، سبزیها مثل اسفناج تأمین میشود.
گفتم: الکل مورد نیاز بدن از طریق تخمیر غذاها یا میوهای مثل سیب تأمین میشود!
در ادبیات داستانی غرب نیز این کار(شرابخواری) نکوهیده و زشت قلمداد شده است، در کتاب شازده کوچولو میخوانیم:
در سیاره بعدی میخواری مسکن داشت، این دیدار بسیار کوتاه بود که شازده کوچولو را در اندوهی بزرگ فرو برد، او که میخواره را ساکت و خاموش در پشت تعداد زیادی بطری خالی و تعدادی بطری پر دید، پرسید: تو اینجا چه میکنی؟
میخواره غمگین و دل گرفته جواب داد: مینوشم.
شازده کوچولو از او پرسید: چرا مینوشی؟
میخواره جواب داد: برای فراموش کردن.
شازده کوچولو که دلش به حال او سوخته بود، پرسید: چه چیزی را میخواهی فراموش کنی؟!
میخواره: فراموش کنم که شرمندهام.
شازده کوچولو که دلش میخواست کمکش کند، پرسید: شرمنده از چه؟
میخواره به یک باره مهر سکوت بر لب زد و گفت: شرمنده از میخوارگی!
شازده کوچولو مات و متحیر از آنجا رفت، در بین راه با خود میگفت: راستی راستی این آدم بزرگها خیلی خیلی عجیبند.(۴۲)
ثواب شگفتآور ترک شراب
امام صادقعلیه السلام فرمود:
هر کس شراب را حتی برای ضرر آن (و نه برای خاطر خدا) ترک کند، خداوند او را وارد بهشت میکند.(۴۳)
امام صادقعلیه السلام:
هر کس شراب را حتی به خاطر غیر خدا (ضرر، آبرو) ترک کند، خداوند او را از رحیق مختوم یا همان شراب سر به مُهر بهشتی که مستی ندارد، سیراب میکند.(۴۴)
آمارها
گرچه معلوم است که این آمارها، جامع و مطابق با وضعیت روز نمیباشند، اما میتوانند، دور نمایی از تباهیهای الکل را به نمایش بگذارند.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد:
هر سال بیش از ۵۵ هزار نوجوان و جوان شهروندِ عضو اتحادیه اروپا بر اثر مصرف نوشیدنیهای الکلی یا حوادث و پیامدهای آن، جان خود را از دست میدهند.(۴۵)
مؤسسه عالی بهداشت ایتالیا اعلام کرد:
۳۷میلیون نفر، معادل ۶۶٪ از جمعیت ۵۷ میلیونی این کشور به صورت روزانه مشروبات الکلی مینوشند، ۲۱ میلیون نفر این افراد را مردان تشکیل میدهند که روزانه بیش از نیم لیتر شراب مینوشند، این پدیده بین زنان جوان نیز رو به افزایش است.
تصادفات ناشی از مصرف مشروبات الکلی در سال گذشته میلادی در ایتالیا به بیش از ۲۲۷ هزار مورد رسید.(۴۶)
آلمان
یک سوم جوانان آلمانی به طور منظم همه روزه مشروبات الکلی مینوشند که تعداد آن روزانه بالغ به ۲۰۰ هزار نفر است.
ترکیه
روزانه یک میلیون دلار در ترکیه صرف خرید مشروبات الکلی میشود، حجم این مقدار در هر روز ۳۷/۲ میلیون لیتر میباشد.(۴۷)
کره جنوبی
براساس آمار رسمی بیش از ۸۰٪ مرگ و میر در مردان کره جنوبی بر اثر زیادهروی در مصرف مشروبات الکلی است.(۴۸)
آمریکا
نزدیک به ۲۲ میلیون نفر از مردم آمریکا الکلی یا معتاد هستند.(۴۹)
پیامدهای این اُم الفساد، مواردی چون خودکشی، قتل، دزدی، جنایت، کثرت زندانیان، طلاق و از هم پاشیدگی خانواده و... میباشد که برای اطلاع بیشتر باید به کتابهای منتشره مراجعه نمود.
وضع اعتیادهای دیگر بهتر نیست؛ اعتیادهایی که با وجود نیازمندان سرمایههای بزرگ را نابود کند. در آمارها آمده که سالانه ۶ تریلیون نخ (۶ هزار میلیارد) سیگار در جهان به فروش میرسد، یعنی روزانه سه نخ سیگار برای هر یک از ساکنان زمین! و درآمد حاصله از خرید سیگار این افراد بالغ بر ۳۰۰ میلیارد دلار در سال میباشد که سود خالص آن حدود ۲۰۰ میلیارد دلار است.
هم اکنون یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون سیگاری در دنیا وجود دارد.(۵۰) از آمارهای حشیش، شیشه، کراک و تباهیهای وحشتناک آن چیزی نگفتهایم.
نکتهها
۱. شراب عقل را میگیرد.
عقل چیست؟!
قدرت ارزیابی و سنجیدن امور.
پس میبینید که چه نعمتی از آدمی گرفته میشود.
چنین است که آندره مینو، دبیر کل کنگره بینالملل مبارزه با الکل اعلام کرد:
۸۰٪ دیوانگان و بیماران آمیزشی، در نتیجه الکل بوده و در اطفال ۶۰٪ ابلهان و ۶۰٪ مجرمین از خانوادههای الکلی بودهاند.(۵۱)
بنتام انگلیسی میگوید:
از مُحسّنات آیین محمدصلی الله علیه وآله این است که تمام مسکرات (مست کنندهها) را حرام نموده است.(۵۲)
امام صادقعلیه السلام دستور دادهاند که حتی زنان نباید تسلیم شوهر و مرد شراب خوار خود شوند، زیرا فرزند آنان دچار پلیدی اخلاقی و عیوب دیگر مانند دیوانگی خواهند شد.
۲. شراب، قدرت انسان را در برابر گناهان از بین میبرد. چنان که امام سجادعلیه السلام میفرمایند:
«و الذنوب التی تهتک العصم شرب الخمر و اللعب بالقمار»
از گناهانی که پرده عصمت(خودداری در برابر گناه) را میدرد، شرابخواری و بازی قمار است.(۵۳)
مستی از جنسی دیگر
از شیشه بی می
می بیشیشه طلب کن!
این خاطره را از زبان دکتر حجت اللَّه ایوبی رئیس دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امامصادقعلیه السلام نقل مینماییم.
در سال ۱۳۷۲ برای تحصیل به فرانسه رفتیم، در آنجا همراه با آغاز تحصیل، با جوانان با بصیرتی که در مسجدی کوچک بودند، آشنا شدیم. این جوانان مراسم سوگواری اباعبداللَّهعلیه السلام را با شکوه تمام برگزار میکردند و مثل دیگر ایرانیان بر سر و سینه میزدند و بر مظلومیت امامان شیعه اشک میریختند. تصمیم گرفتم که عاشورا را عازم «لیون» شوم، روز تاسوعا به شهر لیون رسیدم و طبق قراری که با یکی از دوستان خوبم گذاشته بودم در محل قرارمان، نزدیک دانشگاه با یکدیگر ملاقات نمودیم، محل خلوت و آرامی بود، غالباً در دوران تحصیل در آنجا نماز میخواندیم، به دوستم پیشنهاد کردم که در همین محل نماز بخوانیم، سپس عازم مسجد ژیور شویم، با اندوه گفت: موافق نیستم. چون دو روز قبل وقتی در اینجا نماز میخواندم، دانشجویی فرانسوی با دیدن من در حال نماز شروع به اهانت و هتاکی کرد، پس از پایان نماز به او گفتم: از شما که دم از فرهنگ و تمدن میزنید، بسیار بعید است که این چنین وقیحانه عبادت یک مسلمان را مورد استهزاء قرار دهید، او گفت: خدای شما بیرحم است!
چون بسیاری از حاجیانی که برای زیارت خانه او رفته بودند، دچار بیماری مننژیت شدند و این مریضی را با خود به فرانسه آوردند، من گفتم: خدایی که تو میشناسی نه تنها بیرحم، بلکه بسیار زبون و ضعیف است. اما خدایی که من برای او نماز میخوانم، خدایی رئوف، مهربان و بسیار تواناست. بحث درگرفت. طرف مقابل، دانشجوی سال آخر دکتری فلسفه بود و دائماً تأکید میکرد که هیچ دینی ندارد و با مذهب مخالف است.
سخنان من کمکم طرف مقابل را به فکر فرو برد و او را وادار به عذرخواهی نمود، سپس با دستپاچگی ضمن خداحافظی عید پاک را نیز به من تبریک گفت، من که از برخوردهای گستاخانه این دانشجوی فرانسوی شدیداً دلخور بودم، گفتم: در فرهنگ ما پیراهن سیاه دلیل بر عزادار بودن است و بنده عذر دارم و نمیتوانم تبریک شما را پذیرا باشم، دانشجوی فرانسوی ضمن عذرخواهی، دلیل این سوگ را پرسید و من از مصیبت کربلا و مراسم عزاداری اباعبداللَّهعلیه السلام در ایران برایش سخن گفتم.
دانشجوی فرانسوی گفت: با این که اعتقادی به این مسایل ندارم به عنوان یک دانشجو بسیار مایلم این قبیل مراسم را از نزدیک ببینم تا بتوانم قضاوتی مطابق با واقع درباره آن داشته باشم، من از فرصت استفاده کردم و آدرس مسجد ژیور را به او دادم، با این شرط که بعد از شرکت در مراسم احساسش را از طریق پست الکترونیکی برایم بازگو نماید. فردای آن روز برای شرکت در مراسم عاشورای حسینی به مسجد ژیور رفتیم، در آنجا یکی از جوانان فرانسوی به زبان فرانسه، مقتلی زیبا قرائت کرد و صدای هایهای و گریهی زن و مرد، فضای مسجد را عطرآگین نمود، پس از پایان روضه خوانی، مراسم سینهزنی آغاز شد، چند سال پیش دانشجویان ایرانی میدان دار بودند و فرانسویها نظارهگر؛ اما دیگر از آن جمع ایرانی که غالباً به ایران باز گشته بودند، خبری نبود و جوانان فرانسوی، خود با حرارت و زیبایی تمام دم میگرفتند و بر سینه میکوفتند.
بعد از اتمام مراسم، به «سنت ایتن» آمدیم. فردای آن روز، ناخودآگاه به یاد ماجرای لیون افتادم و از دوستم خواستم مکاتبات خود را بررسی کند. شاید آن دانشجوی فلسفه در مراسم شب گذشته شرکت کرده باشد، با هم به سراغ کامپیوتر رفتیم و با این جمله که «شما یک پیام دارید» مواجه شدیم، دانشجوی فرانسوی در مراسم دیشب شرکت کرده بود، او به قول خودش عمل کرده و احساسش را به زیبایی هر چه تمام از طریق پست بیان کرده بود. پیام شعر گونه او از این قرار بود:
دوست گرامی!
من به مسجد آمدم
چون قطرهای از اقیانوس، چون سنگریزهای در شن زاری بیکران
برای اولین بار در عمرم به سوگ مردهای گریستم
مردهای نه مانند دیگر مردگان
مردهای متعلق به هزاره گذشته
مردهای که به رغم گذشتن بیش از یک هزاره، گویی هنوز زنده است!(۵۴)
در شجاعت و مظلومیتش گریستم و او را تحسین کردم
دیشب را مست سر بر بالین گذاشتم
برای اولین بار مست بودم، بدون آن که قطرهای شراب خورده باشم و این مستی را مدیون تو هستم و از تو هزاران بار متشکرم، هزاران بار.(۵۵)
آری یاد امام شهید ما، جوان خسته غرب را بدون شراب به مستی عرفانی میرساند و چه غافلند کسانی که به مستیهای آلوده و بد عاقبت روی میآورند، اما این جایگزینی نجات بخش است و در دنیا از چنگال الکل و دیگر اعتیادها نجات میدهد و در قیامت نیز از شراب طهور لذت میبرند، در حالیکه عقل را نمیستاند.
شرابی از دست خداوند، آنجا که ساقی خداست!
و سقاهم ربهم شراباً طهوراً(۵۶)
پی نوشت ها
۱) غررالحکم. ۲) سوره مائده، آیه ۱۹. ۳) مکاسب شیخ انصاریرحمه الله، ص ۴۷. ۴) شراب و قمار دو عامل فساد، سیدمحمد صحفی، ص ۳۷. ۵) سورهی بقره، آیهی ۲۱۶. ۶) سورهی نساء، آیهی ۲۹. ۷) رساله استفتائات همهی مراجع. ۸) رساله جامع المسائل، آیةاللَّه لنکرانی، ج ۱. ۹) رساله جامعالمسائل، ص ۴۴۷. ۱۰) استفتائات امام خمینیرحمه الله؛ ج ۲، چاپ جامعه مدرسین، ص ۱۰. ۱۱) بحارالانوار، ج ۱۱، به نقل از قمار و شراب، محمد صحفی، ص ۳۲. ۱۲) روزنامه اطلاعات، شماره ۱۰۰۷۱ به نقل از منبع قبل. ۱۳) مستدرک وسائل الشیعه، ج ۲. ۱۴) گناهان کبیره، آیتاللَّه شهید دستغیبرحمه الله، ج ۱، ص ۳۰۹. ۱۵) همان، ص ۳۰۸. ۱۶) نساء، آیه ۴۳. ۱۷) نحل، آیه ۶۷. ۱۸) تفسیر نمونه، ج ۱۱، ص ۲۹۰. ۱۹) بقره، آیه ۲۱۹. ۲۰) نساء، آیه ۴۳. ۲۱) مائده، آیه ۹۱. ۲۲) حکم الزاهره، ج ۱، ص ۲۹۹؛ بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۴۷؛ کافی، ج ۶، ص ۳۹۷. ۲۳) همان، ص ۲۹۹. ۲۴) همان از وسائل، ج ۱۷ع ص ۲۳۸. ۲۵) همان، از خصال، ج ۲، ص ۴۴۶ و عقابالاعمال، ص ۲۹۱. ۲۶) همان، از وسائل، ج ۱۷، ص ۲۵۰. ۲۷) وسائل، ج ۱۷، ص ۲۶۶. ۲۸) همان، ص ۲۶۷. ۲۹) وسائل، ج ۱۷، ص ۲۹۹. ۳۰) پیشوایان معصومعلیه السلام مؤسسه در راه حق، ص ۳۱۶. ۳۱) وسائلالشیعه، ج ۱۷، صص ۲۶۸ و ۲۷۲. ۳۲) وسائل، ج ۱۷، ص ۲۵۰. ۳۳) همان. ۳۴) احتجاج، امین الاسلام، طبرسی، ج ۲، ص ۲۳۸؛ چاپ اسوه. ۳۵) وسائل، ج ۱۷، ص ۲۶۳. ۳۶) همان، ص ۲۶۹. ۳۷) حکم الزهره، ج ۱، ص ۳۰۰. ۳۸) همان، ص ۳۰۰. ۳۹) خلاصه شده از داستان راستان، استاد مطهری، ج ۱، ص ۱۷۴. ۴۰) شراب و قمار، محمد صحفی، صص ۹ - ۸، با اختصار در نقل. ۴۱) وسائل، ج ۱۷، ص ۲۷۵. ۴۲) شازده کوچولو، نوشته اگزوپری، ترجمه قاضی، صص ۵۹ - ۵۷، چاپ ۱۳. ۴۳) الحکم الزاهره، ج ۱، ص ۳۰۱؛ به نقل از وسائل، ج ۱۷، ص ۲۵۸. ۴۴) همان. ۴۵) آمارها پرده بر دارند، علیاصغر جدایی، ص ۱۹۶. ۴۶) همان، ص ۲۲۰. ۴۷) آمارها پرده برمیدارند، ص ۲۲۱. ۴۸) همان. ۴۹) همان، ص ۲۴۸. ۵۰) آمارها پرده برمیدارد، ص ۱۹۶. ۵۱) کتاب قمار، سیدمحمد صحفی، ص ۱۲. ۵۲) همان. ۵۳) بحارالانوار، ج ۱۶، باب آثار ذنوب. ۵۴) او از فطرت سخن گفته است چون شهیدان زندهاند. چنان که قرآن فرموده، تا چه رسد به امام شهیدان سیدالشهداءعلیه السلام که شهید و شاهد و جاودانه است. ۵۵) پیام صادق، شماره ۲۸۰، سال پنجم. ۵۶) سورهی انسان، آیه ۲۱.
