فرهنگ مصادیق:بخل علمی - راه برتر
پرسش
لطفا این حدیث را شرح دهید. امام صادق علیه السّلام فرمودند: اِنَّ لِکُلِّ شَی ءٍ زَکاهً، وَ زَکاهُ العِلمِ اَن یُعَلِّمَهُ اَهلَهُ؛ هر چیزی زکاتی دارد، و زکات دانش آن است که عالِم، آن را به اهلش تعلیم دهد. [۱]
پاسخ
شرح حدیث:
در احادیث آمده است:
خداوند از اهل دانش پیمان گرفته است که آنچه میدانند، به دیگران بیاموزند، پیش از آن که از جاهلان، پیمان گرفته باشد که آنچه نمیدانند، فرا گیرند.
روحیهٔ بخشندگی، در همه جا خوب است؛ از جمله، در مورد علم. بعضی افراد به احتکار دانش میپردازند، انحصارطلبند و آنچه را میدانند به دیگران آموزش نمیدهند. به این خصلت ناپسند، «بخل علمی» گویند.
امّا بعضی افراد کریمانه و سخاوتمندانه، آنچه را میدانند به دیگران نیز میآموزند. این افراد نه تنها ضرر نمیکنند، بلکه سود نیز میبرند؛ نه تنها از علمشان کم نمیشود، بلکه به آن افزوده نیز میگردد.
پرداخت زکات مال، مایهٔ رشد ثروت و سرمایه میشود.
پرداخت زکات علم نیز، دانش عالمان را بارورتر و افزون تر میسازد.
حضرت علی(علیه السلام) در سخنان ارزشمند و حکمت آموزی که به یار وفادارش، کمیل، بیان کرده، فرمودند:
دارایی و ثروت را هر چقدر انفاق کنند از آن کم میشود، امّا علم و دانش با انفاق و انتقال به دیگران رشد مییابد.[۲]
خردمند، کسی است که آنچه را نمیداند از دیگران بیاموزد و آنچه را میداند به دیگران بیاموزاند.
دانشمند و عالم باید مثل خورشید نور بیفشاند.
و مثل ابر، باران ببارد و مثل درخت، ثمر دهد.
